Examkin

Envanter ve Değerleme İşlemleri

318 soru

Soru 141Soru →

İşletme, 20262026 yılı sonu envanter çalışmaları sırasında, bir müşterisinden olan 10.00010.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağının vadesi geçmesine rağmen tahsil edilemediğini ve alacak için yasal takip (icra) başlatıldığını tespit etmiştir. Bu bilgilere göre, söz konusu alacağın şüpheli hale gelmesiyle ilgili yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR Hesabı Borçlu 10.00010.000 TL / 120120 ALICILAR Hesabı Alacaklı 10.00010.000 TL

Cevap

Şüpheli hale gelen senetsiz ticari alacak için 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı borçlandırılırken, 120 Alıcılar hesabı alacaklandırılarak kapatılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenekte, şüpheli hale gelen 10.00010.000 TL tutarındaki senetsiz alacak için önce var olan senetsiz alacak kaydı (120120 Alıcılar) alacaklandırılarak kapatılmış, ardından bu tutar alacağın yeni durumunu temsil eden 128128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabının borcuna kaydedilmiştir. Bu işlem, alacakların envanteri ve değerlemesi sürecinde sınıflandırma gerekliliğini tam olarak karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın mevcut durumunu analiz edin.
Alacak vadesinde ödenmemiş ve yasal takibe konu olmuştur. Bu durum alacağın 'Şüpheli' niteliği kazandığını gösterir.
Bir alacağın yasal takibe alınması veya dava açılması onu şüpheli hale getirir.
2
Kullanılacak hesapları belirleyin.
Senetsiz alacak olduğu için '120 Alıcılar' hesabı kullanılacak; yeni sınıflandırma için '128 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabı seçilecektir.
Alacak senetli olsaydı 121, senetsiz olduğu için 120 hesabı üzerinden işlem yapılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturun.
128 nolu hesapta artış (borç), 120 nolu hesapta azalış (alacak) kaydedilir.
Aktif karakterli varlık hesaplarındaki artışlar borca, azalışlar alacağa yazılır.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların şüpheli hale gelmesi durumunda, alacağın türüne göre (senetli/senetsiz) ilgili aktif hesaptan çıkarılıp Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılması gerekir.

İpuçları

1
Alacağın senetli mi yoksa senetsiz (açık hesap) mi olduğuna dikkat edin.
2
Bir alacak şüpheli hale geldiğinde, önce izlendiği ana hesaptan çıkarılıp şüpheli alacaklar hesabına aktarılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacak için dönem sonunda %100 karşılık ayrılması durumunda yapılacak kaydı düşünün.
Tahmini Süre:45s
Soru 142Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında stoklarda 2.5002.500 TL tutarında bir noksanlık saptanmış ve bu noksanlık "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabına kaydedilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda noksanlığın depo görevlisinin hatasından kaynaklandığı ve tutarın ilgili personelden tahsil edileceği kesinleşmiştir. Buna göre, noksanlığın nedeninin kesinleşmesi üzerine yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "135 Personelden Alacaklar" hesabı borçlandırılır, "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Noksanlığın nedeni depo görevlisinin hatası olarak belirlendiğinden, "135 Personelden Alacaklar" hesabı borçlandırılırken, daha önce borç kaydıyla açılan "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabı alacaklandırılarak kapatılmalıdır.
Stok noksanlığı ilk tespit edildiğinde "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabının borcuna kaydedilir. İnceleme sonucunda noksanlığın bir personelin kusurundan kaynaklandığı ve personelden tahsil edileceği anlaşıldığında, geçici nitelikteki 197 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılır ve bu tutar personelin borcu olarak "135 Personelden Alacaklar" hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Noksanlığın ilk tespit kaydını hatırla
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları (B) / 153 Ticari Mallar (A)
Fiili stok ile kayıtlı stok arasındaki farkın araştırılmak üzere geçici hesaba alınması gerekir.
2
Nedenin kesinleşmesi durumunu analiz et
Sorumlu personel (Depo Görevlisi) belirlenmiş ve tahsilata karar verilmiştir.
Hata personelden kaynaklandığı için işletme için bu tutar artık bir personel alacağına dönüşmüştür.
3
Kapatma kaydını gerçekleştir
135 Personelden Alacaklar (B) / 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları (A)
Araştırma süreci bittiği için 197 hesabı kapatılır ve alacak hakkı 135 hesabına devredilir.

Anahtar Kavram

Stok Sayım Noksanlıklarının Mahsubu

İpuçları

1
Noksanlığın nedeni araştırılırken hangi geçici hesap kullanılmıştı?
2
Personelin kusuru varsa bu işletme için bir alacak doğurur.
3
197 hesabı borç bakiyesi veren bir hesaptır; kapatmak için alacaklandırılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeni bulunamasaydı yapılacak 'Gider Kaydı'nı inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 143Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihindeki mizanında yer alan yabancı paralı hesaplara ilişkin veriler aşağıdadır:

Hesap Kodu ve AdıDöviz TutarıKayıtlı Değeri (TL)
102102 Bankalar (USD)$10.000\$10.000320.000320.000
300300 Banka Kredileri (USD)$5.000\$5.000175.000175.000

Dönem sonunda T.C. Merkez Bankası tarafından ilan edilen kurlar ise şöyledir:
- Döviz Alış: 1 USD=36,001 \text{ USD} = 36,00 TL
- Döviz Satış: 1 USD=36,401 \text{ USD} = 36,40 TL

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kambiyo Karları hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Kambiyo Karları hesabının 40.00040.000 TL tutarında alacaklandırılması doğrudur.
Bankadaki $10.000\$10.000 tutarındaki varlığın dönem sonu değeri 360.000360.000 TL'ye yükselmiştir. Kayıtlı değer olan 320.000320.000 TL ile arasındaki 40.00040.000 TL'lik olumlu fark, işletme lehine bir kur farkı kârıdır ve '646 Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Değerleme kurunun belirlenmesi
Değerleme kuru: 36,0036,00 TL (Döviz Alış Kuru)
Vergi Usul Kanunu uyarınca yabancı paralar, T.C. Merkez Bankası'nca ilan edilen döviz alış kuru ile değerlenir.
2
102102 Bankalar hesabı için kur farkının hesaplanması
10.000×36=360.00010.000 \times 36 = 360.000 TL (Yeni Değer). 360.000−320.000=40.000360.000 - 320.000 = 40.000 TL (Olumlu Fark)
Varlık hesaplarındaki değer artışı işletme için Kambiyo Karı niteliğindedir.
3
300300 Banka Kredileri hesabı için kur farkının hesaplanması
5.000×36=180.0005.000 \times 36 = 180.000 TL (Yeni Değer). 180.000−175.000=5.000180.000 - 175.000 = 5.000 TL (Olumsuz Fark)
Borç hesaplarındaki değer artışı işletme için Kambiyo Zararı niteliğindedir.
4
Muhasebe kaydının oluşturulması
102 Bankalar (B) 40.00040.000, 656 Kambiyo Zararları (B) 5.0005.000 / 646 Kambiyo Karları (A) 40.00040.000, 300 Banka Kredileri (A) 5.0005.000
Tekdüzen Hesap Planı'na göre kâr ve zararlar ayrı hesaplarda izlenmelidir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı varlık ve borçların değerlemesinde 'Döviz Alış Kuru' kullanılır ve farklar netleştirilmeden ilgili hesaplara kaydedilir.

