Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 341Soru →

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullanmak üzere 01.10.202501.10.2025 tarihinde 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Varlığın faydalı ömrü 55 yıl olup işletme, amortisman hesaplamalarında azalan bakiyeler yöntemini tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin 20262026 yılı sonuna ilişkin ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 288.000288.000

Cevap

İşletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 288.000288.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, varlığın maliyet bedelinden (1.200.0001.200.000) ilk yılın tam yıllık amortisman payının (480.000480.000) düşülmesiyle elde edilen net değer (720.000720.000) üzerinden %40\%40 oranının uygulanmasıyla bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20 → Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal amortisman oranının iki katıdır.
2
20252025 (1. Yıl) amortisman tutarının hesaplanması
Tam Yıl Tutarı: 1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL. Kıst Amortisman: (480.000/12)×3 ay=120.000(480.000 / 12) \times 3 \text{ ay} = 120.000 TL.
VUK uyarınca binek otomobillerde ilk yıl için aylık (kıst) amortisman uygulanır. Ancak matrah takibi için tam yıl tutarı da hesaplanmalıdır.
3
20262026 (2. Yıl) amortisman matrahının belirlenmesi
Net Defter Değeri: 1.200.000−480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL
Azalan bakiyeler usulünde sonraki yılların matrahı hesaplanırken, binek otomobillerde ilk yıl kıst tutarı değil, ayrılmış sayılan tam yıl tutarı maliyetten düşülür.
4
20262026 yılı amortisman tutarının hesaplanması
720.000×%40=288.000720.000 \times \%40 = 288.000 TL
İkinci yılın amortisman gideri, belirlenen matrah üzerinden güncel oranın uygulanmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler ve kıst amortisman etkileşimi

Daha Fazla Pratik

Kıst amortisman uygulamasında ilk yıl ayrılmayan farkın (örnekte 480.000−120.000=360.000480.000 - 120.000 = 360.000 TL) hangi yılın giderine eklendiğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 342Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla satın aldığı bir binek otomobile ilişkin bilgileri aşağıdaki tabloda sunmuştur:

Varlık Türüİktisap TarihiMaliyet BedeliFaydalı ÖmürAmortisman Yöntemi
Binek Otomobil01.10.202501.10.20252.000.0002.000.000 TL55 YılAzalan Bakiyeler

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve kıst amortisman uygulaması dikkate alındığında, işletmenin 2026 yılında (2. yıl) bu taşıt için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 480.000480.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için ayıracağı amortisman tutarı 480.000480.000 TL'dir.
İşletme binek otomobil için azalan bakiyeler yöntemini seçtiğinde, amortisman oranı %40 (1/5×21/5 \times 2) olur. 2025 yılında otomobil Ekim ayında alındığı için kıst amortisman uygulanır ve 200.000200.000 TL (800.000/12×3800.000 / 12 \times 3) ayrılır. Ancak 2026 yılı amortismanı hesaplanırken, matrah belirlenirken maliyetten kıst tutarı değil, tam yıl tutarı olan 800.000800.000 TL düşülür. Kalan 1.200.0001.200.000 TL üzerinden %40 oran uygulandığında sonuç 480.000480.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (1/5=1 / 5 = %20) iki katı olarak uygulanır.
2
Birinci yıl (2025) için tam tutarın hesaplanması
800.000800.000 TL
VUK uyarınca ikinci yılın matrahını bulmak için binek otomobillerde ilk yıl tam tutar (2.000.000×2.000.000 \times %40) hesaplanmalıdır.
3
İkinci yıl (2026) için hesaplama bazının tespiti
1.200.0001.200.000 TL
İkinci yılın amortisman matrahı, maliyet bedelinden ilk yıl için hesaplanan tam tutarın düşülmesiyle (2.000.000−800.0002.000.000 - 800.000) bulunur.
4
İkinci yıl amortisman tutarının hesaplanması
480.000480.000 TL
Bulunan yeni matrah üzerinden amortisman oranı uygulanır: 1.200.000×1.200.000 \times %40 = 480.000 TL.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde kıst amortisman uygulanan binek otomobillerde ikinci yıl amortisman matrahı, maliyet bedelinden ilk yıl için hesaplanan 'tam' amortisman tutarı düşülerek hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın faydalı ömrünün son yılında ayrılacak amortisman tutarını hesaplayarak kıst amortisman farkının nereye eklendiğini pekiştiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 343Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında yer alan uzun vadeli alacak hesaplarının bakiyeleri ve vadelere göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kodu ve AdıTutar (TL)Vade Tarihi
221221 Alacak Senetleri600.000600.00020.05.202620.05.2026
226226 Verilen Depozito ve Teminatlar150.000150.00015.10.202715.10.2027
231231 Ortaklardan Alacaklar300.000300.00010.08.202610.08.2026
232232 İştiraklerden Alacaklar500.000500.00001.12.202701.12.2027

İşletme, dönem sonunda gerekli sınıflandırma (aktarma) kayıtlarını yapmış ve kalan uzun vadeli alacaklar üzerinden 30.00030.000 TL tutarında reeskont hesaplamıştır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "Uzun Vadeli Diğer Alacaklar" grubu toplamı (net değer) kaç TL olarak yer almalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 470.000

Cevap

İşletmenin 31.12.2025 tarihli bilançosunda Uzun Vadeli Diğer Alacaklar grubu net 470.000 TL olarak raporlanmalıdır.
Doğru yanıt olan 470.000 TL seçeneği, işletmenin 23 (Diğer Alacaklar) grubunda kalan 500.000 TL tutarındaki İştiraklerden Alacaklar hesabından, bu alacak için ayrılan 30.000 TL'lik reeskontun düşülmesiyle elde edilir. Ortaklardan Alacaklar (231) hesabı vadesi 1 yılın altına düştüğü için bu gruptan çıkarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Vade analizi yapılması (12 ay kuralı)
221 Alacak Senetleri (5 ay) ve 231 Ortaklardan Alacaklar (8 ay) vadesi 1 yılın altına düşenler olarak belirlenir.
Bilanço tarihinde vadesi 1 yılın altına düşen duran varlıklar dönen varlıklara aktarılmalıdır.
2
Hesapların sınıflandırılması
231 Ortaklardan Alacaklar hesabı (300.000 TL) 23 grubundan çıkarılarak 131 nolu hesaba aktarılır.
Uzun Vadeli Diğer Alacaklar (23) grubundan Kısa Vadeli Diğer Alacaklar (13) grubuna geçiş yapılır.
3
Grupta kalan asıl hesapların belirlenmesi
232 İştiraklerden Alacaklar (500.000 TL) vadesi 1 yıldan uzun olduğu için grupta kalır.
221 ve 226 hesapları 22 (Ticari Alacaklar) grubuna dahil olduğu için bu hesaplamaya katılmaz.
4
Net değerin hesaplanması
500.000 (232 hesabı) - 30.000 (236 reeskont hesabı) = 470.000 TL.
Alacak senetleri reeskontu hesabı, alacakların bilançoda tasarruf değeriyle gösterilmesini sağlayan bir indirim kalemidir.

