Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 27

Soru 521Soru →

Aralıklı envanter yöntemini kullanan bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları öncesinde ticari mal hareketlerine ilişkin verileri aşağıda sunulmuştur:

İşlem Türü	Tutarı
Dönem başı mal mevcudu	$80.000$ TL
Dönem içi mal alışları	$250.000$ TL
Alış nakliye ve sigorta giderleri	$15.000$ TL
Alıştan iadeler	$10.000$ TL
Alış iskontoları	$5.000$ TL
Mal alımı ödemesi için banka komisyonu	$2.000$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin ilgili döneme ait 'Net Alış Maliyeti' kaç TL'dir?

250.000

252.000

235.000

265.000

330.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $250.000$

Cevap

İşletmenin ilgili döneme ait net alış maliyeti

250.000

TL olarak hesaplanır.

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartlarına göre, net alış maliyeti hesaplanırken malın alış bedeline, malın işletmeye getirilmesine kadar katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler eklenir; malın iade edilen kısımları ile yapılan iskontolar ise bu tutardan düşülür. İşlemde

250.000

TL alış bedeline

15.000

TL nakliye/sigorta eklenmiş (

265.000

), ardından

10.000

TL iade ve

5.000

TL iskonto düşülerek

250.000

TL sonucuna ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt alış tutarı ve alış giderlerini toplayın

250.000 + 15.000 = 265.000

TL

Stokların maliyeti, alış bedeline ek olarak yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi doğrudan giderleri de kapsar.

2

Maliyetten indirimleri (iade ve iskonto) hesaplayın

10.000 + 5.000 = 15.000

TL

Alıştan iadeler ve iskontolar, brüt alış tutarını azaltan unsurlardır.

3

Net alış maliyetini hesaplayın

265.000 - 15.000 = 250.000

TL

Net alış maliyeti; brüt alışlar ve alış giderleri toplamından iade ve iskontoların çıkarılmasıyla bulunur.

4

Kapsam dışı kalemleri ayırt edin

Banka komisyonu (

2.000

TL) ve Dönem başı stok (

80.000

TL) hariç tutuldu

Banka komisyonu bir finansman gideridir (653). Dönem başı stok ise satılabilir mal maliyetinde yer alır ancak 'cari dönem net alış maliyeti' kapsamında değildir.

Anahtar Kavram

Net Alış Maliyeti Hesaplaması

İpuçları

1

Net alış maliyeti formülünü hatırlayın: (Alışlar + Alış Giderleri) - (İade + İskonto).

2

Banka komisyonlarının finansal bir işlem mi yoksa stokun edinimiyle doğrudan ilgili fiziki bir maliyet mi olduğunu değerlendirin.

3

Dönem başı mal mevcudu ile net alış maliyeti arasındaki farka dikkat edin; biri stoğun toplam mevcudunu, diğeri sadece bu dönemdeki alımların net yükünü gösterir.

Daha Fazla Pratik

Bu verileri kullanarak ve dönem sonu mal mevcudunu belirleyerek 'Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ni hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

153 Ticari Mallar hesabının büyük defter (T-hesabı) görünümünü hayal edin. Borç tarafına alışları ve giderleri (

250.000 + 15.000

), alacak tarafına iade ve iskontoları (

10.000 + 5.000

) yazarak aradaki farkı bulun.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 522Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan bazı hesapların borç ve alacak kalanları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı (TL)	Alacak Kalanı (TL)
$100$ Kasa	$22.500$	-
$101$ Alınan Çekler	$34.000$	-
$102$ Bankalar	$56.000$	-
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	-	$18.500$
$108$ Diğer Hazır Değerler	$4.000$	-
$110$ Hisse Senetleri	$15.000$	-
$121$ Alacak Senetleri	$28.000$	-

Bu bilgilere göre, işletmenin ilgili tarihteki bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL'dir?

94.000

TL

98.000

TL

113.000

TL

126.000

TL

135.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $98.000$ TL

Cevap

İşletmenin Hazır Değerler grubu toplamı

98.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

98.000

TL tutarı, Tekdüzen Hesap Planı'na göre Hazır Değerler grubunu oluşturan Kasa (

22.500

TL), Alınan Çekler (

34.000

TL), Bankalar (

56.000

TL) ve Diğer Hazır Değerler (

4.000

TL) hesaplarının borç bakiyeleri toplamından, bu grubun aktif değerini azaltan Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (

18.500

TL) hesabının alacak bakiyesinin düşülmesiyle elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır Değerler grubuna dahil olan hesapları tespit et

100

Kasa,

101

Alınan Çekler,

102

Bankalar,

103

Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri ve

108

Diğer Hazır Değerler hesapları bu gruba dahildir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre

10

Hazır Değerler grubu

100

ile

109

arasındaki hesapları kapsar.

2

Hesapların karakterini ve gruba etkisini belirle

100, 101, 102, 108

hesapları aktif karakterlidir (+).

103

hesabı ise aktif düzenleyici, pasif karakterli bir hesaptır (-).

Düzenleyici hesaplar, içinde bulundukları grubun toplam değerini azaltan bir işleve sahiptir.

3

Matematiksel hesaplamayı gerçekleştir

22.500 + 34.000 + 56.000 + 4.000 - 18.500 = 98.000

TL

Grup toplamı, gruptaki varlık hesaplarının toplamından eksi karakterli hesapların çıkarılmasıyla bulunur.

4

Grup dışı hesapları ele

110

Hisse Senetleri (Menkul Kıymetler) ve

121

Alacak Senetleri (Ticari Alacaklar) toplama dahil edilmez.

Bu hesaplar farklı hesap gruplarının unsurlarıdır ve Hazır Değerler likiditesine sahip değildirler.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunun kapsamı ve düzenleyici hesapların grup toplamına etkisi.

İpuçları

1

Hazır Değerler grubu, Tekdüzen Hesap Planı'nda

10

ile başlayan hesapları kapsar.

2

Yanında eksi (-) işareti bulunan hesaplar düzenleyici hesaplardır ve bulundukları grubun toplam değerinden çıkarılırlar.

3

Hisse senetleri

11

grubunda, alacak senetleri ise

12

grubunda yer alır; bu nedenle

10

Hazır Değerler toplamına dahil edilmezler.

Daha Fazla Pratik

Hazır Değerler grubunda yer alan yabancı para cinsinden varlıkların dönem sonu kur değerlemesi işlemlerine göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 523Soru →

Bir işletmenin $2025$ hesap dönemine ait ticari mal hareketleri ve envanter bilgileri şu şekildedir:

Mal Hareketleri	Miktar (Birim)	Birim Fiyat / Tutar
Dönem Başı Stok	$200$	$10$ TL
Dönem İçi Alışlar	$800$	$15$ TL
Alış Nakliye Giderleri	-	$2.000$ TL
Alış İadeleri	$200$	$15$ TL

Dönem sonunda yapılan sayım sonucunda depoda $300$ birim mal bulunduğu tespit edilmiştir. İşletme "Aralıklı Envanter" yöntemini ve stok değerlemesinde "Ağırlıklı Ortalama Maliyet" yöntemini kullandığına göre, işletmenin dönem sonu stok değeri kaç TL'dir?

4.125

4.500

4.875

4.800

3.750

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.875$

Cevap

İşletmenin dönem sonu stok değeri

4.875

TL'dir.