İpuçları

1
Değerleme işlemlerinde öncelikle varlıklar (aktif) ve borçlar (pasif) için kur farklarını ayrı ayrı hesaplamayı deneyin.
2
Döviz kuru yükseldiğinde bankadaki paramızın değer kazanması bir kâr (646), borcumuzun TL karşılığının artması ise bir zarardır (656).

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'Döviz Satış Kuru' verilmiş olsa bile, VUK uyarınca kasanın ve bankadaki dövizin 'Alış Kuru' ile değerleneceğini unutmayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 144Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sonucunda hazır değerler hesaplarına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

Hesap / Bilgi TürüTutar / Açıklama
100100 Kasa Hesabı (Mizan Borç Kalanı)180.000180.000 TL
Kasa Sayım Sonucu177.000177.000 TL
Döviz Kasası Mevcudu (Alış Kuru: 3030 TL)3.0003.000 USD
31.12.202531.12.2025 TCMB Döviz Alış Kuru11 USD = 3333 TL
102102 Bankalar Hesabı (Mizan Borç Kalanı)230.000230.000 TL
Banka Ekstresi (Hesap Özeti) Bakiyesi250.000250.000 TL
101101 Alınan Çekler Hesabı (Borç Kalanı)40.00040.000 TL
103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)15.00015.000 TL

Ek incelemeler sonucunda şu bilgiler saptanmıştır:
- Kasa noksanlığının 1.0001.000 TL'sinin satıcıya yapılan bir ödemenin kaydedilmemesinden kaynaklandığı, kalan kısmın nedeni ise dönem sonuna kadar bulunamadığı için zarar kaydedilmesine karar verilmiştir.
- Banka ve işletme kayıtları arasındaki farkın; bankanın kestiği 2.0002.000 TL komisyonun ve bir müşterinin gönderdiği 17.00017.000 TL havalenin işletmece henüz kaydedilmemesinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Ayrıca işletmenin keşide ettiği 5.0005.000 TL'lik bir çekin henüz bankadan tahsil edilmediği görülmüştür.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 447.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak Hazır Değerler grubu toplamı 447.000447.000 TL'dir.
Hazır Değerler grubu toplamı hesaplanırken her bir hesabın envanter sonrası netleşmiş bakiyesi dikkate alınır. Kasa hesabı fiili sayım sonucu olan 177.000177.000 TL ile, Bankalar hesabı işletmece henüz yapılmamış düzeltme kayıtları sonrası ulaşılan 245.000245.000 TL ile, Alınan Çekler nominal değeri olan 40.00040.000 TL ile dahil edilirken; Verilen Çekler hesabı (15.00015.000 TL) düzenleyici niteliği gereği gruptan indirilir. Toplam: 177.000+245.000+40.000−15.000=447.000177.000 + 245.000 + 40.000 - 15.000 = 447.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa hesabının değerlenmiş mizan tutarının ve noksanlığın hesaplanması
Mizan: 180.000180.000 TL. Döviz farkı: 3.000×(33−30)=9.0003.000 \times (33 - 30) = 9.000 TL. Değerlenmiş Mizan: 189.000189.000 TL. Sayım: 177.000177.000 TL. Noksanlık: 12.00012.000 TL.
Kasa envanterinde yabancı paralar dönem sonu kuruyla değerlenmeli ve fiili sayım sonucu (envanter değeri) bilançoya yansıtılmalıdır.
2
Bankalar hesabının düzeltilmiş bakiyesinin bulunması
Düzeltilmiş Banka: 230.000−2.000(Komisyon)+17.000(Havale)=245.000230.000 - 2.000 (Komisyon) + 17.000 (Havale) = 245.000 TL.
İşletme tarafından henüz kaydedilmemiş olan komisyon gideri ve gelen havale tutarları banka mevduat bakiyesini günceller.
3
Hazır Değerler (10) grubu toplamının hesaplanması
Kasa (177.000177.000) + Bankalar (245.000245.000) + Alınan Çekler (40.00040.000) - Verilen Çekler (15.00015.000) = 447.000447.000 TL.
Hazır değerler grubu; nakit, bankadaki mevduat ve vadesi gelmiş çeklerden oluşur. Verilen çekler hesabı bu grubun eksi (düzenleyici) hesabıdır.

Anahtar Kavram

Dönem sonu hazır değerler envanterinde, varlıkların fiili mevcudu (sayım) ve güncel değerleme ölçüleri esas alınarak bilanço değerlerine ulaşılır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 145Soru →

Pusula İşletmesi, 20262026 yılı hesap döneminde ticari mal stokları ile ilgili şu verileri kaydetmiştir:

İşlem DetayıTutar (TL)
Mal Alış Bedeli200.000200.000
Nakliye ve Sigorta Giderleri10.00010.000
Gümrük Vergisi (İndirilemez)15.00015.000
Alış İskontosu (Dönem İçinde Yapılan)5.0005.000

Dönem sonunda yapılan envanter çalışmasında, bu malların tamamının işletme ambarında mevcut olduğu, ancak piyasadaki talep daralması nedeniyle malların net gerçekleşebilir değerinin 185.000185.000 TL'ye düştüğü tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği gerekli işlemlerin yapılması kararlaştırılmıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 35.000 (B) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 35.000 (A)

Cevap

İşletme, maliyet bedeli 220.000220.000 TL olan stoklar için 35.00035.000 TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayırmalı ve 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırırken 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabını alacaklandırmalıdır.
Doğru cevap, stok maliyetinin doğru hesaplanıp ihtiyatlılık kavramına uygun karşılık kaydının yapılmasını ifade eden seçenektir. Stok maliyeti 220.000220.000 TL (200.000+10.000+15.000−5.000200.000 + 10.000 + 15.000 - 5.000) olarak hesaplanır. Piyasa değerinin 185.000185.000 TL'ye düşmesi sebebiyle ayrılacak karşılık tutarı 35.00035.000 TL'dir. Bu tutar 654 Karşılık Giderleri borç ve 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacak şeklinde kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Stokların toplam maliyet bedelini hesaplayınız.
Maliyet Bedeli = 200.000200.000 (Alış) + 10.00010.000 (Nakliye) + 15.00015.000 (Gümrük) - 5.0005.000 (İskonto) = 220.000220.000 TL.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre alışla ilgili ek giderler maliyete eklenir, alış iskontoları ise maliyetten düşülür.
2
Değer düşüklüğü tutarını belirleyiniz.
Değer Düşüklüğü = 220.000220.000 (Maliyet) - 185.000185.000 (Piyasa Değeri) = 35.00035.000 TL.
Maliyet bedeli piyasa değerinden yüksek olduğunda, aradaki fark kadar ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
3
Muhasebe kaydını gerçekleştiriniz.
Borç: 654 Karşılık Giderleri (35.00035.000), Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (35.00035.000).
Stoklardaki değer düşüşleri karşılık ayrılması yöntemiyle giderleştirilir ve ilgili düzenleyici hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Bedeli ve İhtiyatlılık Gereği Karşılık Ayrılması
Soru 146Soru →