Anahtar Kavram

Bilanço Gününde Uzun Vadeli Alacakların Sınıflandırılması ve Netleştirilmesi

İpuçları

1
Bilanço tarihi itibarıyla vadesi 1 yıldan kısa olan (12 ayı geçmeyen) alacakların 'Dönen Varlıklar' kısmına aktarılması gerektiğini hatırlayın.
2
22 nolu grup 'Ticari Alacaklar', 23 nolu grup ise 'Diğer Alacaklar'dır. Soruda sadece 23 grubunun net tutarı sorulmaktadır.
3
Grupta kalan 500.000 TL'lik İştiraklerden Alacaklar hesabından, pasif karakterli bir düzenleyici hesap olan Reeskont tutarını düşerek net değere ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'Uzun Vadeli Ticari Alacaklar' grubunun net tutarını hesaplamayı deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 344Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 01.04.202501.04.2025 tarihinde 500.000500.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeli ile bir kesim makinesi satın almıştır. Söz konusu makinenin faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme amortisman hesaplamalarında azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini kullanmaktadır. Buna göre, işletmenin 20262026 yılında bu makine için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000

Cevap

İşletmenin 20262026 yılında ayıracağı amortisman tutarı 120.000120.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, makinenin 500.000500.000 TL olan maliyet bedelinden ilk yıl ayrılan 200.000200.000 TL amortismanın düşülmesiyle bulunan 300.000300.000 TL'lik net defter değerine %40 oranının uygulanmasıyla hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Normal amortisman oranını belirle
1/5=0,201 / 5 = 0,20 (%20)
Amortisman süresi olan 55 yıla göre yıllık yıpranma payı oranı bulunur.
2
Azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman oranını hesapla
0,20×2=0,400,20 \times 2 = 0,40 (%40)
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır (üst sınır %50'yi aşmamak kaydıyla).
3
2025 yılı (1. yıl) amortisman tutarını hesapla
500.000×0,40=200.000500.000 \times 0,40 = 200.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır (makinelerde kıst amortisman uygulanmaz).
4
2026 yılı başındaki (2. yıl) net defter değerini bul
500.000−200.000=300.000500.000 - 200.000 = 300.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, birikmiş amortismanlar düşüldükten sonraki kalan tutar üzerinden hesaplanır.
5
2026 yılı (2. yıl) amortisman tutarını hesapla
300.000×0,40=120.000300.000 \times 0,40 = 120.000 TL
Net defter değeri ile amortisman oranının çarpımı ikinci yılın giderini verir.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminde Amortisman Hesaplama

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak oran, normal amortisman oranının kaç katıdır?
2
Makine alımlarında binek otomobillerdeki gibi ay kesri (kıst amortisman) uygulaması yapılır mı?
3
İkinci yılın amortismanını hesaplamadan önce, ilk yıl ayrılan tutarı maliyetten düşerek net defter değerine ulaşmayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobil alımı senaryosu ile bu soruyu karşılaştırarak kıst amortisman farkını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak her yılın amortismanı ayrı ayrı listelenerek bir tablo üzerinden takip edilebilir, ancak KPSS gibi zaman kısıtı olan sınavlarda formül üzerinden gitmek daha hızlıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 345Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 800.000800.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir sanayi tipi kompresör satın almıştır. Söz konusu varlığın ekonomik ömrü 55 yıldır. İşletme başlangıçta "Azalan Bakiyeler" (Hızlandırılmış) yöntemini tercih etmiş, ancak 20262026 yılında "Normal Amortisman" (Eşit Tutarlı) yöntemine geçmeye karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre, işletmenin 20262026 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı 96.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçiş yapıldığında, o güne kadar itfa edilmemiş olan net defter değeri kalan amortisman süresine bölünerek kalan yıllarda eşit tutarlarda amortisman ayrılır. Bu soruda ilk iki yıl hızlandırılmış yöntemle toplam 512.000512.000 TL amortisman ayrılmış, geriye 288.000288.000 TL itfa edilmemiş değer kalmıştır. Toplam 55 yıllık ömrün 22 yılı kullanıldığından kalan 33 yıl için her yıl 96.00096.000 TL (288.000/3288.000 / 3) amortisman ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranlarını belirlemek
Normal Oran: 1/5=1/5 = %20, Azalan Bakiyeler Oranı: %20 \times 2 = %40.
VUK'a göre azalan bakiyeler oranı normal oranın iki katıdır (%50'yi aşmamak üzere).
2
2024 ve 2025 yılları amortisman paylarını hesaplamak
2024: 800.000×800.000 \times %40 = 320.000 TL. 2025: (800.000−320.000)×(800.000 - 320.000) \times %40 = 192.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde paylar, varlığın net defter değeri üzerinden hesaplanır.
3
2026 yılı başındaki net defter değerini bulmak
800.000−(320.000+192.000)=288.000800.000 - (320.000 + 192.000) = 288.000 TL.
Yöntem değişikliği için geçiş tarihindeki henüz itfa edilmemiş tutarın tespiti gerekir.
4
Kalan süreyi belirlemek ve 2026 payını hesaplamak
Kalan Süre: 5−2=35 - 2 = 3 yıl. 2026 Payı: 288.000/3=96.000288.000 / 3 = 96.000 TL.
VUK'a göre azalan bakiyelerden normal yönteme geçildiğinde kalan değer kalan süreye eşit olarak bölünür.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyelerden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde yıllık oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
Yöntem değiştirildiğinde, üçüncü yılın başında varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplamalısınız.
3
VUK'a göre geçiş yapıldığında kalan değer, kalan yıl sayısına (bu soruda 3 yıl) bölünerek yeni amortisman payı bulunur.