Ağırlıklı Ortalama Maliyet yönteminde, dönem içindeki tüm girişlerin (dönem başı stok dahil) toplam maliyeti, toplam miktara bölünerek tek bir ortalama maliyet saptanır. Bu soruda nakliye giderleri (

2.000

TL) maliyete eklenip, iadeler (

3.000

TL) düşüldüğünde toplam maliyet

13.000

TL, net miktar ise

800

birim olmaktadır. Buradan bulunan

16,25

TL birim maliyetin dönem sonu mevcut

300

birim ile çarpılması sonucu

4.875

TL değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net stok miktarını hesapla

200 + 800 - 200 = 800

birim

Dönem başı stok ve alışlara iadeler eklenerek eldeki toplam birim sayısı bulunur.

2

Toplam stok maliyetini hesapla

(200 \times 10) + (800 \times 15) + 2.000 - (200 \times 15) = 13.000

TL

Satın alma bedeline nakliye giderleri eklenir, iade edilen malların maliyeti ise düşülür.

3

Ağırlıklı ortalama birim maliyeti hesapla

13.000 / 800 = 16,25

TL

Toplam maliyetin toplam birim sayısına bölünmesiyle ortalama maliyet elde edilir.

4

Dönem sonu stok değerini bul

300 \times 16,25 = 4.875

TL

Envanter sayımında bulunan miktar ile ortalama birim maliyet çarpılır.

Anahtar Kavram

Ağırlıklı Ortalama Maliyet ve Stok Maliyet Unsurları

İpuçları

1

Stok maliyetini hesaplarken nakliye giderlerini eklemeyi ve iadeleri çıkarmayı unutmayın.

2

Ağırlıklı ortalama birim maliyeti bulmak için; (DBTM Maliyeti + Net Alış Maliyeti) / (DBTM Miktarı + Net Alış Miktarı) formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle FIFO yöntemi kullanılsaydı 'Satılan Ticari Mallar Maliyeti'nin kaç TL olacağını hesaplayınız.

Alternatif Yöntem

Önce toplam tutarı (

13.000

TL) ve toplam miktarı (

800

br) bulup, satılan malların maliyet oranını (500/800) hesaplayarak kalan stok oranına (300/800) da geçiş yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 524Soru →

İşletme, $01.09.2025$ tarihinde bir personeline konut alımı amacıyla $480.000$ TL nakit borç vermiştir. Yapılan anlaşmaya göre söz konusu borç, $01.01 .2026$ tarihinden itibaren her ay eşit taksitlerle $4$ yıl boyunca personelin maaşından kesilerek tahsil edilecektir. Bu bilgilere göre, işletmenin $31.12 .2025$ tarihinde yapması gereken dönem sonu muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

135 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Borçlu

120.000

TL, 235 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Alacaklı

120.000

TL

135 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Borçlu

480.000

TL, 100 KASA Hesabı Alacaklı

480.000

TL

120 ALICILAR Hesabı Borçlu

120.000

TL, 220 ALICILAR Hesabı Alacaklı

120.000

TL

135 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Borçlu

10.000

TL, 235 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Alacaklı

10.000

TL

235 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Borçlu

120.000

TL, 135 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Alacaklı

120.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 135 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Borçlu $120.000$ TL, 235 PERSONELDEN ALACAKLAR Hesabı Alacaklı $120.000$ TL

Cevap

Dönem sonunda, uzun vadeli alacağın bir yıl içinde tahsil edilecek

120.000

TL tutarındaki kısmı 135 Personelden Alacaklar hesabına aktarılmalıdır.

Doğru cevap, uzun vadeli alacağın bir yıl içinde tahsil edilecek kısmının kısa vadeli hesaba aktarıldığı kaydı ifade etmektedir. Muhasebenin 'Dönemsellik' ve 'Özün Önceliği' kavramları gereği, bilanço tarihinde vadesi bir yılın altına düşen varlıklar dönen varlıklar grubuna aktarılmalıdır. Bu durumda 2026 yılında tahsil edilecek olan 12 aylık taksit tutarı olan

120.000

TL (

12 \times 10.000

), 235 numaralı hesaptan 135 numaralı hesaba aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1

Aylık taksit tutarını hesapla

480.000 / 48 \text{ ay} = 10.000

TL

Borç 4 yılda (48 ay) eşit taksitlerle ödeneceği için aylık yükümlülük bulunur.

2

Bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde tahsil edilecek tutarı belirle

12 \times 10.000 = 120.000

TL

31.12.2025 itibarıyla 2026 yılı boyunca yapılacak 12 taksit ödemesi 'Kısa Vadeli' sınıfına girer.

3

Vade aktarım kaydını gerçekleştir

135 (Borç) / 235 (Alacak)

Uzun vadeli alacak hesabı (235) azaltılarak kısa vadeli alacak hesabına (135) devredilir.

Anahtar Kavram

Vade Ayrımı ve Dönemsellik Kavramı

İpuçları

1

Bilanço tarihinde vadesi 1 yılın altına düşen alacakların hangi hesap grubuna aktarılması gerektiğini hatırlayın.

2

Önce aylık taksit tutarını, ardından 2026 yılı boyunca yapılacak toplam tahsilat tutarını hesaplayın.

3

480.000 TL'lik borcun 48 aya bölünmesiyle bulunan 10.000 TL'yi, bir yıllık süreyi temsil eden 12 ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Vadesi dolan alacakların şüpheli hale gelmesi durumunda 138 Şüpheli Diğer Alacaklar hesabına aktarılması işlemini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 525Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla $2025$ yılı içerisinde tanesi $30$ TL’den $2.000$ adet (Y) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve $600$ TL komisyon ödemiştir. $2025$ yılı sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin tanesi $26$ TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. İşletme, $2026$ yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin tamamını tanesi $28$ TL’den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı

4.000

TL alacaklandırılır.

645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı

4.000

TL alacaklandırılır.

110 Hisse Senetleri hesabı

56.000

TL alacaklandırılır.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı

8.600

TL borçlandırılır.

655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı

4.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı $4.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının

4.000

TL tutarında alacaklandırılması gerekir.

Doğru yanıt olan seçenek, satış fiyatı (

56.000

TL) ile değerleme tarihindeki piyasa değeri (

52.000

TL) arasındaki

4.000

TL'lik olumlu farkın, daha önce ayrılan

8.000

TL'lik karşılığın geri dönen kısmı olduğunu doğru tanımlar. Bu tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.

Alış Maliyeti =

2.000 \times 30 = 60.000

TL. Komisyon (

600

TL) maliyete eklenmez, '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.

2

Yıl sonu (2025) değerleme farkını ve karşılık tutarını hesapla.

Borsa Rayici =

2.000 \times 26 = 52.000

TL. Ayrılan Karşılık =

60.000 - 52.000 = 8.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, menkul kıymetlerin borsa rayicinin maliyetin altına düşmesi durumunda aradaki fark için karşılık ayrılır (119).

3

Satış işlemini analiz et ve ilgili hesapları belirle.

Satış Bedeli =

2.000 \times 28 = 56.000

TL. Satış Fiyatı (

28

TL) > Borsa Rayici (

26

TL) olduğu için recovery (karşılık iptali) tutarı =

56.000 - 52.000 = 4.000

TL.

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymet değerinin üzerinde satıldığında, maliyet bedeline kadar olan fark '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak yazılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymet satışlarında karşılık iptali (644) ve maliyet esasının uygulanması.

İpuçları

1

Öncelikle

2025

yılı sonunda ne kadar karşılık ayrıldığını (654/119) hesaplayın.

2

Satış yapıldığında 110 hesabı alış maliyetiyle (

60.000

TL), 119 hesabı ise içindeki bakiye (

8.000

TL) ile kapatılır.

