Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 161Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı maliyet bedeli 80.00080.000 TL ve birikmiş amortismanı 65.00065.000 TL olan bir demirbaşını, 25.00025.000 TL + %20\%20 KDV bedelle veresiye (kredili) olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki 10.00010.000 TL tutarındaki fark kâr olarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Yapılan hesaplamalara göre varlığın net defter değeri 15.00015.000 TL'dir. 25.00025.000 TL satış bedeli ile bu değer karşılaştırıldığında 10.00010.000 TL tutarında kâr oluştuğu görülür. Bu kâr, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacak tarafına kaydedilmelidir. Ayrıca KDV tutarı (5.0005.000 TL) alacaklandırılmalı ve varlığın maliyet bedeli (80.00080.000 TL) alacak kaydedilerek hesap kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesapla
80.000−65.000=15.00080.000 - 65.000 = 15.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış Kârı veya Zararını belirle
25.000−15.000=10.00025.000 - 15.000 = 10.000 TL (Kâr)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark satış kârıdır.
3
KDV tutarını hesapla
25.000×0,20=5.00025.000 \times 0,20 = 5.000 TL
Satış bedeli üzerinden yasal oran olan %20 KDV hesaplanmalıdır.
4
Yevmiye kaydını analiz et
136 Diğer Çeşitli Alacaklar (30.00030.000 Borç), 257 Birikmiş Amortismanlar (65.00065.000 Borç), 255 Demirbaşlar (80.00080.000 Alacak), 391 Hesaplanan KDV (5.0005.000 Alacak), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar (10.00010.000 Alacak)
Varlık ve amortisman hesapları kapatılırken kâr ve KDV pasif/gelir yönlü kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında kâr veya zarar, satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farka göre belirlenir ve olağandışı sonuç hesaplarında izlenir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 162Soru →

İşletme, 05.01.202405.01.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.000.0001.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir CNC tezgahı satın almıştır. Varlık için faydalı ömür 55 yıl olarak belirlenmiş ve ilk iki yıl azalan bakiyeler yöntemi kullanılmıştır. İşletme, 20262026 yılında (33. yıl) normal amortisman yöntemine geçmeye karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 120.000120.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre, azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçiş yapıldığında, henüz yok edilmemiş olan net defter değeri, kalan amortisman süresine (yıl sayısına) bölünerek eşit miktarlarda amortismana tabi tutulur. Bu soruda iki yılın sonunda kalan 360.000360.000 TL, kalan 33 yıla bölündüğünde yıllık 120.000120.000 TL amortisman hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
İlk iki yılın amortisman ve net defter değerinin hesaplanması
1. Yıl: 1.000.000×0,40=400.0001.000.000 \times 0,40 = 400.000 TL. 2. Yıl: (1.000.000−400.000)×0,40=240.000(1.000.000 - 400.000) \times 0,40 = 240.000 TL. Birikmiş Amortisman: 640.000640.000 TL.
Yöntem değişikliğinden önceki dönemlerin net defter değerini bulmak gerekir.
3
Yöntem değişikliği kuralının uygulanması
Net Defter Değeri: 1.000.000−640.000=360.0001.000.000 - 640.000 = 360.000 TL. Kalan Ömür: 5−2=35 - 2 = 3 yıl. Amortisman: 360.000/3=120.000360.000 / 3 = 120.000 TL.
VUK uyarınca azalan bakiyelerden normale dönüldüğünde, kalan değer kalan süreye eşit bölünür.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş

İpuçları

1
Azalan bakiyelerden normal yönteme geçmek mümkündür ancak tersi (normalden azalanlara geçiş) mümkün değildir.
2
Üçüncü yıla gelindiğinde varlığın birikmiş amortismanı 640.000640.000 TL olmuştur. Kalan net değeri hesaplayın.
3
Kalan net defter değeri olan 360.000360.000 TL'yi, varlığın kalan faydalı ömrü olan 33 yıla eşit olarak dağıtmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Faydalı ömrü 4 yıl olan bir varlıkta 2. yıl sonunda yöntem değişikliği yapılsaydı hesaplama nasıl değişirdi?

Alternatif Yöntem

Yöntem değişikliği tablosu oluşturarak her yılın net defter değerini takip etmek hatayı minimize eder.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 163Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde ürün kalite standartlarını yükseltmek amacıyla uluslararası bir denetim firması ile 33 yıl (3636 ay) süreli bir "Kalite Denetim ve Sertifikasyon" sözleşmesi imzalamıştır. Toplam 360.000360.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki hizmet bedeli peşin olarak banka aracılığıyla ödenmiştir. İşletme, ödeme tarihinde ilgili tutarı dönemsellik ilkesi gereği uygun aktif hesaplara kaydetmiştir.

Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken dönem sonu aktarma kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 120.000120.000 (Borç) / 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 120.000120.000 (Alacak)

Cevap

Dönem sonunda, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında bulunan tutarın önümüzdeki 12 ayı (2026 yılı) kapsayan 120.000120.000 TL'lik kısmı 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına borç, 280 hesaba alacak kaydedilerek aktarılmalıdır.
İşletme, ödeme yaptığı tarihte (01.10.202501.10.2025) 2025 yılına ait 3 aylık kısmı 180 hesabına, kalan 33 aylık kısmı ise 280 hesabına kaydetmiştir. 31.12.202531.12.2025 tarihinde envanter işlemleri yapılırken, 280 hesapta bekleyen tutarın önümüzdeki 12 aylık (2026 yılı) kısmı artık 'kısa vadeli' nitelik kazandığı için 180 hesaba aktarılmalıdır. Aylık bedel 10.00010.000 TL olduğundan, 12 aylık tutar 120.000120.000 TL olarak doğru hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık hizmet bedelini hesapla.
360.000/36 ay=10.000360.000 / 36 \text{ ay} = 10.000 TL/ay
Dönemsellik ilkesi uyarınca her aya düşen payın belirlenmesi gerekir.
2
Dönem sonunda kısa vadeye (2026 yılına) devredilecek tutarı belirle.
12 ay×10.00012 \text{ ay} \times 10.000 TL =120.000= 120.000 TL
Bilanço gününden itibaren 1 yıl içinde giderleşecek olan kısımlar dönen varlıklar grubuna alınmalıdır.
3
Uzun vadeden kısa vadeye aktarım kaydını oluştur.
180 (Borç) 120.000120.000 / 280 (Alacak) 120.000120.000
Varlık hesapları arasındaki bu sınıflama değişikliği, mali tabloların doğru sunumu için zorunludur.