Pınar İşletmesi, 20262026 yılı içerisinde satmak amacıyla 80.00080.000 TL bedelle ticari mal satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna getirilmesi için 4.0004.000 TL nakliye ve 2.0002.000 TL nakliye sigortası gideri nakit olarak ödenmiştir (KDV ihmal edilecektir). İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, bu malların piyasa değerindeki düşüş nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin 71.00071.000 TL olduğu saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapması gereken stok değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ hesabı 15.00015.000 TL borçlu, 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI hesabı 15.00015.000 TL alacaklı

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt, maliyet bedeli (86.00086.000 TL) ile net gerçekleşebilir değer (71.00071.000 TL) arasındaki 15.00015.000 TL fark için 654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının alacaklandırılmasıdır.
Doğru yanıt, stokların toplam maliyeti olan 86.00086.000 TL ile net gerçekleşebilir değer olan 71.00071.000 TL arasındaki 15.00015.000 TL'lik farkın karşılık gideri olarak kaydedilmesini ifade eden seçenektir. Muhasebe standartlarına göre, satın alınan mallar için ödenen nakliye ve sigorta gibi giderler malın maliyetine eklenir. Dönem sonundaki değer düşüklüğü ise ihtiyatlılık kavramı gereği 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılarak ve 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılarak muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Stokların maliyet bedelini hesaplayın.
80.000+4.000+2.000=86.00080.000 + 4.000 + 2.000 = 86.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre alış bedeline ek olarak yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine dahil edilir.
2
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değeri karşılaştırarak değer düşüklüğünü belirleyin.
86.000−71.000=15.00086.000 - 71.000 = 15.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıkların piyasa değerindeki düşüşler karşılık ayrılarak muhasebeleştirilir.
3
Muhasebe kaydını oluşturun.
Borç: 654 Karşılık Giderleri, Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı
Değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken gider hesabı borçlandırılır, düzenleyici aktif hesap alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Esası ve Değerleme İlkeleri

Alternatif Yöntem

Önce birim maliyet hesaplanıp toplam sayım miktarı ile çarpılarak toplam maliyete ulaşılabilir, ardından bu tutar toplam net gerçekleşebilir değer ile kıyaslanabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 147Soru →

İşletmenin 20252025 yılı sonu envanter işlemleri sırasında ticari alacaklarına ilişkin tespit ettiği bilgiler aşağıdadır:

Bilgi TürüDeğer / Açıklama
Senetsiz Ticari Alacak Tutarı10.00010.000 USD
Alacağın Kayıtlı Olduğu Kur11 USD = 31,0031,00 TL
31.12.202531.12.2025 Tarihli TCMB Alış Kuru11 USD = 34,5034,50 TL
Alacak İçin Alınan Nakit Teminat125.000125.000 TL

Söz konusu müşterinin vadesi gelen borcunu ödeyemediği ve hakkında icra takibi başlatıldığı tespit edilmiştir. İşletme, alacağın teminatsız kalan kısmının tamamı için karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220.000220.000

Cevap

İşletmenin ayırması gereken şüpheli ticari alacaklar karşılığı tutarı 220.000220.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, alacağın 31.12.202531.12.2025 tarihindeki güncel piyasa değeri olan 345.000345.000 TL'den, alacak için önceden alınmış olan 125.000125.000 TL'lik nakit teminatın düşülmesiyle elde edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı ve Vergi Usul Kanunu uyarınca, şüpheli hale gelen bir alacağın sadece teminatla güvence altına alınmamış kısmı için karşılık ayrılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yabancı paralı alacağın dönem sonu değerlemesini yapınız.
10.00010.000 USD ×\times 34,5034,50 TL = 345.000345.000 TL
VUK ve Muhasebe Standartları gereği, yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kur ile değerlenmelidir.
2
Alacağın güncel değeri ile kayıtlı değeri arasındaki kur farkını belirleyiniz.
345.000345.000 - (10.00010.000 ×\times 31,0031,00) = 35.00035.000 TL Kambiyo Karı
Kur artışı alacaklı işletme için bir gelir unsurudur ve önce alacak tutarı güncellenmelidir.
3
Karşılık ayrılabilecek şüpheli alacak tutarını hesaplayınız.
345.000345.000 TL (Güncel Alacak) - 125.000125.000 TL (Teminat) = 220.000220.000 TL
VUK hükümlerine göre, alacağın teminatlı kısmı için karşılık ayrılamaz; sadece teminatsız kalan kısım şüpheli hale gelir.

Anahtar Kavram

Yabancı Paralı Şüpheli Alacaklarda Değerleme ve Teminat Sınırı

İpuçları

1
Yabancı paralı bir varlığı şüpheli hale getirmeden önce mutlaka envanter tarihindeki kurla değerlemeniz gerekir.
2
Bir alacağın teminatlı kısmı için karşılık ayırmak giderlerin gereksiz şişmesine neden olur; bu yüzden sadece güvencesiz kısmı hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacağın ileride tahsil edilmesi durumunda yapılacak kambiyo kârı/zararı ve karşılık iptali kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 148Soru →

Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde maliyet hesaplarını 7/A7/A seçeneğine göre izleyen bir işletmede, dönem sonunda "770770 Genel Yönetim Giderleri" hesabında takip edilen giderlerin gelir tablosu hesaplarına aktarılması aşamasında kullanılan yansıtma hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 771771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı

Cevap

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı (771771), dönem sonunda maliyet hesaplarındaki giderlerin gelir tablosuna aktarılmasında köprü görevi gören hesaptır.
Doğru cevap olan Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı, muhasebe sisteminde giderlerin fonksiyonlarına göre izlendiği 7/A7/A seçeneğinde, dönem sonu maliyetlerinin gelir tablosu hesaplarına (sonuç hesaplarına) devredilmesini sağlayan teknik aracı hesaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonunda kapatılacak ana maliyet hesabını tespit etme
770770 Genel Yönetim Giderleri hesabı
Soruda bu hesaptaki tutarların aktarılacağı belirtilmiştir.
2
7/A7/A seçeneği yansıtma mantığını uygulama
770770 (Maliyet) →\rightarrow 771771 (Yansıtma) →\rightarrow 632632 (Gelir Tablosu)
7/A7/A grubunda maliyet hesapları doğrudan sonuç hesaplarına devredilemez, yansıtma hesapları aracılığıyla aktarılır.
3
İlgili yansıtma hesabını seçme
771771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı
Her maliyet hesabının kendi kodunun bir fazlası olan yansıtma hesabı mevcuttur.

Anahtar Kavram

Yansıtma hesapları, maliyet hesapları ile gelir tablosu hesapları arasında bağ kuran geçici köprü hesaplardır.