Daha Fazla Pratik

Satış fiyatının

32

TL olduğu bir senaryoda kâr ve karşılık iptali tutarlarını hesaplayarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 526Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında Hazır Değerler grubunda yer alan unsurlara ilişkin şu tespitler yapılmıştır:

Envanter Unsuru	Tutar / Bilgi
Kasa (Türk Lirası)	$20.000$ TL
Kasa (ABD Doları)	$500$ USD (Kur: $1$ USD = $30$ TL)
Alınan Çekler	$15.000$ TL
Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri	$10.000$ TL
Kredi Kartı Slipleri	$8.000$ TL
Posta Pulları	$500$ TL
Alacak Senetleri	$12.000$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin bilançosunda yer alacak toplam "Hazır Değerler" tutarı kaç TL'dir?

48.500

58.500

60.500

40.000

70.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $48.500$

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak toplam Hazır Değerler tutarı

48.500

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, Kasa (

35.000

), Alınan Çekler (

15.000

) ve Diğer Hazır Değerler (

8.500

) toplamından, grubun eksi karakterli hesabı olan Verilen Çekler (

10.000

) tutarının düşülmesiyle elde edilir. Alacak senetleri ise bu gruba dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabındaki yabancı paranın TL değerini hesapla

500 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 15.000

TL

Muhasebede işlemler ulusal para birimi cinsinden kaydedilir ve raporlanır.

2

Toplam Kasa mevcudunu belirle

20.000 \text{ (TL)} + 15.000 \text{ (Döviz)} = 35.000

TL

100 Kasa hesabının toplam borç bakiyesi hazır değerlerin ilk kalemidir.

3

Diğer Hazır Değerler (108) tutarını belirle

8.000 \text{ (Slipler)} + 500 \text{ (Pullar)} = 8.500

TL

Kredi kartı slipleri, posta pulları ve vadesi gelmiş kuponlar bu hesapta izlenir.

4

Grup toplamını hesapla ve düzenleyici hesabı indir

35.000 \text{ (Kasa)} + 15.000 \text{ (A. Çekler)} + 8.500 \text{ (D. Hazır Deg.)} - 10.000 \text{ (V. Çekler)} = 48.500

TL

103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı aktifte yer alan ancak pasif karakterli (eksi) bir hesaptır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunda yer alan varlıkların tespiti ve eksi karakterli (düzenleyici) hesapların grup toplamı üzerindeki etkisi.

İpuçları

1

Hazır değerler grubunda (10 grubu) yer alan hesapları listeleyin; Alacak Senetleri'nin hangi grupta olduğunu hatırlayın.

2

Yabancı para cinsinden kasadaki tutarı dönem sonu kuruyla TL'ye çevirmeyi unutmayın.

3

Hesap planında yanında eksi (-) işareti bulunan 'Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri' hesabını grup toplamından düşmeniz gerekir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, vadesi ertesi yıla sarkan çeklerin 121 veya 321 hesaplara aktarılması kuralını içeren bir senaryoyu çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 527Soru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında stoklarında yer alan ticari mallara ilişkin tespit ettiği bilgiler aşağıdadır:

Bilgi Türü	Tutarı
Ticari Malların Maliyet Bedeli	$320.000$ TL
Ticari Malların Net Gerçekleşebilir Değeri	$295.000$ TL

İşletmenin bu stoklar için daha önceden ayırdığı herhangi bir karşılık bulunmadığı ve değer düşüklüğünün sürekli olduğu kabul edildiğinde, ihtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri (Borçlu)

25.000

/ 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı)

25.000

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Borçlu)

25.000

/ 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacaklı)

25.000

689 Olağandışı Gider ve Zararlar (Borçlu)

25.000

/ 153 Ticari Mallar (Alacaklı)

25.000

654 Karşılık Giderleri (Borçlu)

295.000

/ 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı)

295.000

153 Ticari Mallar (Borçlu)

25.000

/ 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar (Alacaklı)

25.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri (Borçlu) $25.000$ / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı) $25.000$

Cevap

654 Karşılık Giderleri borçlu, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklı olan kayıt doğru cevaptır.

Doğru cevap, maliyet bedeli (

320.000

TL) ile piyasa değeri (

295.000

TL) arasındaki

25.000

TL farkın '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç, stokların değerini bilanço aktifinde netleştiren '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabına alacak kaydedilmesidir. Bu işlem muhasebenin ihtiyatlılık kavramının bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1

Değer düşüklüğü tutarını hesapla

320.000 - 295.000 = 25.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıkların değeri maliyet bedeli ile piyasa değerinden düşük olanı ile gösterilmelidir.

2

Gider hesabını belirle

654 Karşılık Giderleri

Dönem içinde oluşan karşılık ayırma işlemleri bu gider hesabında izlenir.

3

Düzenleyici hesabı belirle

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)

Varlıkların maliyet bedeliyle takip edilmeye devam edilmesi için değer düşüşleri bir eksi karakterli hesapta toplanır.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayrılması

İpuçları

1

Dönem sonunda stokların piyasa değeri maliyetinden düşükse ihtiyatlılık gereği karşılık ayrılır.

2

Ayrılacak karşılık tutarı iki değer arasındaki fark olan

25.000

TL'dir.

3

Karşılık ayırırken gider hesabı borçlu, stok düzenleyici hesap (158) alacaklı olur.

Daha Fazla Pratik

İlerleyen dönemlerde stokun piyasa değeri tekrar yükselirse yapılacak 'karşılık iptal' kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 528Soru →

İşletme, önceki dönemde $20.000$ TL tutarındaki şüpheli ticari alacağının tamamı için karşılık ayırmıştır. Cari dönemde bu alacağın $8.000$ TL'si banka aracılığıyla tahsil edilmiş, kalan kısmın ise borçlunun iflası nedeniyle tahsil imkanının kalmadığı (değersiz alacak) kesinleşmiştir. Buna göre, bu tahsilat ve değersizleşme işlemiyle ilgili yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR hesabı

8.000

TL borçlu, 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI hesabı

20.000

TL borçlu; 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabı

20.000

TL alacaklı, 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR hesabı

8.000

TL alacaklı.

102 BANKALAR hesabı

8.000

TL borçlu, 681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLAR hesabı

12.000

TL borçlu; 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabı

20.000

TL alacaklı.

102 BANKALAR hesabı

8.000

TL borçlu, 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI hesabı

20.000

TL borçlu; 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabı

20.000

TL alacaklı, 671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI hesabı

8.000

TL alacaklı.

102 BANKALAR hesabı

8.000

TL borçlu; 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabı

8.000

TL alacaklı.

102 BANKALAR hesabı

8.000

TL borçlu, 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabı

20.000

TL borçlu; 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI hesabı

20.000

TL alacaklı, 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR hesabı

8.000

TL alacaklı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR hesabı $8.000$ TL borçlu, 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI hesabı $20.000$ TL borçlu; 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabı $20.000$ TL alacaklı, 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR hesabı $8.000$ TL alacaklı.

Cevap

102 Bankalar ve 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesaplarının borçlandırılması, 128 Şüpheli Ticari Alacaklar ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesaplarının ise alacaklandırılması gerekir.

Doğru yanıt, hem nakit girişini, hem alacak ve karşılık hesaplarının tasfiyesini, hem de tahsil edilen kısımdan doğan geliri doğru yansıtmaktadır. İşletme alacağın tamamı (

20.000

TL) için karşılık ayırdığından, bu alacağın her türlü tahsilatı işletme için cari dönem geliri (644) niteliğindedir. Tahsil edilemeyen kısım ise zaten önceki dönemde giderleştirildiği için, alacak hesabı ile karşılık hesabı birbirini netleştirerek kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1

Tahsilatın kaydedilmesi

102 Bankalar hesabı

8.000

TL borçlandırılır.

