Dönen Varlıklar

663 soru

Soru 501Soru

İşletme, portföyünde bulunan 80.00080.000 TL nominal değerli bir alacak senedini, vadesi geldiğinde borçlunun talebi üzerine yenilemiştir. Yenileme işlemi kapsamında borçludan 20.00020.000 TL nakit tahsil edilmiş; kalan 60.00060.000 TL'lik tutara %20\%20 KDV hariç 4.0004.000 TL vade farkı ilave edilerek 44 ay vadeli yeni bir senet alınmıştır. Bu bilgilere göre, senet yenileme işleminin kaydedileceği yevmiye defteri kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121121 Alacak Senetleri hesabı 64.80064.800 TL borçlandırılır.

Cevap

121121 Alacak Senetleri hesabının 64.80064.800 TL borçlandırılması ifadesi doğrudur.
Senet yenileme işlemlerinde, eski senet tutarı alacaklandırılarak kapatılırken; tahsil edilen nakit, yeni senet tutarı (anapara + vade farkı + KDV) borç tarafına kaydedilir. Bu soruda kalan 60.00060.000 TL anaparanın üzerine 4.0004.000 TL vade farkı ve bu farkın %20\%20'si olan 800800 TL KDV eklendiğinde yeni senedin değeri 64.80064.800 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kalan borç tutarının hesaplanması
80.00020.000=60.00080.000 - 20.000 = 60.000 TL
Vadesi gelen senedin nakit tahsil edilen kısmı düşülerek yeni senede konu olacak anapara bulunur.
2
Vade farkı üzerinden KDV hesaplanması
4.000×%20=8004.000 \times \%20 = 800 TL
Finansman hizmeti niteliğindeki vade farkı katma değer vergisine tabidir.
3
Yeni senedin nominal değerinin belirlenmesi
60.000+4.000+800=64.80060.000 + 4.000 + 800 = 64.800 TL
Kalan anapara, vade farkı ve KDV tutarı toplanarak borçludan alınacak yeni senedin tutarı oluşturulur.
4
Muhasebe kaydının kurgulanması
100100 Kasa (Borç: 20.00020.000), 121121 (Yeni) (Borç: 64.80064.800) / 121121 (Eski) (Alacak: 80.00080.000), 642642 (Alacak: 4.0004.000), 391391 (Alacak: 800800)
Çift taraflı kayıt sistemi gereği tüm unsurlar ilgili hesaplara kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Yenilenmesi ve Vade Farkı Muhasebeleştirmesi

İpuçları

1
Yeni senedin tutarına anapara, vade farkı ve KDV'nin tamamının dahil edilmesi gerektiğini unutmayın.
2
KDV matrahı olarak sadece vade farkı tutarını (4.0004.000 TL) kullanın.
3
Yevmiye kaydında borç ve alacak toplamlarının eşitliğini kontrol edin: 20.00020.000 (Nakit) + Yeni Senet = 80.00080.000 (Eski Senet) + Faiz + KDV.

Daha Fazla Pratik

Vade farkının bir kısmının gelecek döneme sarkması durumunda 'Gelecek Aylara Ait Gelirler' hesabının kullanımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 502Soru

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletme, satmak amacıyla 150.000150.000 TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Bu işleme ilişkin 3.0003.000 TL tutarındaki nakliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Daha sonra, alınan malların 10.00010.000 TL'lik kısmının istenen nitelikte olmaması nedeniyle satıcıya iade edildiği ve kalan borç üzerinden %5\%5 oranında ticari iskonto yapıldığı saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, söz konusu mal alım işleminin işletmeye olan "Net Alış Maliyeti" kaç TL'dir? (KDV ihmal edilecektir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 136.000136.000

Cevap

Net alış maliyeti 136.000136.000 TL olarak hesaplanır.
Net alış maliyeti hesaplanırken işletmenin mal alımı için ödediği brüt bedel (150.000150.000 TL) ile malın işletmeye getirilmesi için yapılan nakliye gideri (3.0003.000 TL) toplanır. Bu toplamdan (153.000153.000 TL), satıcıya yapılan iadeler (10.00010.000 TL) ve net tutar üzerinden hesaplanan ticari iskonto (7.0007.000 TL) çıkarılır. Sonuç olarak 153.00010.0007.000=136.000153.000 - 10.000 - 7.000 = 136.000 TL tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Brüt alış maliyetini hesaplayınız.
150.000+3.000=153.000150.000 + 3.000 = 153.000 TL
Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, stoklar elde edilene kadar katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler malın maliyetine eklenir.
2
Alış iadesini düşerek net borç tutarını belirleyiniz.
150.00010.000=140.000150.000 - 10.000 = 140.000 TL
İskonto, kalan mal bedeli (net borç) üzerinden hesaplanacağı için önce iade tutarı çıkarılmalıdır.
3
Ticari iskonto tutarını hesaplayınız.
140.000×0,05=7.000140.000 \times 0,05 = 7.000 TL
Sözleşme gereği kalan tutar üzerinden yapılan indirimler alış iskontosu olarak maliyeti azaltır.
4
Net alış maliyetini sonuçlandırınız.
153.00010.0007.000=136.000153.000 - 10.000 - 7.000 = 136.000 TL
Alış bedeli ve giderleri toplamından, iadeler ve iskontolar düşülerek net maliyete ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stokların maliyet bedeli ile değerlenmesi ve maliyet unsurlarının (nakliye, iade, iskonto) doğru tasnifi.

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemin aralıksız envanter yönteminde STMM kaydı ile birlikte nasıl yapılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 503Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde "100 Kasa" hesabının büyük defter (mizan) borç kalanı 65.00065.000 TL'dir. Aynı gün yapılan envanter işlemlerinde şu hususlar saptanmıştır:

- Kasada 1.0001.000 USD (11 USD = 3030 TL kuruyla kaydedilmiş) ve 32.00032.000 TL nakit bulunmaktadır.
- Yapılan incelemede, bir satıcıya nakit olarak ödenen 2.0002.000 TL'nin muhasebe kayıtlarına alınmadığı belirlenmiştir.
- Dönem sonu değerleme kuru 11 USD = 3434 TL olarak belirlenmiştir.
- Kasadaki nakit noksanlığının nedeni henüz belirlenememiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken kayıtlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "646 Kambiyo Karları" hesabına 4.0004.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Dönem sonu değerlemesi sonucunda Kambiyo Karları hesabına 4.0004.000 TL alacak kaydı yapılır.
İşletmenin elinde bulunan 1.0001.000 USD, kayıtlarda 3030 TL kurundan izlenmektedir. Dönem sonunda kurun 3434 TL'ye yükselmesi, her bir dolar için 44 TL, toplamda ise 4.0004.000 TL tutarında bir kur artış karı (kambiyo karı) oluşturur. Bu durum muhasebe kayıtlarında 100 Kasa hesabına borç, 646 Kambiyo Karları hesabına alacak yazılarak gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa noksanlığının tespiti
65.00065.000 (Mizan) - [(1.000×30)+32.000][(1.000 \times 30) + 32.000] (Sayım) = 3.0003.000 TL Toplam Noksanlık
Kayıtlı değer ile fiili sayım arasındaki farkı bulmak için.
2
Noksanlığın nedenlerinin analizi
2.0002.000 TL kayıt dışı ödeme düzeltilir. Kalan 1.0001.000 TL (3.0002.0003.000 - 2.000) nedeni bulunamayan noksan olarak 197 hesaba aktarılır.
Hatalı kayıtların düzeltilmesi ve belirsiz farkların geçici hesaplara alınması gerekir.
3
Yabancı para değerlemesi
1.0001.000 USD ×(3430)=4.000\times (34 - 30) = 4.000 TL Olumlu Kur Farkı
Dönem sonu kurları üzerinden mevcut döviz varlığının değerini güncellemek için.
4
Dönem sonu kasa bakiyesinin doğrulanması
65.0002.00065.000 - 2.000 (Ödeme) - 1.0001.000 (Noksanlık) + 4.0004.000 (Değerleme) = 66.00066.000 TL
Bilançoda yer alacak kesin tutarı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Envanteri ve Değerlemesi
Soru 504Soru

İşletmenin portföyünde bulunan 30.00030.000 TL nominal değerli bir alacak senedi vadesinde ödenmemiş ve banka aracılığıyla protesto ettirilmiştir. Banka, 300300 TL protesto masrafını işletmenin ticari mevduat hesabından tahsil etmiştir. İşletme yönetimi, söz konusu alacağın tahsilinin şüpheli hale geldiğine karar vererek senet tutarını ve protesto masrafını ilgili hesaba aktarmıştır.

Buna göre, alacağın şüpheli hale gelmesiyle ilgili yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı ve tutarı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı 30.30030.300 TL borçlandırılır.

Cevap

Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı 30.30030.300 TL tutarında borçlandırılarak alacak ve masraflar bu hesaba transfer edilir.
Vadesinde ödenmeyen ve protesto edilen bir alacak senedi için yapılan protesto masrafları, işletme için bir gider değil, borçludan tahsil edilecek bir ek alacaktır. Bu nedenle hem senet bedeli hem de masraf toplamı olan 30.30030.300 TL tutarı, tahsili şüpheli hale geldiği için Şüpheli Ticari Alacaklar hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam şüpheli alacak tutarının belirlenmesi
30.000+300=30.30030.000 + 300 = 30.300 TL
Vadesi geçen alacak senedi ile bu senet için katlanılan protesto masrafları borçludan talep edileceği için toplam tutar üzerinden işlem yapılır.
2
Vadesi geçmiş senedin portföyden çıkarılması
121 Alacak Senetleri hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.
Senet artık portföyde normal bir alacak senedi niteliği taşımamaktadır.
3
Protesto masrafının bankadan ödenmesinin kaydedilmesi
102 Bankalar hesabı 300300 TL alacaklandırılır.
Banka masrafı işletmenin mevduat hesabından tahsil etmiştir.
4
Toplam tutarın şüpheli alacak olarak kaydedilmesi
128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı 30.30030.300 TL borçlandırılır.
Alacak hukuki sürece girmiş veya tahsili şüpheli hale gelmiştir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklara Aktarım ve Protesto Masrafları

İpuçları

1
Protesto masraflarının borçludan tahsil edilip edilmeyeceğini düşünün.
2
Senede bağlı bir alacak vadesinde ödenmediğinde hangi hesaba transfer edildiğini hatırlayın.
3
Yevmiye kaydının borç tarafında alacağın yeni niteliğini temsil eden varlık hesabı yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin ardından dönem sonunda ayrılacak karşılık kaydını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 505Soru

Tekstil ürünleri toptancılığı yapan bir işletme, aralıksız envanter yöntemini kullanmaktadır. İşletme, satmak amacıyla liste fiyatı 250.000250.000 TL olan ticari malı %20\%20 KDV hariç bedelle kredili olarak satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında malın işletme deposuna taşınması için 10.00010.000 TL +%20+\%20 KDV nakliye bedeli nakden ödenmiştir. İşletme, borcunu vadesinden önce ödediği için satıcı tarafından sağlanan 5.0005.000 TL tutarındaki kasa iskontosundan yararlanmıştır.

Bu bilgilere göre, yapılan işlemler sonucunda işletmenin "153 Ticari Mallar" hesabında oluşan net maliyet artışı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 255.000255.000

Cevap

İşletmenin ticari mal maliyetindeki net artış 255.000255.000 TL'dir.
Ticari malların maliyet bedeli; satın alma bedeline, malın depoya getirilmesine kadar yapılan nakliye, gümrük, sigorta ve komisyon gibi giderlerin eklenmesi, varsa alış iskontoları ve iadelerin düşülmesiyle hesaplanır. Bu soruda 250.000250.000 TL'lik alış bedeline 10.00010.000 TL nakliye gideri eklenmiş (260.000260.000 TL) ve 5.0005.000 TL'lik iskonto düşülerek net maliyet artışı 255.000255.000 TL olarak bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Malın çıplak alış bedelini belirle.
250.000250.000 TL
Maliyet bedelinin temelini fatura üzerindeki mal bedeli oluşturur.
2
Alışla ilgili yan giderleri (nakliye) maliyete ekle.
250.000+10.000=260.000250.000 + 10.000 = 260.000 TL
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı gereği stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler maliyete eklenir.
3
Elde edilen alış iskontosunu maliyetten düş.
260.0005.000=255.000260.000 - 5.000 = 255.000 TL
Aralıksız envanter yönteminde, alıştan sonra ortaya çıkan iskontolar doğrudan ilgili stok hesabının (153) alacağına kaydedilerek maliyeti düşürür.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli ve Aralıksız Envanter Kayıt Düzeni

İpuçları

1
Stokların maliyet bedeline hangi harcamaların dahil edileceğini ve hangilerinin hariç tutulacağını düşünün.
2
Nakliye giderlerini maliyete eklemeyi, ancak indirilebilir KDV'yi bu hesaplamanın dışında tutmayı unutmayın.
3
Aralıksız envanter yönteminde kasa iskontolarının '153 Ticari Mallar' hesabının alacağına kaydedildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İskontonun nakit ödeme sırasında değil de fatura üzerinde yapılması (ticari iskonto) durumunda muhasebe kaydının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 506Soru

İşletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında ticari alacaklar grubuyla ilgili şu veriler tespit edilmiştir:

İşlem DetayıTutarlar ve Bilgiler
Müşteri (K)120.000120.000 TL tutarındaki senetsiz alacak için dava açılmıştır. Alacağın 50.00050.000 TL'lik kısmı için ipotek bulunmaktadır.
Tahsilat İşlemiÖnceki dönemde 30.00030.000 TL karşılık ayrılan bir alacağın 20.00020.000 TL'si nakden tahsil edilmiş, kalan kısmın tahsil imkanı kalmamıştır.
Alacak SenediVadesi geçen 60.00060.000 TL tutarındaki bir alacak senedi için protesto çekilmiş ancak henüz dava veya icra yoluna başvurulmamıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı yevmiye kayıtları neticesinde "654 Karşılık Giderleri" ve "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: 70.00070.000 TL; 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar: 20.00020.000 TL

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabına 70.00070.000 TL borç, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına 20.00020.000 TL alacak kaydı yapılmalıdır.
Doğru cevap, Müşteri (K)'nın 120.000120.000 TL'lik borcundan 50.00050.000 TL'lik ipoteğin düşülerek kalan 70.00070.000 TL'nin '654 Karşılık Giderleri'ne yazılması ve tahsil edilen 20.00020.000 TL'lik eski şüpheli alacağın '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına gelir kaydedilmesi gerektiğini gösteren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Müşteri (K) için ayrılacak karşılık tutarını hesapla
120.00050.000=70.000120.000 - 50.000 = 70.000 TL
VUK uyarınca şüpheli hale gelen alacakların sadece teminatsız kısmı için karşılık ayrılabilir.
2
Tahsil edilen şüpheli alacağın iptal kaydını analiz et
Tahsilat: 20.00020.000 TL, Kalan Karşılık: 10.00010.000 TL (zararı karşılar)
Tahsil edilen kısım '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına gelir kaydedilirken, tahsil edilemeyen kısım mevcut karşılıktan mahsup edilir.
3
Protestolu senedin durumunu değerlendir
00 TL Karşılık
Dava veya icra aşamasına geçmeyen, sadece protesto çekilen ve 'küçük alacak' kapsamında olmayan senetler için karşılık ayrılamaz.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminat ve Tahsilat Muhasebesi

Daha Fazla Pratik

Şüpheli ticari alacağın vadesi geçen yabancı paralı bir alacak olması durumunda kur farklarının karşılık tutarına etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 507Soru

İşletmenin dönem sonu mizanında yer alan "Hazır Değerler" grubuna ait hesapların borç ve alacak kalanları aşağıdaki gibidir:

Hesap Kodu ve AdıKalan (TL)
100 Kasa20.00020.000
101 Alınan Çekler35.00035.000
102 Bankalar50.00050.000
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)15.00015.000

Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları neticesinde şu bilgiler elde edilmiştir:

* Cüzdandaki 12.00012.000 TL tutarında bir çekin satıcıya ciro edildiği ancak kaydının unutulduğu,
* Bankadan gelen ekstrede, işletmenin düzenlediği 6.0006.000 TL'lik bir çekin banka hesabından ödendiği ve kaydının henüz yapılmadığı,
* Kasa sayımında 500500 USD olduğu (Kayıtlı kur: 3030 TL, Dönem sonu değerleme kuru: 3333 TL).

Bu bilgilere göre, gerekli düzeltme ve değerleme kayıtları yapıldıktan sonra işletmenin bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 79.50079.500

Cevap

79.50079.500 TL tutarındaki hazır değerler toplamı; kasa değerlemesi, çek cirosu ve bankadan çek ödemesi işlemlerinin net etkisidir.
Doğru cevap olan 79.50079.500 TL'ye; başlangıçtaki 90.00090.000 TL'lik gruptan 12.00012.000 TL'lik çek cirosu düşüldükten ve 1.5001.500 TL'lik kur farkı karı eklendikten sonra ulaşılır. Bankadan yapılan çek ödemesi işlemi (6.0006.000 TL), hem 102 hesabını azaltıp hem de eksi karakterli 103 hesabını borçlandırarak (azaltarak) grup toplamı üzerindeki net etkisini sıfırlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Unutulan çek cirosunun kaydedilmesi
101 Alınan Çekler hesabı 12.00012.000 TL azaltılarak 23.00023.000 TL'ye düşer.
Ciro işlemi işletmenin elindeki çek varlığını azaltır.
2
Bankadan ödenen çekin kaydedilmesi
102 Bankalar hesabı 6.0006.000 TL azalır (44.00044.000 TL), 103 Verilen Çekler hesabı (aktif düzenleyici) 6.0006.000 TL borçlandırılarak azaltılır (9.0009.000 TL).
Çekin ödenmesi hem bankadaki varlığı hem de gelecekteki ödeme yükümlülüğünü (çek borcunu) aynı anda azaltır.
3
Yabancı paralı kasanın değerlenmesi
500×(3330)=1.500500 \times (33 - 30) = 1.500 TL kur farkı geliri 100 Kasa hesabına eklenir (21.50021.500 TL).
Dönem sonu kurları kayıtlı kurlardan yüksek olduğu için kambiyo karı doğmuştur.
4
Grup toplamının hesaplanması
21.500+23.000+44.0009.000=79.50021.500 + 23.000 + 44.000 - 9.000 = 79.500 TL.
Hazır Değerler grubu toplamı hesaplanırken 103 hesabı indirim kalemi olarak dikkate alınır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunda yer alan aktif düzenleyici hesapların (103) grup toplamına etkisi ve envanter kayıtlarının varlıklar üzerindeki net değişimi.

İpuçları

1
Hazır Değerler grubunun başlangıç bakiyesini hesaplarken 103 hesabının işaretine dikkat edin.
2
Ciro edilen çek varlıklarda bir azalış yaratırken, bankadan çek ödenmesi gruptaki bir varlığın azalması ve bir varlık indiriminin kapanması anlamına gelir.
3
1.0001.000 USD'lik kasanın 500500 birimi için kur 3030'dan 3333'e çıkmıştır; bu farkı Kasa hesabına eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu '108 Diğer Hazır Değerler' hesabındaki kredi kartı slipleri ve banka komisyonları için çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşlemlerin net etkisini hesaplayarak başlangıç toplamına (90.00090.000 TL) uygulayabilirsiniz: Çek cirosu (12.000-12.000), Çek ödemesi (6.000+6.000=0-6.000 + 6.000 = 0), Kur farkı (+1.500+1.500). Toplam değişim: 10.500-10.500 TL.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 508Soru

İşletme, sermaye payı %60\%60 olan bağlı ortaklığına, ana faaliyet konusu dışında kalan ve aktifinde kayıtlı olan bir demirbaşı 50.00050.000 TL + %20\%20 KDV bedelle veresiye (senetsiz) olarak satmıştır. Yapılacak yevmiye kaydında, ortaya çıkan toplam alacak tutarının kaydedileceği borçlu hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar

Cevap

İşletmenin ana faaliyeti dışındaki bir varlık satışından doğan ve sermayesinin %60\%60'ına sahip olduğu (bağlı ortaklık) işletmeden olan senetsiz alacağı, 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabında izlenmelidir.
Satış işlemi işletmenin ana faaliyeti olan ticari mal satışı dışında (demirbaş satışı) gerçekleştiği için alacak 'Diğer Alacaklar' grubunda yer almalıdır. Alacaklı olunan işletmedeki sermaye payı %60\%60 ( %50\%50'den fazla) olduğu için bu kurum 'Bağlı Ortaklık' niteliğindedir. Bu nedenle toplam tutar 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Satılan varlık 'Demirbaş' olduğu için bu bir ticari mal satışı değildir. Dolayısıyla 'Ticari Alacaklar' (12 grubu) yerine 'Diğer Alacaklar' (13 grubu) kullanılmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ana faaliyet dışı alacaklar 'Diğer Alacaklar' grubunda sınıflandırılır.
2
Karşı taraf ile olan ilişkiyi belirleme
Sermaye payı %60\%60 olduğu için bu işletme bir 'Bağlı Ortaklık' statüsündedir.
Sermaye payı %50\%50 'yi aşan ortaklıklar bağlı ortaklık olarak tanımlanır.
3
Alacak tutarını hesaplama
50.000×1,20=60.00050.000 \times 1,20 = 60.000 TL toplam alacak.
KDV dahil toplam tutar alacak hesabına borç kaydedilir.
4
Doğru hesaba kayıt yapma
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.
Bağlı ortaklıklardan doğan ticari olmayan kısa vadeli alacaklar bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Bağlı ortaklıklardan doğan ticari olmayan alacakların sınıflandırılması

İpuçları

1
Satılan varlığın bir 'ticari mal' mı yoksa 'demirbaş' mı olduğuna dikkat ediniz.
2
Sermaye payı %50\%50'den fazla olan ortaklıkların muhasebe terminolojisindeki karşılığını hatırlayınız.
3
Kısa vadeli ve ticari olmayan bağlı ortaklık alacakları 13 grubunda hangi kodla takip edilir?

Daha Fazla Pratik

İştirak ve bağlı ortaklık ayrımını pekiştirmek için sermaye payı %25 olan bir senaryoyu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 509Soru

İşletme, 11 Kasım 20252025 tarihinde, yönetim departmanının kullanımı için 1515 ay sürecek olan bir bulut tabanlı veri depolama ve siber güvenlik hizmeti sözleşmesi imzalamıştır. Toplam 180.000180.000 TL ++ \%20 KDV tutarındaki hizmet bedelini banka aracılığıyla peşin ödeyen işletme, ödeme tarihinde vergi hariç tutarın tamamını "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına borç kaydetmiştir.

Dönemsellik kavramı uyarınca 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapılması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 24.00024.000
280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 12.00012.000
180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 36.00036.000

Cevap

Dönem sonu düzeltme kaydında, 2025 yılına ait 24.00024.000 TL genel yönetim gideri olarak kaydedilmeli, bir yılı aşan 12.00012.000 TL ise duran varlıklara aktarılmalı ve toplam 36.00036.000 TL kısa vadeli gelecek aylara ait giderler hesabından düşülmelidir.
Toplam 1515 aylık sürenin 22 ayı (24.00024.000 TL) 20252025 yılına, 1212 ayı (144.000144.000 TL) 20262026 yılına ve 11 ayı (12.00012.000 TL) 20272027 yılına aittir. İşletme başlangıçta tamamını 180180 hesabına (Dönen Varlık) yazdığı için; dönem sonunda 20252025 yılına ait olan tutar giderleştirilmeli (770770), 20272027 yılına sarkan ve artık bir yılı aşan tutar ise duran varlıklara (280280) aktarılmalıdır. Bu durumda 180180 nolu hesaptan toplam 36.00036.000 TL çıkış yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarını hesaplayın
180.000/15=12.000180.000 / 15 = 12.000 TL/ay
Hizmetin birim zamana düşen maliyetini belirlemek için.
2
2025 yılı (cari dönem) payını belirleyin
Kasım ve Aralık = 2 ay; 2×12.000=24.0002 \times 12.000 = 24.000 TL
Dönemsellik gereği cari yılın kar/zararını etkileyecek gider kısmını bulmak için.
3
Bir yılı aşan (2027 yılı) payı belirleyin
2026 (12 ay) + 2025 (2 ay) = 14 ay; Kalan 1 ay (Ocak 2027) = 12.00012.000 TL
Vadesi bir yılı aşan kısımların duran varlıklarda izlenmesi gerekliliği (Dönen/Duran Varlık ayrımı) için.
4
Muhasebe kaydını oluşturun
770 (B) 24.00024.000, 280 (B) 12.00012.000, 180 (A) 36.00036.000
Başlangıçta tamamı 180 hesabına atılan tutardan ilgili dönem paylarını düşmek ve doğru hesaplara aktarmak için.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Kısa/Uzun Vadeli Varlık Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Vadesi bir yılın altına düşen 280 nolu hesaplardaki tutarların dönem sonunda 180 nolu hesaba nasıl aktarıldığını (480 -> 380 benzeri işlem) inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 510Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihindeki mizanında yer alan alacak senetlerinin toplam nominal değeri 75.60075.600 TL'dir. Bu senetlerin vadesine ortalama 6060 gün kalmıştır. Reeskont hesaplamalarında yıllık %30\%30 faiz oranı ve Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca iç iskonto yönteminin uygulanacağı varsayıldığında, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken reeskont tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.6003.600

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken reeskont tutarı 3.6003.600 TL'dir.
Doğru tutar olan 3.6003.600 TL, senedin nominal değeri üzerinden iç iskonto formülü (R=(Anr)/(36.000+nr)R = (A \cdot n \cdot r) / (36.000 + n \cdot r)) uygulanarak hesaplanmıştır. Bu işlemle senedin bilançoda nominal değeriyle değil, raporlama tarihindeki gerçek (peşin) değeriyle gösterilmesi sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen verileri belirle.
Nominal Değer (AA) = 75.60075.600 TL, Gün Sayısı (nn) = 6060, Faiz Oranı (rr) = %30\%30.
Hesaplama için gerekli değişkenleri tespit etmek için.
2
İç iskonto (Reeskont) formülünü yaz.
R=A×n×r36.000+(n×r)R = \frac{A \times n \times r}{36.000 + (n \times r)}
VUK'a göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto metodunun kullanılması zorunlu olduğu için.
3
Değerleri formülde yerine koy.
R=75.600×60×3036.000+(60×30)=75.600×1.80037.800R = \frac{75.600 \times 60 \times 30}{36.000 + (60 \times 30)} = \frac{75.600 \times 1.800}{37.800}
Matematiksel sonucu elde etmek için.
4
Sonucu hesapla.
R=2×1.800=3.600R = 2 \times 1.800 = 3.600 TL.
Dönem sonunda ayrılacak reeskont tutarına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Alacak senetlerinin dönem sonunda iç iskonto yöntemiyle değerlenerek peşin değerine indirgenmesi.