Anahtar Kavram

Dönemsellik İlkesi ve Hesapların Vade Sınıflandırması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 164Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde profesyonel bir spor kulübü ile 33 yıllık (3636 ay) bir reklam ve sponsorluk anlaşması imzalamış; toplam 180.000180.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki sözleşme bedelini banka hesabından peşin ödemiştir. Dönemsellik kavramı gereği, ödeme tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabı 105.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Dönemsellik kavramı uyarınca, ödeme tarihinde 2027 ve 2028 yıllarına (21 aya) isabet eden toplam 105.000 TL tutarındaki giderin 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabına borç kaydedilmesi gerekir.
Doğru yanıt, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabının 105.000 TL borçlandırılacağını belirten ifadedir. 01.10.202501.10.2025 tarihindeki kayıtta; cari yıl (2025) için 15.000 TL (760 veya 180), izleyen tam yıl (2026) için 60.000 TL (180) ve sonraki yıllar (2027 ve 2028) için toplam 105.000 TL (280) ayrımı yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarının hesaplanması
180.000/36=5.000180.000 / 36 = 5.000 TL/ay
Toplam sözleşme tutarının aylara eşit dağıtılması gerekir.
2
Giderlerin yıllara göre tasnif edilmesi
2025 (3 ay): 15.00015.000 TL; 2026 (12 ay): 60.00060.000 TL; 2027 (12 ay): 60.00060.000 TL; 2028 (9 ay): 45.00045.000 TL
Dönemsellik gereği her yılın gideri ayrıştırılmalıdır.
3
Hesap kodlarının belirlenmesi
2025: 760 (Gider); 2026: 180 (Kısa Vade); 2027-2028: 280 (Uzun Vade)
Cari yıl giderleri 7'li hesaplara, izleyen yıl giderleri 180'e, daha sonraki yıllar ise 280'e kaydedilir.
4
280 hesabına kaydedilecek toplam tutarın bulunması
60.000(2027)+45.000(2028)=105.00060.000 (2027) + 45.000 (2028) = 105.000 TL
2026 yılından sonraki tüm giderler uzun vadeli (280) karakterlidir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı uyarınca vadesi bir yılı aşan giderlerin Gelecek Yıllara Ait Giderler (280) hesabında izlenmesi ve dönem sonlarında vadesi bir yılın altına düşen kısımların Gelecek Aylara Ait Giderler (180) hesabına aktarılması gerekir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 165Soru →

İşletme, 01.09.202601.09.2026 tarihinde 44 yıl (4848 ay) süreli bir makine bakım ve teknik destek sözleşmesi kapsamında 1.440.0001.440.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki hizmet bedelini peşin olarak ödemiştir. İşletme, ödeme tarihinde 20262026 yılına isabet eden tutarı ilgili gider hesabına, geri kalan tutarın tamamını ise "280280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına kaydetmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.202631.12 .2026 tarihinde yapması gereken dönem sonu envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı: 360.000360.000 (Borç), 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı: 360.000360.000 (Alacak)

Cevap

Dönem sonunda izleyen faaliyet yılına ait 1212 aylık tutar (360.000360.000 TL) 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına borç, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabına alacak kaydedilmelidir.
Dönemsellik ilkesi uyarınca, bilançonun düzenlendiği tarih itibarıyla vadesi 11 yılın altına inmiş olan uzun vadeli kalemlerin kısa vadeli hesaplara aktarılması gerekir. 01.09.202601.09 .2026 tarihinde yapılan ödemede 20262026 yılına ait 44 aylık tutar gider yazılmış, geri kalan 4444 aylık tutar (1.320.0001.320 .000 TL) uzun vadeli hesaba kaydedilmiştir. 31.12.202631.12 .2026 tarihi itibarıyla, 20272027 yılına ait olan 1212 aylık tutar (360.000360.000 TL) artık kısa vadeli (180) nitelik kazandığı için 280 hesabından 180 hesabına aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık hizmet bedelinin hesaplanması
1.440.000/48=30.0001.440 .000 / 48 = 30.000 TL/ay
Sözleşme süresi boyunca her aya düşen eşit gider payını bulmak için toplam bedel toplam aya bölünür.
2
Ödeme tarihinde yapılan kaydın analiz edilmesi
20262026 yılı (4 ay): 120.000120.000 TL (Giderleşti), Kalan (44 ay): 1.320.0001.320.000 TL (280 Hesabında)
Eylül, ekim, kasım ve aralık aylarını kapsayan tutar cari yıl gideri, kalanı uzun vadeli gider olarak kaydedilmiştir.
3
Dönem sonunda kısa vadeye (izleyen yıla) düşen tutarın belirlenmesi
20272027 yılı (1212 ay): 12×30.000=360.00012 \times 30.000 = 360.000 TL
31.12.202631.12.2026 bilançosunda, 20272027 yılına ait giderler artık 'kısa vadeli' nitelik kazanmıştır.
4
Vadesi bir yılın altına düşen tutarın aktarılması
180 (Borç) 360.000360.000 / 280 (Alacak) 360.000360.000
Dönemsellik gereği, vadesi 11 yılın altına düşen uzun vadeli varlıklar ilgili kısa vadeli hesaplara aktarılır.

Anahtar Kavram

Vadesi Bir Yılın Altına Düşen Gelecek Yıllara Ait Giderlerin Aktarılması
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 166Soru →

Gümüşsoy Madencilik İşletmesi, 2024 yılında bir gümüş rezervi sahası için 1.200.0001.200.000 TL arama (Hesap 271) ve 1.800.0001.800.000 TL hazırlık ve geliştirme (Hesap 272) harcaması yapmıştır. İlk etapta sahadaki toplam rezerv 1.500.0001.500.000 ons olarak tahmin edilmiştir. 2024 yılında 300.000300.000 ons gümüş çıkarılmıştır.

2025 yılı başında işletme, üretim kapasitesini artırmak amacıyla 900.000900.000 TL tutarında ek hazırlık harcaması yapmış ve bu işlem sonucunda mühendisler, sahadaki toplam kalan rezervin 600.000600.000 ons olduğunu raporlamıştır.

2025 yılında 250.000250.000 ons gümüş üretimi gerçekleştirildiğine göre, işletmenin 2025 yılına ait gelir tablosunda raporlayacağı tükenme payı gideri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.375.0001.375.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı için ayırması gereken tükenme payı gideri 1.375.0001.375.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 1.375.0001.375.000 TL, 2024 yılından devreden 2.400.0002.400.000 TL net defter değerine 2025 yılındaki 900.000900.000 TL ek maliyetin ilave edilmesiyle bulunan 3.300.0003.300.000 TL'lik matrahın, revize edilen 600.000600.000 onsluk rezerv miktarına bölünmesi sonucu elde edilen 5,55,5 TL/ons birim oranının 2025 yılı üretimiyle çarpılması sonucunda bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı başlangıç maliyeti ve tükenme payı oranını hesaplayın.
Toplam Maliyet: 1.200.000+1.800.000=3.000.0001.200.000 + 1.800.000 = 3.000.000 TL. Birim Oran: 3.000.000/1.500.0003.000.000 / 1.500.000 ons = 22 TL/ons.
Varlığın başlangıçtaki birim tükenme maliyetini belirlemek için.
2
2024 yılı sonunda ayrılan tükenme payını ve net defter değerini bulun.
2024 Tükenme Payı: 300.000×2=600.000300.000 \times 2 = 600.000 TL. Net Defter Değeri: 3.000.000−600.000=2.400.0003.000.000 - 600.000 = 2.400.000 TL.
2025 yılına devreden net maliyeti tespit etmek için.
3
2025 yılı başındaki güncel maliyet matrahını ve yeni tükenme oranını hesaplayın.
Yeni Matrah: 2.400.000+900.000=3.300.0002.400.000 + 900.000 = 3.300.000 TL. Yeni Birim Oran: 3.300.000/600.0003.300.000 / 600.000 ons = 5,55,5 TL/ons.
Rezerv ve maliyet değişikliklerini dikkate alan ileriye dönük (prospective) düzeltme kuralını uygulamak için.
4
2025 yılı üretim miktarı ile yeni oranı çarparak dönem giderine ulaşın.
2025 Gideri: 250.000×5,5=1.375.000250.000 \times 5,5 = 1.375.000 TL.
Cari dönemin üretim faaliyetine isabet eden tükenme maliyetini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda rezerv revizyonu ve ek maliyetlerin ileriye dönük (net defter değeri üzerinden) muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Önce 2024 yılı sonundaki Net Defter Değerini (Maliyet - Birikmiş Tükenme Payı) hesaplayarak işe başlayın.
2
2025 yılındaki ek maliyeti net defter değerine ekleyin ve bu toplamı güncel rezerv tahminine bölün.
3
Yeni birim tükenme oranı 5,55,5 TL/ons çıkmalıdır. Bu oranı 2025 yılı üretim miktarıyla çarpın.