Varlık artışları borç tarafına kaydedilir.

2

Alacak hesabının kapatılması

128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı

20.000

TL alacaklandırılarak sıfırlanır.

Alacağın bir kısmı tahsil edilmiş, bir kısmı ise değersizleşmiştir; dolayısıyla varlık hesabı tamamen kapatılmalıdır.

3

Karşılık hesabının kapatılması

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı

20.000

TL borçlandırılarak kapatılır.

Aktif düzenleyici (pasif karakterli) bir hesap olan karşılık hesabı kapatılırken borçlandırılır.

4

Gelir kaydının yapılması

Aradaki fark olan

8.000

TL, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilir.

Önceki dönemde gider yazılan tutar tahsil edildiği için cari dönemde gelir olarak raporlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacaklarda tahsilat ve değersizleşme süreci

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmamış bir alacağın değersiz hale gelmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 529Soru →

İşletme, vadesine $3$ ay kalan $100.000$ TL nominal değerli bir alacak senedini bankaya iskonto ettirmiştir. Banka, bu işlem karşılığında $8.000$ TL faiz ve $2.000$ TL komisyon kesintisi yaptıktan sonra net tutarı işletmenin banka hesabına yatırmıştır.

Buna göre, senedin iskonto ettirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

102 Bankalar hesabı

90.000

TL borçlandırılır.

121 Alacak Senetleri hesabı

100.000

TL borçlandırılır.

642 Faiz Gelirleri hesabı

8.000

TL alacaklandırılır.

120 Alıcılar hesabı

100.000

TL alacaklandırılır.

780 Finansman Giderleri hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabı $90.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

İskonto işlemi sonucunda net tutarın (

90.000

TL) Bankalar hesabının borcuna kaydedilmesi doğrudur.

Doğru ifade, bankaya yatırılan net tutarın (

90.000

TL) 102 Bankalar hesabının borcuna kaydedilmesidir. Muhasebe mantığına göre, işletmenin banka hesabındaki artış aktif bir hesabın borç tarafına yazılır ve bu tutar nominal değerden tüm kesintiler düşüldükten sonra kalan kısımdır.

Adım Adım Çözüm

1

Net tahsilat tutarının hesaplanması

100.000

(Nominal) -

8.000

(Faiz) -

2.000

(Komisyon) =

90.000

TL

Banka, senedi vadesinden önce nakde çevirmek için faiz ve masrafları nominal değerden mahsup eder.

2

Varlık azalışının kaydedilmesi

121 Alacak Senetleri hesabı

100.000

TL alacaklı

Senedin mülkiyeti veya tahsil kabiliyeti bankaya devredildiği için varlık hesabı kapatılır.

3

Giderlerin kaydedilmesi

780 Finansman Giderleri (

8.000

TL) ve 653 Komisyon Giderleri (

2.000

TL) borçlu

Vadeden önce nakit elde etmek için katlanılan maliyetler ilgili gider hesaplarına borç yazılır.

Anahtar Kavram

Alacak Senedinin İskonto Ettirilmesi

İpuçları

1

Banka, vadeden önce ödeme yaptığı için senedin nominal değerinden faiz ve komisyonu düşer.

2

İskonto işleminde işletmenin banka hesabına giren tutar, senedin nominal değerinden bankanın yaptığı tüm kesintilerin çıkarılmasıyla bulunur.

3

Senedin bankaya devri işletmenin bir alacağını azaltır. Bu azalış aktif bir hesapta alacak kaydıyla gösterilir.

Daha Fazla Pratik

İskonto işleminin dönem sonunda yapılması durumunda 'Reeskont' işlemlerinin bilanço üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 530Soru →

İşletme, $1$ Ekim $2025$ tarihinde, $3$ yıl ( $36$ ay) sürecek olan bir kurumsal kaynak planlama (ERP) lisans ve teknik destek anlaşması için $252.000$ TL $+$ % $20$ KDV tutarındaki bedeli peşin ödemiştir. Ödeme tarihinde işletme, KDV hariç tutarın tamamını " $280$ Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına borç kaydederek muhasebeleştirmiştir. Aynı tarihlerde işletme, başka bir firmaya sunduğu özel danışmanlık hizmeti karşılığında hak kazandığı ancak henüz faturası kesilmemiş olan $35.000$ TL tutarındaki hakediş gelirinin $2025$ yılına ait olduğunu tespit etmiştir.

$31.12.2025$ tarihinde dönemsellik kavramı gereği yapılması gereken envanter kayıtlarından sonra, bilançonun dönen varlıklar grubunda yer alan " $180$ Gelecek Aylara Ait Giderler" ve " $181$ Gelir Tahakkukları" hesaplarının toplam tutarı kaç TL'dir?

84.000

119.000

135.800

140.000

266.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $119.000$

Cevap

Dönem sonu itibarıyla Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları hesaplarının toplam bakiyesi

119.000

TL'dir.

Dönem sonu işlemleri sonucunda,

252.000

TL'lik toplam bedelin

2026

yılına ait olan

12

aylık kısmı (

84.000

TL) vadesi kısalan unsur olarak

180

hesabına aktarılır. Aynı zamanda, işletmenin hak kazandığı

35.000

TL tutarındaki hakediş geliri de tahakkuk esası gereği

181

hesabında izlenir. Bu iki tutarın toplamı olan

119.000

TL doğru yanıtı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

ERP lisans bedelinin aylık gider payını hesaplamak

252.000 / 36 = 7.000

TL

Toplam bedelin sözleşme süresine bölünerek bir aya düşen maliyetin bulunması gerekir.

2

2025

yılına (Ekim, Kasım, Aralık) ait gider payını hesaplamak ve giderleştirmek

3 \times 7.000 = 21.000

TL

Cari döneme ait olan gider payı, varlık hesaplarından çıkarılarak sonuç hesaplarına (giderlere) aktarılmalıdır.

3

2026

yılına (

12

ay) ait payı belirlemek ve reeskont kaydıyla aktarmak

12 \times 7.000 = 84.000

TL

İzleyen bir yıl içinde giderleşecek olan tutarlar

280

hesabından

180

Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına aktarılmalıdır.

4

Tahakkuk eden gelir tutarını varlık olarak kaydetmek

35.000

TL

Dönemsellik gereği, tahsil edilmese dahi gerçekleşen gelirler

181

Gelir Tahakkukları hesabına borç kaydedilmelidir.