Daha Fazla Pratik

Bu varlık 4. yılın sonunda satılsaydı oluşacak kâr/zarar hesabını yaparak amortismanın kâr üzerindeki etkisini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce 2024 ve 2025 paylarını hesaplayıp maliyetten düşerek 2026 başı net defter değerini bulun; ardından bu tutarı ömrün bitimine kadar kalan yıllara paylaştırın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 346Soru →

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde 3030 ay süreli bir pazarlama danışmanlık hizmeti için 180.000180.000 TL (++ % 2020 KDV) ödemeyi peşin yapmış ve KDV hariç tutarın tamamını yanlışlıkla "180180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına borç kaydetmiştir. İşletme 31.12.202531.12.2025 tarihinde dönem sonu envanter işlemlerini yaparken bu hatayı tespit etmiş ve gerekli düzeltme ve ayarlama kaydını yapmıştır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken düzeltme ve ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabı 96.00096.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin yapması gereken düzeltme kaydında, 2027 ve sonrası döneme ait 16 aylık tutar olan 96.000 TL, '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Dönemsellik ilkesi gereği, 31.12.2025 tarihi itibarıyla önümüzdeki 12 ayı (2026 yılını) aşan giderler uzun vadeli nitelik kazanır. Yapılan hesaplamada, Kasım 2025'te başlayan 30 aylık sürenin 2 ayı 2025'e, 12 ayı 2026'ya ve geri kalan 16 ayı (30−2−12=1630 - 2 - 12 = 16) 2027 ve sonrasına aittir. 16 aylık bu tutar (16×6.000=96.00016 \times 6.000 = 96.000 TL) '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabında izlenmelidir. Başlangıçta tamamı 180 hesabına yazıldığı için, düzeltme kaydında 280 hesabı 96.000 TL borçlandırılırken, 180 hesabı alacaklandırılarak bakiye doğru seviyeye çekilir.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık kira/hizmet bedelini hesapla
180.000/30 ay=6.000180.000 / 30 \text{ ay} = 6.000 TL/ay
Giderin dönemlere doğru dağıtılabilmesi için birim zaman maliyeti bulunmalıdır.
2
Dönemsellik ilkesine göre gider tutarlarını ve ilgili hesapları belirle
2025 (2 ay): 12.00012.000 TL (Gider), 2026 (12 ay): 72.00072.000 TL (180 Hesap), 2027+ (16 ay): 96.00096.000 TL (280 Hesap)
Dönemsellik ilkesi gereği, cari yıl giderleri sonuç hesaplarına, sonraki 12 ay kısa vadeli aktife, aşan kısım ise uzun vadeli aktife kaydedilmelidir.
3
Hatalı kayıt ile olması gereken kayıt arasındaki farkı (düzeltme tutarını) tespit et
180 hesapta fazladan duran tutar: 12.000+96.000=108.00012.000 + 96.000 = 108.000 TL. Bunun 96.00096.000 TL'si 280 hesaba, 12.00012.000 TL'si gider hesabına aktarılmalıdır.
Başlangıçta tamamı 180 hesabına atıldığı için, bu hesabın bakiyesi sadece 2026 yılına ait 72.000 TL kalacak şekilde düzeltilmelidir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik İlkesi ve Aktif Gider Tahakkuklarının Sınıflandırılması

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, 31.12.2026 tarihinde 280 hesaptan 180 hesaba yapılacak aktarma tutarını hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 347Soru →

İşletme, yeni kurulan (Z) Anonim Şirketi'nin toplam 2.000.0002.000.000 TL sermayesinin %30\%30’una iştirak etme kararı alarak ortaklık işlemlerini başlatmıştır. Taahhüt edilen tutarın %40\%40’ı banka aracılığıyla peşin olarak ödenmiş, geri kalan tutar için ise sermaye taahhüdünde bulunulmuştur.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler hesabı, 600.000600.000 TL

Cevap

İşletmenin %30 ortaklık payı nedeniyle '242 İştirakler' hesabını toplam taahhüt tutarı olan 600.000600.000 TL üzerinden borçlandırması gerekir.
İşletmenin (Z) A.Ş. üzerindeki ortaklık payı %30\%30'dur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bir başka işletmenin sermayesine %10\%10 ile %50\%50 arasında bir payla ortak olunması durumunda bu tutar '242 İştirakler' hesabında izlenir. Kayıt yapılırken, ödenen tutar ne olursa olsun, iştirak edilen toplam sermaye tutarı (2.000.000×0,30=600.0002.000.000 \times 0,30 = 600.000 TL) ilgili varlık hesabının borcuna yazılır. Ödenen kısım nakit/banka hesabından, ödenmeyen kısım ise '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)' hesabından alacaklandırılarak gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam iştirak tutarını hesapla
2.000.000×0,30=600.0002.000.000 \times 0,30 = 600.000 TL
İşletmenin ortak olduğu şirketin toplam sermayesi ile kendi pay oranının çarpılması gerekir.
2
Ortaklık oranına göre uygun hesabı belirle
242 İştirakler Hesabı
Sermaye payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olduğunda Tekdüzen Hesap Planı'na göre iştirakler hesabı kullanılır.
3
Muhasebe kayıt mantığını uygula
Borç: 242 İştirakler (600.000600.000 TL)
Varlık hesaplarındaki artış borç tarafına kaydedilir ve iştirakler net tutar üzerinden değil, brüt (taahhüt edilen) tutar üzerinden kayda alınır.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Sınıflandırması ve Taahhüt Kaydı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 348Soru →

İşletme, sermaye payı %25\%25 olan bir şirkete ait hisse senetlerini 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında takip etmektedir. Bu hisse senetleri için önceki dönem sonunda 20.00020.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. Mevcut dönem sonu yapılan envanter çalışmalarında, iştiraklerin borsa rayicinin (piyasa değerinin) 350.000350.000 TL'ye düştüğü ve bu değer kaybının sürekli olduğu tespit edilmiştir.

