Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 361Soru →

İşletme, sermayesinde %70\%70 oranında paya sahip olduğu (B) Anonim Şirketi'nin genel kurulunda kâr dağıtımı yapılmasına karar verildiğini ve kendi payına düşen 120.000120.000 TL tutarındaki temettünün kesinleştiğini öğrenmiştir. Söz konusu tutarın bir ay sonra banka hesabına yatırılacağı bildirilmiştir. Buna göre, temettü alacağının kesinleştiği tarihte yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 133 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR 120.000120.000 (Borçlu) / 641 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN TEMETTÜ GELİRLERİ 120.000120.000 (Alacaklı)

Cevap

133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabı borçlu, 641 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri hesabı alacaklı olan seçenek doğrudur.
İşletmenin (B) A.Ş. üzerindeki payı %70\%70 olduğu için bu yatırım 'Bağlı Ortaklık' kapsamına girer. Muhasebenin tahakkuk esası gereği, temettü dağıtım kararı kesinleştiğinde alacak ve gelir kaydı yapılmalıdır. Bu durumda, alacak için '133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar' hesabı borçlandırılırken, gelir için '641 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payının sınıflandırılması
İşletmenin (B) A.Ş.'deki payı %70\%70'dir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %50\%50'nin üzerindeki ortaklıklar 'Bağlı Ortaklıklar' olarak sınıflandırılır.
2
Muhasebe temel kavramının uygulanması
Tahakkuk esası gereği gelirin kesinleşmesi kayıt için yeterlidir.
Paranın tahsil edilmesi beklenmeden, alacağın hukuken kesinleştiği anda gelir kaydı yapılmalıdır.
3
Uygun hesapların seçilmesi
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar ve 641 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri hesapları seçilir.
Bağlı ortaklık statüsü nedeniyle 133 ve 641 numaralı hesapların kullanılması zorunludur.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda temettü tahakkuku ve ortaklık derecesine göre hesap seçimi

İpuçları

1
Şirketin sermaye payına bakarak 'İştirak' mi yoksa 'Bağlı Ortaklık' mı olduğunu belirleyin.
2
Paranın henüz tahsil edilmediğini, sadece alacağın kesinleştiğini (tahakkuk ettiğini) unutmayın.
3
%50\%50'den fazla paya sahip olunduğunda 133 ve 641 numaralı hesaplar kullanılır.

Daha Fazla Pratik

İlerleyen tarihte temettü banka hesabına yattığında yapılacak tahsilat kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 362Soru →

Zümrüt Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir krom sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Arama Giderleri450.000450.000
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri750.000750.000

Sahanın toplam rezervi 400.000400.000 ton olarak tahmin edilmiştir. İşletme ilk üretim yılında bu sahadan 60.00060.000 ton maden çıkarmıştır.

Buna göre, işletmenin bu maden sahası için hesaplayacağı birim tükenme payı ve ilgili birikmiş tükenme payları hesabının niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birim tükenme payı 33 TL'dir; 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı pasif karakterli (aktif düzenleyici) bir hesap olup alacak tarafına kayıt yapılarak artırılır.

Cevap

Birim tükenme payı 33 TL'dir ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı pasif karakterli bir düzenleyici hesap olduğu için alacak tarafına kayıt yapılır.
Birim tükenme payı, varlığın toplam maliyetinin (1.200.0001.200.000 TL) toplam tahmini rezerve (400.000400.000 ton) bölünmesiyle 33 TL olarak hesaplanır. 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı, aktifte yer alan ancak özü itibarıyla pasif karakterli (düzenleyici) bir hesap olduğu için dönem sonu tükenme payı kaydında alacak tarafına yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin hesaplanması
450.000+750.000=1.200.000450.000 + 750.000 = 1.200.000 TL
Arama giderleri (271) ve hazırlık-geliştirme giderleri (272) tükenmeye tabi varlığın maliyet unsurlarıdır.
2
Birim tükenme payının hesaplanması
1.200.000/400.000=31.200.000 / 400.000 = 3 TL/ton
Birim tükenme payı, toplam maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle bulunur.
3
Muhasebe mantığının belirlenmesi
278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı kullanılır.
Madenlerde değer azalışı tükenme payı ile izlenir; 278 hesabı aktif düzenleyici olduğu için pasif karakterlidir ve alacaklı çalışır.

Anahtar Kavram

Özel Tükenmeye Tabi Varlıklarda Birim Tükenme Payı Hesaplaması ve Düzenleyici Hesap İşleyişi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 363Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi satmış ve bu satıştan elde ettiği 180.000180.000 TL kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20242024 yılı başında 400.000400.000 TL bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makinenin ekonomik ömrü 88 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Buna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca 33 yıllık sürenin dolduğu 20252025 yılı sonunda "549 Özel Fonlar" hesabından kâr hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.000

Cevap

80.000
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonu oluşturulduğunda bu fon 33 yıl (satış yılı dahil) bekletilebilir. İşletme 20232023 yılında fonu oluşturmuş, 20242024 başında yeni varlığı almıştır. 20242024 ve 20252025 yıllarında ayrılan amortismanlar fondan mahsup edilir (50.000+50.000=100.00050.000 + 50.000 = 100.000 TL). Üç yıllık sürenin dolduğu 20252025 yılı sonunda hesapta kalan 80.00080.000 TL (180.000−100.000180.000 - 100.000) tutarındaki bakiye, artık fonda tutulamayacağı için kâr hesabına (genellikle 671671 veya 679679) aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonu başlangıç tutarını belirleme
180.000 TL
Satıştan elde edilen ve yenileme amacıyla özel fonlara alınan kâr tutarıdır.
2
Yeni varlığın yıllık amortisman tutarını hesaplama
50.000 TL
400.000/8=50.000400.000 / 8 = 50.000 TL (Normal amortisman yöntemi).
3
Üç yıllık süre içindeki amortisman mahsuplarını hesaplama
100.000 TL
VUK'a göre satış yılı dahil 3 yıl (2023, 2024, 2025) içinde alınan varlığın amortismanları fondan düşülür. 2024 ve 2025 yıllarında toplam 50.000+50.000=100.00050.000 + 50.000 = 100.000 TL mahsup edilir.
4
Üçüncü yıl sonunda kâr hesabına aktarılacak bakiye tutarı bulma
80.000 TL
180.000−100.000=80.000180.000 - 100.000 = 80.000 TL. Mahsup edilemeyen bakiye, üçüncü yılın (2025) sonunda kâr hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, satışın yapıldığı yıl dahil azami üç yıl süreyle pasifte bekletilebilir. Bu süre içinde yeni alınan varlığın amortismanları fondan mahsup edilir; mahsup edilemeyen bakiye ise üçüncü yılın sonunda kâr yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 364Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım stratejisi kapsamında sermayesi 4.000.0004.000.000 TL olan (L) Anonim Şirketi'nin %15\%15 oranındaki paylarını satın almak üzere resmi iştirak işlemlerini tamamlamış ve pay bedelleri için taahhütte bulunmuştur.