Daha Fazla Pratik

Rezerv miktarının artması durumunda birim tükenme payı oranının nasıl etkileneceğini analiz eden benzer bir senaryoyu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 167Soru →

İşletme, 2024 yılında sermayesinin %15\%15'ine sahip olduğu bir şirketin hisse senetlerini 800.000800.000 TL maliyetle satın alarak "242 İştirakler" hesabına kaydetmiştir. 2024 yılı sonu değerleme çalışmalarında bu hisse senetlerinin borsa değerinin 720.000720.000 TL'ye düştüğü belirlenmiş ve gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. 2025 yılı sonu değerleme çalışmalarında ise aynı iştirak hisselerinin borsa değerinin 770.000770.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, işletmenin 2025 yıl sonu itibarıyla yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı 50.00050.000 TL borçlu; 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 50.00050.000 TL alacaklı

Cevap

İşletme, 2025 yılında 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabını 50.00050.000 TL borçlandırırken, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabını 50.00050.000 TL alacaklandırmalıdır.
Doğru cevap olan kayıt, 2024 yılında ayrılan 80.00080.000 TL'lik karşılığın borsa değerindeki toparlanma neticesinde 30.00030.000 TL seviyesine çekilmesini sağlar. 243 nolu düzenleyici aktif hesabın borçlandırılması pasif karakterli bu hesabın bakiyesini azaltır, alacaklandırılan 644 nolu hesap ise iptal edilen karşılığı dönem geliri olarak sonuç hesaplarına aktarır.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı sonunda ayrılan mevcut karşılık tutarını belirleyiniz.
800.000800.000 TL (Maliyet) - 720.000720.000 TL (Borsa Değeri) = 80.00080.000 TL karşılık ayrılmıştır.
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıktaki değer düşüklüğü dönem sonunda karşılık olarak kaydedilir.
2
2025 yılı sonu itibarıyla var olması gereken karşılık bakiyesini hesaplayınız.
800.000800.000 TL (Maliyet) - 770.000770.000 TL (Borsa Değeri) = 30.00030.000 TL yeni karşılık ihtiyacı.
Karşılık hesabı kümülatif çalışır; cari dönem sonu itibarıyla toplam değer düşüklüğü kadar bakiye vermelidir.
3
Mevcut karşılık bakiyesi ile yeni ihtiyaç arasındaki farkı ve yapılacak işlemi tespit ediniz.
80.00080.000 TL (Mevcut) - 30.00030.000 TL (Gereken) = 50.00050.000 TL fazlalık.
Değer artışı (toparlanma) nedeniyle önceden ayrılmış karşılığın fazlalık kısmı iptal edilerek gelir kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Karşılık İptali ve Konusu Kalmayan Karşılıklar

İpuçları

1
İştiraklerin bilançoda maliyet bedeli ile göründüğünü, değer düşüşlerinin ise bir indirim hesabı olan 243 nolu hesapta izlendiğini hatırlayın.
2
2024 sonunda bilançoda 243 hesabının 80.00080.000 TL alacak bakiyesi verdiğini düşünün. 2025 sonunda ise fark sadece 30.00030.000 TL'dir.
3
Aradaki 50.00050.000 TL'lik farkın karşılık hesabını azaltması için borçlandırılması ve gelire aktarılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan varlık maliyet bedelinin üzerinde bir tutara satılsaydı yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 168Soru →

Bir işletme, üretim tesisinde enerji verimliliğini artırmak amacıyla 600.000600.000 TL bedelle bir "Atık Isı Geri Kazanım Sistemi" satın almıştır. Bu sistemin iktisabı ve kurulumu sürecinde ayrıca 40.00040.000 TL gümrük vergisi, 15.00015.000 TL nakliye ve sigorta gideri ile 25.00025.000 TL montaj/kurulum bedeli ödenmiştir. Sistemin tam kapasiteyle çalışabilir hale gelmesi için yapılan teknik deneme üretimleri sırasında 10.00010.000 TL harcama yapılmıştır. Tüm işlemler %20\%20 KDV hariç tutarlar üzerinden gerçekleştirilmiş ve ödemeler banka yoluyla yapılmıştır.

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartlarına göre, söz konusu varlığın aktife alınması gereken maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 690.000690.000 TL

Cevap

Maddi duran varlığın aktife alınması gereken toplam maliyet bedeli 690.000690.000 TL'dir.
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli hesaplanırken alış bedeline ek olarak gümrük vergileri, nakliye, montaj, kurulum ve varlığın uygun çalışma koşullarına getirilmesi için yapılan deneme giderleri eklenmelidir. Hesaplama şu şekildedir: 600.000600.000 (Alış) + 40.00040.000 (Gümrük) + 15.00015.000 (Nakliye) + 25.00025.000 (Montaj) + 10.00010.000 (Deneme) = 690.000690.000 TL.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın temel alış bedelini belirle
600.000600.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası fatura üzerindeki alış bedelidir.
2
Doğrudan ilişkilendirilebilir ek maliyetleri topla
40.000+15.000+25.000+10.000=90.00040.000 + 15.000 + 25.000 + 10.000 = 90.000 TL
Gümrük vergisi, nakliye, montaj ve deneme giderleri varlığı çalışır hale getirmek için zorunludur.
3
Toplam maliyeti hesapla ve KDV'yi hariç tut
600.000+90.000=690.000600.000 + 90.000 = 690.000 TL
İndirilebilir KDV maliyete dahil edilmez, 191 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın yerleştirileceği yere taşınması ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.

İpuçları

1
Duran varlık maliyetine nelerin dahil edileceğini düşünürken 'varlık çalışır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalar' kuralını hatırlayın.
2
KDV'nin işletme için bir maliyet mi yoksa indirilecek bir kalem mi olduğunu değerlendirin.
3
Alış bedeli, gümrük, nakliye, montaj ve deneme giderlerini toplayın ancak KDV'yi kesinlikle dışarıda bırakın.