Veri TürüTutarı (TL)
İştiraklerin Maliyet Bedeli400.000400.000
Mevcut Değer Düşüklüğü Karşılığı (Bakiye)20.00020.000
Dönem Sonu Borsa Rayici350.000350.000

Buna göre, "İhtiyatlılık" kavramı gereği işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 30.000 / 244 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 30.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda 30.000 TL tutarında ek karşılık gideri ve karşılık hesabı alacağı kaydetmesi gerekir.
İşletmenin iştiraklerinin maliyeti 400.000400.000 TL olup, piyasa değeri 350.000350.000 TL'ye düştüğü için toplamda 50.00050.000 TL'lik bir değer düşüklüğü oluşmuştur. İşletmenin elinde zaten 20.00020.000 TL'lik bir karşılık bakiyesi bulunduğu için, dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkeleri uyarınca sadece aradaki 30.00030.000 TL'lik fark için ek karşılık ayrılmalıdır. Bu işlemde "654 Karşılık Giderleri" borçlandırılırken, "242 İştirakler" hesabının düzenleyicisi olan "244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
400.000400.000 (Maliyet) - 350.000350.000 (Borsa Rayici) = 50.00050.000 TL toplam değer kaybı.
Varlığın bilançoda gösterilmesi gereken net değer ile maliyet değeri arasındaki farkın bulunması gerekir.
2
Mevcut karşılık bakiyesinin kontrolü ve farkın bulunması
50.00050.000 (Gerekli Karşılık) - 20.00020.000 (Mevcut Karşılık) = 30.00030.000 TL ek ayrılacak tutar.
Daha önce ayrılmış bir karşılık varsa, ihtiyatlılık gereği sadece eksik kalan kısım kadar ilave kayıt yapılır.
3
Yevmiye kaydının yapılması
654 KARŞILIK GİDERLERİ (Borç) 30.000 / 244 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (Alacak) 30.000.
Karşılık giderleri gelir tablosu hesabı olarak borçlandırılırken, aktif düzenleyici pasif karakterli karşılık hesabı alacaklandırılarak varlığın net değeri düşürülür.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı ve mali duran varlıklarda karşılık ayırma mantığı.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu iştiraklerin ilerleyen dönemde maliyet bedelinin üzerinde veya altında satılması durumundaki kar/zarar hesaplamalarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam değer düşüklüğünü hesapladıktan sonra mevcut mizan bakiyesini düşerek 'tamamlayıcı kayıt' mantığıyla yaklaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 349Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere 3.500.0003.500.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir CNC torna tezgahı satın almıştır. Varlığın ekonomik ömrü 1010 yıl olup işletme bu varlık için azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda ilgili torna tezgahı için raporlanacak olan "257 Birikmiş Amortismanlar (-)" hesabının tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.260.0001.260.000 TL

Cevap

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde bilançosunda raporlayacağı birikmiş amortisman tutarı 1.260.0001.260.000 TL'dir.
Doğru cevap, azalan bakiyeler yöntemi kurallarına göre hesaplanmış iki yıllık amortisman giderlerinin toplamını yansıtmaktadır. İlk yıl %20\%20 oranla 700.000700.000 TL, ikinci yıl ise kalan değer olan 2.800.0002.800.000 TL üzerinden %20\%20 oranla 560.000560.000 TL amortisman ayrılmış ve toplam 1.260.0001.260.000 TL'ye ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%20\%20
Azalan bakiyeler yönteminde uygulanacak oran, normal amortisman oranının (1/10=%101 / 10 = \%10) iki katı olarak hesaplanır (10×2=2010 \times 2 = 20).
2
2024 yılı (birinci yıl) amortisman giderinin hesaplanması
700.000700.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır: 3.500.000×%20=700.0003.500.000 \times \%20 = 700.000 TL.
3
2025 yılı (ikinci yıl) amortisman giderinin hesaplanması
560.000560.000 TL
İkinci yıl amortismanı, net defter değeri (Maliyet - Önceki Birikmiş Amortisman) üzerinden hesaplanır: (3.500.000−700.000)×%20=560.000(3.500.000 - 700.000) \times \%20 = 560.000 TL.
4
Toplam birikmiş amortismanın hesaplanması
1.260.0001.260.000 TL
Her iki yılın amortisman giderleri toplanarak bilançoda raporlanacak kümülatif tutara ulaşılır: 700.000+560.000=1.260.000700.000 + 560.000 = 1.260.000 TL.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemiyle Birikmiş Amortisman Hesaplama

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının normal oranın kaç katı olduğunu hatırlayınız.
2
İkinci yılın amortismanını hesaplarken maliyet bedelinden ilk yıl ayrılan amortismanı düşerek net defter değerine ulaşınız.
3
Soru dönem giderini değil, bilançodaki kümülatif tutarı sorduğu için her iki yılın amortismanını toplamanız gerekmektedir.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlık için üçüncü yıl sonunda ayrılacak amortisman tutarını ve oluşacak yeni net defter değerini hesaplayarak pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 350Soru →

Bir inşaat işletmesi, aktifinde kayıtlı olan ve üretim faaliyetlerinde kullandığı bir ekskavatöre ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutar
Kayıtlı Maliyet Bedeli800.000800.000 TL
Birikmiş Amortismanlar520.000520.000 TL

İşletme, bu ekskavatörü %20\%20 KDV hariç 450.000450.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. İşletme yönetimi, satıştan elde edilen kârın yeni bir ekskavatör alımı amacıyla kullanılmasına (yenileme fonuna alınmasına) karar vermiştir.

Buna göre, satış işlemine ilişkin yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ------------------ / ------------------
102 BANKALAR 540.000540.000
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 520.000520.000
253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR 800.000800.000
391 HESAPLANAN KDV 90.00090.000
549 ÖZEL FONLAR 170.000170.000
------------------ / ------------------

Cevap

Doğru kayıt; tahsil edilen toplam tutarın (540.000540.000 TL) bankalar hesabına borç, kapatılan birikmiş amortismanların (520.000520.000 TL) borç, ekskavatörün maliyet bedelinin (800.000800.000 TL) alacak, hesaplanan KDV'nin (90.00090.000 TL) alacak ve yenileme fonuna aktarılan kârın (170.000170.000 TL) özel fonlar hesabına alacak kaydedildiği seçenektir.
Satış işlemi sonucunda varlığın net defter değeri olan 280.000280.000 TL ile satış bedeli olan 450.000450.000 TL arasındaki 170.000170.000 TL'lik fark kârdır. Yenileme amacıyla satış yapıldığı için bu kâr '549 Özel Fonlar' hesabında pasifte izlenir. Ayrıca bankaya giren toplam tutar (450.000450.000 satış + 90.00090.000 KDV) borç kaydedilirken, birikmiş amortismanlar kapatılmak için borçlandırılır ve varlık maliyet bedeli üzerinden alacaklandırılarak kayıtlardan çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini hesapla.
800.000−520.000=280.000800.000 - 520.000 = 280.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar çıkarılır.
2
Satış kârı veya zararını tespit et.
450.000−280.000=170.000450.000 - 280.000 = 170.000 TL (Kâr)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kârdır.
3
KDV ve toplam tahsilat tutarını hesapla.
KDV: 450.000×0,20=90.000450.000 \times 0,20 = 90.000 TL; Toplam: 450.000+90.000=540.000450.000 + 90.000 = 540.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV işletme için bir yükümlülüktür ve toplam tutar bankaya girer.
4
Kârın muhasebeleşme şekline karar ver.
170.000170.000 TL tutarındaki kâr '549 Özel Fonlar' hesabına kaydedilir.
Yönetim kurulu yenileme kararı aldığı için kâr, VUK hükümlerine göre 3 yıl süreyle özel bir fon hesabında tutulabilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satış kârının yenileme fonuna (pasif bir hesap olan özel fonlara) aktarılması ve birikmiş amortismanların kapatılması.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 351Soru →