Daha Fazla Pratik

Reeskont hesaplandıktan sonra yapılacak olan muhasebe kaydını (122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabı kullanımı) çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 511Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sırasında tespit ettiği varlıklara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Varlık TürüTutar (TL)
Vadesi gelmiş tahvil kuponları3.0003.000
Kasa sayımında tespit edilen posta pulları400400
Tahsil edilmek üzere bankaya gönderilen ancak henüz hesaba geçmeyen tutarlar (Yoldaki Paralar)5.6005.600
İşletmenin portföyünde bulunan vadesine 55 ay kalmış finansman bonoları12.00012.000
Alınan ve vadesine 22 ay kalmış olan vadeli çekler8.0008.000

Buna göre, Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri dikkate alındığında, işletmenin dönem sonu bilançosunda "108 Diğer Hazır Değerler" hesabında raporlanması gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu bilançosunda "108 Diğer Hazır Değerler" hesabında raporlanması gereken toplam tutar 9.0009.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar; vadesi gelmiş tahvil kuponları (3.0003.000 TL), kasa sayımında bulunan posta pulları (400400 TL) ve bankaya gönderilen ancak henüz hesaba geçmeyen yoldaki paraların (5.6005.600 TL) toplamından oluşmaktadır. Bu üç kalem de Tekdüzen Hesap Planı'na göre "108 Diğer Hazır Değerler" hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
"108 Diğer Hazır Değerler" hesabının kapsamına giren unsurlar belirlenir.
Vadesi gelmiş tahvil kuponları (3.0003.000 TL), posta pulları (400400 TL) ve yoldaki paralar (5.6005.600 TL) bu hesapta izlenir.
Bu kalemler likiditesi çok yüksek olan ve para hükmünde kabul edilen değerlerdir.
2
Kapsam dışı kalan kalemler ayrıştırılır.
Finansman bonosu (111111 Menkul Kıymetler) ve vadeli çekler (121121 Alacak Senetleri) olarak sınıflandırılır.
Finansman bonosu bir yatırım aracıdır; vadeli çekler ise özün önceliği gereği senet hükmündedir.
3
Doğru kalemler toplanır.
3.000+400+5.600=9.0003.000 + 400 + 5.600 = 9.000 TL.
İstenen hesabın bilanço değerine ulaşmak için ilgili alt kalemlerin toplamı alınır.

Anahtar Kavram

108 Diğer Hazır Değerler Hesabının Kapsamı ve Hazır Değerler ile Menkul Kıymetler Ayrımı

İpuçları

1
Hangi kalemlerin nakit veya nakit benzeri olduğunu ve hangilerinin yatırım amacı taşıdığını düşünün.
2
Vadeli çeklerin dönem sonundaki hukuki ve ekonomik mahiyetini (özün önceliği) hatırlayın.
3
Yoldaki paralar, posta pulları ve vadesi dolmuş kuponlar '108' kodlu hesabın en tipik alt kalemleridir.

Daha Fazla Pratik

Hazır değerler grubundaki kalemlerin (100-108) envanter farklarının (noksan/fazla) muhasebeleştirilmesini tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 512Soru

Aralıklı envanter yöntemini kullanan bir işletme, satmak amacıyla yurt dışından 500.000500.000 TL bedelle ticari mal ithal etmiştir. Bu işleme ilişkin aşağıdaki harcamalar nakit olarak ödenmiştir:

Harcama TürüTutar (TL)
Gümrük vergisi30.00030.000
Nakliye gideri12.00012.000
Taşıma sigortası8.0008.000

Mallar işletme deposuna girdikten sonra yapılan incelemede, malların %20\%20'lik kısmının sipariş şartlarına uygun olmadığı görülerek satıcıya iade edilmiştir. Ayrıca, ödemenin vadesinden önce yapılması nedeniyle satıcı firma tarafından 10.00010.000 TL tutarında alış iskontosu yapılmıştır. Dönem sonunda stoklarda kalan bu malların net gerçekleşebilir değerinin 395.000395.000 TL olduğu saptanmıştır.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda ayrılması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35.00035.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu stok maliyeti 430.000430.000 TL olup, piyasa değeri ile arasındaki fark olan 35.00035.000 TL tutarında karşılık ayrılmalıdır.
İşletmenin ithal ettiği malın toplam maliyeti, alış bedeli ile birlikte gümrük, nakliye ve sigorta giderlerinin toplamı olan 550.000550.000 TL'dir. Malların %20\%20'si iade edildiğinde, kalan malların maliyeti 440.000440.000 TL olur. Elde edilen 10.00010.000 TL'lik iskonto da bu tutardan düşüldüğünde stokların nihai maliyet bedeli 430.000430.000 TL olarak hesaplanır. Dönem sonunda net gerçekleşebilir değer 395.000395.000 TL olduğundan, maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki 35.00035.000 TL'lik fark için karşılık ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam alış maliyetini hesapla
500.000+30.000+12.000+8.000=550.000500.000 + 30.000 + 12.000 + 8.000 = 550.000 TL
Stok maliyeti; alış bedeline ek olarak gümrük, nakliye ve sigorta gibi alışla ilgili tüm giderleri kapsar.
2
İade edilen malların payını toplam maliyetten düş
550.000×%20=110.000550.000 \times \%20 = 110.000 TL (İade); 550.000110.000=440.000550.000 - 110.000 = 440.000 TL
İade edilen mallar, kendi paylarına düşen alış giderleriyle birlikte stoktan çıkarılır.
3
Alış iskontosunu maliyetten indir
440.00010.000=430.000440.000 - 10.000 = 430.000 TL (Net Maliyet)
Aralıklı envanter yönteminde alış iskontoları stok maliyetini doğrudan azaltan bir unsur olarak kaydedilir.
4
Karşılık tutarını belirle
430.000395.000=35.000430.000 - 395.000 = 35.000 TL
Stokların maliyet bedeli piyasa değerinin üzerindeyse, aradaki fark kadar karşılık ayrılarak varlık değeri ihtiyatlılık gereği piyasa değerine indirgenir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli ve Değer Düşüklüğü Karşılığı

İpuçları

1
Malın deposuna girene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları alış bedeline eklemeyi unutmayın.
2
İade işlemi yapıldığında sadece alış bedeli değil, o iade edilen kısma düşen nakliye ve sigorta payları da stoktan çıkarılmalıdır.
3
Karşılık tutarı = Güncel Kayıtlı Maliyet Bedeli - Dönem Sonu Piyasa Değeri formülü ile bulunur.