İpuçları

1
7/A7/A grubundaki maliyet hesaplarının kodları genellikle 00 ile biterken, bunların yansıtma hesapları 11 ile biter.

Daha Fazla Pratik

7/B seçeneğinde yansıtma işleminin nasıl yapıldığını ve 798 Gider Çeşitleri Yansıtma hesabının rolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 149Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları kapsamında, yabancı para birimi üzerinden takip edilen senetsiz ticari borçlarının değerlenmesi neticesinde, Türk Lirası cinsinden borç tutarının arttığı belirlenmiştir. Bu işlemin muhasebe kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kambiyo Zararları hesabı borçlandırılır.

Cevap

Döviz kurundaki artış nedeniyle borç tutarının yükselmesi işletme için bir kambiyo zararı oluşturur ve bu tutar Kambiyo Zararları hesabının borç tarafına kaydedilir.
Dönem sonunda yabancı para birimli borçlar değerlenirken, eğer kur artmışsa işletmenin ödeyeceği Türk Lirası tutarı da artar. Bu durum işletme için bir gider niteliğindedir. Muhasebe sisteminde giderler 'Kambiyo Zararları' hesabının borç tarafına kaydedilirken, artan borç tutarı da 'Satıcılar' gibi ilgili pasif hesabın alacak tarafına kaydedilerek dengelenir.

Adım Adım Çözüm

1
Borç tutarındaki değişimin niteliği belirlenir.
Döviz kurunun yükselmesi, senetsiz borcun (Satıcılar) TL karşılığını artırmıştır.
Değerleme günündeki kur ile kayıtlı kur arasındaki farkın işletme üzerindeki etkisi analiz edilmelidir.
2
Artışın işletme için kar mı yoksa zarar mı olduğu tespit edilir.
Borçtaki artış işletmenin varlıklarından daha fazla çıkış yapacağı anlamına geldiği için bir gider (zarar) niteliğindedir.
Yabancı paralı borçlarda kur artışı işletme aleyhine, kur düşüşü işletme lehinedir.
3
Muhasebe kaydı için kullanılacak hesaplar ve yönleri belirlenir.
Gider arttığı için '656 Kambiyo Zararları' hesabı borçlandırılır; pasif borç hesabı arttığı için '320 Satıcılar' hesabı alacaklandırılır.
Gider hesapları borçtan, pasif hesaplar ise alacaktan çalışarak artış gösterir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçların dönem sonu kur değerlemesi (Kambiyo Zararı)

İpuçları

1
Borcun Türk Lirası karşılığı artıyorsa, işletme dönem sonunda daha fazla borçlu duruma düşmüş demektir.
2
Yabancı para değerlemesinde 'aleyhte' oluşan farklar Kambiyo Zararları hesabında izlenir.
3
Pasif karakterli (kaynak) hesaplar artış gösterdiğinde alacak tarafına, gider hesapları ise borç tarafına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü ve borç tutarının azaldığı bir senaryoda yapılacak kaydı düşünerek 'Kambiyo Karları' hesabının kullanımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 150Soru →

İşletmelerde dönem sonu envanter çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen; kasa mevcudunun sayılması, stokların tartılması ve banka ekstrelerinin kontrol edilerek varlıkların miktar olarak fiilen belirlenmesi işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhasebe dışı envanter

Cevap

İşletmenin varlıklarını fiilen sayması, tartması ve ölçmesi işlemleri 'Muhasebe Dışı Envanter' olarak adlandırılır.
Muhasebe dışı envanter, işletmenin sahip olduğu iktisadi kıymetlerin miktarının sayma, tartma ve ölçme gibi yöntemlerle fiilen tespit edilmesidir. Bu aşama, muhasebe kayıtlarından bağımsız olarak yürütüldüğü için 'muhasebe dışı' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Sayma, tartma ve ölçme gibi işlemler 'fiziksel' saptama faaliyetleridir.
Envanter süreci fiziksel saptama (fiili) ve kayıt düzeltme (kaydi) olarak iki temel aşamaya ayrılır.
2
Muhasebe literatüründeki karşılığını belirleme
Defter dışı yapılan bu fiziksel çalışmalar 'Muhasebe Dışı Envanter' kapsamına girer.
VUK Madde 186'ya göre envanter; saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde saptamaktır. Fiziksel kısım muhasebe dışıdır.

Anahtar Kavram

Muhasebe Dışı (Fiili) Envanter vs. Muhasebe İçi (Kaydi) Envanter ayrımı

Daha Fazla Pratik

Muhasebe dışı envanter sonuçları ile genel geçici mizan rakamları arasındaki farkların hangi hesaplar (197/397) kullanılarak muhasebe içi envantere aktarıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 151Soru →

İşletme, 01.01.202501.01.2025 tarihinde idari işlerde kullanmak üzere 300.000300.000 TL (KDV hariç) bedelle bir jeneratör satın almıştır. Söz konusu iktisadi kıymetin faydalı ömrü 1010 yıl olarak belirlenmiştir. İşletme amortisman hesaplamasında normal amortisman yöntemini benimsediğine göre, birinci yıl sonunda hesaplanacak amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

Birinci yıl sonunda ayrılacak amortisman tutarı 30.00030.000 TL'dir.
İşletme normal amortisman yöntemini kullandığı için amortisman tutarı, maliyet bedelinin (300.000300.000 TL) faydalı ömre (1010 yıl) bölünmesiyle veya %10\%10 amortisman oranı ile çarpılmasıyla bulunur. Bu durumda 300.000/10=30.000300.000 / 10 = 30.000 TL doğru sonuçtur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın amortismana tabi değerinin (maliyet bedelinin) belirlenmesi.
300.000300.000 TL (KDV hariç tutar).
Amortisman, varlığın net maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
2
Normal amortisman oranının hesaplanması.
1/10=0,101 / 10 = 0,10 (yani %10\%10).
Normal amortisman yöntemi uyarınca oran, birin faydalı ömre bölünmesiyle bulunur.
3
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması.
300.000×%10=30.000300.000 \times \%10 = 30.000 TL.
Maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpılması sonucu dönem gideri elde edilir.

Anahtar Kavram

Normal Amortisman Hesaplaması

İpuçları

1
Normal amortisman yönteminde her yıl eşit tutarda amortisman ayrılır.
2
Yıllık amortisman tutarını bulmak için maliyet bedelini faydalı ömre bölmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle azalan bakiyeler yöntemine göre ikinci yılın amortisman tutarını hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Önce amortisman oranını 1/faydalı o¨mu¨r1 / \text{faydalı ömür} formülüyle bulup (1/10=0,101 / 10 = 0,10), ardından maliyet bedeliyle çarpabilirsiniz (300.000×0,10=30.000300.000 \times 0,10 = 30.000).
Tahmini Süre:45s
Soru 152Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde bir bankadan 150.000150.000 ABD Doları tutarında, 1414 ay vadeli ve yıllık %8\%8 faizli bir kredi kullanmıştır. Kredinin anapara ve faiz ödemesi vade sonunda (30.11.202630.11.2026) tek seferde gerçekleştirilecektir. Kredi tarihindeki ve dönem sonundaki kurlar şu şekildedir:

Tarihİşlem / DurumKur (1 ABD Doları)
01.10.202501.10 .2025Kredinin Alınması30,0030,00 TL
31.12.202531.12 .2025Dönem Sonu Envanteri32,0032,00 TL

İşletme yabancı paralı borçların değerlemesinden doğan kur farklarını doğrudan gelir/gider hesaplarına yansıtmaktadır. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu işlemleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönem sonunda faiz tahakkuku için hesaplanan ve giderleştirilmesi gereken tutar, kredinin alındığı tarihteki kur (30,0030,00 TL) üzerinden 90.00090.000 TL olarak belirlenmelidir.