Bir işletme, teşhis ve tedavi hizmetlerinde kullandığı bir tıbbi görüntüleme cihazına ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutar
Kayıtlı Maliyet Bedeli400.000400.000 TL
Birikmiş Amortismanlar250.000250.000 TL

İşletme, söz konusu cihazı %20\%20 KDV hariç 180.000180.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, işletmenin bu satış işlemine ilişkin yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletmenin duran varlık satışından elde ettiği 30.00030.000 TL kâr, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda cihazın net defter değeri 150.000150.000 TL olarak bulunmuştur. 180.000180.000 TL satış bedeli ile bu değer arasındaki 30.00030.000 TL fark, işletme için bir kâr niteliğindedir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre maddi duran varlık satışlarından doğan kârlar '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesaplayın.
NDD=400.000−250.000=150.000NDD = 400.000 - 250.000 = 150.000 TL
Satış kârı veya zararını bulmak için varlığın muhasebe kayıtlarındaki güncel değeri belirlenmelidir.
2
Satış Karı veya Zararını belirleyin.
Kar=180.000−150.000=30.000Kar = 180.000 - 150.000 = 30.000 TL
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kâr olarak kaydedilir.
3
KDV tutarını hesaplayın.
180.000×0,20=36.000180.000 \times 0,20 = 36.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV, vergi dairesine ödenmek üzere pasif bir hesaba kaydedilmelidir.
4
Muhasebe kaydını oluşturun.
102 Bankalar (B) 216.000216.000; 257 Birikmiş Amortismanlar (B) 250.000250.000; 253 Tesis, Makine ve Cihazlar (A) 400.000400.000; 391 Hesaplanan KDV (A) 36.00036.000; 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar (A) 30.00030.000.
Varlık ve ilgili tüm hesaplar kapatılarak işlem sonucunda doğan kâr ve vergi yükümlülüğü kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında satış kârı veya zararı, varlığın maliyet bedelinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunan net defter değeri üzerinden hesaplanır.

İpuçları

1
Satış kârını bulmak için öncelikle varlığın net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli net defter değerinden fazlaysa işletme kâr etmiştir; bu kârın hangi hesap grubunda izlendiğini hatırlayın.
3
Varlık ve birikmiş amortisman hesaplarını kapatırken hangi tarafın borç, hangi tarafın alacak olacağını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Satışın zararla sonuçlanması durumunda hangi hesabın kullanılacağını ve yevmiye kaydının nasıl değişeceğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 352Soru →

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde üretim hattında kullanılmak üzere 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) bedelle bir sanayi tipi fırın satın almıştır. Bu varlığın işletmeye getirilmesi için 50.00050.000 TL nakliye ve montajı için 30.00030.000 TL gider yapılmıştır. Faydalı ömrü 5 yıl olan bu fırın için işletme "azalan bakiyeler" yöntemini seçmiştir. Buna göre, işletmenin 2026 yılı (ikinci yıl) için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 307.200

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için ayıracağı amortisman tutarı 307.200307.200 TL'dir.
Doğru cevap olan 307.200307.200 TL seçeneği, fırının maliyet bedeline nakliye ve montaj giderlerinin eklenmesiyle oluşan 1.280.0001.280.000 TL üzerinden, %40 oranında (normal oranın iki katı) amortisman hesaplanarak bulunmuştur. İlk yıl ayrılan 512.000512.000 TL'lik pay maliyetten düşülerek kalan 768.000768.000 TL üzerinden ikinci yıl payı hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın toplam maliyet bedelini hesapla
1.200.000+50.000+30.000=1.280.0001.200.000 + 50.000 + 30.000 = 1.280.000 TL
VUK uyarınca, duran varlığın maliyetine alış bedeli ile birlikte nakliye ve montaj gibi giderler de eklenir.
2
Amortisman oranını belirle
Normal Oran: 1/5=1 / 5 = %20 ; Azalan Bakiyeler Oranı: %20 \times 2 = %40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır.
3
Birinci yıl (2025) amortismanını hesapla
1.280.000×1.280.000 \times %40 = 512.000 TL
Yöntem gereği ilk yıl toplam maliyet üzerinden tam oran uygulanır (Kıst amortisman sadece binek otomobiller için geçerlidir).
4
İkinci yıl (2026) amortisman matrahını ve tutarını hesapla
Net Değer: 1.280.000−512.000=768.0001.280.000 - 512.000 = 768.000 TL ; Amortisman: 768.000×768.000 \times %40 = 307.200 TL
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman, varlığın net defter değeri üzerinden hesaplanmaya devam eder.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet esası ve azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman yöntemi hesaplama mantığı.

İpuçları

1
Duran varlığın maliyetine hangi harcamaların dahil edileceğini belirleyerek işe başlayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde oran hesaplanırken normal amortisman oranının kaç katı alınması gerektiğini hatırlayın.
3
İlk yılın amortisman tutarını maliyetten düşüp kalan tutar üzerinden ikinci yıl payını hesaplamayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde 'kıst amortisman' uygulamasını ve binek otomobillere özel azalan bakiyeler hesaplama farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 353Soru →

İşletme, 01.10.202401.10.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanılmak üzere 800.000800.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. İşletme bu varlık için azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini seçmiş olup faydalı ömrü 5 yıl olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken amortisman kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ------------------ 31.12.2025 ------------------
760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ 192.000192.000
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 192.000192.000
------------------------------------------------