Buna göre, söz konusu iştirak taahhüdünün gerçekleştirilmesi aşamasında yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler

Cevap

İştirak payı %10 ile %50 arasında olduğu için '242 İştirakler' hesabı borçlandırılmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bir işletmenin başka bir işletmenin sermayesine %10 ile %50 arasında bir payla katılması durumunda, bu tutarlar '242 İştirakler' hesabında izlenir. Soruda belirtilen %15 oranı bu aralıkta olduğu için ilgili hesap borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payı oranını analiz edin.
%15
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlıklar ortaklık oranına göre sınıflandırılır.
2
Sınıflandırma kriterlerini uygulayın.
İştirakler
%10 ile %50 arasındaki paylar 'İştirakler' olarak tanımlanır.
3
Taahhüt kaydının yevmiye yapısını belirleyin.
242 İştirakler (Borçlu), 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Alacaklı)
Varlık artışı borç tarafında, düzenleyici hesap olan taahhüt ise alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ortaklık payı sınırları: %10 altı (Bağlı Menkul Kıymetler), %10-%50 arası (İştirakler), %50 üstü (Bağlı Ortaklıklar).

İpuçları

1
Ortaklık payının hangi yüzdelik dilimde olduğuna dikkat edin.
2
%10 ile %50 arasındaki uzun vadeli ortaklıklar 'İştirakler' olarak adlandırılır.

Daha Fazla Pratik

İştirak payı %50'yi aştığında hangi hesabın kullanılacağını ve temettü tahakkuk kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 365Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla portföyünde tuttuğu ve aktifinde 300.000300.000 TL maliyet bedeliyle "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlediği hisse senetleri için geçmiş dönemde 40.00040.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. 31.12.2025 tarihli dönem sonu değerlemesinde, bu hisse senetlerinin piyasa değerinin 285.000285.000 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin yapması gereken dönem sonu muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı 25.00025.000 TL borçlu, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 25.00025.000 TL alacaklı

Cevap

İşletmenin mevcut karşılık tutarını piyasa değerindeki toparlanma oranında azaltması gerekmektedir. Yapılması gereken kayıt: 241 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabına 25.00025.000 TL borç, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına 25.00025.000 TL alacak kaydedilmesidir.
Varlığın maliyet bedeli 300.000300.000 TL ve yeni piyasa değeri 285.000285.000 TL olduğundan, işletmenin bilançosunda taşıması gereken net karşılık tutarı 15.00015.000 TL'dir. Ancak işletmenin kayıtlarında halihazırda 40.00040.000 TL karşılık (241 hesap alacak bakiyesi) bulunmaktadır. Bu tutarı 15.00015.000 TL'ye indirmek için aradaki 25.00025.000 TL'lik fazlalık, 241 nolu hesabın borcuna yazılarak kapatılmalı ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına gelir kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken toplam karşılık tutarını hesapla
300.000300.000 (Maliyet) - 285.000285.000 (Yeni Piyasa Değeri) = 15.00015.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği varlıklar maliyet bedeli ile piyasa değerinden düşük olanıyla değerlenir.
2
Mevcut karşılık ile karşılaştır ve iptal edilecek tutarı belirle
40.00040.000 (Eski Karşılık) - 15.00015.000 (Yeni Gereken Karşılık) = 25.00025.000 TL İptal Edilecek
Varlığın değerinde meydana gelen artış, daha önce ayrılan karşılığın o kadarlık kısmının iptal edilmesini gerektirir.
3
Muhasebe kaydını yap
241 hesabı borçlandırılırken 644 hesabı alacaklandırılır.
Aktifi düzenleyici pasif karakterli hesaplardaki azalış borca, karşılık iptalleri ise ilgili gelir hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda daha önce ayrılan karşılığın değer artışı nedeniyle iptal edilmesi (Reversal of Provision).

İpuçları

1
Piyasa değeri 285.000285.000 TL olduğunda, toplamda ne kadar karşılığa ihtiyaç olduğunu hesaplayın.
2
Mevcut karşılık 40.00040.000 TL iken gereken 15.00015.000 TL ise, aradaki farkın nasıl muhasebeleştirileceğini düşünün.
3
Daha önce ayrılan bir karşılığın artık gerek kalmayan kısmını '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına kaydetmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan varlık satıldığında, ayrılmış olan karşılığın satış kaydıyla nasıl kapatıldığını inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 366Soru →

İşletme, 01.08.202401.08.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 600.000600.000 TL (KDV hariç) bedelle bir sanayi tipi jeneratör satın almıştır. Ekonomik ömrü 5 yıl olan bu varlık için işletme "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni seçmiştir.

Buna göre, işletmenin 2025 yılı sonunda ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 144.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda ayıracağı amortisman tutarı 144.000144.000 TL'dir.
Doğru cevap, azalan bakiyeler yönteminin temel mantığına dayanır. İlk olarak amortisman oranı normal oran olan %20'nin iki katı (%40) olarak belirlenir. İlk yıl (2024), jeneratör binek otomobil olmadığı için kıst amortisman uygulanmadan tam yıl üzerinden 240.000240.000 TL amortisman ayrılır. İkinci yıl olan 2025'te ise, varlığın net defter değeri olan 360.000360.000 TL (600.000−240.000600.000 - 240.000) üzerinden %40 oranında amortisman hesaplanarak 144.000144.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle
Amortisman Oranı = %40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (1/5=1 / 5 = %20) iki katıdır (%20 \times 2 = %40).
2
2024 yılı (birinci yıl) amortismanını hesapla
240.000240.000 TL
600.000×600.000 \times %40 = 240.000 TL. Varlık binek otomobil olmadığı için kıst amortisman uygulanmaz; yılın hangi ayında alınırsa alınsın yıllık tutar tam ayrılır.
3
2025 yılı başındaki net defter değerini bul
360.000360.000 TL
Maliyet bedelinden (600.000600.000) birikmiş amortisman (240.000240.000) çıkarılır: 600.000−240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL.
4
2025 yılı (ikinci yıl) amortismanını hesapla
144.000144.000 TL
İkinci yıl amortismanı, net defter değeri üzerinden hesaplanır: 360.000×360.000 \times %40 = 144.000 TL.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi ve Kıst Amortisman Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi uygulandığında birinci ve ikinci yıl tutarlarının nasıl değiştiğini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 367Soru →