Daha Fazla Pratik

Bu karşılık ayrıldıktan sonra malın ertesi yıl maliyet bedelinin altına veya üstüne satılması durumunda oluşacak kar/zarar kaydını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce birim maliyet hesaplanıp, kalan miktar üzerinden toplam maliyete gidilerek de aynı sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 513Soru

İşletme, satmak amacıyla liste fiyatı 200.000200.000 TL olan ticari malları aşağıdaki koşullarla satın almıştır:

İşlem DetayıTutarı / Oranı
Ticari İskonto%10
Nakliye Gideri (%20 KDV hariç)10.00010.000 TL
Nakliyat Sigortası5.0005.000 TL
Önceki Dönemde Verilen Sipariş Avansı40.00040.000 TL

İşletme; nakliye ve sigorta giderlerini nakit olarak ödemiş, kalan tutar için ise satıcıya borçlanmıştır. Bu bilgilere göre, işletmenin malın teslim alınmasına ilişkin yapacağı yevmiye kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borç tarafına kaydedeceği tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 195.000195.000

Cevap

İşletmenin ticari mallar hesabına kaydedeceği tutar 195.000195.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, liste fiyatından %10 ticari iskonto düşüldükten sonra kalan 180.000180.000 TL'ye, malın iktisap edilmesi için yapılan 10.00010.000 TL nakliye ve 5.0005.000 TL sigorta giderinin eklenmesiyle elde edilmiştir (180.000+10.000+5.000=195.000180.000 + 10.000 + 5.000 = 195.000 TL). Muhasebe uygulamalarında malın maliyet bedeli, alış bedeli ile alış giderlerinin toplamından oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Net mal alış bedelini hesapla
200.000×(10,10)=180.000200.000 \times (1 - 0,10) = 180.000 TL
Ticari iskontolar (fatura anında yapılan indirimler) muhasebe kayıtlarına yansıtılmaz, mal net tutarı üzerinden kaydedilir.
2
Maliyete eklenecek doğrudan giderleri belirle
10.00010.000 TL (Nakliye) + 5.0005.000 TL (Sigorta) = 15.00015.000 TL
Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, varlığın kullanım veya satış aşamasına gelene kadar yapılan tüm doğrudan giderler maliyete eklenir.
3
Toplam maliyet bedeline ulaş
180.000+15.000=195.000180.000 + 15.000 = 195.000 TL
Net alış bedeli ile yan giderlerin toplamı '153 Ticari Mallar' hesabına borç kaydedilecek asıl tutarı oluşturur.
4
Avans ve KDV etkisini değerlendir
Avans (40.00040.000 TL) ve KDV tutarları maliyete dahil edilmez.
Avanslar sadece borcun kapanmasında kullanılır. KDV ise '191 İndirilecek KDV' hesabında takip edilir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve Stok Maliyet Bileşenleri

İpuçları

1
Stokların maliyet bedeli hesaplanırken alış fiyatı üzerinden yapılan iskontoların düşülmesi gerektiğini hatırlayın.
2
Malın işletme stoklarına girene kadar katlanılan nakliye ve sigorta gibi giderleri maliyete eklemeyi unutmayın.
3
Daha önce ödenmiş olan avanslar malın değerini düşürmez, sadece satıcıya olan nihai borç miktarını azaltır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, nakliye giderinin satıcı tarafından karşılandığı bir senaryo için çözerek farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 514Soru

Aralıksız envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin gerçekleştirdiği ticari mal alım ve satım işlemine ilişkin veriler aşağıdadır:

İşlem DetayıTutarı / Oranı
Malların Liste Fiyatı40.00040.000 TL
Uygulanan Ticari İskonto%10\%10
Nakliye Gideri (Nakit ödenmiş)2.0002.000 TL
Sigorta Gideri (Nakit ödenmiş)1.0001.000 TL

İşletme, satın aldığı bu malların tamamını maliyet bedeli üzerinden %50\%50 kârla kredili olarak satmıştır. (KDV ihmal edilecektir.)

Buna göre, işletmenin satış işlemiyle eş zamanlı olarak yapması gereken maliyet kaydında 'Satılan Ticari Mallar Maliyeti' hesabının borcuna kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 39.00039.000

Cevap

İşletmenin yapması gereken maliyet kaydındaki tutar 39.00039.000 TL'dir.
Doğru cevap olan tutar, liste fiyatından %10\%10 ticari iskonto düşüldükten sonra (36.00036.000 TL), üzerine nakliye (2.0002.000 TL) ve sigorta (1.0001.000 TL) giderlerinin eklenmesiyle elde edilen toplam maliyet tutarıdır. Aralıksız envanter sisteminde satış yapıldığı an, bu maliyet tutarı '153 Ticari Mallar' hesabından çıkarılarak '621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti' hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış bedelini (fatura tutarını) hesapla.
40.000×(10,10)=36.00040.000 \times (1 - 0,10) = 36.000 TL
Ticari iskontolar malın maliyetinden düşülmelidir.
2
Alış giderlerini ekleyerek toplam stok maliyetini bul.
36.000+2.000+1.000=39.00036.000 + 2.000 + 1.000 = 39.000 TL
Nakliye ve sigorta gibi alış giderleri malın maliyetine eklenir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) tutarını belirle.
39.00039.000 TL
Aralıksız envanter yönteminde malların tamamı satıldığında, toplam maliyet tutarı kadar maliyet kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Aralıksız Envanter Kayıt Sistemi

İpuçları

1
Stokların maliyetini hesaplarken fatura tutarından iskontoları düşüp, alış giderlerini eklemeniz gerektiğini unutmayın.
2
Aralıksız envanterde satış anında hem satış geliri (satış bedeli ile) hem de satış maliyeti (maliyet bedeli ile) kaydı yapılır.