Cevap

Dönem sonunda faiz tahakkuku için hesaplanan tutarın başlangıç kuru (30,0030,00 TL) üzerinden 90.00090.000 TL olarak belirlenmesi ifadesi yanlıştır; doğru tutar dönem sonu kuru üzerinden 96.00096.000 TL olmalıdır.
Dönem sonu envanter işlemlerinde, yabancı para cinsinden borçlar ve bu borçlara ilişkin tahakkuk eden faizler bilanço tarihindeki kur (envanter kuru) üzerinden değerlenmelidir. Soru verilerine göre 31.12.202531.12.2025 tarihindeki kur 32,0032,00 TL'dir. 3.0003.000 USD tutarındaki faizin TL karşılığı 96.00096.000 TL (3.000×323.000 \times 32) olarak hesaplanmalıdır. Ancak bu seçenekte kur farkı dikkate alınmadan başlangıç kuru (30,0030,00 TL) üzerinden 90.00090.000 TL hesaplandığı belirtilmiştir, bu nedenle ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredi anaparasının dönem sonu değerlemesini yapınız.
Kambiyo Zararı = 150.000×(32,00−30,00)=300.000150.000 \times (32,00 - 30,00) = 300.000 TL
Yabancı para cinsinden borçlar dönem sonunda cari kur üzerinden değerlenir; kur artışı borçlu için zarardır.
2
Dönem sonuna kadar geçen süre için faiz tahakkukunu hesaplayınız.
Faiz (USD) = 150.000×0,08×(3/12)=3.000150.000 \times 0,08 \times (3/12) = 3.000 USD
01.10.2025 - 31.12.2025 arası geçen 3 aylık süreye ait faiz yükümlülüğü hesaplanmalıdır.
3
Hesaplanan faiz tutarının dönem sonu TL değerini bulunuz.
Faiz (TL) = 3.000 USD×32,00 TL/USD=96.0003.000 \text{ USD} \times 32,00 \text{ TL/USD} = 96.000 TL
Dönemsellik ve tahakkuk esası gereği, dönem sonundaki giderler o günkü kur üzerinden TL'ye çevrilerek kaydedilir.
4
Vadeye kalan süreyi kontrol ederek sınıflandırma işlemini belirleyiniz.
Kalan Süre = 11 Ay. 400 hesabı →\rightarrow 303 hesabı aktarımı yapılır.
14 ay vadeli kredinin 3 ayı geçtiği için kalan vade 11 aydır ve kısa vadeli sınıfa girer.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçlarda dönem sonu değerlemesi yapılırken hem anaparanın hem de tahakkuk etmiş faizlerin dönem sonu kuru üzerinden TL karşılıkları hesaplanmalı ve kısalan vadeye göre hesap sınıflandırması güncellenmelidir.

İpuçları

1
Yabancı paralı borçlarda kur artışı işletme için bir giderdir.
2
Gider tahakkukları hesaplanırken sadece borcun anaparası değil, faiz tutarı da dönem sonu kuruyla güncellenmelidir.
3
14 ay vadeli kredinin 3 ayı geçince kalan vadenin 1 yıldan kısa olup olmadığını kontrol ederek doğru hesabı (303) teyit edin.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının maliyete eklenmesi gereken özel durumları (yıl sonuna kadar olan varlık edinimi gibi) araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 153Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter işlemleri sonucunda düzenlediği mizanında 500.000500.000 TL tutarında "Alacak Senetleri" ve bu senetler için hesaplanmış 45.00045.000 TL tutarında "Alacak Senetleri Reeskontu (-)" yer almaktadır. 20262026 yılı içerisinde vadesi gelen senet tutarı tahsil edilememiş, işletme 3.0003.000 TL tutarında noter protesto masrafını peşin ödemiş ve alacak için icra takibi başlatmıştır. Dönem sonu itibarıyla yapılan incelemede, şüpheli hale gelen bu alacağın 200.000200.000 TL'lik kısmının bir gayrimenkul rehni ile güvence altında olduğu anlaşılmıştır.

İşletme, şüpheli alacağın teminatsız kısmı için karşılık ayırmaya karar verdiğine göre, 31.12.202631.12.2026 tarihinde kaydetmesi gereken karşılık gideri tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 303.000303.000

Cevap

İşletmenin 31.12.202631.12 .2026 tarihinde ayırması gereken karşılık tutarı 303.000303.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar hesaplanırken, öncelikle vadesinde ödenmeyen senedin asıl tutarına işletmece katlanılan ve borçluya yansıtılacak olan noter protesto masrafı eklenmiştir (500.000+3.000=503.000500.000 + 3.000 = 503.000 TL). Şüpheli ticari alacaklara ilişkin karşılık ayırma kuralları gereği, alacağın teminat (gayrimenkul rehni) ile güvence altına alınmış kısmı için karşılık ayrılamayacağından, toplam tutardan teminat tutarı düşülmüş ve kalan teminatsız bakiye (503.000−200.000=303.000503.000 - 200.000 = 303.000 TL) karşılık gideri olarak belirlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın toplam değerinin belirlenmesi
503.000503.000 TL
VUK hükümlerine göre alacaklı tarafından ödenen protesto masrafları borçluya rücu edildiği için alacağın nominal değerine (500.000500.000 + 3.0003.000) eklenir.
2
Şüpheli alacak için teminat ayrımının yapılması
Teminatsız Kısım: 303.000303.000 TL
Alacağın 200.000200.000 TL'lik kısmı gayrimenkul rehni ile güvence altındadır. Şüpheli alacaklar için karşılık, alacağın sadece teminatsız kalan kısmı için ayrılabilir (503.000−200.000503.000 - 200.000).
3
Karşılık giderinin muhasebeleştirilmesi
303.000303.000 TL Karşılık Gideri
İhtiyatlılık kavramı gereği, kesinleşmiş değil ancak gerçekleşmesi muhtemel zararlar için karşılık ayrılarak dönem karı doğru hesaplanır.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacaklarda protesto masraflarının rücu edilmesi ve teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamayacağı kuralı.