Daha Fazla Pratik

Varlık aktife alındıktan sonraki yıllarda yapılan tamir ve bakım giderlerinin maliyete mi yoksa gidere mi yazılacağını araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle her bir kalemin maliyet unsuru olup olmadığını yanına 'Evet/Hayır' yazarak işaretleyin, ardından 'Evet' dediklerinizi toplayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 169Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı, kayıtlı maliyet bedeli 450.000450.000 TL ve birikmiş amortismanı 320.000320.000 TL olan bir makineyi, teknolojisini yenilemek ve yerine yeni bir modelini almak amacıyla 180.000180.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletmenin bu satıştan elde edeceği kârı yenileme fonuna aktarma kararı aldığı bilinmektedir.

Buna göre, söz konusu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar hesabı 50.00050.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

549 Özel Fonlar hesabı 50.000 TL alacaklandırılır.
Satış işleminde varlığın maliyeti (450.000450.000 TL) ve birikmiş amortismanı (320.000320.000 TL) arasındaki fark olan 130.000130.000 TL net defter değerini oluşturur. Varlık 180.000180.000 TL'ye satıldığı için 50.00050.000 TL kâr elde edilmiştir. Soruda işletmenin yenileme fonu ayırma kararı aldığı belirtildiğinden, bu kâr tutarı '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilerek pasifte bekletilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin Hesaplanması
450.000−320.000=130.000450.000 - 320.000 = 130.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış Kâr veya Zararının Belirlenmesi
180.000−130.000=50.000180.000 - 130.000 = 50.000 TL Kâr
Satış bedeli (180.000180.000 TL), net defter değerinden (130.000130.000 TL) yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
Yenileme Fonu Kararının Uygulanması
50.00050.000 TL kârın 549549 Özel Fonlar hesabına aktarılması
İşletme yeni bir varlık almayı amaçladığı için VUK uyarınca kârı geçici olarak pasifteki fon hesabında takip eder.
4
KDV Hesaplanması ve Tahsilat Tutarı
180.000×0,20=36.000180.000 \times 0,20 = 36.000 TL KDV; Toplam Tahsilat = 216.000216.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV, tahsil edilecek toplam tutarı belirler.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satış kârının Yenileme Fonuna aktarılması durumunda kâr hesabı olarak '549 Özel Fonlar' kullanılır.
Soru 170Soru →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde 2,52,5 yıl (3030 ay) süreli bir güvenlik ve alarm izleme hizmeti için toplam 90.00090.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki bedeli peşin ödemiştir. İşletme, ödeme tarihinde ilgili tutarın tamamını "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına kaydetmiştir. Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken vade aktarımı (dönem sonu envanter) kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER: 36.000 TL (Borçlu), 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER: 36.000 TL (Alacaklı)

Cevap

31.12.2025 tarihinde, 2026 yılına ait 12 aylık gider tutarı olan 36.00036.000 TL, '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına borç, '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabına alacak kaydedilerek aktarılır.
Doğru yanıt olan işlemde, 31.12.2025 tarihi itibarıyla 2026 yılına ait 12 aylık gider tutarı (3.000 TL×12 ay=36.000 TL3.000 \text{ TL} \times 12 \text{ ay} = 36.000 \text{ TL}), dönemsellik ve bilanço ilkeleri gereği uzun vadeli '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabından çıkartılarak kısa vadeli '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına aktarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarını hesaplayınız.
90.000 TL/30 ay=3.000 TL/ay90.000 \text{ TL} / 30 \text{ ay} = 3.000 \text{ TL/ay}
Toplam tutarın sözleşme süresine bölünmesiyle her bir aya isabet eden maliyet bulunur.
2
Dönemlere göre gider dağılımını belirleyiniz.
2025 (4 ay): 12.00012.000 TL; 2026 (12 ay): 36.00036.000 TL; 2027 ve sonrası (14 ay): 42.00042.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği, her yılın gideri kendi döneminde izlenmelidir.
3
Vade aktarımı tutarını tespit ediniz.
Aktarılacak tutar (2026 yılı): 3.000×12=36.0003.000 \times 12 = 36.000 TL
Bilanço tarihi itibarıyla (31.12.2025), izleyen 12 ay içinde (2026 yılı) giderleşecek olan kısım kısa vadeli hesaba (180) aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Dönem sonu envanter işlemlerinde, uzun vadeli gelecek yıllara ait giderlerin (280), vadesi bir yılın altına düşen kısmının kısa vadeli hesaba (180) aktarılması zorunludur.

İpuçları

1
Öncelikle 30 aylık toplam sürenin aylık maliyetini bulun.
2
31.12.2025 tarihi itibarıyla, önümüzdeki 12 ayın (yani 2026 yılının tamamı) kısa vadeli gider haline geldiğini düşünün.
3
Vade aktarımı kaydında, azalan hesap alacaklandırılırken (280), artan hesap (180) borçlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Gelecek Yıllara Ait Gelirler' (480) hesabı için çözerek pasif karakterli hesapların işleyiş farkını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce 31.12.2025 tarihindeki mizan bakiyelerini hayal edin: 280 hesabında 90.00090.000 TL var. Bu tutarın ne kadarı 2026'ya ait? (36.00036.000 TL). Ne kadarı 2025'te kullanıldı? (12.00012.000 TL). Bu iki ayrımı yaptıktan sonra ilgili hesaplara dağıtımı daha kolay görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 171Soru →

Bir işletme, aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip büro makinesini 10.00010.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır:

KalemTutarı
Kayıtlı Maliyet Bedeli20.00020.000 TL
Birikmiş Amortisman12.00012.000 TL

Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan karın kaydedileceği hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı, 2.0002.000 TL

Cevap

Satıştan elde edilen 2.0002.000 TL tutarındaki kar, duran varlık satışlarının olağandışı niteliği nedeniyle 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilir.
Varlığın kayıtlı maliyetinden (20.00020.000 TL) birikmiş amortismanı (12.00012.000 TL) düştüğümüzde net defter değerini 8.0008.000 TL olarak buluruz. Varlık 10.00010.000 TL'ye (KDV hariç) satıldığına göre, işletme bu satıştan 2.0002.000 TL (10.000−8.00010.000 - 8.000) kar elde etmiştir. Bu tür arızi (olağandışı) satış karları Tekdüzen Hesap Planı gereği 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesapla
20.000−12.000=8.00020.000 - 12.000 = 8.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini belirlemek için maliyetten birikmiş amortisman düşülür.
2
Satış Karı veya Zararını belirle
10.000−8.000=2.00010.000 - 8.000 = 2.000 TL Kar
KDV hariç satış bedeli (10.00010.000 TL), net defter değerinden (8.0008.000 TL) büyük olduğu için kar oluşmuştur.
3
Uygun muhasebe hesabını seç
679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Tekdüzen Hesap Planı'na göre maddi duran varlık satış karları bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında kar/zarar tespiti net defter değeri üzerinden yapılır.