Cevap

İşletmenin 2025 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı 192.000192.000 TL'dir ve bu tutar pazarlama faaliyetiyle ilgili olduğu için 760 numaralı hesaba borç kaydedilmelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, amortisman oranını %40 olarak belirlemiş, 2025 yılı matrahını 2024 yılındaki kıst amortismanı değil tam yıl tutarını (320.000320.000 TL) düşerek 480.000480.000 TL olarak bulmuş ve pazarlama faaliyetine uygun olan 760 numaralı gider hesabını kullanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle
Normal oran = 1/5=0,201 / 5 = 0,20 (%20). Azalan bakiyeler oranı = 0,20×2=0,400,20 \times 2 = 0,40 (%40).
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2024 yılı tam ve kıst amortisman tutarlarını hesapla
Tam yıl: 800.000×0,40=320.000800.000 \times 0,40 = 320.000 TL. Kıst (3 ay): (320.000/12)×3=80.000(320.000 / 12) \times 3 = 80.000 TL.
Binek otomobillerde ilk yıl satın alınan aydan itibaren yıl sonuna kadar olan süre için amortisman ayrılır.
3
2025 yılı amortisman matrahını hesapla
Matrah = 800.000−320.000=480.000800.000 - 320.000 = 480.000 TL.
VUK Madde 320 uyarınca, azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın matrahı hesaplanırken birinci yılın kıst amortismanı değil, tam yıl amortisman tutarı düşülür.
4
2025 yılı amortisman tutarını hesapla
480.000×0,40=192.000480.000 \times 0,40 = 192.000 TL.
İkinci yılın amortisman tutarı, yeni matrah üzerinden belirlenen oranla hesaplanır.
5
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 760 (192.000192.000), Alacak: 257 (192.000192.000)
Pazarlama faaliyetinde kullanılan varlığın amortisman gideri 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemiyle kıst amortisman hesaplama mantığı
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 354Soru →

İşletme, sermayesi 6.000.0006.000.000 TL olan (Z) Anonim Şirketi'nin %45\%45 payına iştirak etmek üzere resmi işlemleri tamamlayarak taahhütte bulunmuş ve bu tutarın %60\%60’ını banka aracılığıyla ödemiştir. İlgili hesap döneminin sonunda (Z) Anonim Şirketi, ortaklarına toplam 800.000800.000 TL nakit kâr payı (temettü) dağıtılacağını ilan etmiştir. Buna göre, işletmenin kâr payı ilanı ile ilgili yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 132 İştiraklerden Alacaklar hesabına 360.000360.000 TL borç, 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri hesabına 360.000360.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

132 İştiraklerden Alacaklar hesabına 360.000360.000 TL borç ve 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri hesabına 360.000360.000 TL alacak kaydedilmelidir.
Kâr payı dağıtım kararı alındığında ve ilan edildiğinde, işletme için bir alacak hakkı ve gelir doğmuş olur. Muhasebenin tahakkuk esası gereği, nakit tahsilatı beklenmeksizin bu tutar '132 İştiraklerden Alacaklar' hesabına borç, '640 İştiraklerden Temettü Gelirleri' hesabına ise alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İştirak payı ve hesap sınıflandırmasını belirleme
Pay oranı %45\%45 olduğu için (%10 - \%50 aralığı) yatırım '242 İştirakler' hesabında izlenir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre yönetimde etkili olma amacı ve belirlenen sermaye payı oranları iştirak sınıflandırmasını gerektirir.
2
İşletmenin payına düşen temettü tutarını hesaplama
800.000×0,45=360.000800.000 \times 0,45 = 360.000 TL
İşletme, iştirak ettiği şirketin dağıtacağı toplam kâr payından sahip olduğu hisse oranında pay alır.
3
Tahakkuk esasına göre muhasebe kaydını oluşturma
Borç: 132 İştiraklerden Alacaklar (360.000360.000), Alacak: 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri (360.000360.000)
Kâr payı dağıtımı ilan edildiğinde alacak kesinleşmiş olur ve dönemsellik/tahakkuk esası gereği gelir kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda temettü gelirlerinin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin elden çıkarılması durumunda oluşacak kâr veya zararların muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 355Soru →

İşletme, üretim hattını modernize etmek amacıyla bir dokuma makinesi satın almıştır. Söz konusu makineye ilişkin fatura bilgileri ve yapılan diğer harcamalar aşağıdaki gibidir:

İşlem KalemiTutar (TL)
Fatura Bedeli300.000300.000
KDV (%20)60.00060.000
Nakliye Gideri10.00010.000
Taşıma Sigortası5.0005.000
Montaj ve Kurulum Giderleri15.00015.000
Personel Eğitim Gideri (Kullanım eğitimi)8.0008.000

Tekdüzen Hesap Planı ve Genel Muhasebe ilkeleri doğrultusunda, bu dokuma makinesinin maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 330.000330.000

Cevap

Dokuma makinesinin maliyet bedeli 330.000330.000 TL olarak hesaplanır.
Varlıkların maliyet bedeli, o varlığın iktisap edilmesi ve işletmeye getirilip kullanılabilir hale getirilmesi için yapılan tüm harcamaların toplamından oluşur. Bu senaryoda fatura bedeli (300.000300.000), nakliye (10.00010.000), sigorta (5.0005.000) ve montaj (15.00015.000) giderleri bu kapsamda toplanarak 330.000330.000 TL sonucuna ulaşılır. KDV indirilebilir bir vergi olduğu için, personel eğitimi ise varlığın fiziksel kurulumu sonrası gerçekleşen bir operasyonel süreç olduğu için maliyete dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık maliyetine dahil edilecek temel bedeli belirle.
300.000300.000 TL
Varlığın çıplak alış bedeli (fatura tutarı) maliyetin ana unsurudur.
2
Varlığı çalışır duruma getirmek için katlanılan zorunlu harcamaları ekle.
10.000+5.000+15.000=30.00010.000 + 5.000 + 15.000 = 30.000 TL
Nakliye, taşıma sigortası ve montaj giderleri, varlığın işletmede kullanılabilir hale gelmesi için gerekli olan direkt giderlerdir ve maliyete eklenmelidir.
3
Maliyet dışı kalemleri ayıkla ve toplamı hesapla.
300.000+30.000=330.000300.000 + 30.000 = 330.000 TL
KDV (191) ve personel eğitim gideri (dönem gideri) maliyete dahil edilmez. 300.000300.000 (fatura) + 10.00010.000 (nakliye) + 5.0005.000 (sigorta) + 15.00015.000 (montaj) = 330.000330.000 TL sonucuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli

İpuçları

1
Makinenin fabrikada çalışır hale gelmesine kadar yapılan harcamaları düşünün.
2
KDV ve makinenin kullanımı için verilen personel eğitimleri genel kural olarak maliyete eklenmez.