İpuçları

1
Alacak için yapılan noter masrafları borçlunun hesabına borç kaydedilir.
2
Karşılık ayırma işleminde alacağın nominal değeri değil, tasarruf değeri (teminatsız kalan toplam hak) esas alınır.
3
Önceki dönem sonunda ayrılan reeskont tutarı, 01.01.202601.01.2026 tarihinde '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabına aktarılarak kapatılmıştır, cari yıl sonundaki karşılığı etkilemez.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrıldıktan sonraki dönemde alacağın bir kısmının tahsil edilmesi veya tamamen değersiz hale gelmesi durumunda yapılacak kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 154Soru →

Yakamoz İşletmesi'nin dönem sonu stok işlemleriyle ilgili veriler şu şekildedir:

Hesap / İşlem BilgisiTutar (TL)
153153 Ticari Mallar Hesabı Borç Toplamı750.000750.000
153153 Ticari Mallar Hesabı Alacak Toplamı120.000120.000
Dönem Sonu Fiili Sayım Sonucu200.000200.000

Envanter çalışmaları sırasında ayrıca şu tespitler yapılmıştır:
- Fiili sayım sonucuna, işletme deposunda emanet (konsinye) olarak bulunan başka bir firmaya ait 25.00025.000 TL değerindeki mallar dahil edilmiştir.
- İşletmenin satın aldığı ve faturası ulaştığı halde henüz yolda olduğu için fiili sayıma dahil edilemeyen 40.00040.000 TL değerindeki malların mülkiyetinin işletmeye geçtiği belirlenmiştir.
- Mevcut stokların dönem sonu piyasa (emsal) bedeli 160.000160.000 TL'dir.

Buna göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 55.00055.000

Cevap

İşletmenin ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı 55.00055.000 TL'dir.
İşletmenin gerçek stok maliyeti belirlenirken; fiili sayım sonucundan emanet mallar düşülmeli (200.000−25.000=175.000200.000 - 25.000 = 175.000 TL) ve mülkiyeti işletmede olan yoldaki mallar eklenmelidir (175.000+40.000=215.000175.000 + 40.000 = 215.000 TL). Bu durumda 215.000215.000 TL maliyetli stokların değeri 160.000160.000 TL'ye düştüğü için aradaki 55.00055.000 TL fark için karşılık ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili sayım sonucunu emanet mallardan arındırın.
200.000−25.000=175.000200.000 - 25.000 = 175.000 TL
Emanet mallar işletmenin öz malı değildir, stok maliyetine dahil edilemez.
2
Yoldaki malları (mülkiyeti işletmeye geçen) maliyete dahil edin.
175.000+40.000=215.000175.000 + 40.000 = 215.000 TL
Mülkiyeti işletmeye geçmiş yoldaki mallar, fiili sayımda olmasa da envanterde gösterilmelidir.
3
Düzeltilmiş stok maliyeti ile piyasa (emsal) bedelini karşılaştırın.
215.000215.000 TL (Maliyet) > 160.000160.000 TL (Piyasa)
İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet bedeli piyasa değerinin üzerindeyse karşılık ayrılır.
4
Değer düşüklüğü karşılığı tutarını hesaplayın.
215.000−160.000=55.000215.000 - 160.000 = 55.000 TL
Maliyet ile piyasa değeri arasındaki olumsuz fark kadar karşılık gideri kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Değerleme ve Karşılık İşlemleri

İpuçları

1
Envanterde sadece mülkiyeti işletmeye ait olan mallar değerlemeye tabi tutulur.
2
Fiili sayıma dahil olan emanet malları çıkarıp, sayımda olmayan ancak yoldaki öz mallarınızı ekleyerek net maliyeti bulun.
3
Gerçek maliyet bedelini 215.000215.000 TL olarak bulduktan sonra bunu 160.000160.000 TL olan piyasa değeri ile karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrıldıktan sonra stokların bir sonraki dönemde maliyet bedelinin üzerinde satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 155Soru →

Bir işletme, 20252025 yılı sonu değerleme işlemleri kapsamında portföyündeki alacak senetlerini tasarruf değeriyle değerleme kararı almıştır. İşletmenin mizanında yer alan ve vadesine 3636 gün kalmış olan 90.90090.900 TL nominal değerli alacak senedi için yıllık %10\%10 reeskont oranı uygulanacaktır. Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre hesaplama yapan işletmenin, bu senedi bilançoda göstereceği net (tasarruf) değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000

Cevap

Senedin nominal değerinden iç iskonto yöntemiyle hesaplanan reeskont tutarı düşüldüğünde kalan 90.00090.000 TL, senedin bilançodaki net (tasarruf) değeridir.
Vergi Usul Kanunu'na göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto formülü (F=(A×n×t)/(36.000+n×t)F = (A \times n \times t) / (36.000 + n \times t)) uygulanır. İşlem sonucunda bulunan 900900 TL reeskont tutarı, senedin nominal değeri olan 90.90090.900 TL'den çıkarıldığında, senedin bilanço tarihindeki gerçek değerini yansıtan 90.00090.000 TL tasarruf değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Reeskont faiz tutarının hesaplanması için Vergi Usul Kanunu'na (VUK) uygun olan iç iskonto formülünün belirlenmesi.
F=A×n×t36.000+(n×t)F = \frac{A \times n \times t}{36.000 + (n \times t)}
VUK uyarınca senet reeskont işlemlerinde iç iskonto yönteminin kullanılması yasal bir zorunluluktur.
2
Verilen değerlerin (A=90.900A = 90.900 TL, n=36n = 36 gün, t=10t = 10) formülde yerine konulması.
F=90.900×36×1036.000+(36×10)=32.724.00036.360F = \frac{90.900 \times 36 \times 10}{36.000 + (36 \times 10)} = \frac{32.724.000}{36.360}
Faiz hesaplamasında gün esaslı yıllık oran kullanılmaktadır.
3
İskonto (reeskont) tutarının hesaplanması.
F=900F = 900 TL
Senedin vadesine kalan süreye isabet eden faiz yükü belirlenmiştir.
4
Senedin net (tasarruf) değerinin bulunması.
90.900−900=90.00090.900 - 900 = 90.000 TL
Tasarruf değeri, nominal değerden reeskont tutarının çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ile Değerleme

İpuçları

1
VUK'a göre reeskont hesaplamalarında her zaman 'İç İskonto' formülü kullanılır.
2
İç iskonto formülünde payda kısmının 36.000+(n×t)36.000 + (n \times t) şeklinde olduğuna dikkat edin.
3
Tasarruf değeri = Nominal Değer - Reeskont Tutarı formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Borç senetleri reeskontunun dönem sonu karı üzerindeki etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 156Soru →

İşletmenin 20252025 yılı faaliyetlerine ilişkin alacak hesaplarını ilgilendiren bazı envanter bilgileri aşağıda yer almaktadır:

* 20242024 yılında 80.00080.000 TL tutarlı senetli ticari alacağın tamamı için şüpheli alacak karşılığı ayrılmıştır. Söz konusu alacağın 60.00060.000 TL'lik kısmı 15.02.202515.02.2025 tarihinde nakden tahsil edilmiş, kalan kısmın tahsil kabiliyeti kalmadığı için kayıtlardan silinmiştir.
* 01.12.202501.12.2025 tarihinde yurt dışındaki bir müşteriye 10.00010.000 USD tutarında senetsiz mal satılmıştır (Satış tarihindeki kur: 11 USD = 3232 TL).
* 31.12.202531.12.2025 tarihinde kur 11 USD = 3636 TL olarak belirlenmiştir. Aynı tarihte müşterinin ödeme güçlüğü nedeniyle alacak için dava açılmış ve alacak şüpheli hale gelmiştir. Bu alacak için işletmenin elinde 160.000160.000 TL tutarında gayrimenkul rehni (teminat) bulunmaktadır. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kısmı için karşılık ayırmıştır.