İpuçları

1
Kar miktarını bulmak için önce varlığın Net Defter Değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Satış karını hesaplarken KDV tutarını hariç tutarak sadece net satış bedelini kullanın.
3
Kar oluştuğunda bu karın süreklilik göstermeyen bir işlemden kaynaklandığını hatırlayarak 679 nolu hesabı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Satıştan zarar doğsaydı hangi hesabın borç tarafına kayıt yapılacağını düşününüz.

Alternatif Yöntem

Toplam tahsilat olan 12.00012.000 TL'den (Kasa), KDV borcu olan 2.0002.000 TL'yi ve varlığın net değerini (8.0008.000 TL) çıkararak doğrudan kar rakamına ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 172Soru →

İşletme, 01.04.202401.04.2024 tarihinde yeni kullanmaya başladığı bir bulut tabanlı ERP yazılımının 44 yıllık (4848 ay) teknik destek ve güncelleme hizmeti için toplam 960.000960.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki bedeli banka aracılığıyla peşin ödemiştir. İşletme, her yıl sonunda dönemsellik esası gereği ilgili giderleştirme ve uzun vadeli giderlerin kısa vadeye aktarımı (reklasifikasyon) kayıtlarını düzenli ve eksiksiz olarak yapmaktadır.

Buna göre, 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapılan dönem sonu envanter ve sınıflandırma işlemleri sonucunda işletmenin mizanında '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60.00060.000 TL

Cevap

60.00060.000 TL tutarı doğrudur; çünkü 31.12.2026 tarihinde yapılan aktarım kaydıyla 2027 yılına ait giderler kısa vadeye çekilir ve geriye sadece 2028 yılının 3 aylık tutarı kalır.
İşletme 01.04.2024 tarihinde ödeme yaptığında, 2024 yılına ait 9 aylık gideri (180.000180.000) 180 nolu hesaba, geri kalan 39 aylık gideri (780.000780.000) ise 280 nolu hesaba kaydeder. 31.12.2024'te 2025 yılına ait 12 aylık pay (240.000240.000) 180 nolu hesaba aktarılır (280 Kalan: 540.000540.000). 31.12.2025'te 2026 yılına ait pay (240.000240.000) aktarılır (280 Kalan: 300.000300.000). Son olarak 31.12.2026 tarihinde, 2027 yılına ait olan 12 aylık pay (240.000240.000) 180 nolu hesaba aktarıldığında, 280 nolu hesapta sadece sözleşmenin son yılı olan 2028'e ait 3 aylık pay (60.00060.000) kalacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarını hesapla
960.000/48=20.000960.000 / 48 = 20.000 TL/ay
Toplam bedelin sözleşme süresine bölünmesiyle her aya düşen pay bulunur.
2
Giderlerin yıllara göre dağılımını belirle
2024: 9 ay (180.000180.000 TL), 2025: 12 ay (240.000240.000 TL), 2026: 12 ay (240.000240.000 TL), 2027: 12 ay (240.000240.000 TL), 2028: 3 ay (60.00060.000 TL)
Dönemsellik kavramı uyarınca her yılın kendi payı hesaplanmalıdır.
3
31.12.2026 tarihindeki sınıflandırma mantığını uygula
2027 yılı (Gelecek 12 ay) -> 180 nolu hesaba aktarılır; 2028 yılı -> 280 nolu hesapta kalır.
Bilanço tarihinde, izleyen 12 ay içinde giderleşecek olan tutarlar 'Dönen Varlıklar'a, daha uzun süreli olanlar 'Duran Varlıklar'a kaydedilir.
4
Hesap kalanını (bakiyeyi) hesapla
280 Bakiye = 60.00060.000 TL (2028 yılının Ocak, Şubat, Mart ayları)
31.12.2026 itibarıyla 2027 yılının 240.000240.000 TL'lik kısmı 180 nolu hesaba devredildiği için, 280 nolu hesapta sadece bir sonraki yıla (2028) sarkan tutar kalır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı ve uzun vadeli giderlerin bilanço gününde kısa vadeye aktarılması (Vade Ayırımı)

İpuçları

1
Her yıl sonunda, bir sonraki takvim yılına ait olan gider payı 280 nolu hesaptan 180 nolu hesaba aktarılır.
2
31.12.2026 tarihi itibarıyla 'kısa vade' 2027 yılını, 'uzun vade' ise 2027'den sonrasını (yani 2028'i) kapsar.
3
Nisan 2024'te başlayan 48 aylık süreç Mart 2028'de biter. 2026 sonunda 280 nolu hesapta sadece 2027'den sonraya sarkan aylar kalmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoda, 31.12.2027 tarihindeki 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabının bakiyesini hesaplayarak aktarım mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 173Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde pazarlama departmanında kullanılmak üzere 1.800.0001.800.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Taşıtın ekonomik ömrü 55 yıl olup, işletme amortisman hesaplamalarında "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni kullanmaya karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre işletmenin 20262026 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 432.000432.000

Cevap

432.000432.000 TL olan tutar doğrudur; azalan bakiyeler yönteminde binek otomobiller için kıst amortisman uygulandığında, ikinci yıl matrahı birinci yılın tam tutarı düşülerek hesaplanır.
Doğru yanıt olan tutar, binek otomobillerdeki kıst amortisman ve azalan bakiyeler yönteminin birlikte uygulanma kuralına dayanır. Bu kurala göre, ikinci yılın amortisman matrahı hesaplanırken, maliyet bedelinden birinci yıl ayrılan kıst tutar (180.000180.000 TL) değil, sanki o yıl amortisman tam ayrılmış gibi hesaplanan tutar (720.000720.000 TL) düşülür. Dolayısıyla 1.800.000−720.000=1.080.0001.800.000 - 720.000 = 1.080.000 TL matrahı üzerinden %40\%40 oranında amortisman hesaplanarak 432.000432.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Amortisman Oranı = %40\%40
Normal amortisman oranı 1/5=%201/5 = \%20 olup, azalan bakiyeler yönteminde bu oran iki katı olarak uygulanır (20×2=4020 \times 2 = 40).
2
2025 yılı (1. yıl) için tam ve kıst amortisman tutarlarının hesaplanması
Tam Amortisman: 720.000720.000 TL; Kıst Amortisman: 180.000180.000 TL
Tam yıl tutarı 1.800.000×0,40=720.0001.800.000 \times 0,40 = 720.000 TL'dir. Ekim ayında alındığı için 3 aylık kıst tutar 720.000×(3/12)=180.000720.000 \times (3/12) = 180.000 TL olarak hesaplanır.
3
2026 yılı (2. yıl) amortisman matrahının belirlenmesi
Matrah = 1.080.0001.080.000 TL
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde kıst amortisman varken 2. yıl matrahı hesaplanırken, maliyet bedelinden 1. yılın kıst tutarı değil, sanki tam ayrılmış gibi hesaplanan tutar düşülür (1.800.000−720.0001.800.000 - 720.000).
4
2026 yılı amortisman tutarının hesaplanması
Tutar = 432.000432.000 TL
Belirlenen matrah üzerine %40\%40 oranı uygulanır (1.080.000×0,401.080.000 \times 0,40).