Daha Fazla Pratik

İşletme makineyi krediyle alsaydı, ilk yıl ödenen faizlerin maliyete mi yoksa gidere mi atılacağını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 356Soru →

İşletme, 01.09.202401.09.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanılmak üzere 1.500.0001.500.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Taşıtın ekonomik ömrü 5 yıl olup işletme, amortisman hesaplamalarında azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde söz konusu binek otomobil için yapması gereken amortisman kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı 360.000360.000 (Borçlu) / 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı 360.000360.000 (Alacaklı)

Cevap

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullandığı binek otomobil için 2025 yılında 360.000360.000 TL amortisman ayırmalı ve bunu 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına borç, 257 Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak kaydetmelidir.
Doğru yanıt olan kayıt, azalan bakiyeler yöntemine göre doğru hesaplanan 360.000360.000 TL tutarını ve binek otomobilin pazarlama biriminde kullanılması nedeniyle doğru gider hesabı olan 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabını içermektedir. 2024 yılı tam payı olan 600.000600.000 TL maliyetten düşülerek 2025 yılı matrahı 900.000900.000 TL olarak bulunur ve bu tutara %40 oranı uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranlarını belirle.
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal oranın iki katı (maksimum %50 olmak kaydıyla) uygulanır.
2
2024 yılı (1. yıl) tam ve kıst amortisman tutarını hesapla.
Tam yıl: 1.500.000×%40=600.0001.500.000 \times \%40 = 600.000 TL. Kıst (4 ay): 600.000×(4/12)=200.000600.000 \times (4/12) = 200.000 TL.
Binek otomobillerde satın alınan ilk yıl kıst amortisman uygulanır.
3
2025 yılı (2. yıl) hesaplama matrahını tespit et.
Matrah = 1.500.000−600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL.
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde 2. yıl matrahı, maliyetten ilk yılın kaydedilen tutarı değil, tam yıl hesaplanan tutarı düşülerek bulunur.
4
2025 yılı amortisman tutarını hesapla ve yevmiye kaydını yap.
Tutar: 900.000×%40=360.000900.000 \times \%40 = 360.000 TL. Kayıt: 760 (B) / 257 (A).
Pazarlama faaliyetinde kullanılan varlıkların amortismanı ilgili gider yerine kaydedilir.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemiyle kıst amortisman uygulaması

İpuçları

1
Binek otomobillerde ilk yıl 'kıst amortisman' uygulaması olduğunu unutmayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde ikinci yılın hesaplama matrahını bulurken, maliyet bedelinden ilk yılın 'kaydedilen' değil, 'hesaplanan tam yıl payı' düşülür.
3
Ekonomik ömür 5 yıl ise normal oran %20, hızlandırılmış (azalan bakiyeler) oranı ise bunun iki katı olan %40'tır.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobilin satışında ortaya çıkan karın Yenileme Fonu'na alınması durumundaki amortisman mahsup kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 357Soru →

Akasya Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir bakır sahasında üretim yapabilmek amacıyla 1.500.0001.500.000 TL tutarında hazırlık ve geliştirme harcaması yapmış ve bu tutarı "272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri" hesabına borç kaydetmiştir. Söz konusu sahadaki toplam bakır rezervi 500.000500.000 ton olarak tahmin edilmektedir. İşletme, ilk üretim döneminde 80.00080.000 ton bakır cevheri çıkarmıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda hesapladığı tükenme payına ilişkin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 240.000240.000 (B) / 278 BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI 240.000240.000 (A)

Cevap

Dönem sonunda yapılması gereken kayıt, 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabına 240.000240.000 TL borç ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabına 240.000240.000 TL alacak şeklindedir.
Hazırlık ve geliştirme giderleri gibi özel tükenmeye tabi varlıklar, sahadaki rezervin çıkarılma oranına göre itfa edilir. Yapılan hesaplamada birim başına 33 TL tükenme payı düşmektedir (1.500.000/500.0001.500.000 / 500.000). Çıkarılan 80.00080.000 ton için toplam tükenme payı 240.000240.000 TL olur. Muhasebe standardı gereği bu tutar maliyet hesaplarında izlenmeli ve birikmiş tükenme payları hesabına alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birim tükenme payının hesaplanması
Birim Tükenme Payı = 1.500.0001.500.000 TL / 500.000500.000 ton = 33 TL/ton
Maliyetin toplam rezerve oranlanmasıyla birim başına düşen tükenme maliyeti bulunur.
2
Dönem tükenme payı tutarının hesaplanması
Tükenme Payı = 80.00080.000 ton ×\times 33 TL/ton = 240.000240.000 TL
O dönem çıkarılan cevher miktarı ile birim tükenme payı çarpılarak dönem gideri bulunur.
3
Muhasebe kaydının yapılması
Borçlu Hesap: 740 Hizmet Üretim Maliyeti (240.000240.000 TL), Alacaklı Hesap: 278 Birikmiş Tükenme Payları (240.000240.000 TL)
Üretilen madenin maliyetine eklenen tükenme payı 740 borcuna, varlığın değerindeki azalış ise 278 alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda itfa işlemi (tükenme payı) 'miktarsal üretim yöntemi' esas alınarak yapılır.

İpuçları

1
Maden işletmelerinde varlıkların itfası için 'Birikmiş Amortismanlar' yerine hangi özel hesabın kullanıldığını hatırlayın.
2
Birim tükenme payını bulmak için toplam maliyeti toplam rezerve bölün, ardından çıkan sonucu o yıl üretilen ton miktarıyla çarpın.
3
Hesaplama sonucunda 240.000240.000 TL bulmalısınız. Bu tutarın borç tarafında üretim maliyetini temsil eden 740 hesabı yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Eğer rezerv tahmini ilerleyen yıllarda değişirse (örneğin daha fazla maden bulunursa), kalan net değer yeni rezerv miktarına bölünerek yeni tükenme payı hesaplanır.