Buna göre, yukarıdaki işlemlerin işletmenin 20252025 yılı dönem kârı veya zararı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000 TL azalış

Cevap

İşlemlerin dönem kârı üzerindeki net etkisi 100.000100.000 TL azalış yönündedir.
İşletme, 2024 yılından gelen karşılığın tahsil edilen 60.00060.000 TL'lik kısmı için '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabını kullanarak gelir kaydeder. Cari dönemdeki 10.00010.000 USD tutarındaki alacak, dönem sonunda 3636 TL kurundan değerlendiğinde ortaya çıkan 40.00040.000 TL'lik kur farkı (360.000−320.000360.000 - 320.000) '646 Kambiyo Karları' hesabına gelir yazılır. Alacak şüpheli hale geldiğinde, değerlenmiş tutar olan 360.000360.000 TL'den teminat tutarı olan 160.000160.000 TL düşülür ve kalan 200.000200.000 TL için '654 Karşılık Giderleri' hesabına gider kaydı yapılır. Sonuç olarak, +60.000+40.000−200.000=−100.000+60.000 + 40.000 - 200.000 = -100.000 TL net etki oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Önceki dönemden devreden karşılığın tahsilat etkisini hesapla.
60.00060.000 TL gelir (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar)
Önceki dönemde gider yazılan karşılığın tahsil edilen kısmı cari dönemde gelir kaydedilir. Tahsil edilemeyen 20.00020.000 TL ise zaten karşılıklı olduğu için kâr/zarar etkisi yaratmaz.
2
Yabancı paralı alacağın dönem sonu değerlemesini yap.
40.00040.000 TL gelir (646 Kambiyo Karları)
VUK uyarınca alacaklar borsa rayici veya kur ile değerlenir. 10.00010.000 USD ×(36−32)=40.000\times (36 - 32) = 40.000 TL kur farkı geliri doğar.
3
Yeni şüpheli alacak için ayrılacak karşılık tutarını belirle.
200.000200.000 TL gider (654 Karşılık Giderleri)
Şüpheli alacak tutarı değerlenmiş kur üzerinden 360.000360.000 TL'dir. Teminatlı kısım (160.000160.000 TL) için karşılık ayrılamayacağından, sadece teminatsız kısım olan 200.000200.000 TL gider yazılır.
4
Net kâr/zarar etkisini topla.
+60.000+40.000−200.000=−100.000+60.000 + 40.000 - 200.000 = -100.000 TL
Gelir ve gider unsurlarının net farkı işletmenin dönem sonucunu belirler.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı uyarınca şüpheli alacaklarda sadece teminatsız kısım için karşılık ayrılır ve yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kurla değerlenir.
Soru 157Soru →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak üzere 1.500.0001.500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir binek otomobil satın almıştır. İşletme KDV tutarını maliyet bedeline eklememiş, doğrudan genel gider yazmayı tercih etmiştir. Söz konusu taşıtın faydalı ömrü 5 yıl olup işletme amortisman hesaplamasında 'Normal Amortisman' yöntemini kullanmaktadır.

Buna göre, taşıtın 31.12.202631.12.2026 tarihli bilançosunda yer alacak Net Defter Değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.100.0001.100.000

Cevap

Taşıtın 31.12.2026 tarihindeki net defter değeri 1.100.0001.100.000 TL olarak hesaplanır.
Vergi Usul Kanunu'na göre binek otomobillerde kıst amortisman uygulanır. 01.09.202501.09.2025 tarihinde alınan araç için 2025 yılında sadece Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan 4 aylık amortisman (100.000100.000 TL) ayrılır. 20262026 yılında ise tam yıllık amortisman (300.000300.000 TL) ayrılır. Toplam birikmiş amortisman olan 400.000400.000 TL maliyet bedeli olan 1.500.0001.500.000 TL'den düşüldüğünde, net defter değeri 1.100.0001.100.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman matrahını ve oranını belirle
Maliyet: 1.500.0001.500.000 TL, Oran: 1/5=%201/5 = \%20
KDV maliyete eklenmediği için matrah net alış bedelidir.
2
2025 yılı (Kıst) amortismanını hesapla
(1.500.000×%20)×(4/12)=100.000(1.500.000 \times \%20) \times (4/12) = 100.000 TL
Eylül-Aralık döneminde aracın işletmede kaldığı 4 ay için pay ayrılır.
3
2026 yılı amortismanını hesapla
1.500.000×%20=300.0001.500.000 \times \%20 = 300.000 TL
İkinci yıl için kıst uygulaması bittiğinden tam yıllık pay hesaplanır.
4
Net defter değerini hesapla
1.500.000−(100.000+300.000)=1.100.0001.500.000 - (100.000 + 300.000) = 1.100.000 TL
Maliyet bedelinden toplam birikmiş amortisman düşülerek bilanço değerine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması
Soru 158Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılan kasa sayımı ve mizan bilgileri şöyledir:

- Fiili kasa mevcudu: 12.60012.600 TL
- 100100 Kasa hesabı borç kalanı: 12.00012.000 TL

Farkın nedeni aynı gün belirlenemediğine göre, yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100100 Kasa hesabı 600600 TL borçlandırılır.

Cevap

Fiili mevcudu kayıtlı değerden yüksek olan işletmede kasa fazlası bulunmaktadır ve bu fazlalığın kayda alınması için 100 Kasa hesabı 600 TL borçlandırılmalıdır.
Kasa sayımında fiili durumun (12.60012.600 TL) kayıtlı durumdan (12.00012.000 TL) fazla olması bir kasa fazlası olduğunu gösterir. Muhasebe kayıtlarının fiili durumu yansıtması gerektiğinden, 100 Kasa hesabının borç tarafına 600600 TL yazılarak hesap bakiyesi fiili mevcuda (12.60012.600 TL) eşitlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili kasa mevcudu ile kayıtlı değer (mizan bakiyesi) karşılaştırılır.
12.60012.600 TL (Fiili) - 12.00012.000 TL (Kayıtlı) = 600600 TL Fark.
Envanter farkının yönünü (noksan/fazla) belirlemek için karşılaştırma şarttır.
2
Farkın niteliği tespit edilir.
Fiili mevcut > Kayıtlı değer olduğu için 'Kasa Fazlası' mevcuttur.
Kasadaki gerçek para miktarının kayıtlardan fazla olması fazlalık durumunu ifade eder.
3
Muhasebe kaydı kuralları uygulanır.
Kasa hesabını fiili duruma getirmek için 100 Kasa hesabı 600600 TL borçlandırılır; fark geçici bir hesap olan 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabına alacak kaydedilir.
Varlık hesaplarındaki artışlar borca kaydedilir, nedeni bilinmeyen fazlalıklar ise 397 hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Kasa sayım fazlasının tespiti ve geçici hesaba (397) alınması
Tahmini Süre:45s
Soru 159Soru →