Anahtar Kavram

Binek Otomobillerde Azalan Bakiyeler ve Kıst Amortisman İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Binek otomobilin 5. yılındaki amortisman tutarını hesaplayarak, ilk yıl ayrılmayan kıst farkının nasıl eklendiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 174Soru →

İşletme, 01.09.202401.09.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak üzere 2.000.0002.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Varlığın ekonomik ömrü 5 yıl olup işletme başlangıçta 'azalan bakiyeler' yöntemini kullanmaya başlamıştır. Ancak işletme, 2026 yılı başında amortisman hesaplama yöntemini 'normal amortisman' yöntemine dönüştürme kararı almıştır.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve kıst amortisman uygulaması dikkate alındığında, işletmenin 2026 yılı sonunda ayıracağı amortisman gideri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı sonunda ayıracağı amortisman gideri 240.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 240.000 TL, binek otomobillerdeki kıst amortisman kuralı ile azalan bakiyelerden normal yönteme geçiş kuralının sentezlenmesiyle bulunur. 2024 yılı için hesaplanan tam pay 800.000 TL (her ne kadar sadece 266.667 TL'si gider yazılsa da) ve 2025 yılı için 480.000 TL'dir. 2026 yılı başında kalan net defter değeri 720.000 TL olup, bu tutar kalan 3 yıla (2026, 2027, 2028) eşit bölündüğünde 240.000 TL rakamına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Normal ve azalan bakiyeler oranlarının belirlenmesi
Normal oran: %20, Azalan bakiyeler oranı: %40
Ekonomik ömür 5 yıl olduğundan normal oran 1/5 = %20'dir. Azalan bakiyelerde bu oran iki katına (üst sınır %50'yi geçmemek üzere) çıkarılır.
2
2024 ve 2025 yılları için azalan bakiyeler yöntemine göre payların hesaplanması
2024: 800.000 TL (Tam pay), 2025: 480.000 TL
2024 yılı tam payı 2.000.000×0,40=800.0002.000.000 \times 0,40 = 800.000 TL'dir. 2025 yılı payı ise (2.000.000−800.000)×0,40=480.000(2.000.000 - 800.000) \times 0,40 = 480.000 TL'dir.
3
Yöntem değişikliği öncesi net defter değerinin tespiti
720.000 TL
VUK uyarınca yöntem değişikliği yapıldığında, o ana kadar ayrılmış (veya ayrılması gereken tam paylar üzerinden hesaplanan) tutarlar maliyetten düşülür: 2.000.000−(800.000+480.000)=720.0002.000.000 - (800.000 + 480.000) = 720.000 TL.
4
Kalan sürenin belirlenmesi ve 2026 yılı payının hesaplanması
240.000 TL
Kalan süre 3 yıldır (2026, 2027, 2028). Net defter değeri kalan yıla eşit bölünür: 720.000/3=240.000720.000 / 3 = 240.000 TL.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçişte kalan net defter değeri, kalan ekonomik ömre eşit olarak dağıtılır.

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminden normal yönteme geçişte, o ana kadar hesaplanan toplam amortisman tutarını maliyet bedelinden düşerek işe başlayın.
2
Binek otomobillerde ilk yıl gider yazılmayan (kıst) kısmın, yöntem değişikliği sırasındaki net defter değeri hesabını etkilemediğini, bu tutarın varlığın ömrünün son yılına (2028) devredildiğini unutmayın.
3
Net defter değerini (720.000 TL) bulduktan sonra, varlığın kalan ekonomik ömrü olan 3 yıla (2026, 2027, 2028) bölebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde kıst amortismanın son yıldaki (5. yıl) toplam gider etkisini hesaplayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 175Soru →

GÜNEŞ Madencilik A.Ş., rödovans sözleşmesiyle kiraladığı bir demir madeni sahasında yaptığı teknik incelemeler ve hazırlık çalışmaları sonucunda aşağıdaki verileri kaydetmiştir:

Harcama TürüTutarı (TL)
Arama Giderleri800.000800.000
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri1.200.0001.200.000

Sahanın toplam görünür rezervi 500.000500.000 ton olup, işletme ilk faaliyet döneminde bu rezervin 50.00050.000 tonluk kısmını üretmiştir.

Buna göre, işletmenin ilk yıl için ayırması gereken 'Tükenme Payı' tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200.000200.000 TL

Cevap

İşletmenin ilk yıl ayırması gereken tükenme payı 200.000200.000 TL'dir.
Tükenme payı hesaplanırken arama giderleri ile hazırlık ve geliştirme giderlerinin toplamı olan maliyet bedeli (2.000.0002.000.000 TL), toplam tahmini rezerve (500.000500.000 ton) bölünerek birim tükenme payı (44 TL/ton) bulunur. Bulunan birim tutarın dönem içindeki fiili üretim miktarı (50.00050.000 ton) ile çarpılması sonucunda yıllık tükenme payı olan 200.000200.000 TL değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyet bedelini hesapla
800.000+1.200.000=2.000.000800.000 + 1.200.000 = 2.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıklarda maliyet, arama ve hazırlık giderlerinin toplamından oluşur.
2
Birim tükenme payını bul
2.000.000/500.000=42.000.000 / 500.000 = 4 TL/ton
Toplam maliyetin tahmini toplam rezerve bölünmesiyle birim üretim başına düşen pay hesaplanır.
3
Dönem tükenme payını hesapla
50.000×4=200.00050.000 \times 4 = 200.000 TL
Birim payın fiili üretim miktarı ile çarpılmasıyla o döneme ait gider tutarı bulunur.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, üretim miktarı esasına (miktar üzerinden itfa) göre hesaplanır.

İpuçları

1
Önce maden sahası için yapılan tüm yatırım harcamalarını (271 ve 272 hesapları) toplayarak toplam maliyeti bulun.
2
Toplam maliyeti, ton başına düşen maliyeti bulmak için toplam rezerve bölün.
3
Bulduğunuz birim ton maliyetini (44 TL), o yıl gerçekleşen üretim miktarı olan 50.00050.000 ton ile çarparak sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Elde edilen bu tükenme payının yevmiye kaydında hangi hesabın alacaklandırılacağını (278 Birikmiş Tükenme Payları) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 176Soru →

İşletme, 01.01.202501.01.2025 tarihinde sağlık hizmetleri sunumunda kullanmak amacıyla 1.500.0001.500.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir tıbbi görüntüleme cihazı satın almıştır. Söz konusu cihazın faydalı ömrü 1010 yıl olup işletme tarafından amortisman hesaplamasında azalan bakiyeler yöntemi tercih edilmiştir.