Alternatif Yöntem

Tükenme payını 'üretim oranı' üzerinden de bulabilirsiniz: (80.000/500.00080.000 / 500.000) = %16\%16. Ardından 1.500.0001.500.000 TL ×\times %16\%16 = 240.000240.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 358Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla aktifinde bulundurduğu ve %8\%8 ortaklık payına sahip olduğu (A) Anonim Şirketi'nin sermayesini 2.500.0002.500.000 TL nakden artırma kararı alması üzerine, rüçhan haklarını kullanarak bu artırıma mevcut payı oranında iştirak etmeyi taahhüt etmiştir. Tescil işlemleri tamamlanan bu sermaye taahhüdüne ilişkin işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabı 200.000200.000 TL borçlu, 241 Bağlı Menkul Kıymetler Sermaye Taahhütleri (-) hesabı 200.000200.000 TL alacaklı

Cevap

İşletmenin %8 paya sahip olduğu uzun vadeli yatırımı 'Bağlı Menkul Kıymetler' hesabında izlenmeli ve taahhüt işlemi 241 nolu düzenleyici hesap kullanılarak kaydedilmelidir.
İşletmenin bir başka şirketteki sermaye payı %10'un altında kalıyorsa (%8) ve bu paylar uzun vadeli elde tutulacaksa '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabında izlenir. Sermaye artırımına katılım taahhüt edildiğinde, varlıktaki artış borç kaydedilirken; bu artışın henüz ödenmeyen kısmını takip etmek amacıyla '241 Bağlı Menkul Kıymetler Sermaye Taahhütleri (-)' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap sınıflamasının belirlenmesi
240 Bağlı Menkul Kıymetler
Ortaklık payı %10'un altında (%8) olduğu ve yatırım 'uzun vadeli' amaçla tutulduğu için bu hesap seçilir.
2
Taahhüt tutarının hesaplanması
2.500.000×0,08=200.0002.500.000 \times 0,08 = 200.000 TL
İşletme rüçhan hakkını kullanarak mevcut payı oranında sermaye artırımına katılacaktır.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
Borç: 240 / Alacak: 241
Sermaye taahhüdü tescil edildiğinde varlık hesabı borçlandırılırken, henüz ödenmemiş kısmı temsil eden düzenleyici hesap (241) alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ortaklık payı eşikleri ve taahhüt hesaplarının işleyişi

İpuçları

1
Ortaklık payının yüzdesine bakarak hangi hesap grubunun (240, 242 veya 245) kullanılacağına karar verin.
2
%10'un altındaki uzun vadeli paylar 'Bağlı Menkul Kıymetler' olarak adlandırılır.
3
Taahhüt aşamasında aktif bir varlık hesabı borçlandırılırken, pasif karakterli bir aktif düzenleyici hesap alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlı menkul kıymetlerin veya iştiraklerin dönem sonunda piyasa değerinin düşmesi durumunda ayrılacak karşılık kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 359Soru →

İşletme, sermayesinde %30\%30 oranında paya sahip olduğu (Z) Anonim Şirketi'nin genel kurulunda kar dağıtımı yapılmasına karar verildiğini ve kendi payına düşen temettü tutarının 120.000120.000 TL olduğunu öğrenmiştir. Temettü tutarı henüz nakit olarak tahsil edilmemiştir. Bu bilgilere göre, temettü gelirinin tahakkuk kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 132 İştiraklerden Alacaklar

Cevap

İştiraklerden Alacaklar hesabı borçlandırılmalıdır.
İşletmenin bir başka şirketteki payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olduğunda bu ortaklık 'İştirak' olarak adlandırılır. İştirak edilen şirketin kar dağıtım kararı almasıyla işletme için bir temettü geliri doğar. Bu gelir henüz tahsil edilmediği için '132 İştiraklerden Alacaklar' hesabı borçlandırılarak alacak kaydı yapılırken, '640 İştiraklerden Temettü Gelirleri' hesabı alacaklandırılarak gelir kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payı oranına göre sınıflandırma yapılması
İşletmenin payı %30 olduğu için bu yatırım '242 İştirakler' kapsamında değerlendirilir.
Muhasebe standartlarına göre %10 ile %50 arasındaki sermaye payları iştirak olarak sınıflandırılır.
2
Tahakkuk ilkesinin uygulanması
Gelir doğmuş ancak tahsilat yapılmamıştır. Bu durumda bir alacak hesabı borçlandırılırken bir gelir hesabı alacaklandırılır.
Dönemsellik ve tahakkuk esası gereği, gelirin mahiyeti kesinleştiğinde kayda alınması gerekir.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
132 İştiraklerden Alacaklar hesabı borçlu, 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri hesabı alacaklıdır.
İştiraklerden doğan temettü alacakları 132 numaralı hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

İştiraklerden temettü geliri tahakkuku ve ortaklık payı sınırları

Daha Fazla Pratik

Temettü tahsil edildiğinde yapılacak muhasebe kaydını ve hangi hesabın kapatılacağını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 360Soru →

İşletme, 01.10.202401.10.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanılmak üzere 1.000.0001.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Aracın faydalı ömrü 5 yıl olup işletme azalan bakiyeler yöntemini seçmiştir. Buna göre, işletmenin 2025 yılı sonunda bu binek otomobil için hesaplayacağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda ayıracağı amortisman tutarı 240.000 TL'dir.
İşletme binek otomobil satın aldığı için ilk yıl kıst amortisman kurallarına tabidir. Ancak azalan bakiyeler yönteminde, bir sonraki yılın amortisman matrahı belirlenirken, ilk yılın gider yazılan kıst tutarı değil, varlık üzerinden hesaplanan toplam amortisman tutarı maliyetten indirilir. 1.000.000 TL maliyetli araç için ilk yıl %40 oranında 400.000 TL amortisman hesaplanmış, 2025 yılına girerken net değer 600.000 TL'ye düşmüştür. Bu değer üzerinden tekrar %40 oran uygulandığında 240.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2024 yılı (1. yıl) için hesaplanan toplam amortisman tutarının bulunması
1.000.000×%40=400.0001.000.000 \times \%40 = 400.000 TL
Birinci yıl amortismanı, varlığın tam maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
2025 yılı (2. yıl) amortisman matrahının (net defter değeri) hesaplanması
1.000.000−400.000=600.0001.000.000 - 400.000 = 600.000 TL
Binek otomobillerde ilk yıl 'kıst amortisman' uygulanıp sadece 100.000 TL gider yazılsa da, azalan bakiyeler yönteminde bir sonraki yılın matrahı bulunurken ilk yıl hesaplanan toplam tutarın (400.000 TL) tamamı düşülür.
4
2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması
600.000×%40=240.000600.000 \times \%40 = 240.000 TL
İkinci yıl amortismanı, kalan net defter değeri üzerinden aynı hızlandırılmış oranla hesaplanır.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde kıst amortisman uygulanan binek otomobiller için ikinci yıl amortisman matrahı hesaplanırken, ilk yıl gider yazılan kısım değil, hesaplanan toplam amortisman tutarı maliyetten düşülür.

Daha Fazla Pratik

Bu soruya ek olarak, 2025 yılı amortisman kaydını (760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri borçlu, 257 Birikmiş Amortismanlar alacaklı) yaparak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 18 / 23Sonraki