Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 321Soru →

İşletme, %20\%20 oranında sermaye payına sahip olduğu ve aktifinde 150.000150.000 TL maliyet bedeliyle "242 İştirakler" hesabında izlediği hisse senetlerinin dönem sonunda borsa değerinin 130.000130.000 TL'ye düştüğünü belirlemiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği bu tutar için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: 20.00020.000 (Borçlu) / 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-): 20.00020.000 (Alacaklı)

Cevap

Karşılık Giderleri hesabının borçlu, İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının ise alacaklı olduğu kayıt doğrudur.
İşletmenin sahip olduğu iştirak hisse senetlerinin değerinin maliyet bedelinin altına düşmesi durumunda, İhtiyatlılık kavramı gereği bu fark kadar karşılık ayrılır. Bu işlemde "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılırken, aktifte yer alan iştiraklerin değerini bilançoda netleştirmek amacıyla aktif düzenleyici bir hesap olan "244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
150.000−130.000=20.000150.000 - 130.000 = 20.000 TL
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Gider kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri hesabına 20.00020.000 TL borç kaydı
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrılarak gider kaydedilir.
3
Karşılık hesabının alacaklandırılması
244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabına 20.00020.000 TL alacak kaydı
Aktifi düzenleyici bir hesap kullanılarak varlığın net değeri bilanço üzerinde gerçeğe uygun hale getirilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği mali duran varlıklardaki değer düşüklüğü için karşılık gideri ayrılarak aktif düzenleyici hesapta izlenmesi.
Tahmini Süre:45s
Soru 322Soru →

İşletme, yönetim faaliyetlerinde kullandığı bir jeneratöre ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutar
Kayıtlı Maliyet Bedeli100.000100.000 TL
Birikmiş Amortisman60.00060.000 TL

İşletme bu jeneratörü %20\%20 KDV hariç 55.00055.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Buna göre, jeneratörün satışından elde edilen kâr veya zarar tutarı ve kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15.00015.000 TL Kâr - 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

Cevap

15.00015.000 TL Kâr elde edilmiş olup bu tutar 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilmelidir.
Jeneratörün net defter değeri 100.000100.000 TL maliyetten 60.00060.000 TL birikmiş amortisman çıkarılarak 40.00040.000 TL olarak hesaplanır. Jeneratör 55.00055.000 TL'ye satıldığına göre 55.000−40.000=15.00055.000 - 40.000 = 15.000 TL kâr oluşmuştur. Bu kâr, işletmenin ana faaliyeti dışındaki duran varlık satışından kaynaklandığı için 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerini hesapla.
100.000−60.000=40.000100.000 - 60.000 = 40.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini bulmak gerekir.
2
Satış bedeli ile net defter değerini karşılaştır.
55.000−40.000=15.00055.000 - 40.000 = 15.000 TL
Satış bedeli defter değerinden yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
Uygun kâr hesabını belirle.
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Maddi duran varlık satışları işletmenin süreklilik arz eden faaliyeti olmadığından olağandışı kâr olarak izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında kâr veya zarar, satış bedeli (KDV hariç) ile net defter değeri arasındaki farktır.

İpuçları

1
Önce jeneratörün güncel defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedelini (KDV hariç tutarı) bulduğunuz net defter değeri ile karşılaştırarak farkı bulun.

Daha Fazla Pratik

Elde edilen bu kârın 'Yenileme Fonu' hesabına alınabilmesi için gerekli şartları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 323Soru →

Toros Madencilik İşletmesi, ruhsatını aldığı bir maden sahasını üretime hazır hale getirmek için yaptığı hazırlık harcamalarını ilgili varlık hesaplarına kaydetmiştir. Maden sahası ile ilgili veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

BilgiTutar / Miktar
Toplam Hazırlık ve Geliştirme Maliyeti600.000600.000 TL
Tahmini Toplam Rezerv120.000120.000 Ton
Dönem İçi Üretim Miktarı20.00020.000 Ton

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı 100.000100.000 TL'dir.
Tükenme payı hesaplanırken öncelikle maliyetin rezerve bölünmesiyle birim pay elde edilir (600.000/120.000=5600.000 / 120.000 = 5 TL/ton). Ardından bu birim pay, fiili üretim miktarı ile çarpılarak dönem payına ulaşılır (5×20.000=100.0005 \times 20.000 = 100.000 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Birim tükenme payının hesaplanması
55 TL/Ton
Özel tükenmeye tabi varlıklarda birim maliyeti bulmak için toplam maliyet (600.000600.000 TL), tahmini toplam rezerve (120.000120.000 Ton) bölünür.
2
Dönem tükenme payı tutarının hesaplanması
100.000100.000 TL
Hesaplanan birim tükenme payı (55 TL/Ton), o dönemde çıkarılan maden miktarı (20.00020.000 Ton) ile çarpılarak dönem gideri bulunur.

Anahtar Kavram

Özel Tükenmeye Tabi Varlıklarda Birim Maliyet Yöntemi

İpuçları

1
Tükenme payı hesaplamasında ilk adım, birim başına düşen maliyeti bulmaktır.
2
Toplam maliyeti toplam rezerve bölerek ton başına kaç TL tükenme payı düşeceğini hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Farklı üretim miktarları için '278 Birikmiş Tükenme Payları' hesabındaki birikmiş tutarı hesaplamayı deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 324Soru →

İşletme, 01.01.202501.01.2025 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 400.000400.000 TL maliyet bedeliyle bir jeneratör satın almıştır. Jeneratörün faydalı ömrü 5 yıl olup işletme amortisman hesaplamalarında "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni benimsemiştir. Buna göre, işletmenin 2026 yılı (ikinci yıl) için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.00096.000

Cevap

İşletmenin ikinci yıl ayıracağı amortisman tutarı 96.00096.000 TL'dir.
Doğru cevap olan doksan altı bin TL, ikinci yıla ait amortisman tutarını temsil eder. Azalan bakiyeler yönteminde önce normal oran (1/5=%201/5 = \%20) bulunur ve bu oran ikiyle çarpılarak amortisman oranı (%40\%40) elde edilir. İlk yıl 400.000×%40=160.000400.000 \times \%40 = 160.000 TL amortisman ayrılır. İkinci yılın matrahı ise 400.000−160.000=240.000400.000 - 160.000 = 240.000 TL olur. Bu tutarın %40\%40'ı alındığında 96.00096.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Normal ve azalan bakiyeler amortisman oranını belirleme
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan Bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
Birinci yıl (2025) amortisman tutarını hesaplama
400.000×%40=160.000400.000 \times \%40 = 160.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Birinci yıl sonundaki net defter değerini bulma
400.000−160.000=240.000400.000 - 160.000 = 240.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, varlığın kalan net defter değeri üzerinden hesaplanır.
4
İkinci yıl (2026) amortisman tutarını hesaplama
240.000×%40=96.000240.000 \times \%40 = 96.000 TL
İkinci yıl amortismanı, bir önceki yıldan kalan tutar ile amortisman oranının çarpımıdır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminde Amortisman Hesaplama

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine dönüldüğünde izlenecek muhasebe kaydı prosedürlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 325Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullanmak üzere 01.09.202501.09.2025 tarihinde 1.800.0001.800.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu otomobil için azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman ayrılmasına karar verilmiş olup ekonomik ömür 55 yıl olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihinde bu binek otomobil için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 432.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı sonunda ayıracağı amortisman tutarı 432.000 TL'dir.
Doğru cevap, Vergi Usul Kanunu hükümleri doğrultusunda binek otomobillerde kıst amortisman uygulamasının azalan bakiyeler yöntemiyle birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan 432.000 TL'dir. İşlemde amortisman oranı %40 olarak belirlenir. 2025 yılı için tam yıl tutarı olan 720.000 TL üzerinden 4 aylık kıst (240.000 TL) ayrılır. Ancak 2026 yılına geçildiğinde, matrah maliyet bedelinden 720.000 TL düşülerek 1.080.000 TL olarak saptanır ve bu tutara tekrar %40 uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran = 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı = %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2025 yılı (1. yıl) için tam ve kıst amortismanın hesaplanması
Tam yıl = 1.800.000×1.800.000 \times %40 = 720.000 TL; Kıst (4 ay) = (720.000/12)×4=240.000(720.000 / 12) \times 4 = 240.000 TL.
Binek otomobillerde aktife girdiği yıl için ay kesri tam sayılmak suretiyle kıst amortisman uygulanır (Eylül-Aralık: 4 ay).
3
2026 yılı (2. yıl) amortisman matrahının belirlenmesi
Matrah = 1.800.000−720.000=1.080.0001.800.000 - 720.000 = 1.080.000 TL.
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların matrahı hesaplanırken, kıst farkı dikkate alınmadan sanki tam yıl ayrılmış gibi bakiye üzerinden hesaplama yapılır.
4
2026 yılı amortisman tutarının hesaplanması
1.080.000×1.080.000 \times %40 = 432.000 TL.
İkinci yılın amortisman tutarı, kalan net defter değeri üzerinden aynı oran uygulanarak bulunur.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi ve kıst amortisman ilişkisi

Daha Fazla Pratik

Binek otomobilin 5. yılındaki (son yıl) amortisman tutarının nasıl hesaplanacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 326Soru →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde, işletme yönetiminin yeniden yapılandırılması kapsamında 3030 ay sürecek bir stratejik danışmanlık hizmeti için 150.000150.000 TL hizmet bedelini peşin ödemiştir. İşletme, ödeme tarihinde 20252025 yılına isabet eden tutarı ilgili gider hesabına, kalan tutarın tamamını ise "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına kaydetmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken ve duran varlıklar grubundaki hesabın bilançoda doğru raporlanmasını sağlayan dönem sonu envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER hesabı 60.00060.000 TL borçlu, 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER hesabı 60.00060.000 TL alacaklı

Cevap

Dönem sonunda, vadesi bir yılın altına inen 60.00060.000 TL'lik tutar 280 hesabından 180 hesabına aktarılmalıdır.
Dönemsellik ilkesi gereği, işletmeler her dönem sonunda varlık ve kaynaklarının vadelerini gözden geçirmelidir. 01.09.202501.09.2025 tarihinde ödenen bedelin 20262026 yılına ait olan 1212 aylık kısmı (60.00060.000 TL), 31.12.202531.12 .2025 tarihi itibarıyla artık bir yılın altında bir vadeye sahip olduğu için "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabından çıkartılarak "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına aktarılmalıdır. Bu işlemde 180180 hesabı artış gösterdiği için borçlandırılır, 280280 hesabı azalış gösterdiği için alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık hizmet bedelini hesaplayın.
150.000 TL/30 ay=5.000 TL/ay150.000 \text{ TL} / 30 \text{ ay} = 5.000 \text{ TL/ay}
Toplam bedelin her bir aya düşen payını bulmak için.
2
20252025 yılında giderleştirilen ve 280280 hesabına alınan tutarları doğrulayın.
20252025 (Eylül-Aralık): 4×5.000=20.0004 \times 5.000 = 20.000 TL (Gider); Kalan: 130.000130.000 TL (280280 hesabı)
Envanter öncesi hesap bakiyelerini tespit etmek için.
3
31.12.202531.12.2025 itibarıyla "kısa vadeli" hale gelen (20262026 yılına ait) tutarı hesaplayın.
20262026 (Ocak-Aralık): 12 ay×5.000 TL=60.000 TL12 \text{ ay} \times 5.000 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}
Dönemsellik ilkesi uyarınca bir yıl içinde giderleşecek kısmı belirlemek için.
4
Uzun vadeli hesaptan kısa vadeli hesaba virman kaydını yapın.
180 Borç 60.00060.000 TL, 280 Alacak 60.00060.000 TL
Vadesi 1212 ayın altına düşen duran varlık kalemlerini dönen varlıklara aktarmak için.

Anahtar Kavram

Dönemsellik ve Vadeye Göre Sınıflandırma

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla çalışan '480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler' hesabından '380 Gelecek Aylara Ait Gelirler' hesabına yapılan aktarım kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 327Soru →

İşletme, yönetim binasındaki toplantı salonunda kullandığı profesyonel bir ses ve görüntü sistemini, %20\%20 KDV hariç 25.00025.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Satışa konu olan sistemle ilgili veriler şu şekildedir:

KalemTutar
Kayıtlı Maliyet60.00060.000 TL
Birikmiş Amortisman42.00042.000 TL

Buna göre, söz konusu satış işleminin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.0007.000 TL tutarında '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Satış sonucunda elde edilen 7.0007.000 TL tutarındaki kâr, '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına alacak kaydedilir.
Varlığın net defter değeri 18.00018.000 TL (60.000−42.00060.000 - 42.000) olarak hesaplanır. İşletme bu varlığı 25.00025.000 TL'ye sattığı için 7.0007.000 TL tutarında bir duran varlık satış kârı elde etmiştir. Bu kâr, Tekdüzen Hesap Planı uyarınca '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net defter değerini hesapla.
60.000 (Maliyet)−42.000 (Amortisman)=18.00060.000 \text{ (Maliyet)} - 42.000 \text{ (Amortisman)} = 18.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini belirlemek için maliyetten birikmiş amortisman düşülür.
2
Satış bedeli ile net değeri karşılaştırarak kâr/zarar durumunu belirle.
25.000 (Satıs¸ Bedeli)−18.000 (Net Deg˘er)=7.00025.000 \text{ (Satış Bedeli)} - 18.000 \text{ (Net Değer)} = 7.000 TL Kâr
Satış bedeli net değerden yüksek olduğu için işletme bu işlemden kâr elde etmiştir.
3
Kârın kaydedileceği doğru hesabı belirle.
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı
Tekdüzen Hesap Planı'na göre maddi duran varlık satış kârları bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Kârı Hesaplama ve Muhasebeleştirme

İpuçları

1
Öncelikle varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) bulun.
2
Satış fiyatı ile bulduğunuz net defter değerini karşılaştırarak kâr mı yoksa zarar mı elde edildiğini tespit edin.
3
Duran varlık satış kârları, işletmenin ana faaliyeti dışında kaldığı için 'olağandışı' nitelikli gelir hesaplarında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Satışın yenileme fonu amacıyla yapılması durumunda kârın hangi hesapta bekletilmesi gerektiğini araştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 328Soru →

Bir üretim işletmesi, üretim tesisinde kullanılmak üzere bir "CNC Lazer Kesim Makinesi" satın almıştır. İşletmenin bu alım süreci ve sonrasındaki hazırlık aşamalarına ilişkin finansal veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem KalemiTutar (TL)
Makine Fatura Bedeli (KDV hariç)400.000400.000
Katma Değer Vergisi (%20)80.00080.000
Nakliye Gideri (KDV hariç)12.00012.000
Nakliye Sigortası (Taşıma sırasında)5.0005.000
Kurulum, Montaj ve Test Giderleri18.00018.000
Makinenin Çalışması İçin Yapılan Deneme Üretimi Maliyeti3.0003.000
Makineyi Kullanacak Personelin Teknik Eğitimi7.5007.500
Genel Yönetim Giderlerinden Ayrılan Pay4.0004.000

Bu bilgilere göre, söz konusu makinenin Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartları çerçevesinde aktifleşecek toplam maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 438.000

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 438.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Duran varlığın maliyet bedeli; alış bedeli, ithalat vergileri, nakliye, sigorta, montaj ve varlığın çalışıp çalışmadığını test etmek için yapılan deneme üretimi giderlerinden oluşur. Bu senaryoda 400.000400.000 TL fatura bedeli, 12.00012.000 TL nakliye, 5.0005.000 TL sigorta, 18.00018.000 TL montaj ve 3.0003.000 TL deneme üretimi maliyetleri toplanarak 438.000438.000 TL sonucuna ulaşılır. KDV tutarı maliyete eklenmez, personel eğitimi ve genel yönetim giderleri ise dönem gideri olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyete dahil edilecek unsurların belirlenmesi
Fatura Bedeli + Nakliye + Sigorta + Montaj + Deneme Üretimi
Varlık, kullanılabilir hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
2
Maliyete dahil edilmeyecek (hariç tutulacak) unsurların belirlenmesi
KDV, Personel Eğitimi, Genel Yönetim Giderleri
KDV indirilecek bir vergidir; eğitim ve genel yönetim giderleri ise duran varlığın fonksiyonelliği ile değil, işletme faaliyetleri ve personel niteliği ile ilgili dönem giderleridir.
3
Matematiksel hesaplamanın yapılması
400.000+12.000+5.000+18.000+3.000=438.000400.000 + 12.000 + 5.000 + 18.000 + 3.000 = 438.000 TL
Zorunlu maliyet bileşenlerinin toplamı alınarak aktifleşecek tutara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Esası

Daha Fazla Pratik

Duran varlıklar için yapılan sonradan harcamaların (bakım-onarım vs. değer artırıcı harcamalar) ayrımını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 329Soru →

İşletme, 20242024 yılında aktifinde kayıtlı bir makineyi yenilemek amacıyla satmış ve satış kârını "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. Satılan ve yeni alınan makineye ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

BilgiSatılan Makine (20242024)Yeni Makine (20252025)
Maliyet Bedeli400.000400.000 TL600.000600.000 TL
Birikmiş Amortisman240.000240.000 TL-
Satış Bedeli (KDV hariç)250.000250.000 TL-
Ekonomik Ömür-55 Yıl
Amortisman Yöntemi-Azalan Bakiyeler

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu makine için gelir tablosunda raporlayacağı amortisman gideri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150.000150.000

Cevap

İşletmenin 20252025 yılında gelir tablosunda raporlayacağı net amortisman gideri 150.000150.000 TL'dir.
Duran varlık satışından elde edilen kâr (250.000−160.000=90.000250.000 - 160.000 = 90.000 TL) özel fonlara alınmıştır. Yeni alınan varlık için azalan bakiyeler yöntemiyle ayrılan %40 oranındaki amortisman (240.000240.000 TL), öncelikle bu fondan karşılanır. Fon tutarı amortismanı karşılamaya yetmediği için aradaki fark olan 150.000150.000 TL gelir tablosuna gider olarak yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
20242024 yılında satılan makineden elde edilen kârı (Yenileme Fonu tutarını) hesaplayın.
Satış Kârı = Satış Bedeli (250.000250.000) - [Maliyet (400.000400.000) - Birikmiş Amortisman (240.000240.000)] = 90.00090.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, duran varlık satışından elde edilen net kârdır.
2
20252025 yılında alınan yeni makine için amortisman oranını belirleyin.
Normal Oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20 \times 2 = %40.
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal oranın iki katı olarak uygulanır.
3
20252025 yılı toplam amortisman tutarını hesaplayın.
Amortisman Tutarı = 600.000×600.000 \times %40 = 240.000 TL.
Amortisman, varlığın maliyet bedeli üzerinden ilgili oranla hesaplanır.
4
Hesaplanan amortismandan yenileme fonunu mahsup ederek gider yazılacak tutarı bulun.
240.000240.000 (Amortisman) - 90.00090.000 (Fon) = 150.000150.000 TL.
Yenileme fonu, yeni varlığın amortisman giderlerini karşılamak için kullanılır; fon bittikten sonra kalan kısım gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonundaki kâr, yeni alınan aynı nitelikteki varlığın amortisman giderleri ile mahsup edilerek yok edilir.

Daha Fazla Pratik

Fondan yapılan mahsup sonrası fon hesabında kalan bakiyenin ne zaman gelire aktarılması gerektiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 330Soru →

Bir işletme, lojistik operasyonlarını modernize etmek amacıyla aşağıdaki fatura ve harcama bilgileri ile bir "Otomatik Depolama ve Raf Sistemi" (ASRS) satın almıştır:

İşlem KalemiTutar (TL)
Fatura Bedeli (KDV Hariç)450.000450.000
Katma Değer Vergisi (%20)90.00090.000
Nakliye ve Sigorta Giderleri12.00012.000
Montaj ve Kurulum Giderleri18.00018.000
Sistemi Kullanacak Personelin Eğitimi5.0005.000
Deneme Çalıştırması ve Test Giderleri10.00010.000

Bu bilgilere göre, söz konusu raf sisteminin "255 Demirbaşlar" hesabında izlenmesi gereken maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 490.000490.000

Cevap

Raf sisteminin maliyet bedeli 490.000490.000 TL'dir.
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; fatura bedeline ek olarak nakliye, sigorta, gümrük vergileri, montaj, kurulum ve deneme çalıştırması giderlerini kapsar. Bu soruda 450.000450.000 TL alış bedeline, 12.00012.000 TL nakliye, 18.00018.000 TL montaj ve 10.00010.000 TL test giderleri eklenerek 490.000490.000 TL'ye ulaşılır. KDV bir maliyet unsuru değildir; personel eğitimi ise varlığın işletilmesi ile ilgili olup edinim maliyetinin bir parçası sayılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık maliyetine dahil edilecek kalemlerin belirlenmesi
Alış bedeli (450.000450.000), Nakliye (12.00012.000), Montaj (18.00018.000) ve Test giderleri (10.00010.000)
VUK ve TMS'ye göre bir duran varlığın maliyeti, o varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.
2
Varlık maliyetinden hariç tutulacak kalemlerin belirlenmesi
KDV (90.00090.000) ve Personel Eğitimi (5.0005.000)
KDV indirilecek bir vergidir. Personel eğitimi ise varlığın fiziksel hazırlığı ile değil, işletme faaliyetleri ile ilgili bir giderdir.
3
Toplam maliyetin hesaplanması
450.000+12.000+18.000+10.000=490.000450.000 + 12.000 + 18.000 + 10.000 = 490.000 TL
Toplanabilir maliyet unsurlarının birleştirilmesi sonucunda varlığın defter değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Hesaplaması

İpuçları

1
Maddi duran varlık maliyeti hesaplanırken, varlığın 'kullanıma hazır hale gelene kadar' yapılan harcamalar dikkate alınır.
2
KDV genellikle maliyete dahil edilmez; ayrıca personelin eğitimi varlığın çalışması için teknik bir 'kurulum' aşaması değildir.
3
Alış bedeli + Nakliye + Montaj + Test formülünü uygulayın. KDV ve Eğitimi toplama dahil etmeyin.

Daha Fazla Pratik

İthal edilen bir makine için ödenen gümrük vergisi ve akreditif komisyonlarının maliyete dahil edilip edilmeyeceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 331Soru →

Safir Madencilik A.Ş., 2024 yılı başında 3.000.0003.000.000 TL maliyetle bir maden sahasının işletme ruhsatını alarak üretim hazırlıklarını tamamlamıştır. Maden sahasıyla ilgili veriler aşağıdaki gibidir:

Dönem / DurumBilgi
Başlangıç Tahmini Rezerv500.000500.000 ton
2024 Yılı Üretim Miktarı100.000100.000 ton
2025 Başı Revize Edilen Kalan Rezerv300.000300.000 ton
2025 Yılı Üretim Miktarı50.00050.000 ton

İşletme, tükenme paylarını üretim miktarı yöntemine göre hesaplamaktadır. Buna göre, 2025 yılı sonu bilançosunda "278 Birikmiş Tükenme Payları (-)" hesabının bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.000.0001.000.000

Cevap

2025 yılı sonu itibarıyla Birikmiş Tükenme Payları hesabının bakiyesi 1.000.0001.000.000 TL'dir.
Doğru cevap olan bir milyon TL tutarı, 2024 yılında gerçekleşen altı yüz bin TL'lik pay ile 2025 yılındaki rezerv değişikliği sonrası hesaplanan dört yüz bin TL'lik payın toplamıdır. Muhasebe prensiplerine göre, maden rezervi gibi tahminlerin değişmesi durumunda, varlığın kalan net değeri (maliyet eksi birikmiş tükenme payı) yeni kalan rezerve bölünerek yeni birim maliyet bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı birim tükenme payını hesapla.
3.000.000/500.000=63.000.000 / 500.000 = 6 TL/ton
Maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle birim başına düşen pay bulunur.
2
2024 yılı tükenme payı tutarını hesapla.
100.000×6=600.000100.000 \times 6 = 600.000 TL
Yıllık üretim miktarı ile birim payın çarpılması gerekir.
3
2025 yılı başındaki net defter değerini hesapla.
3.000.000−600.000=2.400.0003.000.000 - 600.000 = 2.400.000 TL
Tahmin değişikliklerinde, kalan net değer yeni tahmin edilen rezerve dağıtılır.
4
2025 yılı için yeni (revize) birim tükenme payını hesapla.
2.400.000/300.000=82.400.000 / 300.000 = 8 TL/ton
Yeni rezerve göre birim maliyet güncellenmelidir.
5
2025 yılı tükenme payı tutarını hesapla.
50.000×8=400.00050.000 \times 8 = 400.000 TL
Cari dönem üretimi ile yeni birim pay çarpılır.
6
Toplam birikmiş tükenme payını bul.
600.000+400.000=1.000.000600.000 + 400.000 = 1.000.000 TL
Hesabın bakiyesi, geçmiş yıllardan gelen payların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Tükenme payı hesaplamalarında rezerv miktarının revize edilmesi durumunda, kalan net defter değeri yeni tahmini rezerve bölünerek cari ve gelecek dönemlerin payları hesaplanır (Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler ileriye dönük uygulanır).

İpuçları

1
Tükenme payı hesaplarken rezerv miktarı değişirse, hesaplamayı kalan değer üzerinden güncellemeniz gerekir.
2
Önce 2024 sonundaki net değeri bulun (3.000.000−600.0003.000.000 - 600.000). Sonra bu değeri 2025 başındaki yeni rezerve bölün.
3
2024 birim payı 66 TL/ton iken, 2025 yılı için bu oran 88 TL/ton'a yükselmektedir. Birikmiş tükenme payı her iki yılın toplamıdır.

Daha Fazla Pratik

Rezerv artışı durumunda birim tükenme payının nasıl azalacağını gösteren bir örnek çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Net Defter Değeri Yaklaşımı: 2025 sonu itibarıyla maden sahasının toplam 300.000300.000 tonluk revize rezervinin 50.00050.000 tonu tüketilmiştir. Yani toplam değerin 50/30050/300'ü yeni orana göre gitmiştir. Ancak en sağlam yol adım adım yıllara göre gitmektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 332Soru →

İşletme, sermaye payı %55\%55 olan bir anonim şirkete ait hisse senetlerini 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabında takip etmektedir. Dönem sonunda yapılan değerleme çalışmalarında, söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin 545.000545.000 TL'ye gerilediği ve bu değer azalışının süreklilik arz ettiği belirlenmiştir. Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 55.000 (Borç) / 246 BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 55.000 (Alacak)

Cevap

Dönem sonunda 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı alacaklandırılmalıdır.
Doğru yanıt, varlıktaki 55.00055.000 TL tutarındaki değer kaybını ihtiyatlılık gereği 654 Karşılık Giderleri hesabına borç, varlığın değerini bilançoda netleştirecek olan 246 numaralı düzenleyici hesaba ise alacak kaydeden seçenektir. %55 sermaye payı işletmenin bağlı ortaklığa sahip olduğunu gösterir ve bu varlık grubu için 245-246 hesap çifti kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın kayıtlı değeri ile piyasa değerini karşılaştırarak değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
600.000−545.000=55.000600.000 - 545.000 = 55.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklardaki muhtemel değer azalışları için karşılık ayrılmalıdır.
2
Varlığın niteliğine uygun karşılık hesabını belirleyiniz.
245 Bağlı Ortaklıklar için 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı kullanılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre her mali duran varlık hesabının kendine özgü bir karşılık hesabı bulunmaktadır.
3
Karşılık ayırma işlemini yevmiye defterine kaydediniz.
654 nolu hesap borçlu, 246 nolu hesap alacaklıdır.
Gider hesapları borç taraflı çalışırken, pasifi düzenleyici aktif hesaplar (eksi karakterli) alacak taraflı çalışarak varlık değerini dolaylı olarak azaltır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı ve mali duran varlıklarda karşılık ayırma mantığı.

Daha Fazla Pratik

Bağlı menkul kıymetler, iştirakler ve bağlı ortaklıklar arasındaki sermaye payı sınırlarını (%0-10, %10-50, %50+) ve her birinin karşılık hesaplarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 333Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde, ticari faaliyetlerinde kullanmak üzere 55 yıl (6060 ay) süreli bir veri tabanı üyelik lisansı için 300.000300.000 TL tutarındaki hizmet bedelini peşin ödemiştir. Ödeme anında ilgili tutar, dönemsellik kavramı uyarınca vadesine göre kısa ve uzun vadeli ilgili hesaplara kaydedilmiştir. Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken, vadesi bir yılın altına inen giderlerin ilgili dönen varlık hesabına aktarılması kaydında "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15.00015.000 TL Alacak

Cevap

Hesabın alacak tarafına 15.00015.000 TL kayıt yapılmalıdır.
Doğru cevap olan 15.00015.000 TL alacak kaydı, 2026 yılının son üç ayına ait giderin vadesinin bir yılın altına düşmesi nedeniyle uzun vadeli hesaptan (280) düşülerek kısa vadeli hesaba (180) aktarılmasını temsil eder. 01.10.202501.10.2025 tarihinde yapılan ilk kayıtta, takip eden 12 ay (01.10.202501.10 .2025 - 30.09.202630.09.2026) kısa vadeli kabul edilerek 180 hesabına, geri kalan 48 ay (01.10.202601.10.2026 - 30.09.203030.09.2030) uzun vadeli kabul edilerek 280 hesabına alınmıştır. 31.12.202531.12.2025 tarihine gelindiğinde, 2026 yılının tamamı artık 'gelecek 12 ay' kapsamına girdiğinden, 280 hesabında bulunan 2026 yılına ait 3 aylık (15.00015.000 TL) kısmın 180 hesabına devredilmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarının hesaplanması
300.000/60=5.000300.000 / 60 = 5.000 TL/ay
Ödemenin dönemsel olarak dağıtılabilmesi için birim maliyetin bulunması gerekir.
2
İlk kayıt tarihindeki (01.10.202501.10.2025) sınıflandırmanın belirlenmesi
180 Hesabı (1212 ay): 60.00060.000 TL; 280 Hesabı (4848 ay): 240.000240.000 TL
Dönemsellik gereği ilk 12 ay kısa vadeli, kalan 48 ay uzun vadeli kaydedilir.
3
280 hesabından 180 hesabına aktarılacak tutarın hesaplanması
2026 yılının 280 hesabında kalan kısmı (Ekim-Aralık 2026): 3×5.000=15.0003 \times 5.000 = 15.000 TL
31.12.2025 itibarıyla 2026 yılının tamamı (12 ay) 180 hesabında olmalıdır. Mevcut 180 hesabında 2026'nın ilk 9 ayı olduğu için, kalan 3 ay 280'den aktarılır.

Anahtar Kavram

Bilanço Sınıflandırması ve Aktarma Kayıtları

Daha Fazla Pratik

Gelecek dönemlere ait gelirler (380 ve 480) için benzer bir aktarma sorusu çözerek pasif hesapların işleyişini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce 31.12.2025 bilançosunda 180 hesabının olması gereken bakiyesi bulunur (12×5.000=60.00012 \times 5.000 = 60.000 TL). Ardından 180 hesabının mevcut bakiyesi bulunur (60.000−15.000=45.00060.000 - 15.000 = 45.000 TL). Aradaki fark (15.00015.000 TL) aktarılacak tutardır.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 334Soru →

Aras Madencilik İşletmesi, bir kömür madeni sahası için aşağıdaki harcamaları yapmıştır:

Harcama KalemiTutar (TL)
Arama Giderleri800.000800.000
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri1.200.0001.200.000

Söz konusu sahadaki toplam kömür rezervi 500.000500.000 ton olarak tahmin edilmektedir. İşletme, ilk üretim yılında 60.00060.000 ton kömür çıkartarak satışa hazır hale getirmiştir.

Buna göre, işletmenin yıl sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı ve bu tutarın izleneceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000240.000 TL - 278 Birikmiş Tükenme Payları

Cevap

İşletmenin ayırması gereken tükenme payı tutarı 240.000240.000 TL olup, bu tutar 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabında izlenmelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, hem arama hem de hazırlık giderlerini toplam maliyete dahil ederek (2.000.0002.000.000 TL), birim başına 44 TL tükenme payı hesaplamış ve 60.00060.000 tonluk üretim için toplam 240.000240.000 TL'ye ulaşmıştır. Ayrıca bu değer azalışının izleneceği doğru hesap olan 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabını belirtmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin belirlenmesi
800.000+1.200.000=2.000.000800.000 + 1.200.000 = 2.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, arama ve hazırlık giderlerinin toplamı üzerinden hesaplanır.
2
Birim tükenme payının hesaplanması
2.000.000/500.000=42.000.000 / 500.000 = 4 TL/ton
Toplam maliyetin tahmini rezerv miktarına bölünmesiyle birim başına düşen tükenme maliyeti bulunur.
3
Dönem tükenme payının hesaplanması
60.000×4=240.00060.000 \times 4 = 240.000 TL
Yıllık üretim miktarının birim tükenme payı ile çarpılmasıyla o yıla ait gider tutarı bulunur.
4
İlgili hesabın belirlenmesi
278 Birikmiş Tükenme Payları (-)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre madenlerdeki değer azalışları bu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı hesaplanırken arama ve hazırlık giderlerinin tamamı maliyet unsuru olarak kabul edilir ve üretim miktarı esas alınarak (miktarsal amortisman) pay ayrılır.

İpuçları

1
Tükenme payı hesaplamadan önce madenin toplam maliyetini (arama + hazırlık) bulmalısınız.
2
Birim tükenme payı, toplam maliyetin toplam rezerve bölünmesiyle bulunur; daha sonra bu oran üretim miktarı ile çarpılır.
3
Hesapladığınız 240.000240.000 TL tutarını Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 27 grubuna ait birikmiş değer azalışı hesabına kaydetmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Bu maden ocağı için ilerleyen yıllarda rezerv tahmini revize edilirse (artarsa veya azalırsa), yeni birim tükenme payının nasıl hesaplanacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 335Soru →

Egem Madencilik İşletmesi, bir linyit sahasının işletme ruhsatını aldıktan sonra 2025 yılı içerisinde aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

- Arama Giderleri (271271): 1.400.0001.400.000 TL
- Hazırlık ve Geliştirme Giderleri (272272): 1.600.0001.600.000 TL

Maden sahasının toplam rezervi 600.000600.000 ton olarak tahmin edilmiş olup, 2025 yılında sahada 45.00045.000 ton linyit üretimi gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, işletmenin 2025 yılı sonunda yapması gereken tükenme payı kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (KDV ihmal edilmiştir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 225.000225.000 / 278 BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI 225.000225.000

Cevap

İşletme, toplam maliyet olan 3.000.0003.000.000 TL üzerinden ton başına 55 TL birim tükenme payı hesaplamalı ve 45.00045.000 ton üretim için toplam 225.000225.000 TL tutarında gider kaydı yaparak 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabını alacaklandırmalıdır.
Doğru kayıt, maliyet bedeli üzerinden hesaplanan 225.000225.000 TL tutarın üretim maliyetine (740) aktarılması ve karşılığında pasif karakterli bir aktif düzenleyici hesap olan 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının alacaklandırılmasıdır. Bu işlem, varlığın değerindeki azalışın doğrudan varlık hesabından değil, biriktirme yöntemiyle gösterilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam tükenmeye tabi varlık maliyetini hesaplayınız.
1.400.000+1.600.000=3.000.0001.400.000 + 1.600.000 = 3.000.000 TL
Arama (271271) ve Hazırlık/Geliştirme (272272) giderlerinin toplamı amortismana (tükenmeye) esas bedeli oluşturur.
2
Birim tükenme payını (oranını) bulunuz.
3.000.000/600.000=53.000.000 / 600.000 = 5 TL/ton
Toplam maliyetin toplam rezerv miktarına bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
Dönemlik tükenme payı tutarını hesaplayınız.
45.000×5=225.00045.000 \times 5 = 225.000 TL
Üretilen her ton için hesaplanan payın üretim miktarı ile çarpılması dönemsel gideri verir.
4
Muhasebe kaydını gerçekleştiriniz.
Borç: 740 (225.000225.000), Alacak: 278 (225.000225.000)
Gider hesabı borçlanırken, pasif karakterli düzenleyici varlık hesabı olan 278 artış nedeniyle alacaklanır.

Anahtar Kavram

Tükenmeye tabi varlıklarda üretim miktarı yöntemiyle pay hesaplanması ve birikmiş tükenme payları hesabının kullanımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 336Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir sanayi tipi baskı makinesine ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutar / Bilgi
Kayıtlı Maliyet400.000400.000 TL
Birikmiş Amortisman (01.01.202601.01.2026 itibarıyla)160.000160.000 TL
Amortisman Yöntemi ve OranıNormal Amortisman, %20\%20

İşletme, söz konusu makineyi 30.06.202630.06.2026 tarihinde %20\%20 KDV hariç 220.000220.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Satış tarihinde, 20262026 yılının kıst dönemine (66 aylık) ait amortisman payı hesaplanarak kayıtlara alınmıştır.

Buna göre, makinenin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Yapılacak yevmiye kaydında 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılır.
Doğru seçenek olan '200.000 TL borçlandırılan birikmiş amortisman hesabı' ifadesi, 160.000160.000 TL tutarındaki önceki yıllar birikmiş amortismanı ile 20262026 yılının ilk 6 ayına ait 40.00040.000 TL'lik amortisman payının toplamını yansıtır. Maddi duran varlıklar satıldığında, bu varlıklara ilişkin pasif karakterli düzenleyici bir hesap olan 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı toplam tutar üzerinden borçlandırılarak kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış yılının (20262026) ilk 6 aylık amortisman payını hesaplayınız.
400.000×0,20×(6/12)=40.000400.000 \times 0,20 \times (6/12) = 40.000 TL
Soruda satış tarihinde kıst amortismanın hesaplanıp kayda alındığı belirtilmiştir.
2
Satış tarihindeki toplam birikmiş amortismanı bulunuz.
160.000160.000 (başlangıç) + 40.00040.000 (yeni ayrılan) = 200.000200.000 TL
Varlık elden çıkarıldığında o ana kadar birikmiş tüm amortismanlar hesaptan silinmelidir.
3
Makinenin net defter değerini hesaplayınız.
400.000400.000 (maliyet) - 200.000200.000 (toplam amortisman) = 200.000200.000 TL
Satış kâr veya zararını bulmak için satış bedeli ile net defter değeri karşılaştırılır.
4
Satış kârını ve KDV tutarını hesaplayınız.
Satış Fiyatı (220.000220.000) - Net Defter Değeri (200.000200.000) = 20.00020.000 TL Kâr; KDV: 220.000×0,20=44.000220.000 \times 0,20 = 44.000 TL
Kâr '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına, KDV ise '391 Hesaplanan KDV' hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında, varlığın maliyeti ve birikmiş amortismanları hesaplardan tamamen çıkarılırken satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark kâr veya zarar olarak kaydedilir.

İpuçları

1
Satış anındaki net defter değerini bulmak için önce toplam amortisman tutarını güncellemelisiniz.
2
Yıllık amortisman tutarı 80.00080.000 TL'dir (400.000×%20400.000 \times \%20). Satış Haziran sonunda yapıldığına göre yarım yıllık pay olan 40.00040.000 TL'yi de dikkate alın.
3
Toplam birikmiş amortisman 200.000200.000 TL olur. Yevmiye kaydında 257 hesabı bu tutarla kapatılır ve 679 hesabı 20.00020.000 TL kâr ile alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonu (549) uygulamasının yapıldığı durumlarda satış kârının nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 337Soru →

İşletmenin aktifinde 800.000800.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve %60\%60 sermaye payına sahip olduğu bir bağlı ortaklığa ait hisse senetleri için önceki dönemde 50.00050.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. Dönem sonu itibarıyla yapılan değerleme çalışmalarında bu hisse senetlerinin borsa rayicinin 720.000720.000 TL'ye düştüğü belirlenmiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: 30.00030.000 (Borç) / 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-): 30.00030.000 (Alacak)

Cevap

Ek olarak 30.00030.000 TL tutarında karşılık ayrılmasını öngören muhasebe kaydı doğrudur.
İşletmenin bağlı ortaklık hisselerindeki toplam değer kaybı 80.00080.000 TL'dir. Ancak zaten 50.00050.000 TL karşılık ayrılmış olduğu için, bu tutarı 80.00080.000 TL'ye tamamlayacak olan 30.00030.000 TL tutarındaki artışın kaydedilmesi gerekir. Bu işlemde gider hesabı olarak '654 Karşılık Giderleri', karşılık hesabı olarak ise '246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken toplam karşılık tutarını hesapla
800.000−720.000=80.000800.000 - 720.000 = 80.000 TL
Varlığın maliyet bedeli ile borsa rayici arasındaki toplam fark, ayrılması gereken toplam karşılığı belirler.
2
Ayrılacak ek karşılık tutarını belirle
80.000−50.000=30.00080.000 - 50.000 = 30.000 TL
Daha önce ayrılmış bir karşılık varsa, ihtiyatlılık kavramı gereği sadece aradaki fark kadar ilave kayıt yapılır.
3
Yevmiye kaydını oluştur
654 Karşılık Giderleri (Borç) / 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak)
Gider hesabı borçlandırılırken, aktif karakterli ancak eksi çalışan karşılık hesabı alacaklandırılarak varlık değeri netleştirilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklarda değer düşüklüğü oluştuğunda sadece gerçekleşen/artış gösteren kısım kadar ek karşılık ayrılır.

İpuçları

1
Mali duran varlıklarda değerleme yapılırken maliyet bedeli ile cari değer arasındaki farka odaklanın.
2
Daha önce ayrılmış bir karşılık varsa, sadece 'ek' ihtiyacı hesaplamanız gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu hisse senetlerinin ileride borsa değerinin yükselmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 338Soru →

Kuvars Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir mermer sahasında üretim yapabilmek amacıyla aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama TürüTutar
Arama Giderleri450.000450.000 TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri750.000750.000 TL

Maden sahasının toplam rezervi 300.000300.000 ton olarak tahmin edilmektedir. İşletme, üretim faaliyetlerinin başladığı ilk dönemde bu sahadan 40.00040.000 ton mermer çıkarmıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken tükenme payı kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 160.000160.000 (Borçlu) / 278 BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI 160.000160.000 (Alacaklı)

Cevap

740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabının borçlu, 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının alacaklı olduğu 160.000160.000 TL tutarlı kayıt doğrudur.
Doğru seçenekte, arama ve hazırlık giderlerinin toplamı olan 1.200.0001.200.000 TL maliyet, 300.000300.000 tonluk rezerve bölünerek ton başına 44 TL birim tükenme payı hesaplanmıştır. 40.00040.000 tonluk üretim ile bu pay çarpıldığında 160.000160.000 TL tutarına ulaşılmakta ve pasif karakterli düzenleyici hesap olan 278 numaralı hesaba alacak kaydı yapılarak doğru muhasebeleştirilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam tükenmeye tabi varlık maliyetinin hesaplanması
450.000+750.000=1.200.000450.000 + 750.000 = 1.200.000 TL
Arama giderleri (271) ile hazırlık ve geliştirme giderleri (272) birlikte maden maliyetini oluşturur.
2
Birim tükenme payının hesaplanması
1.200.000/300.000=41.200.000 / 300.000 = 4 TL/ton
Toplam maliyetin tahmini toplam rezerve bölünmesiyle birim üretim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
Dönem tükenme payı tutarının hesaplanması
40.000×4=160.00040.000 \times 4 = 160.000 TL
Birim tükenme payı ile dönem içindeki üretim miktarının çarpılması gerekir.
4
Muhasebe kaydının yapılması
740 (Borçlu) / 278 (Alacaklı)
Üretim maliyeti ilgili gider hesabına borç, düzenleyici pasif karakterli hesap olan birikmiş tükenme paylarına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maden ve petrol gibi doğal kaynaklarda maliyetin üretim miktarı oranında itfa edilmesi işlemine tükenme payı denir ve '278 Birikmiş Tükenme Payları' hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Maden rezervinin dönem sonunda revize edilmesi durumunda yeni tükenme payının nasıl hesaplanacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 339Soru →

Bir üretim işletmesi, üretim kapasitesini artırmak amacıyla 01.10.202401.10.2024 tarihinde 1.500.0001.500.000 TL (KDV hariç) bedelle bir sanayi tipi paketleme makinesi satın almıştır. Makinenin ekonomik ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme, amortisman hesaplamalarında 'Azalan Bakiyeler Yöntemi'ni (Hızlandırılmış Amortisman) tercih etmiştir.

Buna göre, işletmenin bu paketleme makinesi için 20252025 yılında ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360.000360.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayıracağı amortisman tutarı 360.000360.000 TL'dir.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının (1/n1/n) iki katı olarak belirlenir. Bu soruda oran %40 (1/5×21/5 \times 2) olarak bulunur. İlk yıl (20242024) maliyet olan 1.500.0001.500.000 TL üzerinden 600.000600.000 TL amortisman ayrılır. İkinci yıl (20252025) ise maliyetten ayrılan bu tutar düşülerek ulaşılan 900.000900.000 TL net defter değeri üzerinden %40 oranında amortisman hesaplanır, bu da 360.000360.000 TL'ye tekabül eder.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2024 yılı (Birinci Yıl) amortisman tutarının hesaplanması
1.500.000×1.500.000 \times %40 = 600.000 TL.
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır. Binek otomobil olmadığı için kıst amortisman uygulanmaz.
3
2025 yılı (İkinci Yıl) için amortisman matrahının belirlenmesi
1.500.000−600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) üzerinden hesaplanır.
4
2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması
900.000×900.000 \times %40 = 360.000 TL.
Belirlenen yeni matrah üzerinden sabit oran uygulanarak o yıla ait gider tutarı bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminde Amortisman Hesaplaması

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
Makine alımlarında binek otomobillerdeki gibi 'kıst amortisman' (ay hesabı) uygulanmadığını, yılın sonunda tam yıl amortisman ayrıldığını unutmayın.
3
2025 yılı amortismanını bulmak için önce 2024 yılı sonundaki net defter değerini (Maliyet - 2024 Amortismanı) hesaplamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle paketleme makinesinin 2025 yılı sonundaki 'Net Defter Değeri'ni hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 340Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 240.000240.000 TL kârla peşin satmış ve bu tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. 20252025 yılında yeni bir alım yapmayan işletme, 01.12.202601.12.2026 tarihinde 1.000.0001.000.000 TL (KDV hariç) bedelle yeni bir makine satın almıştır. Makinenin faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, 31.12.202631.12 .2026 tarihinde yapılacak dönem sonu işlemleri sonucunda, bu makine ve yenileme fonu ile ilgili işlemlerin 20262026 yılı gelir tablosu (dönem kârı veya zararı) üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TL net kâr artışı

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda, fonun tamamının gelir yazılması (240.000240.000 TL) ve yıllık amortismanın gider yazılması (200.000200.000 TL) ile dönem kârı üzerinde net 40.00040.000 TL tutarında bir artış meydana gelir.
Vergi Usul Kanunu'na göre, satışın yapıldığı yıl (20242024) birinci yıl kabul edilir. 20262026 yılı fonun bekletilebileceği son (üçüncü) yıldır. Bu yıl içinde yeni makine alındığı için önce makinenin yıllık amortismanı (200.000200.000 TL) hesaplanır. Fonun amortismanı karşılayan kısmı mahsup edilir, ancak 3. yıl sonu olduğu için fonun tamamı (240.000240.000 TL) her halükarda gelir hesaplarına aktarılır. 240.000240.000 TL gelir ile 200.000200.000 TL amortisman gideri arasındaki fark olan 40.00040.000 TL, dönem kârını net olarak artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesaplayınız.
1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL
Normal amortisman yönteminde amortisman tutarı, maliyet bedelinin faydalı ömre bölünmesiyle bulunur (1.000.000/51.000.000 / 5).
2
Yenileme fonunun kullanım ve süre sınırını analiz ediniz.
2024,2025,20262024, 2025, 2026 (3 yıl dolmuştur)
VUK uyarınca yenileme fonu, satışın yapıldığı yıl dahil 3 yıl süreyle bekletilebilir. 2026 yılı 3. yıl olduğu için fonun tamamı bu yıl sonunda kapatılmalıdır.
3
Muhasebe kayıtlarının gelir tablosuna etkisini belirleyiniz.
240.000240.000 TL Gelir - 200.000200.000 TL Gider = 40.00040.000 TL Kâr
Amortisman gideri 770770 veya 632632 hesabına borç yazılırken, fonun tamamı (240.000240.000 TL) VUK gereği 3. yılın sonunda gelir hesaplarına (671671 veya 679679) aktarılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderleri ile mahsup edilir; ancak 3. yılın sonunda fonun kullanılmayan kısmı varsa doğrudan kâra eklenir.

İpuçları

1
Yenileme fonu için 3 yıllık sürenin başlangıcını satışın yapıldığı yıl olarak kabul edin.
2
Normal amortisman yönteminde amortisman tutarını tüm yıl için hesaplayın, binek otomobil dışındaki araçlarda kıst amortisman uygulanmaz.
3
3. yılın sonunda fon hesabındaki bakiyenin tamamı gelir tablosuna aktarılmalıdır; bu aktarım amortisman giderini mahsup eder.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı 2026 yılındaki net kâr etkisi nasıl değişirdi? (İpucu: İlk yıl amortismanı daha yüksek çıkardı.)
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 17 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 17 | Examkin