Buna göre, işletmenin söz konusu cihaz için 20262026 yılında ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000240.000

Cevap

İşletmenin 20262026 yılında ayıracağı amortisman tutarı 240.000240.000 TL'dir.
Azalan bakiyeler yönteminde öncelikle normal amortisman oranı bulunur (1/10=%101/10 = \%10). Bu oran iki ile çarpılarak amortisman oranı %20\%20 olarak tespit edilir. 20252025 yılında 1.500.000×%20=300.0001.500.000 \times \%20 = 300.000 TL amortisman ayrılır. 20262026 yılına gelindiğinde, matrah olarak cihazın net defter değeri olan 1.200.0001.200.000 TL (1.500.000−300.0001.500.000 - 300.000) esas alınır. 1.200.000×%20=240.0001.200.000 \times \%20 = 240.000 TL hesaplanarak doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/10=%101 / 10 = \%10; Azalan bakiyeler oranı: %10×2=%20\%10 \times 2 = \%20
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır (maksimum %50\%50 sınırına kadar).
2
20252025 yılı (1. yıl) amortismanının hesaplanması
1.500.000×%20=300.0001.500.000 \times \%20 = 300.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
20262026 yılı başındaki net defter değerinin bulunması
1.500.000−300.000=1.200.0001.500.000 - 300.000 = 1.200.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman, her yıl bir önceki yılın birikmiş amortismanı düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
4
20262026 yılı (2. yıl) amortisman tutarının hesaplanması
1.200.000×%20=240.0001.200.000 \times \%20 = 240.000 TL
Kalan net defter değerine belirlenen hızlandırılmış oran uygulanır.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman hesaplama mantığı ve oran kullanımı.

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılan amortisman oranının normal orana göre farkını hatırlayın.
2
İkinci yılın amortismanını hesaplamadan önce birinci yıl sonunda varlığın kalan değerini (matrahı) bulmanız gerekir.
3
Oran %20\%20'dir. İlk yıl 300.000300.000 TL ayrıldıktan sonra kalan 1.200.0001.200.000 TL üzerinden %20\%20 hesaplamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçiş yapılan senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 177Soru →

İşletme, (S) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %6\%6’sını temsil eden pay senetlerini geçmiş dönemde 120.000120.000 TL bedelle satın almış ve "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabına kaydetmiştir. Söz konusu pay senetleri için dönem sonunda 20.00020.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. Cari dönemde işletme, (S) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımına katılarak nominal değeri 120.000120.000 TL olan yeni pay senetlerini 150.000150.000 TL bedelle nakden satın almıştır. Bu işlemle birlikte işletmenin (S) Anonim Şirketi'ndeki toplam pay oranı %12\%12’ye yükselmiştir.

Buna göre, yeni pay senetlerinin iktisabı ve hesaplar arası aktarım işlemleriyle ilgili yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu hesaplar: 242 İştirakler 270.000270.000 TL, 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 20.00020.000 TL; Alacaklı hesaplar: 240 Bağlı Menkul Kıymetler 120.000120.000 TL, 102 Bankalar 150.000150.000 TL, 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 20.00020.000 TL

Cevap

Yeni pay senetlerinin maliyeti olan 150.000150.000 TL ile eski payların maliyeti olan 120.000120.000 TL toplanarak iştirakler hesabına borç yazılmalı; aynı zamanda eski paylara ait 20.00020.000 TL tutarındaki karşılık hesabı da yeni karşılık hesabına aktarılmalıdır.
İşletmenin pay oranının %10\%10 üzerine çıkması, yatırımın 'İştirak' niteliği kazanmasına neden olur. Bu durumda '242 İştirakler' hesabı toplam maliyet olan 270.000270.000 TL ile borçlandırılır. Aynı zamanda, önceki paylar için ayrılan 20.00020.000 TL'lik karşılık, '241' nolu hesaptan çıkarılarak '244' nolu hesaba aktarılmalıdır. Kayıtta varlıkların çıkışı ve nakit ödemesi alacak tarafta yer alarak bilanço denkliği sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Pay oranının kontrol edilmesi
%6+%6=%12\%6 + \%6 = \%12
Toplam pay oranı %10\%10 eşiğini aştığı için yatırımın '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabından '242 İştirakler' hesabına aktarılması gerekir.
2
Toplam maliyetin hesaplanması
120.000120.000 (Eski) + 150.000150.000 (Yeni) = 270.000270.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre varlıklar maliyet bedeli ile kaydedilir; yeni alım için ödenen bedel doğrudan maliyete eklenir.
3
Aktif karakterli düzenleyici hesabın (karşılık) aktarımı
241 hesabı borçlandırılırken, 244 hesabı alacaklandırılır.
Varlık hesabı (240'tan 242'ye) el değiştirirken, ona bağlı olan karşılık hesabı da niteliği bozulmadan ilgili yeni karşılık hesabına devredilmelidir.
4
Günlük defter kaydının birleştirilmesi
242 ve 241 Borçlu; 240, 102 ve 244 Alacaklı.
Yeni alım ve sınıflama değişikliği tek bir bileşik kayıtla muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sınıflandırma Değişikliği ve Karşılıkların Aktarımı

İpuçları

1
Yatırım oranı %10\%10 eşiğini geçtiğinde hangi hesap grubuna geçiş yapılır?
2
Aktif düzenleyici bir hesap olan karşılık hesabını kapatmak için hangi tarafa kayıt yapılır?
3
Unutmayın; mali duran varlık sınıfları değiştiğinde, o varlığa ait olan karşılık hesabı da (241, 244, 247) ilgili gruba taşınır.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin gelecekteki bir tarihte maliyet bedelinin altında bir tutara satılması durumunda karşılık hesabının nasıl kapatılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 178Soru →

(K) İşletmesi, sermayesi 2.000.0002.000.000 TL olan (L) A.Ş.’nin %40\%40 payına sahiptir ve bu payları maliyet bedeliyle "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. (L) A.Ş. sermayesini nakit artırımla 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiş, (K) İşletmesi rüçhan hakkını kullanarak bu artırıma payı oranında iştirak etmiş ancak ödemeyi henüz gerçekleştirmemiştir. Aynı tarihte (K) İşletmesi, (L) A.Ş.'nin diğer ortaklarından sermayenin %15\%15'ine tekabül eden payları 450.000450.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın alarak ortaklık payını %55\%55'e çıkarmış ve yönetim kontrolünü ele geçirmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 245 BAĞLI ORTAKLIKLAR 1.650.000
243 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
242 İŞTİRAKLER 1.200.000
246 BAĞLI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
102 BANKALAR 450.000

Cevap

İşletmenin ortaklık payı %50'yi aşarak %55'e ulaştığı için paylar '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabına devredilmeli ve henüz ödenmemiş olan sermaye taahhüdü '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)' hesabına aktarılmalıdır.
İşletmenin (L) A.Ş.'deki toplam payı %55\%55'e ulaştığı için bu yatırım artık bir bağlı ortaklıktır. Yevmiye kaydında, mevcut maliyet bedeli olan 1.200.0001.200.000 TL (800.000800.000 eski + 400.000400.000 rüçhan hakkı) ve yeni nakit alınan 450.000450.000 TL'lik pay toplamı olan 1.650.0001.650 .000 TL "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabına borç kaydedilmelidir. Aynı zamanda henüz ödenmemiş olan 400.000400.000 TL'lik taahhüt tutarı, pasif karakterli bir aktif düzenleyici hesap olan "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)" hesabından çıkarılarak (borçlandırılarak) "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabına aktarılmalıdır (alacaklandırılmalıdır).