Daha Fazla Pratik

Satıştan iade durumunda aralıksız envanter sisteminde yapılacak ters kayıtları incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Önce birim maliyeti bulup sonra toplam miktarla çarparak da aynı sonuca ulaşılabilir, ancak bu soruda tamamı satıldığı için toplam rakamlar üzerinden gitmek daha hızlıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 515Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20252025 yılı Ekim ayında tanesi 5050 TL’den 2.0002.000 adet (A) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka hesabından 2.0002.000 TL komisyon ödenmiştir. 20252025 yıl sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 4242 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 2020 Mart 20262026 tarihinde bu hisse senetlerinin yarısı, tanesi 4848 TL’den banka aracılığıyla satılmış ve satış işlemi için 500500 TL komisyon ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senedi satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 5.5005.500 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 5.500 TL alacaklandırılır.
Doğru cevap olan kâr tutarına ulaşmak için önce satılan kısmın maliyeti (50.00050.000 TL) ve bu kısma ait değer düşüklüğü karşılığı (8.0008.000 TL) belirlenmelidir. Bankaya giren net tutar olan 47.50047.500 TL ile kapatılan karşılık tutarının toplamı (55.50055.500 TL), satılan kısmın maliyetinden (50.00050.000 TL) fazla olduğu için 5.5005.500 TL tutarında 'Menkul Kıymet Satış Kârı' oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini ve satın alma komisyonunu belirle.
Maliyet: 2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL. Komisyon: 2.0002.000 TL (653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilir, maliyete eklenmez).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonları gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüklüğü: 100.000(2.000×42)=16.000100.000 - (2.000 \times 42) = 16.000 TL.
Hisse senetleri borsa rayici ile değerlenir ve maliyetin altına düşerse karşılık ayrılır.
3
Satılan yarım lot (1.0001.000 adet) için maliyet ve karşılık tutarlarını ayır.
Satılan Kısmın Maliyeti: 50.00050.000 TL. Satılan Kısmın Karşılığı: 8.0008.000 TL.
Varlığın bir kısmı satıldığında, ona isabet eden maliyet ve karşılık payı orantılı olarak kapatılır.
4
Net satış tutarını ve kâr/zarar durumunu hesapla.
Net Satış Geliri: (1.000×48)500=47.500(1.000 \times 48) - 500 = 47.500 TL. Kar/Zarar: (47.500+8.000)50.000=5.500(47.500 + 8.000) - 50.000 = 5.500 TL Kâr.
Net satış tutarı ve kapatılan karşılık toplamının maliyetten fazla olan kısmı satış kârıdır.

Anahtar Kavram

Hisse senedi satışında maliyet, birikmiş karşılık ve satış komisyonunun kâr/zarar üzerindeki etkisi.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin değerleme günündeki borsa rayicinin maliyet değerinin üzerine çıkması durumunda ihtiyatlılık kavramı gereği herhangi bir işlem yapılmayacağını unutmayınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 516Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 500500 adet (X) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve 400400 TL komisyon ödemiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 3535 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 4242 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 1.0001.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış işleminde, hisse senetlerinin maliyet bedeli (20.00020.000 TL) ile satış bedeli (21.00021.000 TL) arasındaki fark olan 1.0001.000 TL, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Doğru cevap, satış kârının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerektiğini belirtir. İşletme hisseleri 4040 TL'den almış (20.00020.000 TL) ve 4242 TL'den satmıştır (21.00021.000 TL). Aradaki 1.0001.000 TL'lik fark doğrudan satış kârıdır. Daha önce ayrılan 2.5002.500 TL'lik karşılık ise maliyetten düşülmez, satış anında 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek iptal edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.
Maliyet: 500×40=20.000500 \times 40 = 20.000 TL. Komisyon (400400 TL) gider yazılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüklüğü: 20.000(500×35)=2.50020.000 - (500 \times 35) = 2.500 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, değeri düşen hisse senetleri için karşılık ayrılır (119 hesabı alacaklandırılır).
3
Satış bedelini ve satış kârını hesapla.
Satış Bedeli: 500×42=21.000500 \times 42 = 21.000 TL. Satış Kârı: 21.00020.00021.000 - 20.000 (Maliyet) = 1.0001.000 TL.
Satış kârı veya zararı, satış bedeli ile net defter değeri değil, satış bedeli ile maliyet bedeli karşılaştırılarak bulunur.
4
Satış kaydında karşılığın iptalini gerçekleştir.
119 hesabı 2.5002.500 TL borçlandırılır, 644 hesabı 2.5002.500 TL alacaklandırılır.
Satılan menkul kıymet için daha önce ayrılan karşılık, satış anında konusu kalmadığı için iptal edilir.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli esası ve karşılık iptal süreci

Alternatif Yöntem

Kâr/zarar hesaplamasında şu pratik kuralı kullanabilirsiniz: Satış Fiyatı > Alış Fiyatı ise aradaki fark kadar 645 hesabı alacaklanır. Satış Fiyatı < Alış Fiyatı ise fark kadar 655 hesabı borçlanır. Ayrılan karşılık tutarı ise her durumda 644 hesabına alacak olarak aktarılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 517Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında 200.000200.000 TL tutarında alacak senedi portföyü bulunmaktadır. İşletme, bir önceki dönemden devreden 8.0008.000 TL tutarındaki 'Alacak Senetleri Reeskontu'nu usulüne uygun şekilde iptal etmiş; dönem sonunda ise yaptığı değerleme çalışmaları neticesinde portföydeki senetler için 11.50011.500 TL tutarında yeni reeskont ayrılması gerektiğini saptamıştır.

Bu verilere göre, yapılan reeskont kayıtlarının işletmenin dönem karı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.5003.500 TL azaltır.

Cevap

Reeskont işlemleri sonucunda dönem karı net 3.5003.500 TL azalır.
Dönem sonu reeskont işlemlerinde iki temel kayıt yapılır: İlki, geçen yıldan sarkan '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' hesabının borçlandırılarak '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabına aktarılmasıdır (Gelir etkisi: +8.000+8.000 TL). İkincisi ise, bu yılın senetleri için hesaplanan yeni reeskontun '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç, '122' hesabına alacak kaydedilmesidir (Gider etkisi: 11.500-11.500 TL). Bu iki işlemin net sonucu (8.00011.500=3.5008.000 - 11.500 = -3.500 TL) dönem karının 3.5003.500 TL azalmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Önceki dönem reeskontunun iptal kaydını yapma
8.0008.000 TL tutarında '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydı.
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre önceki dönem sonunda ayrılan reeskont, yeni dönemin başında veya sonunda iptal edilerek gelir yazılır.
2
Cari dönem sonu reeskont tutarını kaydetme
11.50011.500 TL tutarında '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç kaydı.
Dönem sonundaki senetlerin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki fark, dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları gereği gider yazılır.
3
Gelir tablosu hesaplarını netleştirme
8.0008.000 TL (Gelir) - 11.50011.500 TL (Gider) = 3.500-3.500 TL.
Dönem karı üzerindeki net etki, ilgili gelir ve gider hesaplarının bakiyelerinin kıyaslanmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Reeskont işlemlerinin muhasebe döngüsü ve gelir tablosu etkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 518Soru

Ticari mal alım-satım faaliyetiyle uğraşan bir işletme, dönem içinde gerçekleştirdiği bir alım işleminde 120.000120.000 TL liste fiyatı üzerinden %10 ticari iskonto almıştır. Söz konusu malların depoya nakliyesi için 3.0003.000 TL ve sigortalanması için 2.0002.000 TL harcama yapılmış olup bu tutarlar işletme tarafından karşılanmıştır. İşletme, stok takibinde aralıksız envanter yöntemini benimsemiş ve bu malların yarısını 75.00075.000 TL tutarla kredili olarak satmıştır.