Bir inşaat işletmesi, yeni projelerinde beton ihtiyacını yerinde karşılamak amacıyla aşağıdaki fatura ve harcama bilgileri ile bir "Beton Santrali" satın almıştır:

Harcama KalemiTutar (TL)
Santral Fatura Bedeli800.000800.000
Katma Değer Vergisi (%20\%20)160.000160.000
Nakliye ve Nakliye Sigortası30.00030.000
Kurulum ve Montaj Giderleri40.00040.000
Deneme Üretimi Giderleri10.00010.000
Santrali Kullanacak Personelin Eğitim Giderleri15.00015.000

Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, işletmenin beton santralini "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydetmesi gereken maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 880.000880.000

Cevap

İşletmenin beton santralini kaydetmesi gereken maliyet bedeli 880.000880.000 TL'dir.
Duran varlıkların maliyet bedeli hesaplanırken; fatura bedeli, nakliye, sigorta, kurulum, montaj ve deneme üretimi gibi varlığı çalışır hale getiren tüm giderler maliyete eklenir. Bu soruda 800.000+30.000+40.000+10.000=880.000800.000 + 30.000 + 40.000 + 10.000 = 880.000 TL tutarına ulaşılır. KDV indirilecek bir vergidir, eğitim gideri ise bir dönem gideridir.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyete dahil edilecek unsurları belirle
800.000800.000 (Fatura) + 30.00030.000 (Nakliye/Sigorta) + 40.00040.000 (Montaj) + 10.00010.000 (Deneme Üretimi)
Maliyet esası kavramı gereği, bir varlığın kullanım yerine getirilmesi ve çalışır duruma gelmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
2
Maliyete dahil edilmeyecek unsurları ayıkla
160.000160.000 (KDV) ve 15.00015.000 (Eğitim Gideri)
KDV, işletme üzerinde yük kalmayan ve indirim konusu yapılan bir vergidir. Eğitim giderleri ise varlığın fiziksel durumuyla değil, personelin yetkinliğiyle ilgili bir faaliyet gideridir.
3
Toplam maliyet bedelini hesapla
800.000+30.000+40.000+10.000=880.000800.000 + 30.000 + 40.000 + 10.000 = 880.000 TL
Zorunlu harcamaların toplamı varlığın defter değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli

İpuçları

1
Maliyet bedeline sadece varlığı çalışır duruma getiren harcamaları dahil etmeyi unutmayın.
2
KDV genellikle maliyete eklenmez, ayrı bir hesapta izlenir. Ayrıca personelin eğitilmesi varlığın kurulumuyla ilgili bir zorunluluk değil, personelin gelişimiyle ilgilidir.
3
Deneme üretimi, santralin doğru çalışıp çalışmadığını test etmek için yapılır ve maliyete girer. 800.000800.000 üzerine nakliye, montaj ve deneme üretimini ekleyip KDV ve eğitimi dışarıda bırakın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu beton santrali için bankadan kredi çekilseydi ve santral o yıl içinde satın alınsaydı, ilk yıla ait kredi faizlerinin maliyete mi yoksa gidere mi yazılması gerektiğini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Harcamaları 'Maliyet' ve 'Gider' olarak ikiye ayırabilirsiniz. KDV ve Personel Eğitimi 'Gider' (veya indirilecek vergi) kategorisindedir, geri kalanların tamamı santralin 'Maliyet' bedelini oluşturur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 368Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere 400.000400.000 TL (KDV hariç) bedelle bir sanayi tipi soğutma sistemi satın almıştır. Varlığın ekonomik ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme amortisman hesaplamasında 'Azalan Bakiyeler' yöntemini tercih etmiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu soğutma sistemi için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.00096.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda ayıracağı amortisman tutarı 96.00096.000 TL'dir.
Doğru hesaplamada öncelikle normal amortisman oranı olan %20\%20 tutarının iki katı alınarak %40\%40 oranı bulunur. İlk yıl maliyet bedeli olan 400.000400.000 TL üzerinden 160.000160.000 TL amortisman ayrılır. İkinci yılın matrahı ise varlığın kalan değeri olan 240.000240.000 TL (400.000−160.000400.000 - 160.000) olur. Bu değerin %40\%40'ı alındığında 96.00096.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle.
Normal oran: 1/5=0,201 / 5 = 0,20 (\%20). Azalan bakiyeler oranı: 0,20×2=0,400,20 \times 2 = 0,40 (\%40).
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
Birinci yıl (2024) amortisman tutarını hesapla.
400.000×0,40=160.000400.000 \times 0,40 = 160.000 TL.
İlk yıl amortismanı maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Birinci yıl sonundaki net defter değerini bul.
400.000−160.000=240.000400.000 - 160.000 = 240.000 TL.
İkinci yılın amortisman matrahı, varlığın net defter değeridir.
4
İkinci yıl (2025) amortisman tutarını hesapla.
240.000×0,40=96.000240.000 \times 0,40 = 96.000 TL.
İkinci yıl amortismanı, bir önceki yıldan devreden net değer üzerinden hesaplanır.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal oranın iki katıdır ve her yılın payı varlığın net defter değeri üzerinden hesaplanır.

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının normal amortisman oranının iki katı olduğunu hatırlayın.
2
Birinci yıl amortismanını maliyet bedeli üzerinden hesaplayıp düştükten sonra kalan değeri (net defter değeri) bulun.
3
İkinci yılın gideri, birinci yıl sonundaki 240.000240.000 TL net değerin %40\%40 oranıyla çarpılmasıyla elde edilir.

Daha Fazla Pratik

Varlığın üçüncü yılındaki amortisman tutarını hesaplayarak azalan trendi gözlemleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 369Soru →

Bir kömür madeni işletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir saha için 600.000600.000 TL arama gideri ve 900.000900.000 TL hazırlık ve geliştirme harcaması yapmıştır. Maden sahasındaki toplam rezervin 300.000300.000 ton olduğu tahmin edildiğine göre, bu işletmenin hesaplaması gereken birim tükenme payı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birim Tükenme Payı 55 TL

Cevap

Birim Tükenme Payı 55 TL
Doğru cevap olan ifade, hem arama giderlerini (600.000600.000 TL) hem de hazırlık ve geliştirme giderlerini (900.000900.000 TL) toplayarak 1.500.0001.500.000 TL'lik toplam maliyete ulaşır. Bu tutar 300.000300.000 tonluk rezerve bölündüğünde birim başına 55 TL sonucuna varılır. Ayrıca maden sahaları için doğru muhasebe terimi olan 'Tükenme Payı' ifadesi kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyeti hesapla.
600.000+900.000=1.500.000600.000 + 900.000 = 1.500.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıklarda hem arama giderleri (271) hem de hazırlık ve geliştirme giderleri (272) tükenme payı matrahına dahil edilir.
2
Birim tükenme payı formülünü uygula.
1.500.000/300.000=51.500.000 / 300.000 = 5 TL/ton
Birim tükenme payı, toplam maliyetin beklenen toplam rezerve bölünmesiyle bulunur.
3
Hesabın karakterini belirle.
278 Birikmiş Tükenme Payları (-)
Hesaplanan tutarlar pasif karakterli (aktif düzenleyici) bir hesap olan 278 nolu hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

Madenler ve ormanlar gibi varlıklar için amortisman yerine 'Tükenme Payı' terimi kullanılır ve maliyet hem arama hem de hazırlık giderlerini kapsar.