5

İlgili hesapların toplam bakiyesini bulmak

84.000 + 35.000 = 119.000

TL

Soru kökünde istenen iki dönen varlık hesabının toplam bakiyesine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı uyarınca, gider ve gelirlerin ait oldukları dönemlerde finansal tablolara yansıtılması için reeskont ve tahakkuk kayıtlarının (180, 181, 280 vb.) doğru şekilde yapılması ve vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli unsurların sınıflandırılması gerekir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 531Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan bazı hesapların kalanları aşağıdadır:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı (TL)	Alacak Kalanı (TL)
100 Kasa	$250.000$
101 Alınan Çekler	$150.000$
102 Bankalar	$500.000$
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	$90.000$
108 Diğer Hazır Değerler	$30.000$

Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları sırasında şu tespitler yapılmıştır:

1. Kasa sayımı sonucunda $247.000$ TL nakit olduğu görülmüştür. Farkın $2.000$ TL'sinin işletmenin ödediği bir faturanın kayda alınmamasından kaynaklandığı, kalan kısmın ise veznedarın hatasından kaynaklandığı ve veznedardan tahsil edileceği belirlenmiştir.
2. Kasa mevcudunun içinde $4.000$ EUR, Bankalar hesabının içinde ise $2.000$ EUR bulunmaktadır. Dövizler kayıtlara $1$ EUR = $32$ TL kuruyla alınmıştır. Dönem sonu EUR kuru $35$ TL olarak belirlenmiştir.
3. Alınan çeklerin $40.000$ TL'lik kısmının vadesinin $2026$ yılının Şubat ayına ait olduğu tespit edilmiştir.
4. Banka hesabına $5.000$ TL tutarında faiz tahakkuk ettiği ancak işletme kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
5. 108 Diğer Hazır Değerler hesabının $5.000$ TL'lik kısmının, işletme ortağının şahsi borcu için bankadan yapılan bir ödemeye ait makbuz olduğu anlaşılmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubunun net toplamı kaç TL'dir?

855.000

820.000

815.000

809.000

995.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $815.000$

Cevap

İşletmenin 31.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak Hazır Değerler grubunun net toplamı

815.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

815.000

TL; Kasa hesabındaki sayım farkı ve döviz değerlemesi, Bankalar hesabındaki faiz tahakkuku ve döviz değerlemesi, Alınan Çekler hesabındaki vade düzeltmesi ile Diğer Hazır Değerler hesabındaki sınıflandırma düzeltmesi yapıldıktan sonra, düzenleyici hesap olan Verilen Çekler hesabının gruptan düşülmesiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabının düzeltilmesi ve değerlemesi

Mevcut:

250.000

TL. Fatura ödemesi:

-2.000

TL. Veznedar hatası (135 hesaba aktarım):

-1.000

TL. Kur farkı geliri:

4.000

EUR

\times (35 - 32) = 12.000

TL. Yeni bakiye:

250.000 - 3.000 + 12.000 = 259.000

TL.

Sayım noksanının nedenleri belirlenmiş ve kayıtlı kur ile dönem sonu kuru arasındaki fark kambiyo kârı olarak eklenmiştir.

2

Bankalar hesabının düzeltilmesi ve değerlemesi

Mevcut:

500.000

TL. Faiz geliri:

+5.000

TL. Kur farkı geliri:

2.000

EUR

\times (35 - 32) = 6.000

TL. Yeni bakiye:

500.000 + 5.000 + 6.000 = 511.000

TL.

Banka ekstresinde görülen ancak kaydedilmeyen gelirler hesaba eklenmiş ve dövizli mevduat değerlenmiştir.

3

Alınan Çekler hesabının sınıflandırılması

Mevcut:

150.000

TL. İleri vadeli çeklerin çıkarılması:

-40.000

TL. Yeni bakiye:

110.000

TL.

Muhasebenin Özün Önceliği kavramı gereği, vadesi izleyen yıla sarkan çekler 121 Alacak Senetleri hesabına aktarılarak gruptan çıkarılır.

4

Diğer Hazır Değerler hesabının kontrolü

Mevcut:

30.000

TL. Ortağın şahsi borcu:

-5.000

TL. Yeni bakiye:

25.000

TL.

İşletme ile ortakların varlıkları ayrıdır (Kişilik Kavramı); ortağın şahsi ödemesi 131 hesaba aktarılmalıdır.

5

Hazır Değerler grubu net toplamının hesaplanması

259.000

(Kasa) +

110.000

(Alınan Çekler) +

511.000

(Bankalar) -

90.000

(Verilen Çekler) +

25.000

(Diğer Hazır Değerler) =

815.000

TL.

103 nolu hesap aktif karakterli bir grup içinde yer alan pasif bir düzenleyici hesap olduğu için toplamdan indirilir.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunda yer alan varlıkların dönem sonu envanter ve değerleme kuralları (kur farkı, vade ayrımı ve düzenleyici hesap mantığı).

Soru 532Soru →

Bir işletme, liste fiyatı $50.000$ TL olan ticari malları satıcıdan %10 ticari iskonto ile veresiye satın almıştır. Satın alınan malların işletme deposuna getirilmesi için nakliye firmasına $2.000$ TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir. (KDV ihmal edilecektir.) Buna göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

47.000

45.000

50.000

52.000

43.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $47.000$

Cevap

47.000

TL (Net alış fiyatına alış giderleri eklenerek maliyet bedeline ulaşılır)

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri uyarınca; ticari malların maliyet bedeli, alış bedeli üzerinden yapılan indirimler ve iskontolar düşüldükten sonra, malın işletmeye getirilmesi için yapılan nakliye, sigorta ve gümrük vergisi gibi giderlerin eklenmesiyle bulunur. Bu soruda

50.000

TL'lik liste fiyatından %10 iskonto (

5.000

TL) düşüldüğünde net fiyat

45.000

TL olur. Üzerine

2.000

TL nakliye gideri eklendiğinde "153 Ticari Mallar" hesabına kaydedilecek toplam borç tutarı

47.000

TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Ticari iskonto tutarını hesapla

50.000 \times 0,10 = 5.000

TL

Ticari iskontolar fatura üzerinde yapıldığı için maliyetten doğrudan düşülür.

2

Net alış bedelini (fatura tutarını) belirle

50.000 - 5.000 = 45.000

TL

Alış bedeli, iskontolar düşüldükten sonraki net tutardır.

3

Alış giderini ekleyerek toplam maliyet bedeline ulaş

45.000 + 2.000 = 47.000

TL

Maliyet esası kavramı gereği, malların stoklara girene kadar katlanılan tüm giderler maliyete eklenir.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Bedeli ile Değerlenmesi

Daha Fazla Pratik

İskontonun fatura tarihinden sonra (nakit/kasa iskontosu) yapılması durumunda hangi hesabın kullanılacağını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 533Soru →

İşletme, vadesi gelen $150.000$ TL nominal değerli alacak senedini borçlunun ödeyememesi üzerine noter kanalıyla protesto ettirmiş ve $1.000$ TL protesto masrafı ödemiştir. Borçlu ile yapılan görüşmeler sonucunda; protesto masrafının borçluya yüklenmesi, borcun $31.000$ TL'lik kısmının derhal nakden tahsil edilmesi ve geri kalan tutar için $5$ ay vadeli yeni bir senet düzenlenmesi konusunda anlaşmaya varılmıştır. Yeni senede ilişkin veriler aşağıdadır:

İşlem Kalemi	Oran / Bilgi
Aylık Faiz Oranı	$\%2$
KDV Oranı (Faiz Üzerinden)	$\%20$

Buna göre, işletme tarafından düzenlenen yeni senedin nominal değeri kaç TL'dir?

134.400

TL

132.000

TL

133.280

TL

158.400

TL

168.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $134.400$ TL

Cevap

Yeni düzenlenen senedin nominal değeri

134.400

TL'dir.

Doğru hesaplama yöntemi, önce mevcut alacak ile protesto masrafını birleştirmek (

151.000

TL), ardından yapılan nakit tahsilatı bu tutardan düşerek kalan anapara borcuna ulaşmaktır (

120.000

TL). Bu kalan tutar üzerinden

5

aylık toplam

\%10

vade farkı (

12.000

TL) ve bu farkın

\%20

KDV'si (

2.400

TL) hesaplandığında, yeni senedin nominal değeri

120.000 + 12.000 + 2.400 = 134.400

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam borcun (anapara + protesto masrafı) hesaplanması

150.000 + 1.000 = 151.000

TL

VUK ve THP uyarınca protesto masrafı borçluya yansıtıldığında alacak tutarına eklenir.