Bu verilere göre, satış işleminin ardından yapılacak olan maliyet kaydında "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabına borç yazılacak tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 56.50056.500

Cevap

Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabının borcuna 56.50056.500 TL kaydedilmelidir.
Doğru tutar olan 56.50056.500 TL, öncelikle liste fiyatından %10 ticari iskonto düşülerek bulunan 108.000108.000 TL net alış fiyatına, alıcının ödediği 3.0003.000 TL nakliye ve 2.0002.000 TL sigorta giderlerinin eklenmesiyle elde edilen 113.000113.000 TL toplam maliyetin yarısıdır. Aralıksız envanter yönteminde satış anında maliyet kaydı yapıldığı için bu tutar doğrudan gider hesabına borç yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış fiyatının hesaplanması
120.000×(10,10)=108.000120.000 \times (1 - 0,10) = 108.000 TL
Ticari iskontolar fatura üzerinde yapıldığı için malın alış maliyetinden düşülür.
2
Toplam stok maliyetinin belirlenmesi
108.000+3.000+2.000=113.000108.000 + 3.000 + 2.000 = 113.000 TL
Alıcının üstlendiği nakliye ve sigorta giderleri, malın depoya girene kadar yapılan maliyet unsurları olarak stok maliyetine eklenir.
3
Satılan kısmın maliyetinin hesaplanması
113.000÷2=56.500113.000 \div 2 = 56.500 TL
Malların yarısı satıldığı için toplam maliyetin %50'si Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stokların maliyet bedeliyle değerlenmesi ve aralıksız envanter sistemi

İpuçları

1
Ticari malların maliyetine sadece alış bedeli değil, depoya getirilene kadar yapılan tüm zorunlu giderler de eklenir.
2
Ticari iskontolar faturada gösterildiği için doğrudan maliyeti düşürür; ancak KDV, indirilecek bir vergi olduğu için maliyet unsuru sayılmaz.
3
Önce 108.000108.000 TL net bedeli bulup üzerine 5.0005.000 TL ek maliyetleri ekleyin, ardından satılan oran olan %50 ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu aralıklı envanter yöntemi için çözerek dönem sonu STMM hesaplama mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 519Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında "193193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" hesabının borç kalanı 60.00060.000 TL'dir. İşletme aynı tarihte, dönem kârı üzerinden 45.00045.000 TL tutarında vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılığı ayırmıştır. Bu bilgilere göre, dönem sonunda yapılması gereken mahsup kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 371 DÖNEM KÂRININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-) 45.000 (Borç) / 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR 45.000 (Alacak)

Cevap

Dönem sonunda 371 nolu hesabın 45.00045.000 TL borçlandırılması ve 193 nolu hesabın 45.00045.000 TL alacaklandırılması gerekir.
Doğru yanıt, dönem kârı üzerinden ayrılan vergi karşılığı tutarı olan 45.00045.000 TL'nin, 193 nolu hesaptan 371 nolu hesaba aktarılmasını sağlayan kayıttır. MSUGT uyarınca mahsup işlemi karşılık tutarı ile sınırlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mahsup edilecek azami tutarın belirlenmesi
45.00045.000 TL
MSUGT kurallarına göre 193 nolu hesaptan 371 nolu hesaba aktarılacak tutar, 370 nolu hesapta ayrılan karşılık tutarını aşamaz.
2
Varlık hesabının alacaklandırılması
193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar (Alacak): 45.00045.000 TL
Varlık hesabındaki tutar mahsup edilerek azaltıldığı için hesap alacaklandırılır.
3
Düzenleyici pasif hesabın borçlandırılması
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) (Borç): 45.00045.000 TL
371 nolu hesap pasif düzenleyici (eksi) bir hesap olduğu için artışlar borç tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Peşin ödenen vergilerin yıl sonunda vergi karşılıkları ile mahsup edilmesi ve 371 nolu hesabın kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Karşılık tutarının peşin ödenen vergilerden daha fazla olması durumundaki mahsup kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 520Soru

İşletme, 11 Kasım 20252025 tarihinde, genel müdürlük binasının 1212 ay sürecek olan asansör bakım ve teknik destek hizmeti için 72.00072.000 TL ++ %2020 KDV tutarındaki hizmet bedelini peşin ödemiş ve ödeme tarihinde KDV hariç tutarın tamamını "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına borç kaydetmiştir. Dönemsellik kavramı gereği, 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapılması gereken dönem sonu düzeltme kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı, 12.00012.000 TL

Cevap

Dönemsellik kavramı uyarınca 2025 yılına isabet eden 2 aylık tutar (12.00012.000 TL) giderleştirilerek "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği, bir giderin tahakkuk etmesi veya peşin ödenmesi durumunda sadece o döneme ait olan kısmın sonuç hesaplarına (gelir tablosuna) aktarılması gerekir. İşletme toplam 72.00072.000 TL olan 1 yıllık hizmet bedelini 1 Kasım'da ödemiştir. 2025 yılı içerisinde Kasım ve Aralık olmak üzere toplam 2 ay bu hizmetten faydalanılmıştır. Aylık 6.0006.000 TL (72.000/1272.000 / 12) üzerinden 2 aylık tutar olan 12.00012.000 TL, 2025 yılının gideridir. Bu nedenle dönem sonunda '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabından 12.00012.000 TL düşülerek '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabına borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık hizmet bedelinin hesaplanması
72.000/12=6.00072.000 / 12 = 6.000 TL
Toplam bedelin bir aya düşen kısmını bulmak için toplam süreye bölünür.
2
Cari döneme (2025) ait sürenin belirlenmesi
Kasım ve Aralık (22 ay)
Sözleşme 1 Kasım'da başladığı için yıl sonuna kadar 2 aylık süre geçmiştir.
3
2025 yılı gider tutarının hesaplanması
6.000×2=12.0006.000 \times 2 = 12.000 TL
Aylık tutar ile cari yıla ait ay sayısı çarpılır.
4
Dönem sonu muhasebe kaydının belirlenmesi
Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri 12.00012.000 TL / Alacak: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler 12.00012.000 TL
Geçici olarak aktife alınan tutarın ilgili döneme ait kısmı gider hesaplarına aktarılır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Gider Tahakkukları

İpuçları

1
Dönemsellik ilkesini hatırlayın; sadece 2025 yılını ilgilendiren ayları sayın.
2
1 Kasım'dan 31 Aralık'a kadar kaç ay geçtiğini belirleyip, yıllık tutarı aya bölerek bu süreyle çarpın.

Daha Fazla Pratik

Aynı soruyu, ödeme anında tüm tutarın doğrudan 770 nolu hesaba kaydedildiği senaryo için çözerek farkı görün.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 26 / 34Sonraki
Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 26 | Examkin