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut iştirak payının ve rüçhan hakkı payının maliyetini hesaplayınız.
Mevcut %40\%40 pay: 2.000.000×0,40=800.0002.000.000 \times 0,40 = 800.000 TL. Sermaye artırımındaki pay (%40\%40): (3.000.000−2.000.000)×0,40=400.000(3.000.000 - 2.000.000) \times 0,40 = 400.000 TL.
Sınıflandırma öncesi işletmenin sahip olduğu toplam hak tutarını belirlemek gerekir.
2
Toplam ortaklık oranını ve yeni sınıflandırmayı belirleyiniz.
Toplam pay: %40\%40 (eski) + %15\%15 (yeni) = %55\%55. Sınıflandırma: Bağlı Ortaklıklar.
Ortaklık payı %10−%50\%10-\%50 arasında ise iştirak, %50\%50 üzerinde ise bağlı ortaklık olarak sınıflandırılır.
3
Yevmiye kaydındaki hesap tutarlarını hesaplayınız.
245 Borç: 800.000+400.000+450.000=1.650.000800.000 + 400.000 + 450.000 = 1.650.000 TL. 242 Alacak: 800.000+400.000=1.200.000800.000 + 400.000 = 1.200.000 TL. Banka Alacak: 450.000450.000 TL. Taahhüt transferi: 400.000400.000 TL.
Varlıkların el değiştirmesi ve yeni maliyet unsurlarının kaydı için çift taraflı kayıt ilkesi uygulanır.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ortaklık payı oranlarına göre sınıflandırma ve sermaye taahhütlerinin aktarımı.
Soru 179Soru →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kesintisiz güç sağlamak amacıyla 01.03.202401.03.2024 tarihinde 800.000800.000 TL (KDV hariç) bedelle bir sanayi tipi jeneratör satın almıştır. Söz konusu jeneratörün işletmeye getirilmesi için 30.00030.000 TL nakliye ve kurulumu için 20.00020.000 TL montaj gideri ödenmiştir. Jeneratörün ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamalarında 'azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini' tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin bu jeneratör için ikinci yıl (20252025 yılı) ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 204.000204.000 TL

Cevap

İşletmenin ikinci yıl (20252025) ayırması gereken amortisman tutarı 204.000204.000 TL'dir.
Duran varlığın maliyet bedeli, alış bedeli ile nakliye ve montaj giderlerinin toplamı olan 850.000850.000 TL'dir. Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal oran olan %20'nin (1/51/5) iki katı yani %40 olarak belirlenir. 20242024 yılında 850.000×850.000 \times %40 = 340.000 TL amortisman ayrıldıktan sonra net defter değeri 510.000510.000 TL'ye düşer. 20252025 yılı amortismanı ise bu yeni değer üzerinden (510.000×510.000 \times %40) hesaplanarak 204.000204.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Jeneratörün maliyet bedelini hesaplayınız.
800.000+30.000+20.000=850.000800.000 + 30.000 + 20.000 = 850.000 TL
VUK uyarınca iktisadi kıymetin maliyet bedeline; alış bedelinin yanı sıra nakliye ve montaj gibi giderler de dahil edilir.
2
Amortisman oranını belirleyiniz.
1/5=1 / 5 = %20 (Normal); %20 \times 2 = %40 (Azalan)
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır (maksimum %50).
3
Birinci yıl (20242024) amortismanını hesaplayınız.
850.000×850.000 \times %40 = 340.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
4
İkinci yılın hesaplanacağı net defter değerini bulunuz.
850.000−340.000=510.000850.000 - 340.000 = 510.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman matrahı, varlığın net defter değeridir.
5
İkinci yıl (20252025) amortismanını hesaplayınız.
510.000×510.000 \times %40 = 204.000 TL
Net defter değeri üzerinden amortisman oranı uygulanarak dönem payı bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi ve Maliyet Bedeli Unsurları

İpuçları

1
Öncelikle duran varlığın maliyet bedelini (alış + nakliye + montaj) hesaplayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının normal oranın kaç katı olduğunu hatırlayın.
3
İkinci yılın amortismanını hesaplamak için maliyetten ilk yılın payını düşerek kalan değer üzerinden işlem yapmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın 3. yıl sonundaki birikmiş amortisman tutarını hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Tablo oluşturma yöntemi: 1. Yıl Matrah: 850.000850.000, Amortisman: 340.000340.000, Birikmiş: 340.000340.000. 2. Yıl Matrah (NBV): 510.000510.000, Amortisman: 204.000204.000.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 180Soru →

İşletme, sermayesi 10.000.00010.000.000 TL olan (G) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %75\%75'ine karşılık gelen pay senetlerini, uzun vadeli yatırım yapmak ve yönetime katılmak amacıyla 7.500.0007.500.000 TL bedelle satın almıştır. Ödeme banka aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, söz konusu pay senedi alım işleminin kaydedileceği yevmiye maddesinde borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 245 Bağlı Ortaklıklar

Cevap

İşletmenin bir başka şirketin sermayesinin %50\%50'sinden fazlasına (%75\%75) sahip olması nedeniyle bu yatırım '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabında izlenmelidir.
İşletme, bir başka şirketin sermayesinin %50\%50'sinden fazlasına (örnekte %75\%75) sahip olduğunda, bu durum 'bağlı ortaklık' olarak tanımlanır. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, sermaye payı %50\%50'yi aşan uzun vadeli yatırımlar '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye payı oranını belirleyin.
İşletmenin ortaklık payı %75\%75 olarak verilmiştir.
Mali duran varlıkların sınıflandırılması, sermayeye katılım oranına (yüzdesine) göre yapılır.
2
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki (THP) mali duran varlık sınırlarını karşılaştırın.
%0−%10\%0 - \%10 arası 240 Bağlı Menkul Kıymetler, %10−%50\%10 - \%50 arası 242 İştirakler, %50\%50 üstü ise 245 Bağlı Ortaklıklar hesabıdır.
Yasal ve muhasebe standartlarına göre kontrol gücü veya önemli etki bu oranlarla tanımlanır.
3
Muhasebe kaydını oluşturun.
Mali duran varlık artışı olduğu için aktif karakterli olan 245 Bağlı Ortaklıklar hesabı borçlandırılır.
Varlık hesaplarındaki artışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Sınıflandırması

İpuçları

1
Yatırımın uzun vadeli mi yoksa kısa vadeli mi olduğuna dikkat edin.
2
Sermaye payı oranı %50\%50'nin üzerinde olduğunda hangi kavram kullanılır?
3
%0−10\%0-10 Bağlı Menkul Kıymetler, %10−50\%10-50 İştirakler, %50+\%50+ Bağlı Ortaklıklar kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlı ortaklıklar için ödenmemiş sermaye taahhütlerinin hangi hesapta izlendiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 9 / 23Sonraki