2

Nakit tahsilatın düşülerek yeni senet anaparasının bulunması

151.000 - 31.000 = 120.000

TL

Yeni senet, kalan bakiye üzerinden düzenleneceği için nakit ödeme düşülmelidir.

3

Vade farkı (faiz) tutarının hesaplanması

120.000 \times \%2 \times 5 = 12.000

TL

5

aylık süre için belirlenen toplam faiz oranı

\%10

olarak uygulanır.

4

Faiz üzerinden KDV tutarının hesaplanması

12.000 \times \%20 = 2.400

TL

Ticari işlemlerde vade farkları KDV'ye tabi olup, aksi belirtilmedikçe sadece faiz kısmı üzerinden hesaplanır.

5

Yeni senedin nominal değerinin belirlenmesi

120.000 + 12.000 + 2.400 = 134.400

TL

Yeni senet; kalan anapara, faiz ve KDV'nin toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Yenilenmesi (Protestolu Senet İşlemleri)

Daha Fazla Pratik

Yabancı para cinsinden şüpheli hale gelen alacakların değerleme ve tahsilat süreçlerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 534Soru →

İşletme, $1$ Ekim $2025$ tarihinde $500.000$ TL tutarındaki nakit mevcudunu yıllık % $24$ basit faiz oranıyla $15$ ay vadeli bir mevduat hesabına yatırmıştır. Faiz ödemesi vade sonunda yapılacaktır. Aynı işletme, $1$ Kasım $2025$ tarihinde $24$ ay sürecek olan bir sigorta poliçesi için $240.000$ TL ödemiş ve ödeme anında bu tutarın tamamını "760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri" hesabına borç kaydetmiştir.

Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılması gereken envanter kayıtları sonucunda, işletmenin dönem sonu bilançosunda "Gelecek Aylara Ait Giderler" ve "Gelir Tahakkukları" hesaplarında raporlanacak tutarların toplamı kaç TL'dir?

150.000

250.000

170.000

140.000

130.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $150.000$

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak toplam tutar

150.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, 2025 yılı sonunda henüz tahsil edilmemiş ancak hak kazanılmış 3 aylık faiz geliri (

30.000

TL) ile 2026 yılının tamamını kapsayan sigorta bedelinin (

120.000

TL) toplamından oluşmaktadır. Bu tutarlar sırasıyla 181 ve 180 hesaplarında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Gelir Tahakkuku (181) hesaplaması

30.000

TL

Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan 3 aylık faiz tutarı hesaplanmalıdır. Yıllık faiz

500.000 \times 0,24 = 120.000

TL; aylık faiz

10.000

TL'dir. 3 aylık tutar

30.000

TL olur.

2

Gelecek Aylara Ait Giderler (180) hesaplaması

120.000

TL

Bilanço tarihi itibarıyla (31 Aralık 2025) önümüzdeki 12 ayı (2026 yılını) kapsayan sigorta bedeli 180 hesabına aktarılmalıdır. Aylık bedel

240.000 / 24 = 10.000

TL'dir. 2026 yılı için 12 ay

\times 10.000 = 120.000

TL hesaplanır.

3

Gelecek Yıllara Ait Giderler (280) ayrımı

100.000

TL

Poliçenin 2027 yılına sarkan 10 aylık kısmı (

100.000

TL) uzun vadeli olduğu için 280 hesabında izlenmelidir ve bu soru kökünde istenen toplama dahil edilmez.

4

Toplam tutarın hesaplanması

150.000

TL

181 Gelir Tahakkukları (

30.000

TL) ile 180 Gelecek Aylara Ait Giderler (

120.000

TL) hesaplarının bakiyeleri toplanır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Kısa/Uzun Vade Ayrımı

İpuçları

1

Her iki işlemin de 31 Aralık 2025 tarihindeki durumunu ayrı ayrı düşünün.

2

Sigorta poliçesinin 24 aylık süresini 2025 (2 ay), 2026 (12 ay) ve 2027 (10 ay) olarak bölüştürün.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, başlangıçta yapılan kaydın '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına yapıldığı varsayımıyla çözerek aktarma kayıtlarını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 535Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletme, $60.000$ TL değerinde ticari malı veresiye satın almıştır. Malların işletme deposuna getirilmesi süresince yapılan $2.000$ TL nakliye bedeli ve $3.000$ TL nakliye sigortası bedeli nakit olarak ödenmiştir (KDV hariçtir). Bu bilgilere göre, satın alınan mallar için "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna kaydedilecek toplam maliyet bedeli kaç TL'dir?

60.000

62.000

63.000

65.000

78.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 65.000

Cevap

Satın alınan ticari malların toplam maliyet bedeli

65.000

TL'dir.

Muhasebenin temel kavramlarından biri olan "Maliyet Esası" uyarınca; bir varlığın maliyet bedeli, o varlığın satın alınması ve işletmeye getirilerek kullanılabilir hale gelmesine kadar yapılan tüm harcamaları kapsar. Stoklar için bu harcamalar fatura bedeli, nakliye, sigorta ve gümrük vergilerini içerir. Dolayısıyla fatura bedeli olan

60.000

TL'ye,

2.000

TL nakliye ve

3.000

TL sigorta eklenerek toplam

65.000

TL maliyet bedeline ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Ticari malın çıplak alış bedelini belirleyin.

60.000

TL

Maliyetin ana unsuru fatura üzerindeki alış bedelidir.

2

Alımla ilgili yapılan nakliye ve sigorta giderlerini tespit edin.

2.000 + 3.000 = 5.000

TL

Maliyet esası gereği malın işletmeye getirilmesine kadar yapılan tüm giderler maliyete eklenir.

3

Tüm unsurları toplayarak toplam maliyeti hesaplayın.

60.000 + 5.000 = 65.000

TL

153 Ticari Mallar hesabına kaydedilecek nihai tutar toplam maliyettir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve Stok Maliyet Unsurları

Tahmini Süre:45s

Soru 536Soru →

İşletme, daha önce kredili (veresiye) olarak mal sattığı bir müşterisinden olan $40.000$ TL tutarındaki alacağını, müşterinin işletme banka hesabına yaptığı havale ile tahsil etmiştir. Bu tahsilat işleminin muhasebeleştirilmesinde alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

120 Alıcılar

121 Alacak Senetleri

600 Yurtiçi Satışlar

102 Bankalar

340 Alınan Sipariş Avansları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar

Cevap

İşletmenin senetsiz (veresiye) alacaklarını izlediği hesap 120 Alıcılar hesabıdır ve tahsilat durumunda bu hesap alacaklandırılarak varlıktaki azalış kaydedilir.

Doğru cevap olan hesap, işletmenin senede bağlanmamış ticari alacaklarını izlediği hesaptır. Bu alacaklar tahsil edildiğinde, ilgili varlık hesabında (120 Alıcılar) azalış meydana geldiği için hesap alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirlemek

Daha önce doğmuş, senede bağlanmamış (veresiye) bir ticari alacağın tahsil edilmesi söz konusudur.

Soruda alacağın 'kredili (veresiye)' olduğu ve 'tahsil edildiği' belirtilmiştir.

2

Kullanılacak hesapları ve yönlerini tespit etmek

Banka hesabına para girdiği için 102 Bankalar hesabı artar (borçlanır); senetsiz alacak azaldığı için 120 Alıcılar hesabı azalır (alacaklanır).

Aktif karakterli hesaplarda artışlar borca, azalışlar alacağa kaydedilir.