İpuçları

1
Maden sahası için yapılan tüm maliyetleri (arama ve hazırlık) toplamayı unutmayın.
2
Toplam maliyeti bulduktan sonra bunu tahmini toplam rezerve bölerek birim başı tutara ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Üretim yapıldığında yapılacak yevmiye kaydında hangi hesabın alacaklandırılacağını (278) tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 370Soru →

Bir işletme, maliyet bedeli 15.00015.000 TL ve birikmiş amortismanı 9.0009.000 TL olan bir büro makinesini 8.0008.000 TL bedelle nakit olarak satmıştır (KDVKDV ihmal edilmiştir). Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kâr veya zarar tutarı ve kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.0002.000 TL Kâr — 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

Cevap

Satış sonucunda 2.0002.000 TL tutarında kâr oluşmuştur ve bu tutar 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilmelidir.
Satış işleminde varlığın net defter değeri (6.0006.000 TL) ile satış bedeli (8.0008.000 TL) karşılaştırılır. Aradaki pozitif fark olan 2.0002.000 TL, işletme için bir kârdır. Muhasebe sistemi içinde bu tür tek seferlik ve ana faaliyet dışı satışlardan doğan kârlar '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin (NDD) hesaplanması
15.000 (Maliyet)−9.000 (Birikmis¸ Amortisman)=6.00015.000 \text{ (Maliyet)} - 9.000 \text{ (Birikmiş Amortisman)} = 6.000 TL
Varlığın satış tarihindeki muhasebe değerini bulmak için maliyetten birikmiş amortisman düşülür.
2
Satış Sonucunun (Kâr/Zarar) tespiti
8.000 (Satıs¸ Bedeli)−6.000 (Net Defter Deg˘eri)=2.0008.000 \text{ (Satış Bedeli)} - 6.000 \text{ (Net Defter Değeri)} = 2.000 TL Kâr
Satış bedeli net defter değerinden büyük olduğu için aradaki fark kârdır.
3
İlgili hesabın belirlenmesi
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Maddi duran varlık satışları işletmenin süreklilik arz eden ana faaliyeti olmadığından elde edilen kâr olağandışı gelir olarak sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Kârı/Zararı Hesaplama

İpuçları

1
Önce varlığın net defter değerini bulmalısınız. Net değer = Maliyet - Birikmiş Amortisman.
2
Bulduğunuz net değer ile 8.0008.000 TL satış bedelini karşılaştırın. Satış bedeli daha büyükse kâr, küçükse zarar vardır.
3
Duran varlık satışları işletmenin 'olağandışı' faaliyetleri arasında kabul edildiği için kâr durumunda 679 nolu hesabı kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu varlık kârla değil de zararla satılsaydı, hangi gider hesabının kullanılacağını ve kaydın nasıl değişeceğini düşünün.
Tahmini Süre:45s
Soru 371Soru →

Hazar Madencilik İşletmesi, 2024 yılı başında işletme ruhsatını aldığı bir altın madeni sahasında aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama TürüTutar (TLTL)
Arama Giderleri (271)1.500.0001.500.000
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri (272)2.500.0002.500.000

Sahadaki toplam rezerv başlangıçta 200.000200.000 ton olarak tahmin edilmiş ve 2024 yılında 40.00040.000 ton üretim yapılmıştır. 2025 yılı başında maden sahası için 800.000800.000 TLTL tutarında ek geliştirme harcaması yapılmış ve yapılan teknik incelemeler sonucunda toplam kalan rezervin (2025 yılı üretimi dahil) 250.000250.000 ton olduğu saptanmıştır.

2025 yılında 50.00050.000 ton üretim yapıldığına göre, işletmenin 2025 yıl sonunda yapması gereken tükenme payı kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ: 800.000800.000 / 278 BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI: 800.000800.000

Cevap

Doğru kayıt; 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabının borçlandırılması ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının 800.000800.000 TLTL tutarında alacaklandırılmasıdır.
İşletme, 2025 yılına 3.200.0003.200.000 TLTL net defter değeriyle girmiş ve 800.000800.000 TLTL ek harcama yapmıştır. Yeni tükenme matrahı olan 4.000.0004.000.000 TLTL, güncel rezerv olan 250.000250.000 tona bölündüğünde birim tükenme payı 1616 TLTL olarak bulunur. 2025 yılında üretilen 50.00050.000 ton için toplam tükenme payı 800.000800.000 TLTL (50.000×1650.000 \times 16) olur. Kayıtta maliyet hesabı olarak 740 Hizmet Üretim Maliyeti, düzenleyici hesap olarak ise 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı toplam maliyetini ve birim tükenme payını hesaplayın.
Toplam Maliyet: 1.500.000+2.500.000=4.000.0001.500.000 + 2.500.000 = 4.000.000 TLTL. Birim Pay: 4.000.000/200.000=204.000.000 / 200.000 = 20 TL/tonTL/ton.
Başlangıçtaki tükenme payı oranını bulmak için toplam aktifleştirilen harcamalar rezerve bölünür.
2
2024 yılı sonunda varlığın net defter değerini bulun.
2024 Tükenme Payı: 40.000×20=800.00040.000 \times 20 = 800.000 TLTL. Net Defter Değeri: 4.000.000−800.000=3.200.0004.000.000 - 800.000 = 3.200.000 TLTL.
Rezerv revizyonu yapıldığında, yeni hesaplama eski net defter değeri üzerinden yapılır.
3
2025 yılı için yeni tükenme matrahını ve revize edilmiş birim tükenme payını hesaplayın.
Yeni Matrah: 3.200.000+800.000=4.000.0003.200.000 + 800.000 = 4.000.000 TLTL. Yeni Birim Pay: 4.000.000/250.000=164.000.000 / 250.000 = 16 TL/tonTL/ton.
Ek harcamalar net defter değerine eklenir ve yeni toplam rezerve bölünerek güncel birim pay bulunur.
4
2025 yılı tükenme payı tutarını ve yevmiye kaydını belirleyin.
Tutar: 50.000×16=800.00050.000 \times 16 = 800.000 TLTL. Kayıt: 740 (B) / 278 (A).
Dönem üretimi ile güncel birim pay çarpılarak dönem gideri bulunur. Özel tükenmeye tabi varlıklarda amortisman yerine tükenme payı hesapları kullanılır.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda rezerv revizyonu ve ek maliyetlerin birim tükenme payı üzerindeki etkisi.