İşletmelerde dönem sonu envanter süreci, iktisadi kıymetlerin miktar ve değer olarak saptanmasını kapsayan kapsamlı bir çalışmadır. Bu süreç; fiili durumu belirleyen muhasebe dışı envanter ve kayıtları düzenleyen muhasebe içi envanter olmak üzere iki temel aşamadan oluşur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'muhasebe içi envanter' (kaydi envanter) aşamasında gerçekleştirilen işlemlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin elinde bulunan stokların ve kasa mevcudunun tartılması, sayılması ve ölçülmesi suretiyle fiziki durumunun belirlenmesi

Cevap

İşletmenin elinde bulunan stokların ve kasa mevcudunun tartılması, sayılması ve ölçülmesi suretiyle fiziki durumunun belirlenmesi işlemi muhasebe dışı envanterdir.
Muhasebe süreci içerisinde envanter çalışmaları iki aşamadan oluşur. Muhasebe dışı envanter; işletmenin varlık ve borçlarının sayılması, ölçülmesi ve tartılması gibi fiziksel yöntemlerle fiili durumun saptanmasıdır. Dolayısıyla stokların ve kasanın fiziki olarak sayılması/tartılması bir muhasebe dışı envanter işlemidir. Muhasebe içi envanter ise bu fiziksel tespitlerden sonra gelen değerleme, amortisman ayırma, reeskont hesaplama ve dönem ayırıcı kayıtların yapılması gibi tamamen defter kayıtları üzerinde yürütülen süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Envanter aşamalarının tanımlanması
Envanter süreci Muhasebe Dışı (Fiili) ve Muhasebe İçi (Kaydi) olmak üzere ikiye ayrılır.
İşletme mevcudunu belirlemek için önce fiziksel tespit, sonra bu tespitin kayıtlara aktarılması gerekir.
2
Muhasebe dışı envanter işlemlerinin ayrıştırılması
Saymak, ölçmek, tartmak ve belgeleri (banka ekstresi vb.) kontrol etmek gibi eylemler 'muhasebe dışı' aşamadır.
Bu işlemler muhasebe defterleri dışında, fiziksel ortamda veya belgeler üzerinde gerçekleştirilir.
3
Muhasebe içi envanter işlemlerinin belirlenmesi
Değerleme, amortisman, reeskont, karşılık ve tahakkuk gibi kayıt işlemleri 'muhasebe içi' aşamadır.
Bu işlemler doğrudan yevmiye defteri ve büyük defter kayıtları üzerinden yürütülür.

Anahtar Kavram

Muhasebe İçi ve Muhasebe Dışı Envanter Ayrımı

İpuçları

1
İşlemlerin nerede yapıldığına odaklanın: Depoda mı yoksa defter başında mı?
2
'Saymak, ölçmek ve tartmak' ifadeleri genellikle fiziksel (muhasebe dışı) tespiti işaret eder.
3
Muhasebe içi envanter, genel geçici mizandaki rakamların gerçek (envanter) değerlerine getirilmesi için yapılan kayıt işlemleridir.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe dışı envanterde bulunan miktar ile muhasebe kayıtları arasındaki farkların (sayım noksanı/fazlası) nasıl muhasebeleştirildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 160Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla mizanında "121 Alacak Senetleri" hesabının borç kalanı 484.800484.800 TL, "321 Borç Senetleri" hesabının alacak kalanı ise 242.400242.400 TL'dir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında aşağıdaki bilgiler tespit edilmiştir:

- Alacak senetlerinin 121.200121.200 TL'lik kısmı, bir bayiden alınan teminat senedidir; kalan tutar ise ticari işlemlerden kaynaklanmaktadır.
- Borç senetlerinin tamamı ticari borçlar için verilmiştir.
- Tüm ticari senetlerin vadesine kalan gün sayısı 3636, yıllık reeskont faiz oranı ise %10\%10'dur.
- İşletme, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine uygun olarak reeskont ayırma kararı almıştır.

Buna göre, reeskont işlemleri sonucunda işletmenin dönem net kârı üzerindeki etkisi ve bilançodaki senetlerin net defter değerleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönem net kârı 1.2001.200 TL azalır; Alacak Senetlerinin net bilanço değeri 481.200481.200 TL, Borç Senetlerinin net bilanço değeri 240.000240.000 TL olur.

Cevap

Dönem net kârı 1.2001.200 TL azalır; Alacak Senetlerinin net bilanço değeri 481.200481.200 TL, Borç Senetlerinin net bilanço değeri 240.000240.000 TL olur.
Reeskont hesaplaması sadece ticari nitelikteki senetler üzerinden yapılmalıdır. 363.600363.600 TL'lik ticari alacak senedi için iç iskonto yöntemiyle hesaplanan 3.6003.600 TL gider yazılırken, 242.400242.400 TL'lik borç senedi için 2.4002.400 TL gelir yazılmıştır. Net sonuç kârın 1.2001.200 TL azalmasıdır. Bilançoda ise senetlerin nominal değerlerinden ayrılan reeskont tutarları düşülerek net bilanço değerlerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Reeskonta tabi tutulacak tutarların belirlenmesi
Ticari Alacak Senetleri: 484.800−121.200=363.600484.800 - 121.200 = 363.600 TL; Ticari Borç Senetleri: 242.400242.400 TL.
VUK ve muhasebe standartlarına göre sadece ticari işlemlerden doğan senetlere reeskont ayrılabilir; teminat senetlerine reeskont ayrılmaz.
2
İç İskonto formülü ile reeskont tutarlarının hesaplanması
Alacak Reeskontu: (363.600×10×36)/(36000+(10×36))=3.600(363.600 \times 10 \times 36) / (36000 + (10 \times 36)) = 3.600 TL; Borç Reeskontu: (242.400×10×36)/(36000+(10×36))=2.400(242.400 \times 10 \times 36) / (36000 + (10 \times 36)) = 2.400 TL.
VUK uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto metodu zorunludur.
3
Gelir tablosu etkisinin hesaplanması
657 Reeskont Faiz Giderleri: 3.6003.600 TL (Borç); 647 Reeskont Faiz Gelirleri: 2.4002.400 TL (Alacak). Net Etki: 3.600−2.400=1.2003.600 - 2.400 = 1.200 TL Kâr Azalışı.
Alacak senedi reeskontu gider, borç senedi reeskontu gelirdir.
4
Bilanço değerlerinin saptanması
Net Alacak: 484.800−3.600=481.200484.800 - 3.600 = 481.200 TL; Net Borç: 242.400−2.400=240.000242.400 - 2.400 = 240.000 TL.
122 ve 322 numaralı hesaplar ilgili varlık ve kaynak hesaplarını bilançoda net değerleriyle göstermek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Reeskont İşlemleri ve İç İskonto Metodu
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 8 / 16Sonraki