3

Muhasebe kaydını tamamlamak

102 Bankalar hesabı

40.000

TL borçlu, 120 Alıcılar hesabı

40.000

TL alacaklı olarak kaydedilir.

Çift taraflı kayıt sistemi gereği varlıkların yer değiştirmesi bu şekilde muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların (Alıcılar) tahsilatı ve aktif hesap işleyişi

İpuçları

1

Alacağın senede bağlanıp bağlanmadığına dikkat edin.

2

Varlık hesaplarında (aktif) azalış meydana geldiğinde kayıt hangi tarafa yapılır?

3

Veresiye mal satışından doğan alacaklar 120 nolu hesapta izlenir ve tahsilatta alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemin 'senetli alacak' için yapılması durumunda hangi hesabın kullanılacağını düşünün.

Tahmini Süre:45s

Soru 537Soru →

Bir işletmede yapılan dönem içi kasa sayımı sonucunda $3.000$ TL tutarında noksanlık tespit edilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde bu noksanlığın kasa sorumlusu personelin hatasından kaynaklandığı ve personelin bu tutarı işletmeye ödemesi gerektiği kesinleşmiştir.

Buna göre, söz konusu noksanlık tutarının sorumlu personelin borcuna kaydedilmesi aşamasında yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

135 Personelden Alacaklar

120 Alıcılar

136 Diğer Çeşitli Alacaklar

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 135 Personelden Alacaklar

Cevap

İşletmenin personeline rücu ettiği noksanlık tutarları '135 Personelden Alacaklar' hesabının borcuna kaydedilir.

Doğru cevap olan hesap, işletmenin personeline borç vermesi, personelin işletmeye zarar vermesi veya kasa/stok noksanlıklarından personelin sorumlu tutulması gibi ticari olmayan durumlarda kullanılan hesaptır. Personel ile işletme arasındaki bu tür mali ilişkiler '135 Personelden Alacaklar' hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın kaynağını ve muhatabını belirle.

Alacak, işletme dışı bir ticari işlemden değil, personel hatasından kaynaklanmaktadır.

Ticari alacaklar (12 grubu) ile ticari olmayan alacakların (13 grubu) ayrılması gerekir.

2

Tekdüzen Hesap Planı'na göre uygun hesabı seç.

İşletme personeli ile ilgili olduğu için 135 numaralı hesap seçilir.

Personelden olan diğer alacaklar için spesifik olarak bu hesap tanımlanmıştır.

3

Hesabın işleyiş kuralına göre kaydı gerçekleştir.

Aktif karakterli olan bu hesap, alacak doğduğu için borçlandırılır.

Varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ticari Olmayan Alacakların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1

Alacağın kime karşı (ortak mı, personel mi, müşteri mi) oluştuğuna dikkat edin.

2

Bu bir ticari alacak mıdır yoksa işletme içindeki bir noksanlıktan mı doğmuştur?

3

Personelden olan ticari olmayan alacaklar için Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 135 kodlu hesabı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kasa noksanlığının personelden değil de ortaklardan kaynaklandığı bir senaryodaki kayıt farkını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 538Soru →

$ABC$ İşletmesi'nin $31.12.2025$ tarihli envanter öncesi mizanında yer alan bazı hesap kalanları ve yapılan incelemeler şu şekildedir:

Hesap Kodu ve Adı	Kalan Tutarı (TL)
100 Kasa	$50.000$ (Borç)
101 Alınan Çekler	$80.000$ (Borç)
102 Bankalar	$150.000$ (Borç)
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	$40.000$ (Alacak)
108 Diğer Hazır Değerler	$10.000$ (Borç)

Yapılan inceleme sonuçları:
- Kasa mevcudunun içinde yer alan $2.000$ $USD$ 'nin kayıtlara alındığı tarihteki kur $30$ TL iken, dönem sonu efektif alış kuru $34$ TL, efektif satış kuru ise $35$ TL'dir.
- Alınan çeklerin $30.000$ TL'lik kısmının, verilen çeklerin ise $15.000$ TL'lik kısmının vadesi $2026$ yılına aittir.
- Bankadaki mevduatın $20.000$ TL'si, işletmenin kullandığı uzun vadeli bir kredi için $18$ ay süreyle bloke edilmiştir.
- Diğer hazır değerlerin tamamı vadesi gelmiş tahvil kuponlarından oluşmaktadır.

Bu bilgilere göre, muhasebenin temel kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde gerekli değerleme ve "Özün Önceliği" düzeltmeleri yapıldıktan sonra, işletmenin $31.12.2025$ tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu net toplamı kaç TL'dir?

223.000

238.000

243.000

273.000

215.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $223.000$

Cevap

İşletmenin hazır değerler grubu net toplamı

223.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar; kasa hesabındaki kur artışının eklenmesi (

+8.000

), ileri vadeli alınan çeklerin çıkarılması (

-30.000

), bloke edilen banka mevduatının çıkarılması (

-20.000

), vadesi gelmiş tahvil kuponlarının aynen korunması ve ileri vadeli verilen çeklerin 103 nolu hesaptan çıkarılmasıyla elde edilen net bakiyelerin (

58k + 50k + 130k + 10k - 25k

) toplanmasıyla hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabının dönem sonu değerlemesini yapınız.

2.000

USD \times (34 - 30) = 8.000

TL (Kur Farkı Karı). Yeni Kasa:

50.000 + 8.000 = 58.000

TL.

Yabancı paralar dönem sonunda efektif alış kuru üzerinden değerlenir ve fark kambiyo karı/zararı olarak kaydedilir.

2

Alınan çekler hesabındaki ileri vadeli tutarları gruptan çıkarınız.

80.000 - 30.000 = 50.000

TL.

Özün Önceliği kavramı gereği, vadesi izleyen yıla sarkan çekler özü itibarıyla senet sayılır ve bilançoda '121 Alacak Senetleri' hesabına aktarılır.

3

Bankalar hesabındaki bloke tutarı gruptan çıkarınız.

150.000 - 20.000 = 130.000

TL.

Hazır değerler grubunda yer alabilmek için varlığın her an nakde çevrilebilir (likit) olması gerekir. Uzun vadeli bloke tutarlar bu niteliği kaybeder.

4

Verilen çekler hesabındaki ileri vadeli tutarları düzelterek net tutarı belirleyiniz.

40.000 - 15.000 = 25.000

TL (Eksi karakterli).

İleri vadeli verilen çekler '321 Borç Senetleri' hesabına aktarılır. Kalan tutar gruptan indirim kalemi olarak yer alır.

5

Hazır değerler grubu net toplamını hesaplayınız.

58.000 (100) + 50.000 (101) + 130.000 (102) + 10.000 (108) - 25.000 (103) = 223.000

TL.

Gruba dahil tüm aktif hesaplar toplanır ve grubu düzenleyici eksi hesaplar düşülür.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubu Net Toplamı ve Özün Önceliği Uygulaması

İpuçları

1

Hazır değerler grubunda sadece 'her an nakde çevrilebilir' ve vadesi gelmiş unsurlar yer alır.

2

Özün önceliği gereği, ileri vadeli çeklerin 101 ve 103 nolu hesaplardan çıkarılarak senet hesaplarına aktarılması gerektiğini unutmayınız.

3

103 nolu hesabın grupta negatif (çıkartılan) bir unsur olduğunu dikkate alarak net toplamı hesaplayınız.