Daha Fazla Pratik

Rezerv miktarının azaldığı durumlar için benzer bir hesaplama yaparak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 372Soru →

İşletme, üretim hattında kullandığı ve ekonomik ömrü 1010 yıl olan bir sanayi makinesini 01.01.202301.01.2023 tarihinde 1.000.0001.000.000 TL maliyet bedeli ile satın almıştır. Amortisman hesaplamalarında "Azalan Bakiyeler" yöntemi tercih edilmiştir. İşletme, bu makineyi 31.12.202531.12 .2025 tarihinde teknolojik olarak yetersiz kaldığı gerekçesiyle yenisiyle değiştirmek amacıyla 600.000600.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır.

Buna göre, işletmenin bu satış işlemini "Yenileme Fonu" ayırma kararı doğrultusunda yapacağı muhasebe kaydında yer alacak hesap ve tutarlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 88.00088.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletmenin yapacağı muhasebe kaydında 549 Özel Fonlar hesabı 88.00088.000 TL alacaklandırılır.
Doğru cevap olan ifade, azalan bakiyeler yöntemiyle 3 yıl boyunca ayrılan toplam amortismanın (488.000488.000 TL) maliyet bedelinden düşülmesiyle bulunan net değer (512.000512.000 TL) ile satış bedeli (600.000600.000 TL) arasındaki farkın, işletme yönetiminin yenileme kararı doğrultusunda Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmesini doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Amortisman Oranı = %20\%20
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının (1/10=%101/10 = \%10) iki katı uygulanır.
2
3 yıllık birikmiş amortismanın hesaplanması
Toplam Amortisman = 488.000488.000 TL
1. Yıl: 1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000; 2. Yıl: 800.000×0,20=160.000800.000 \times 0,20 = 160.000; 3. Yıl: 640.000×0,20=128.000640.000 \times 0,20 = 128.000 TL.
3
Makinenin net değerinin bulunması
Net Değer = 512.000512.000 TL
1.000.0001.000.000 TL maliyet bedelinden 488.000488.000 TL birikmiş amortisman düşülür.
4
Satış karının ve Yenileme Fonu tutarının tespiti
Kâr = 88.00088.000 TL
600.000600.000 TL satış bedeli ile 512.000512.000 TL net değer arasındaki fark kardır; yenileme kararı nedeniyle 549 hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman ayrılan iktisadi kıymetlerin satışında, yenileme fonu (549 Özel Fonlar) uygulaması.

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının normal orana göre nasıl değiştiğini ve hangi tutar üzerinden hesaplandığını hatırlayın.
2
Makinenin 3 yıllık birikmiş amortismanını bulmak için her yılın sonunda kalan net değer üzerinden %20\%20 oranını uygulayın.
3
Varlık satışında kar oluşuyorsa ve bu varlığın yenileneceğine dair bir karar varsa, bu kar '679' yerine hangi pasif hesabında izlenir?

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunda bekletilen bu tutarın, 3 yıl içinde yeni varlık alınmaması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı kolaylaştırmak için yıllık net değerleri takip edin: 1.000.000'dan %20 düşün (800.000), 800.000'den %20 düşün (640.000), 640.000'den %20 düşün (512.000). Son kalan tutar doğrudan net değerdir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 373Soru →

Bir üretim işletmesi, üretim bandında kullanılmak üzere bir "Endüstriyel Robotik Kaynak Ünitesi" satın almıştır. Söz konusu varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen harcamalar şu şekildedir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Fatura Bedeli (KDV Hariç)500.000500.000
Katma Değer Vergisi (%20\%20)100.000100.000
Gümrük Vergisi ve İthalat Harçları40.00040.000
Nakliye ve Nakliye Sigortası Giderleri12.00012.000
Montaj, Kurulum ve Deneme Çalışması Giderleri25.00025.000
Cihazın Yerleştirileceği Alanın Teknik Olarak Hazırlanması ve Zemin Güçlendirme Giderleri18.00018.000
Üniteyi Kullanacak Operatörlerin Teknik Eğitimi İçin Ödenen Bedel7.0007.000
Alım İçin Kullanılan Kredinin, Ünitenin Aktife Alındığı Tarihe Kadar Tahakkuk Eden Faizi15.00015.000
Aynı Kredinin, Ünitenin Aktife Alındığı Tarihten Yıl Sonuna Kadar Tahakkuk Eden Faizi10.00010.000

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve Tekdüzen Hesap Planı (THP) çerçevesinde, bu robotik kaynak ünitesinin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilmesi gereken maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 620.000620.000

Cevap

Maliyet bedeli, alış fiyatı (500.000500.000) + gümrük vergisi (40.00040.000) + nakliye ve sigorta (12.00012.000) + montaj ve test (25.00025.000) + zemin hazırlığı (18.00018.000) + yıl sonuna kadar olan toplam faiz (15.000+10.00015.000 + 10.000) kalemlerinin toplamı olan 620.000620.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, bir maddi duran varlığın maliyet bedeline alış bedelinin yanı sıra gümrük vergileri, nakliye ve montaj giderleri, deneme çalışması giderleri ve varlığın fonksiyonunu yerine getirebilmesi için gerekli olan teknik hazırlık (zemin güçlendirme vb.) giderleri eklenir. Ayrıca VUK 163 No'lu Genel Tebliği uyarınca, kredili alımlarda iktisap edilen yılın sonuna kadar tahakkuk eden faizlerin (varlık aktife alınmış olsa dahi) maliyete eklenmesi zorunludur. Dolayısıyla 500.000+40.000+12.000+25.000+18.000+25.000=620.000500.000 + 40.000 + 12.000 + 25.000 + 18.000 + 25.000 = 620.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın temel alış bedelini belirle.
500.000500.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası fatura bedelidir.
2
Doğrudan ilgili ve zorunlu giderleri tespit et.
40.000+12.000+25.000+18.000=95.00040.000 + 12.000 + 25.000 + 18.000 = 95.000 TL
VUK'a göre varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan gümrük, nakliye, kurulum ve teknik hazırlık giderleri maliyete eklenir.
3
Finansman giderlerinin VUK'a göre durumunu analiz et.
15.000+10.000=25.00015.000 + 10.000 = 25.000 TL
VUK 163 No'lu Tebliğ gereği, varlığın iktisap edildiği yılın sonuna kadar olan faizlerin maliyete eklenmesi zorunludur.
4
Dönem giderlerini ve indirilecek vergileri ayıkla.
KDV (100.000100.000) ve Eğitim (7.0007.000) hariç tutulur.
KDV indirilecek bir vergidir, eğitim giderleri ise beşeri sermaye yatırımı olup dönem gideridir.
5
Toplam maliyeti hesapla.
500.000+95.000+25.000=620.000500.000 + 95.000 + 25.000 = 620.000 TL
Tüm zorunlu unsurların toplamı varlığın kayıtlı değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Unsurları ve VUK Faiz Rejimi

Daha Fazla Pratik

VUK ile TMS (Türkiye Muhasebe Standartları) arasındaki faiz kapitalizasyonu farklarını (TMS'de faizin sadece 'hazır hale gelene kadar' eklenebileceği kuralı gibi) karşılaştıran soruları çözünüz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 374Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla aktifinde bulundurduğu ve %8\%8 ortaklık payına sahip olduğu (M) Anonim Şirketi'nin gerçekleştirdiği bedelli sermaye artırımına katılarak ortaklık payını %15\%15'e çıkarmıştır. Eski payların defter değeri 240.000240.000 TL olup, yeni paylar için 210.000210.000 TL sermaye taahhüdünde bulunulmuştur. Aynı tarihte (M) Anonim Şirketi'nin kâr dağıtımı yapacağı kesinleşmiş ve işletmenin payına 25.00025.000 TL temettü düştüğü belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu işlemlerin muhasebeleştirilmesiyle ilgili yapılacak yevmiye kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İŞTİRAKLER hesabı 450.000450.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşlemler sonucunda toplam ortaklık payı %10 eşiğini geçtiği için tüm tutar 242 İştirakler hesabına aktarılmalı ve toplam 450.000 TL borç kaydı yapılmalıdır.
Ortaklık payı %8'den %15'e yükseldiği için işletme artık bir 'İştirak' ilişkisine sahiptir. Bu durumda, öncelikle 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabındaki 240.000 TL'lik tutar 242 İştirakler hesabına aktarılmalıdır. Aynı zamanda yeni taahhüt edilen 210.000 TL de bir varlık artışı olarak 242 İştirakler hesabının borcuna eklenmelidir. Sonuç olarak 242 İştirakler hesabı toplam 450.000 TL borçlandırılır. Temettü alacağı ise ayrı bir işlem olarak tahakkuk ettirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payındaki değişimin hesap sınıflandırması üzerindeki etkisini belirlemek.
%8'den %15'e çıkan pay, 'Bağlı Menkul Kıymetler' (%0-10) sınıfından 'İştirakler' (%10-50) sınıfına geçişi gerektirir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10 ve üzerindeki ortaklık payları '242 İştirakler' hesabında izlenir.
2
Eski payların aktarımı ve yeni sermaye taahhüdünün toplam değerini hesaplamak.
Eski payların defter değeri (240.000 TL) + Yeni paylar için girilen taahhüt (210.000 TL) = 450.000 TL.
Sınıf değişikliği nedeniyle eski bakiyenin yeni hesaba aktarılması ve yeni taahhüdün de varlık değerine eklenmesi gerekir.
3
Temettü tahakkukunu muhasebeleştirmek.
132 İştiraklerden Alacaklar hesabı 25.000 TL borçlandırılırken, 644 İştiraklerden Temettü Gelirleri hesabı 25.000 TL alacaklandırılır.
Kâr dağıtım kararı kesinleştiğinde tahakkuk esası gereği henüz tahsilat yapılmasa bile gelir ve alacak kaydı oluşturulmalıdır.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda %10 eşiği, sınıflandırma ve brüt esas kuralı.
Soru 375Soru →

İşletme, 20.10.202420.10.2024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 2.400.0002.400.000 TL (KDV hariç) bedelle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme başlangıçta azalan bakiyeler yöntemini seçmiştir. İşletme, 20262026 yılı başında amortisman yöntemini değiştirerek normal amortisman yöntemine geçiş yapmaya karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, işletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 288.000288.000

Cevap

İşletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 288.000288.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 288.000288.000 TL, Vergi Usul Kanunu'nun üç temel kuralının senteziyle bulunur: 1) Azalan bakiyeler oranı normal oranın iki katıdır. 2) Binek otomobillerde ilk yıl kıst gider ayrılır ancak sonraki yılın matrahı için ilk yılın tam teorik tutarı düşülür. 3) Azalan bakiyelerden normale geçişte kalan bakiye değer, kalan amortisman süresine eşit olarak bölünür. İşlem sonucunda 20262026 yılı başında kalan 864.000864.000 TL değer, kalan 33 yıla bölündüğünde yıllık 288.000288.000 TL gider ortaya çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Azalan bakiyeler amortisman oranını belirleme
%40\%40
VUK uyarınca azalan bakiyeler oranı, normal amortisman oranının (1/5=%201/5 = \%20) iki katıdır (20×2=4020 \times 2 = 40).
2
20242024 yılı (Kıst Amortisman) hesaplaması
Gider: 240.000240.000 TL, Teorik İtfa: 960.000960.000 TL
Binek otomobillerde kıst amortisman uygulanır. İlk yılın tam tutarı 2.400.000×%40=960.0002.400.000 \times \%40 = 960.000 TL'dir. Ekim-Aralık arası 33 aylık kıst gider: 960.000×3/12=240.000960.000 \times 3/12 = 240.000 TL.
3
20252025 yılı amortisman hesaplaması
576.000576.000 TL
Azalan bakiyelerde sonraki yılın matrahı, teorik tam itfa tutarı düşülerek bulunur: (2.400.000−960.000)×%40=576.0002.400.000 - 960.000) \times \%40 = 576.000 TL.
4
20262026 yılı yöntem değişikliği ve gider hesaplaması
288.000288.000 TL
Yöntem değiştiğinde kalan net defter değeri (2.400.000−960.000−576.000=864.0002.400.000 - 960.000 - 576.000 = 864.000 TL), kalan ömre (5−2=35 - 2 = 3 yıl) bölünür: 864.000/3=288.000864.000 / 3 = 288.000 TL.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyelerden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş ve Kıst Amortisman Etkisi

İpuçları

1
Binek otomobillerde ilk yıl ay üzerinden amortisman (kıst) ayrıldığını, ancak azalan bakiyeler matrahında ilk yılın tam tutarının düşüldüğünü hatırlayın.
2
20262026 başında yöntemin normale döndüğünü, yani kalan değerin kalan sürede eşit itfa edileceğini unutmayın.
3
20242024 sonunda birikmiş amortisman teorik olarak 960.000960.000 TL baz alınarak 20252025 matrahı bulunur. 20262026 başında ise elinizde kalan net değer 864.000864.000 TL'dir.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme azalan bakiyelerden normale geçmeyip 55. yılın sonunda aracı satsaydı, ilk yıl ayrılmayan kıst amortisman payının (720.000720.000 TL) satış karı üzerindeki etkisini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce teorik azalan bakiyeler tablosu oluşturup, binek otomobil kıst kuralını sadece 'kaydedilecek gider' sütununda bir not olarak tutup matrahı etkilemeden devam edebilirsiniz. 20262026 yılına gelindiğinde durulan noktadaki net değerin eşit taksitlere bölüneceğini görmek yeterlidir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 376Soru →

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 750.000750.000 TL olan ve %60\%60'ı itfa edilmiş bir lazer kesim tezgahını, teknolojik ömrünü tamamlaması nedeniyle yerine yenisini almak amacıyla 280.000280.000 TL + %20\%20 KDVKDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000 TL tutarında '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabı borçlandırılır.

Cevap

Satış sonucunda oluşan 20.00020.000 TL tutarındaki zarar, yenileme amacıyla yapılmış olsa dahi doğrudan '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabına borç kaydedilmelidir.
Satış işlemi sonucunda varlığın net defter değeri (300.000300.000 TL), satış bedelinden (280.000280.000 TL) daha yüksek olduğu için 20.00020.000 TL tutarında bir zarar oluşmuştur. İşletme varlığı yenilemek amacıyla satsa bile, zarar durumunda 'Yenileme Fonu' (549 Özel Fonlar) kullanılması mümkün değildir. Bu nedenle oluşan zarar, '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birikmiş amortisman tutarının hesaplanması
750.000×0,60=450.000750.000 \times 0,60 = 450.000 TL
Varlığın %60\%60'ı itfa edildiği için birikmiş amortisman tutarı maliyet bedeli üzerinden bu oranla bulunur.
2
Net defter değerinin (NDD) hesaplanması
750.000−450.000=300.000750.000 - 450.000 = 300.000 TL
Net defter değeri, varlığın maliyet bedelinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle elde edilir.
3
Satış kâr veya zararının tespiti
280.000−300.000=−20.000280.000 - 300.000 = -20.000 TL (Zarar)
Satış bedeli net defter değerinin altında olduğu için fark zarar olarak kaydedilir.
4
KDVKDV ve toplam tahsilatın hesaplanması
KDV:280.000×0,20=56.000KDV: 280.000 \times 0,20 = 56.000 TL; Toplam: 336.000336.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan %20\%20 KDVKDV, satış bedeline eklenerek toplam tahsilat tutarı bulunur.
5
Yenileme fonu kuralının değerlendirilmesi
Zarar oluştuğu için yenileme fonu (549) kullanılamaz.
Yenileme fonu uygulaması sadece satış kârları için geçerlidir; zararlar doğrudan gider yazılır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Zararı ve Yenileme Fonu Sınırı

İpuçları

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farkın kâr mı yoksa zarar mı olduğunu belirleyin.
3
Unutmayın ki yenileme fonu (549) sadece kâr durumunda kullanılır; zarar durumunda işlem doğrudan gider yazılır.

Daha Fazla Pratik

Satıştan kâr elde edildiği ve yenileme fonuna aktarıldığı bir senaryoyu çözerek fonun 3 yıllık bekleme süresi kurallarını hatırlayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 377Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 500.000500.000 TL kârla satmış ve yönetim kurulu kararıyla bu tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 02.01.202402.01.2024 tarihinde 2.000.0002.000.000 TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için normal amortisman yöntemini (faydalı ömür 2020 yıl) seçmiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve güncel düzenlemeler dikkate alındığında, 20262026 yılı sonunda yenileme fonu hesabının kapatılmasına ilişkin yapılacak muhasebe işlemlerinin işletmenin 20262026 yılı dönem kârı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200.000200.000 TL kâr artışı

Cevap

200.000200.000 TL kâr artışı sağlayan seçenek doğrudur.
Doğru cevap, yenileme fonunun 33 yıllık kullanım süresi sonunda kalan bakiyeyi ifade etmektedir. 20232023 yılında oluşturulan 500.000500.000 TL tutarındaki fon; 20242024, 20252025 ve 20262026 yıllarında yıllık 100.000100.000 TL'lik amortisman mahsupları için kullanılmıştır. 20262026 yılı sonu (33. yılın sonu) itibarıyla fonda kalan 200.000200.000 TL tutarındaki bakiye, yasal süre dolduğu için gelir hesaplarına aktarılmak zorundadır. Bu işlem 20262026 yılı dönem kârında 200.000200.000 TL'lik bir artış meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonu tutarının belirlenmesi
500.000500.000 TL
20232023 yılında elde edilen satış kârı yönetimin yenileme kararı ile özel fona alınmıştır.
2
Yeni varlığın yıllık amortisman tutarının hesaplanması
2.000.000/20=100.0002.000.000 / 20 = 100.000 TL
Normal amortisman yönteminde maliyet bedeli faydalı ömre bölünür.
3
20242024, 20252025 ve 20262026 yılları amortisman mahsuplarının takibi
100.000×3=300.000100.000 \times 3 = 300.000 TL
VUK madde 328328 uyarınca yeni varlığın amortismanları fondan mahsup edilir ve gider yazılmaz.
4
33 yıllık süre sonundaki bakiye ve kâr etkisi tespiti
500.000−300.000=200.000500.000 - 300.000 = 200.000 TL
20232023 satışını takip eden 33. yılın (20262026) sonunda fonda kalan bakiye kâr hesabına aktarılmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu 33 Yıllık Süre Sınırı ve Amortisman Mahsubu

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonu kullanılırken azalan bakiyeler yöntemi seçilseydi fonun hangi yılda tükeneceğini hesaplamayı deneyiniz.

Alternatif Yöntem

Fon bakiyesi üzerinden gitmek yerine yıllık net P&L etkisini takip edebilirsiniz: 2024 (Etki: 0), 2025 (Etki: 0), 2026 (Depr Etkisi: 0 + Fon Kapama Etkisi: +200k).
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 378Soru →

Bir işletme, 05.01.202505.01.2025 tarihinde genel yönetim işlerinde kullanılmak üzere 150.000150.000 TL (KDV hariç) bedelle bir fotokopi makinesi satın almıştır. Söz konusu makinenin faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme normal amortisman yöntemini uygulamaktadır.

Buna göre, işletmenin bu fotokopi makinesi için ilk yıl sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

İşletmenin fotokopi makinesi için ayırması gereken yıllık amortisman tutarı 30.00030.000 TL'dir.
Normal amortisman yönteminde yıllık amortisman tutarı, varlığın maliyet bedelinin ekonomik ömre bölünmesiyle (veya amortisman oranıyla çarpılmasıyla) bulunur. 150.000150.000 TL maliyet bedeline sahip ve 55 yıl ömürlü bir varlık için yıllık amortisman oranı 1/5=1/5 = %20 olup, yıllık gider tutarı 150.000×0,20=30.000150.000 \times 0,20 = 30.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Amortisman Oranı (rr) = 1/5=1 / 5 = %20 (0,200,20)
Normal amortisman yönteminde oran, 11 rakamının ekonomik ömre bölünmesiyle bulunur.
2
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
Amortisman Tutarı = 150.000×0,20=30.000150.000 \times 0,20 = 30.000 TL
Amortisman tutarı, varlığın maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpılması sonucu bulunur.

Anahtar Kavram

Normal Amortisman Hesaplaması

İpuçları

1
Normal amortisman yönteminde her yıl eşit tutarda amortisman ayrılır.
2
Amortisman oranını bulmak için 11 sayısını faydalı ömür olan 55'e bölmelisiniz.
3
Yıllık amortisman tutarı = Maliyet Bedeli // Faydalı Ömür formülü ile sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlık için azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı ilk yıl ne kadar amortisman ayrılacağını hesaplayarak farkı gözlemleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 379Soru →

Bir işletme, üretim kalitesini artırmak amacıyla ₺80.000₺80.000 (+%20+\%20 KDV) bedelle bir hassas ölçüm cihazı satın almıştır. Bu işleme ilişkin yapılan diğer harcamalar şöyledir:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye Gideri₺2.000₺2.000
Nakliye Sigortası₺1.000₺1.000
Kurulum ve Montaj Gideri₺3.000₺3.000

Tüm tutarlar banka hesabı üzerinden ödenmiştir. Buna göre, cihazın "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 86.000

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 86.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 86.000 TL; cihazın faturadaki çıplak bedeli (₺80.000₺80.000), nakliye gideri (₺2.000₺2.000), sigorta gideri (₺1.000₺1.000) ve montaj giderinin (₺3.000₺3.000) toplamıdır. Muhasebe standartları gereği, bir duran varlığın işletmede kullanılabilir duruma gelmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenirken, geri kazanılabilir bir vergi olan KDV bu maliyetin dışında tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın ana alış bedelini belirleme
₺80.000₺80.000
Maliyet hesaplamasının başlangıç noktası faturadaki ana bedeldir.
2
Doğrudan ilgili ek giderleri tespit etme
2.000+1.000+3.000=6.0002.000 + 1.000 + 3.000 = 6.000 TL
Nakliye, sigorta ve montaj giderleri, varlığın kullanılabilir hale getirilmesi için zorunlu harcamalar olduğundan maliyete eklenir.
3
KDV durumunu değerlendirme
₺16.000₺16.000 (İndirilecek KDV)
Maddi duran varlık alımlarında ödenen KDV, işletme için indirilebilir bir alacak niteliğinde olduğundan maliyete dahil edilmez.
4
Toplam maliyet bedelini hesaplama
80.000+6.000=86.00080.000 + 6.000 = 86.000 TL
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı gereği varlığın iktisap bedeli bu unsurların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir. Bu bedel; alış bedeli, gümrük vergileri, nakliye, montaj ve varlığın kullanılabilir hale gelmesine kadar yapılan diğer doğrudan giderlerden oluşur. İndirilebilir KDV maliyete dahil edilmez.

İpuçları

1
Duran varlığın faturasındaki KDV tutarını hesaplayın ancak bunu maliyete eklemeyin.
2
Cihazın çalışması için şart olan kurulum ve montaj gibi giderlerin 'Maliyet Esası' kavramı gereği nerede izlenmesi gerektiğini düşünün.
3
Hesaplama: 80.000 + Nakliye + Sigorta + Montaj şeklinde olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Varlığın ilerleyen yıllarda yapılan bakım-onarım giderlerinin maliyete mi yoksa gidere mi yazılacağı konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 380Soru →

İşletme, (M) Anonim Şirketi'nin toplam sermayesinin %60\%60'ını temsil eden payları, bu şirket üzerinde yönetim kontrolünü sağlamak amacıyla 600.000600.000 TL bedelle satın almıştır. Satın alma bedeli için çek keşide edilmiş, ayrıca 1.2001.200 TL tutarındaki komisyon banka hesabından ödenmiştir. Bu bilgilere göre, yapılacak günlük defter kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 245 Bağlı Ortaklıklar hesabı 600.000600.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin sahip olduğu ortaklık payı %50\%50 sınırını aştığı için ilgili tutar 245 Bağlı Ortaklıklar hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletmenin bir başka şirketin sermayesinin %50\%50'sinden fazlasına (%60\%60) sahip olması, o şirket üzerinde doğrudan kontrol gücüne sahip olduğu anlamına gelir. Bu durumda söz konusu paylar 245 Bağlı Ortaklıklar hesabında izlenmelidir. Ayrıca bu varlıklar alış bedeli ile kaydedildiğinden 245 hesabı 600.000600.000 TL tutarında borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payının yüzdesini analiz edin.
Ortaklık oranı %60\%60 olarak belirlenmiştir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklık payı %10−%50\%10-\%50 arası ise İştirakler, %50\%50'den fazla ise Bağlı Ortaklıklar hesabı kullanılır.
2
Payların alış değerini belirleyin.
Alış bedeli 600.000600.000 TL'dir.
Mali duran varlıklar alış bedeli ile değerlenir ve kaydedilir.
3
Ödenen komisyonun muhasebeleşme şeklini belirleyin.
1.200 TL tutarındaki komisyon 653 Komisyon Giderleri hesabına borç yazılır.
Menkul kıymet ve mali duran varlık alımlarında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, dönem gideri olarak kaydedilir.
4
Ödeme yöntemine göre alacaklı hesabı belirleyin.
Çek düzenlendiği için 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı alacaklandırılır.
İşletmenin kendi banka hesabından ödenmesi için verdiği çekler 103 hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıkların ortaklık payına göre sınıflandırılması ve alış komisyonlarının giderleştirilmesi.

İpuçları

1
Ortaklık payının %50\%50'yi aşıp aşmadığına dikkat edin.
2
Alış sırasında ödenen banka komisyonlarının maliyete mi ekleneceği yoksa gider mi yazılacağı kuralını hatırlayın.
3
Çek keşide edildiğinde (düzenlendiğinde) hangi hesabın alacaklandırılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Ortaklık payının %15\%15 olduğu bir senaryoda hesabın nasıl değişeceğini inceleyin.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 19 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 19 | Examkin