Daha Fazla Pratik

Hazır değerlerin envanterinde tespit edilen kasa noksanlığı veya fazlalığının dönem sonu kapatılma kayıtlarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Önce tüm hesapların ham toplamını alıp (

50+80+150+10-40 = 250

), ardından yapılacak düzeltmelerin net etkisini (

+8 \text{ (kasa)} - 30 \text{ (101)} - 20 \text{ (102)} + 15 \text{ (103 azalışı)} = -27

) ekleyerek

250 - 27 = 223

sonucuna ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 539Soru →

İşletmenin vadesi gelen $300.000$ TL nominal değerli alacak senedi vadesinde ödenmemiş ve işletme tarafından $3.000$ TL protesto masrafı nakit olarak ödenerek borçlu adına kayıtlara alınmıştır. Borçlu ile yapılan görüşmeler sonucunda senedin yenilenmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şartlarda anlaşmaya varılmıştır:

- Vade aşımı için $12.000$ TL gecikme faizi hesaplanmıştır.
- Kalan ana para borcu üzerinden $4$ ay vade için aylık $\%4$ basit faiz uygulanacaktır.
- Tüm faiz tutarları üzerinden $\%20$ KDV hesaplanacaktır.
- Anlaşma gereği; protesto masrafı, gecikme faizi ve bu faize ait KDV ile yeni vadeye ait faizin KDV'si nakit olarak tahsil edilmiştir.
- Kalan tutar (ana para ve yeni vade faizi) için yeni bir senet alınmıştır.

Buna göre, düzenlenen yeni senedin nominal değeri ve işlem tarihinde "100 Kasa" hesabına borç kaydedilecek toplam tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni senet nominal:

348.000

TL; Kasa girişi:

27.000

TL

Yeni senet nominal:

348.000

TL; Kasa girişi:

17.400

TL

Yeni senet nominal:

357.600

TL; Kasa girişi:

17.400

TL

Yeni senet nominal:

348.480

TL; Kasa girişi:

27.000

TL

Yeni senet nominal:

300.000

TL; Kasa girişi:

75.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni senet nominal: $348.000$ TL; Kasa girişi: $27.000$ TL

Cevap

Yeni senedin nominal değeri

348.000

TL, kasaya giren net tutar ise

27.000

TL'dir.

İşlemde iki farklı faiz türü bulunmaktadır: Geçmişe dönük gecikme faizi ve geleceğe dönük vade farkı faizi. Her iki faizin toplamı olan

60.000

TL üzerinden hesaplanan

\%20

KDV (

12.000

TL), protesto masrafı (

3.000

TL) ve gecikme faizi (

12.000

TL) ile birlikte toplamda

27.000

TL nakit tahsil edilmiştir. Yeni senedin bedeli ise devreden ana para olan

300.000

TL'ye nakit ödenmeyen yeni vade faizi olan

48.000

TL'nin eklenmesiyle

348.000

TL olarak bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Gecikme faizi ve KDV tutarlarını hesapla

Gecikme faizi:

12.000

TL; Gecikme faizi KDV:

12.000 \times 0,20 = 2.400

TL.

Vade aşımı için belirlenen faiz ve buna ait vergi yükümlülüğünün belirlenmesi gerekir.

2

Yeni vade faizini ve KDV'sini hesapla

Yeni faiz:

300.000 \times 0,04 \times 4 = 48.000

TL; Yeni faiz KDV:

48.000 \times 0,20 = 9.600

TL.

Gelecek 4 ay için uygulanacak vade farkı ve buna ait KDV tutarının hesaplanması gereklidir.

3

Nakit tahsil edilecek tutarı belirle

Kasa Girişi = Protesto (

3.000

) + Gecikme Faizi (

12.000

) + Toplam KDV (

2.400 + 9.600 = 12.000

) =

27.000

TL.

Anlaşma şartlarına göre nakit tahsil edilecek unsurlar toplanır.

4

Yeni senedin nominal değerini hesapla

Nominal Değer = Ana Para (

300.000

) + Yeni Vade Faizi (

48.000

) =

348.000

TL.

Nakit ödenmeyen ana para ve vade farkı unsurları yeni senedin bedelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Senet Yenileme (Renewal of Bill) ve Katma Değer Vergisi Uygulaması

İpuçları

1

Nakit tahsilatın içine hangi kalemlerin girdiğini listeleyerek başlayın; KDV'nin her iki faiz için de hesaplanacağını unutmayın.

2

Yeni senedin nominal değeri, senede dahil edilen faiz (vade farkı) ile ana paranın toplamıdır. KDV ve protesto masrafının senede dahil edilip edilmediğini kontrol edin.

3

Toplam faiz

12.000 + 48.000 = 60.000

TL'dir. Bunun

\%20

KDV'si olan

12.000

TL peşin alınmıştır. Protesto masrafı da peşin alındığına göre kasaya giren rakam netleşecektir.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin yevmiye kaydını yaparak '380 Gelecek Aylara Ait Gelirler' ve '642 Faiz Gelirleri' ayrımını pekiştirin.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 540Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli geçici mizanında yer alan ticari senet bilgileri şöyledir:

Hesap Kodu ve Adı	Tutar (TL)
$121$ Alacak Senetleri	$756.000$
$321$ Borç Senetleri	$378.000$

Söz konusu senetlerin tamamının vadesine $72$ gün kalmıştır. Dönem sonunda T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan reeskont faiz oranı $\%25$ olarak açıklanmıştır. İşletme, Vergi Usul Kanunu ( $VUK$ ) hükümleri doğrultusunda alacak senetleri için reeskont hesaplamaya karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, reeskont işlemleri sonucunda işletmenin dönem net kârında meydana gelecek net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

18.000

TL azalır

36.000

TL azalır

18.000

TL artar

54.000

TL azalır

18.900

TL azalır

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18.000$ TL azalır

Cevap

İşletmenin dönem net kârı

18.000

TL azalır.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, alacak senetlerini reeskonta tabi tutan işletmeler, borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır. İç iskonto yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamada, alacak senetleri için

36.000

TL reeskont faiz gideri (

657

), borç senetleri için ise

18.000

TL reeskont faiz geliri (

647

) ortaya çıkmaktadır. Gelir ve gider arasındaki net fark

18.000

TL gider yönünde olduğundan, dönem net kârı bu tutar kadar azalacaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak senetleri için reeskont tutarının iç iskonto formülü ile hesaplanması

F_a = \frac{756.000 \times 72 \times 25}{36.000 + (72 \times 25)} = \frac{1.360.800.000}{37.800} = 36.000

TL

VUK

uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemi kullanılması zorunludur.

2

VUK

tutarlılık kuralının uygulanması

Alacak senetlerini reeskonta tabi tutan işletme, borç senetlerini de tabi tutmak zorundadır.

VUK

madde

281

ve

285

uyarınca aktif reeskontu seçildiğinde pasif reeskontu zorunlu hale gelir.

3

Borç senetleri için reeskont tutarının hesaplanması

F_b = \frac{378.000 \times 72 \times 25}{36.000 + (72 \times 25)} = \frac{680.400.000}{37.800} = 18.000

TL

Borç senetlerinin peşin değerine indirgenmesi için iç iskonto uygulanır.

4

Dönem net kârı üzerindeki net etkinin belirlenmesi

Net Etki =

18.000

TL (Gelir) -

36.000

TL (Gider) =

-18.000

TL

Alacak senedi reeskontu gider (

657

), borç senedi reeskontu gelir (

647

) karakterlidir.

Anahtar Kavram

VUK Reeskont Uygulama Esasları ve İç İskonto Hesaplaması

Daha Fazla Pratik

Reeskont iptal kayıtlarının bir sonraki dönem açılış fişinden sonraki kâr üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Dönen Varlıklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik