Examkin

Muhasebe Hataları

172 soru

Soru 61Soru →

İşletme, 3.6003.600 TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) satın almıştır. Yapılan yevmiye kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borç sütununa doğru tutar yazılmasına rağmen, "320 Satıcılar" hesabının alacak sütununa 6.3006.300 TL kaydedilmiştir.

Bu kayıt hatası ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici mizan toplamları arasında 2.7002.700 TL fark oluşur ve alacak toplamı borç toplamından fazladır.

Cevap

Geçici mizan toplamları arasında 2.700 TL fark oluşması ve alacak toplamının borç toplamından daha büyük çıkması
Yapılan yevmiye kaydında borç tarafına (153 Ticari Mallar) doğru tutar olan 3.6003.600 TL, alacak tarafına (320 Satıcılar) ise yanlışlıkla 6.3006.300 TL yazılmıştır. Bu durum bir asimetrik kayıt hatasıdır. Aradaki 2.7002.700 TL'lik (6.300−3.6006.300 - 3.600) fark, yevmiye maddesinin alacak toplamını borç toplamından büyük hale getirir. Yevmiye defterinden mizanlara aktarım yapıldığında, alacak sütunu toplamı borç sütunu toplamından tam olarak bu fark (2.7002.700 TL) kadar fazla çıkacaktır. Ayrıca rakamların yer değiştirmesi (36→6336 \rightarrow 63) sonucu oluşan bu hata tutarı (2.7002.700), 99'a kalansız bölünebildiği için tipik bir rakam yer değiştirme (transpozisyon) hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken ve yapılan kaydı karşılaştırın.
Borç tarafına 3.6003.600 TL (doğru), alacak tarafına 6.3006.300 TL (yanlış) yazılmıştır.
Hatanın hangi hesapları ve tarafları etkilediğini belirlemek için.
2
Rakam hatasından kaynaklanan farkı hesaplayın.
6.300−3.600=2.7006.300 - 3.600 = 2.700 TL.
Mizan dengesini bozacak olan net fark tutarını bulmak için.
3
Mizan üzerindeki etkiyi belirleyin.
Alacak tarafı 2.7002.700 TL daha fazla kaydedildiği için mizan alacak toplamı borç toplamından 2.7002.700 TL büyük çıkacaktır.
Asimetrik kayıt hatalarında yanlış yazılan taraf mizan toplamını o yönde büyütür.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve 9 Kuralı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemin her iki tarafa da yanlış (ancak aynı) tutarla kaydedilmesi durumunda mizan denkliğinin nasıl etkileneceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Rakam hatalarında farkın 9'a bölünüp bölünmediğini kontrol ederek hatanın türünü (transpozisyon) hızla teşhis edebilirsiniz. 6.300−3.600=2.7006.300 - 3.600 = 2.700 ve 2.700/9=3002.700 / 9 = 300 (kalansız), bu durum hatanın rakamların yer değiştirmesinden kaynaklandığını doğrular.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 62Soru →

İşletmenin '121 Alacak Senetleri' hesabına ait büyük defter (defter-i kebir) kayıtlarında borç toplamı 426.500426.500 TL, alacak toplamı ise 226.500226.500 TL olarak doğru hesaplanmıştır. Ancak mizan düzenlenirken bu hesabın alacak toplamı mizana sehven 262.500262.500 TL olarak aktarılmıştır.

Buna göre, yapılan bu hatanın mizan üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın alacak toplamı, borç toplamının 36.00036.000 TL üzerinde gerçekleşir.

Cevap

Mizanın alacak toplamının, borç toplamından 36.00036.000 TL daha fazla çıkması durumudur.
Mizanın alacak toplamının borç toplamından 36.00036.000 TL üzerinde gerçekleşmesi doğrudur. Çünkü büyük defterde 226.500226.500 TL olarak hesaplanan doğru alacak toplamı, mizana aktarılırken rakamların yerinin değiştirilmesi (transpozisyon) sonucu 262.500262.500 TL olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mizan tablosunun alacak sütununda 36.00036.000 TL (262.500−226.500262.500 - 226.500) tutarında bir yapay fazlalık yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük defterdeki doğru tutarlar ile mizana aktarılan hatalı tutarı karşılaştırın.
Doğru Alacak Toplamı: 226.500226.500 TL; Mizana Aktarılan Hatalı Tutar: 262.500262.500 TL.
Hatanın boyutunu ve hangi sütunu etkilediğini belirlemek için gereklidir.
2
Hatalı aktarım ile doğru aktarım arasındaki farkı hesaplayın.
262.500−226.500=36.000262.500 - 226.500 = 36.000 TL.
Mizandaki dengesizliğin miktarını bulmak için kullanılır.
3
Farkın mizan dengesi (Borç = Alacak) üzerindeki etkisini yorumlayın.
Alacak sütunu 36.00036.000 TL fazla yazıldığından, mizan alacak toplamı borç toplamından 36.00036.000 TL daha yüksek çıkacaktır.
Mizanın matematiksel eşitliğinin nasıl bozulduğunu anlamak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Büyük defterden mizana aktarım sırasında yapılan meblağ hataları, mizanın karşılıklı sütun toplamları arasındaki eşitliği hata tutarı kadar bozar.

İpuçları

1
Hangi hesabın hangi sütununda (borç mu alacak mı) hata yapıldığını belirleyin.
2
Büyük defterdeki doğru rakam ile mizandaki yanlış rakam arasındaki farkı bulun.
3
226.500226.500 yerine 262.500262.500 yazılması alacak tarafını 36.00036.000 TL artırır; bu da mizan dengesini alacak tarafı lehine bozar.

Daha Fazla Pratik

Büyük defterden mizana aktarım hatalarının mizan bakiyelerini nasıl etkilediğini inceleyen diğer senaryolara göz atın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 63Soru →

İşletme, vadesi gelen 18.00018.000 TL tutarındaki bir borç senedini banka hesabı aracılığıyla ödemiştir. Muhasebe görevlisi bu işlemi yevmiye defterine kaydederken "102 Bankalar" hesabını borçlandırmış, "321 Borç Senetleri" hesabını ise alacaklandırmıştır. Yapılan bu hatanın düzeltilmesi için gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 321 Borç Senetleri Hesabı 36.000 (Borçlu) / 102 Bankalar Hesabı 36.000 (Alacaklı)

Cevap

Düzeltme kaydında '321 Borç Senetleri' hesabı 36.00036.000 TL borçlandırılmalı ve '102 Bankalar' hesabı 36.00036.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Muhasebede taraf (yön) hatası, bir işlemin borç ve alacak taraflarının tamamen yer değiştirilerek kaydedilmesidir. Borç senedi ödemesinde normalde Borç Senetleri (Pasif azalış) borçlu, Bankalar (Aktif azalış) alacaklı olmalıdır. Hata sonucu Bankalar borçlu, Borç Senetleri alacaklı kaydedildiğinde; her iki hesap da gerçek durumundan 18.00018.000 TL zıt yönde uzaklaşmıştır. Bu hatayı gidermek için hesapları önce sıfırlayan (18.00018.000), sonra da olması gereken bakiyeye getiren (18.00018.000) toplam 36.00036.000 TL'lik (2×2 \times Tutar) ters bir kayıt yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydın etkisini belirleme
Bankalar hesabı 18.00018.000 TL fazla borçlu, Borç Senetleri hesabı ise 18.00018.000 TL fazla alacaklı görünmektedir.
İşlem taraflar (borç/alacak) tamamen yer değiştirilerek kaydedilmiştir.
2
Düzeltme tutarının hesaplanması
Düzeltme tutarı = 18.000×2=36.00018.000 \times 2 = 36.000 TL.
Taraf hatalarında bir katı hatayı sıfırlamak, ikinci katı ise doğru kaydı oluşturmak için gereklidir.
3
Doğru yevmiye kaydının oluşturulması
Azalan bir borç senedi için 321 hesabı borçlandırılırken, azalan bir banka varlığı için 102 hesabı alacaklandırılır.
Pasif karakterli hesaplardaki azalışlar borca, aktif karakterli hesaplardaki azalışlar ise alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) hatalarının düzeltilmesinde 'Çift Tutar' (2×2 \times Kayıt Tutarı) kuralı uygulanır.
Soru 64Soru →

İşletme, 750750 TL tutarındaki bir genel yönetim giderini nakit olarak ödemiş ancak yevmiye defterine kayıt yaparken her iki hesabın tutarını da yanlışlıkla 570570 TL olarak kaydetmiştir. Bu hatanın mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkacağı ifadesi doğrudur.
Yevmiye kaydının hem borç hem de alacak tarafına aynı yanlış tutarın (570570 TL) yazılması, çift taraflı kayıt sisteminin matematiksel dengesini bozmaz. Mizan, borç ve alacak sütunlarının birbirine eşitliğini kontrol ettiği için bu durumda borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam edecektir. Bu tür simetrik hatalar mizan üzerinden tespit edilemeyen hatalar grubuna girer.

Adım Adım Çözüm

1
Hatanın niteliğini analiz et.
İşlem 750750 TL yerine her iki tarafa (Borç/Alacak) 570570 TL olarak kaydedilmiştir.
Bu bir simetrik meblağ hatasıdır; yani yevmiye kaydının dengesi bozulmamıştır.
2
Mizan eşitliği kuralını uygula.
Borç sütunu toplamı = Alacak sütunu toplamı.
Yevmiye kaydında borç ve alacak eşit olduğu sürece mizan toplamları daima birbirine eşit çıkar.
3
Hatanın mizan üzerindeki etkisini belirle.
Mizan dengesi korunur, ancak toplamlar olması gerekenden 180180 TL eksik görünür.
Mizan sadece matematiksel (tutarsal) dengeyi kontrol eder, rakamın doğruluğunu kontrol etmez.

Anahtar Kavram

Simetrik meblağ hataları mizan dengesini (borç-alacak eşitliğini) bozmaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullanılan bir taşıt için 18.00018.000 TL tutarındaki kasko sigortası poliçe bedelini banka hesabı aracılığıyla ödemiş; ancak bu işlemi yevmiye defterine sehven iki kez kaydetmiştir. Bu hata ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan denkliği bozulmaz; ancak mizan borç ve alacak toplamları 18.00018.000 TL fazla görünür.

Cevap

Mizan denkliği bozulmaz; ancak mizan borç ve alacak toplamları hata tutarı olan 18.00018.000 TL kadar fazla görünür.
Mükerrer kayıt hatasında, yevmiye defterine yapılan kayıt her iki tarafta (borç ve alacak) aynı miktarda ve dengeli bir şekilde tekrarlandığı için mizan denge prensibi bozulmaz. Fakat ilgili hesapların bakiyeleri ve dolayısıyla mizan toplamları, gerçek işlem tutarı kadar (18.00018.000 TL) olması gerekenden yüksek görünür.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin normal yevmiye kaydını analiz etmek
Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri hesabı 18.00018.000 TL borçlandırılırken, Bankalar hesabı 18.00018.000 TL alacaklandırılmıştır.
Sigorta poliçe bedeli ödemesi işletme için bir giderdir ve banka üzerinden yapılmıştır.
2
Mükerrer kaydın etkisini belirlemek
Aynı kayıt (Borç: 18.00018.000, Alacak: 18.00018.000) bir kez daha yapılmıştır. Toplamda borç tarafına 36.00036.000 TL, alacak tarafına 36.00036.000 TL yazılmıştır.
Mükerrer kayıt, bir işlemin yevmiye defterine iki kez girilmesi anlamına gelir.
3
Mizan üzerindeki sonucu analiz etmek
Mizan borç ve alacak sütunları birbirine eşit kalır (36.000=36.00036.000 = 36.000), ancak her iki taraf da olması gerekenden 18.00018.000 TL fazla çıkar.
Çift taraflı kayıt sistemi nedeniyle denge korunur fakat tutarlar gerçek durumdan sapar.

Anahtar Kavram

Mükerrer (tekrar) kayıt hatalarında mizan denkliği bozulmaz ancak toplamlar hatalı tutar kadar şişer.

İpuçları

1
Mizanın temel işlevini hatırlayın: Borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit olup olmadığını kontrol eder.
2
Eğer bir yevmiye maddesi hem borcu hem alacağı ile birlikte iki kez yazılırsa, mizan yine dengede kalır mı?

Daha Fazla Pratik

Mizan denkliğini bozmayan diğer hata türlerini (unutma, telafi edici hatalar) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

İşletme, bir satıcıya olan 3.0003.000 TL tutarındaki borcunu banka aracılığıyla ödemiştir. Ancak yevmiye defterine yapılan kayıtta işlem tutarı yanlışlıkla aşağıdaki gibi 300300 TL olarak gösterilmiştir:

Hesap AdıBorçAlacak
320 SATICILAR300300
102 BANKALAR300300

Bu meblağ hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar Hesabı 2.7002.700 TL borçlu, 102 Bankalar Hesabı 2.7002.700 TL alacaklı.

Cevap

320 Satıcılar Hesabı 2.7002.700 TL borçlu, 102 Bankalar Hesabı 2.7002.700 TL alacaklı olarak kaydedilmelidir.
Soruda belirtilen durum bir 'eksik meblağ' hatasıdır. Muhasebe standartlarına göre, bir işlem eksik tutarla kaydedilmişse, yapılan kayıt ters çevrilmez; bunun yerine eksik kalan fark tutarı kadar, aynı hesaplara aynı yönde bir ilave kayıt yapılır. 3.0003.000 TL ödenmiş ancak 300300 TL kaydedilmişse, 2.7002.700 TL eksik kalmıştır. Bu nedenle Satıcılar hesabı 2.7002.700 TL borçlandırılıp Bankalar hesabı 2.7002.700 TL alacaklandırılarak kayıt doğru tutara tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Hata türünü ve fark tutarını belirleyin.
Eksik meblağ hatası mevcuttur. Fark: 3.000−300=2.7003.000 - 300 = 2.700 TL.
Meblağ hatası aynı hesaplar üzerinde eksik tutar kadar ilave kayıtla düzeltilir.
2
Düzeltme kaydındaki hesap yönlerini tayin edin.
320 Satıcılar (Borç), 102 Bankalar (Alacak).
Borç ödendiğinde pasif karakterli borç hesabı azalır (borçlandırılır), aktif karakterli varlık hesabı azalır (alacaklandırılır).
3
İlave yevmiye kaydını oluşturun.
320 SATICILAR 2.7002.700 (B) / 102 BANKALAR 2.7002.700 (A).
Daha önce kaydedilen 300300 TL ile bu 2.7002.700 TL birleştiğinde toplam 3.0003.000 TL'lik doğru tutara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Eksik meblağ hatalarında, hata yapılan hesaplar ve kayıt yönleri değiştirilmeden, sadece aradaki fark tutarı kadar ilave kayıt yapılması esastır.
Soru 67Soru →

İşletme, personeline olan 56.00056.000 TL tutarındaki borcunu banka aracılığıyla ödemiştir. Muhasebe görevlisi, '102 Bankalar' hesabına yaptığı kaydı doğru gerçekleştirmiş; ancak borçlandırılması gereken '335 Personele Borçlar' hesabını yanlışlıkla alacaklandırmıştır.

Buna göre, söz konusu taraf (yön) hatasının giderilmesi için yapılacak düzeltme kaydında '335 Personele Borçlar' hesabı ile ilgili yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 112.000112.000 TL tutarında borç kaydı yapılarak hatanın etkisi giderilmelidir.

Cevap

Hatalı tarafa kaydedilen tutarın iki katı olan 112.000112.000 TL tutarında borç kaydı yapılmalıdır.
Muhasebede bir tutar yanlış tarafa kaydedildiğinde (taraf hatası), hesabı doğru bakiyeye ulaştırmak için hatalı rakamın iki katı kadar ters yöne kayıt yapılır. 56.00056.000 TL tutarında alacak kaydı yapılan bir hesapta, 112.000112.000 TL borç kaydı yapıldığında; hesabın net bakiyesi 56.00056.000 TL borç olur ki bu da olması gereken doğru durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydı tespit et
335 Personele Borçlar hesabının alacağına 56.00056.000 TL yazılmış.
Gerçekleşen işlemin yanlış yöne kaydedildiğini belirlemek için.
2
Doğru olması gereken kaydı belirle
335 Personele Borçlar hesabının borcuna 56.00056.000 TL yazılmalıydı.
Borç ödemesi pasif karakterli bir hesabı azaltacağı için borç tarafına kayıt gerekir.
3
Düzeltme tutarını hesapla
56.000×2=112.00056.000 \times 2 = 112.000 TL
Taraf hatalarında ilk kat hatayı sıfırlar, ikinci kat ise doğru kaydı oluşturur.

Anahtar Kavram

Taraf (yön) hatalarında düzeltme, ilgili hesabın ters tarafına hatalı tutarın iki katı kadar kayıt yapılarak gerçekleştirilir.

İpuçları

1
Bir hesaba yanlışlıkla borç yerine alacak yazıldığında hesap bakiyesi nasıl etkilenir?
2
Hatalı yapılan alacak kaydını önce sıfırlamanız, sonra da doğru borç kaydını yapmanız gerektiğini düşünün.
3
Matematiksel olarak: (−56.000)+X=+56.000(-56.000) + X = +56.000 ise XX kaçtır?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir taraf hatasının her iki hesap için birden (örneğin hem kasa hem alıcılar) yapılması durumunda mizanın neden denge verebileceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 68Soru →

İşletme, 48.50048.500 TL tutarındaki ticari malı %20\%20 KDV dâhil bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Yevmiye kaydı aşamasında; "153 Ticari Mallar" ve "191 İndirilecek KDV" hesaplarına ait tutarlar doğru kaydedilmiş; ancak "102 Bankalar" hesabının alacağına rakamların yer değiştirmesi (transpozisyon) sonucu 58.20058.200 TL yerine 52.80052.800 TL kaydedilmiştir. Bu muhasebe hatası ve sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç toplamı alacak toplamından 5.4005.400 TL fazla çıkar ve hata, ilgili hesabın alacağına aradaki fark kadar ek kayıt yapılarak düzeltilir.

Cevap

Mizan borç toplamının alacak toplamından 5.4005.400 TL fazla çıkması ve hatanın ilgili hesabın alacağına ek kayıtla düzeltilmesi ifadesi doğrudur.
İşletmenin yaptığı kayıtta borç tarafı (Ticari Mallar ve KDV) toplamda 58.20058.200 TL iken, alacak tarafı (Bankalar) rakamların yer değiştirmesi nedeniyle 52.80052.800 TL olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mizan borç toplamının alacak toplamından 5.4005.400 TL (58.200−52.80058.200 - 52.800) fazla çıkmasına neden olur. Muhasebe standartlarına göre eksik yazılan meblağ hataları, aradaki fark kadar yapılacak ek bir kayıtla (tamamlama kaydı) düzeltilir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru yevmiye kaydı tutarlarını hesaplayın.
Mal bedeli: 48.50048.500 TL, KDV (%20): 9.7009.700 TL, Toplam Ödeme: 58.20058.200 TL.
Mizandaki sapmayı bulmak için öncelikle olması gereken borç/alacak toplamları bilinmelidir.
2
Yapılan hatalı kaydın borç ve alacak toplamlarını karşılaştırın.
Borç Toplamı (153 + 191): 58.20058.200 TL. Alacak Toplamı (102): 52.80052.800 TL.
Hatanın asimetrik olup olmadığı ve mizan üzerindeki etkisi bu karşılaştırma ile belirlenir.
3
Mizan farkını hesaplayın.
Fark = 58.200−52.800=5.40058.200 - 52.800 = 5.400 TL (Borç tarafı daha fazladır).
Transpozisyon (rakam kayması) sonucu oluşan matematiksel farkın mizan üzerindeki etkisini sayısal olarak doğrulamak gerekir.
4
Düzeltme yöntemini belirleyin.
Eksik tutar (5.4005.400 TL) için Bankalar hesabının alacağına ek kayıt yapılmalıdır.
Meblağ eksik yazıldığında, yevmiye maddesini tamamen silmek yerine fark kaydı (tezyid) yapmak muhasebe usullerine daha uygundur.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hatalarının Mizan ve Düzeltme Kaydı Üzerindeki Etkisi

İpuçları

1
Yevmiye kaydının borç ve alacak taraflarının toplamlarını ayrı ayrı hesaplayarak karşılaştırın.
2
Transpozisyon hatası olan 52.80052.800 ile olması gereken 58.20058.200 arasındaki farkı bulun ve bu farkın hangi tarafı eksik bıraktığını belirleyin.
3
Mizanda borç fazlası varsa, alacak tarafındaki hesapların (Bankalar gibi) eksik yazılmış olabileceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Eğer hata sonucunda meblağ fazla yazılsaydı (örneğin 58.20058.200 yerine 85.20085.200), düzeltme kaydının nasıl değişeceğini analiz edin.

Alternatif Yöntem

Matematiksel Sağlama: Bir transpozisyon hatasında oluşan fark her zaman 9 rakamına tam bölünür. Burada 5.400/9=6005.400 / 9 = 600 sonucunu verir, bu da hatanın bir basamak kayması veya yer değiştirme hatası olduğunu doğrular.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 69Soru →

İşletmenin "320 Satıcılar" hesabına ait büyük defter (defter-i kebir) kayıtlarında borç toplamı 154.200154.200 TL, alacak toplamı ise 354.200354.200 TL'dir. Bu toplamlar mizana aktarılırken, borç toplamı sehven 145.200145.200 TL olarak kaydedilmiştir. Buna göre düzenlenen mizanla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 9.0009.000 TL fazla çıkar.

Cevap

Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 9.0009.000 TL fazla çıkar.
İşletmenin büyük defterindeki borç toplamı 154.200154.200 TL iken mizana 145.200145.200 TL olarak aktarılması, mizan borç sütununun gerçek değerinden 9.0009.000 TL daha düşük görünmesine neden olur. Alacak tarafı doğru aktarıldığı için, mizanın alacak toplamı borç toplamından bu hata miktarı olan 9.0009.000 TL kadar fazla çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı aktarımın farkını hesaplayınız.
154.200−145.200=9.000154.200 - 145.200 = 9.000 TL.
Gerçek borç toplamı ile mizana aktarılan borç toplamı arasındaki sapmayı bulmak gerekir.
2
Hatanın mizan sütunları üzerindeki etkisini belirleyiniz.
Mizanın borç sütunu 9.0009.000 TL eksik kaydedilmiştir.
Borç toplamı olması gerekenden düşük bir rakamla aktarıldığı için borç tarafı noksan kalmıştır.
3
Mizan dengesi üzerindeki nihai sonucu analiz ediniz.
Alacak Toplamı - Borç Toplamı = 9.0009.000 TL.
Alacak tarafı doğru aktarıldığı halde borç tarafı eksik kaldığından, alacak toplamı borç toplamından fark kadar fazla çıkacaktır.

Anahtar Kavram

Büyük defterden mizana aktarma yapılırken yapılan tek taraflı rakam hataları (nakil hataları) mizan denkliğini tutar farkı kadar bozar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 70Soru →

İşletmenin genel geçici mizanı hazırlanırken borç tutar sütunu toplamı 920.000920.000 TL olarak doğru belirlenmiştir. Alacak tutar sütununda yer alan hesapların toplamı alınırken ise, bir hesabın 45.00045.000 TL olan alacak tutarı toplama yanlışlıkla 54.00054.000 TL olarak dahil edilmiştir.

Buna göre, mizanda başka bir hata bulunmadığı varsayıldığında, bu hata sonucunda mizan toplamları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 9.0009.000 TL fazla olur.

Cevap

Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 9.0009.000 TL fazla olur.
İşletmenin mizanı hazırlanırken alacak tarafında yer alan 45.00045.000 TL'lik bir kalem toplama 54.00054.000 TL olarak dahil edildiğinde, alacak sütununun toplamı olması gerekenden 9.0009.000 TL (54.000−45.00054.000 - 45.000) daha fazla çıkacaktır. Borç tarafı toplamı doğru hesaplandığı için, alacak toplamı borç toplamından bu fark kadar, yani 9.0009.000 TL büyük olacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı toplama işlemi sonucunda ortaya çıkan farkı hesaplayın.
54.000−45.000=9.00054.000 - 45.000 = 9.000 TL
Mizana aktarılan veya toplanan rakamdaki sapmayı belirlemek için fark alınır.
2
Hatanın hangi sütun toplamını etkilediğini tespit edin.
Alacak tutar sütunu toplamı 9.0009.000 TL fazla hesaplanmıştır.
Rakam alacak tarafında hatalı toplandığı için doğrudan bu tarafın toplamını artırır.
3
Borç ve alacak toplamları arasındaki ilişkiyi kurun.
Alacak Toplamı (929.000929.000 TL) > Borç Toplamı (920.000920.000 TL)
Borç tarafı doğruyken alacak tarafı fazla hesaplandığı için aradaki fark kadar bir dengesizlik oluşur.

Anahtar Kavram

Nakil ve toplam hataları, mizanın borç ve alacak sütunları arasında bir dengesizliğe yol açarak mizan eşitliğini bozar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru →

Bir işletme, %20\%20 KDV dahil 108.000108.000 TL bedelli ticari malı veresiye (kredili) olarak satın almış ancak bu işleme ait faturanın muhasebe kayıtlarına aktarılması hem yevmiye defteri hem de defter-i kebir aşamasında tamamen unutulmuştur. Sürekli envanter yönteminin uygulandığı bu işletmede, söz konusu unutma hatasının genel geçici mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak tarafı toplamları birbirine eşit kalır; ancak her iki tarafın toplamı da olması gerekenden 108.000108.000 TL daha düşük görünür.

Cevap

Mizanın borç ve alacak tarafı toplamlarının eşit kalması ancak her iki tarafın da kaydedilmeyen tutar kadar eksik görünmesi
Muhasebede 'Unutma Hatası', bir işlemin hem yevmiye defterine hem de büyük defter (defter-i kebir) hesaplarına hiç kaydedilmemesi durumudur. Bu durumda işlemin borç tarafına yazılması gereken toplam 108.000108.000 TL ve alacak tarafına yazılması gereken toplam 108.000108.000 TL sisteme girmediği için, mizanın her iki tarafı da aynı miktarda eksik kalır. Matematiksel olarak eşitliğin her iki yanından aynı değerin çıkarılması dengeyi değiştirmediğinden mizan denkliği bozulmaz, fakat mizan toplamları hatalı (eksik) görünür.

Adım Adım Çözüm

1
Unutulan işlemin muhasebe maddesini belirleme
Borç tarafında 153 Ticari Mallar (90.00090.000 TL) ve 191 İndirilecek KDV (18.00018.000 TL); alacak tarafında 320 Satıcılar (108.000108.000 TL) hesapları yer almalıdır.
Sürekli envanter yönteminde veresiye mal alımı bu hesaplar üzerinden takip edilir.
2
Unutma hatasının mizan denkliği üzerindeki etkisini analiz etme
İşlem hem yevmiye hem de kebir kayıtlarında tamamen yok sayıldığı için Borç toplamından 108.000108.000 TL, Alacak toplamından da 108.000108.000 TL eksilmiştir.
Eşitliğin her iki tarafından aynı tutar çıkarıldığında matematiksel denklik bozulmaz.
3
Mizan toplamları üzerindeki nihai etkiyi saptama
Mizanın borç ve alacak sütunları birbirine eşit çıksa da, mizan toplamları gerçek ekonomik faaliyetin 108.000108.000 TL altında kalır.
Unutma hataları mizan denkliğini bozmadığı için mizan üzerinden tespit edilemeyen hatalar sınıfındadır.

Anahtar Kavram

Unutma hatalarının mizan üzerindeki etkisi

Daha Fazla Pratik

Mizan denkliğini bozmadığı halde finansal tabloları etkileyen 'Yanlış Hesaba Kayıt' hataları ile ilgili örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 72Soru →

İşletme, satıcılara olan 14.00014.000 TL tutarındaki ticari borcu için bir çek keşide ederek teslim etmiştir. Muhasebe görevlisi, bu işlemi yevmiye defterine kaydederken "103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)" hesabını borçlu, "320 Satıcılar" hesabını ise alacaklı olarak kaydetmiştir. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar Hesabı 28.00028.000 (Borçlu) / 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı 28.00028.000 (Alacaklı)

Cevap

Satıcılar hesabının 28.00028.000 TL borçlandırıldığı ve Verilen Çekler hesabının 28.00028.000 TL alacaklandırıldığı düzeltme kaydı yapılmalıdır.
Muhasebede taraf hatası yapıldığında, hesapların bakiyeleri olması gerekenin tam zıttı yönde oluşur. 320 Satıcılar hesabı 14.00014.000 TL borç bakiyesi vermesi gerekirken alacak bakiyesi vermiş; 103 Verilen Çekler hesabı 14.00014.000 TL alacak bakiyesi vermesi gerekirken borç bakiyesi vermiştir. Bu hesapları doğru bakiyeye ulaştırmak için yanlış yöndeki 14.00014.000 TL'yi yok edip (1. kat) üzerine doğru bakiye olan 14.00014.000 TL'yi eklemek (2. kat) gerekir. Dolayısıyla 28.00028.000 TL tutarında düzeltme kaydı yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru kaydı belirle
Borç: 320 Satıcılar (14.00014.000), Alacak: 103 Verilen Çekler (14.00014.000)
Borç ödenince pasif karakterli hesap (320) azalır (Borç), çek keşide edilince aktif düzenleyici hesap (103) artar (Alacak).
2
Hatalı kaydı analiz et
Borç: 103 Verilen Çekler (14.00014.000), Alacak: 320 Satıcılar (14.00014.000)
Soruda belirtildiği üzere hesaplar tam ters tarafa kaydedilmiştir (Taraf Hatası).
3
Düzeltme tutarını hesapla
14.000×2=28.00014.000 \times 2 = 28.000 TL
Hatalı tutarın bir katı bakiyeyi sıfırlar, ikinci katı ise doğru bakiyeyi (14.00014.000 TL) oluşturur.
4
Düzeltme yevmiye kaydını oluştur
320 Satıcılar (B) 28.00028.000 / 103 Verilen Çekler (A) 28.00028.000
Hesapları doğru tarafa çekmek için iki katı tutarında ters kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hatalarının Çift Katı Tutarla Düzeltilmesi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir taraf hatasının gelir ve gider hesapları arasında yapılması durumunda dönem sonu karının nasıl etkileneceğini analiz ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 73Soru →

Bir işletmenin muhasebe kayıtları üzerinde yapılan incelemede şu iki hata belirlenmiştir:

1. İşletme, 2.4002.400 TL tutarında bir demirbaş satın almış; ancak yevmiye kaydında demirbaşlar hesabının borcuna yanlışlıkla 4.2004.200 TL yazılmıştır (Alacak kaydı doğru yapılmıştır).
2. Aynı dönemde, vadesi gelen 5.6005.600 TL tutarındaki bir banka kredisi banka hesabı aracılığıyla ödenmiş; ancak yevmiye kaydında banka hesabının alacağına yanlışlıkla 7.4007.400 TL yazılmıştır (Borç kaydı doğru yapılmıştır).

Bu hataların mizan üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar; ancak her iki toplam da olması gerekenden 1.8001.800 TL fazla görünür.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar; ancak her iki toplam da olması gerekenden 1.8001.800 TL fazla görünür.
Doğru yanıt, mizan denkliğinin korunduğunu ancak toplamların hatalı olduğunu belirten ifadedir. Birinci işlemde borç tarafı 1.8001.800 TL fazla yazılmış, ikinci işlemde ise alacak tarafı yine 1.8001.800 TL fazla yazılmıştır. Borç ve alacak sütunları eşit miktarda arttığı için mizan denge vermeye devam eder (denkleşir), ancak genel toplamlar gerçekte olması gerekenden 1.8001.800 TL yüksek görünür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın mizan sütunları üzerindeki etkisini hesapla
Borç tarafı 1.8001.800 TL fazla (4.200−2.400=1.8004.200 - 2.400 = 1.800 TL)
Yevmiye kaydının borç tarafına doğru tutardan daha yüksek bir rakam yazılmıştır.
2
İkinci hatanın mizan sütunları üzerindeki etkisini hesapla
Alacak tarafı 1.8001.800 TL fazla (7.400−5.600=1.8007.400 - 5.600 = 1.800 TL)
Yevmiye kaydının alacak tarafına doğru tutardan daha yüksek bir rakam yazılmıştır.
3
İki hatanın mizan dengesi üzerindeki birleşik etkisini analiz et
Borç Toplamı: +1.800+1.800 TL, Alacak Toplamı: +1.800+1.800 TL. Sonuç: Borç = Alacak
Zıt taraflarda yapılan eşit miktardaki hatalar mizan denkliğini bozmaz; bu durum 'Telafi Edici Hata' olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Telafi Edici (Denkleştirici) Hatalar

İpuçları

1
Her iki işlemde de yapılan hatanın miktarını (4.200−2.4004.200-2.400 ve 7.400−5.6007.400-5.600) ayrı ayrı hesaplayın.
2
Birinci hatanın mizanın sadece 'Borç' sütununu, ikinci hatanın ise sadece 'Alacak' sütununu etkilediğine dikkat edin.
3
Borç ve alacak tarafları aynı miktarda arttığında mizan toplamları arasındaki eşitlik bozulur mu?

Daha Fazla Pratik

Mizan denkliğini bozmayan diğer hata türlerini (unutma, hesap ismi hatası vb.) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Hataları basit bir mizan tablosu üzerinde canlandırarak toplamların nasıl değiştiğini görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru →

İşletme, aktifinde 200.000200.000 TL maliyet bedeliyle kayıtlı olan ve 120.000120.000 TL birikmiş amortismanı bulunan bir taşıtı, 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Muhasebe görevlisi, bu satış işlemini yevmiye defterine kaydederken borçlanması gereken tüm hesapları alacaklandırmış, alacaklanması gereken tüm hesapları ise borçlandırmıştır. Bu hatanın giderilmesi için yapılması gereken düzeltme kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabı 240.000240.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Yapılan taraf hatasının düzeltilmesi için 102 Bankalar hesabı, orijinal işlem tutarı olan 120.000120.000 TL'nin iki katı olan 240.000240.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Duran varlık satışında 102 Bankalar hesabı, satış bedeli ve KDV toplamı olan 120.000120.000 TL (100.000+20.000100.000 + 20.000) kadar borçlandırılmalıdır. İşlemde taraf hatası yapıldığı (borç-alacak karıştırıldığı) için, düzeltme kaydında bu tutarın iki katı (240.000240.000 TL) borç kaydı yapılarak hem yanlış olan alacak kaydı temizlenir hem de olması gereken borç bakiyesi oluşturulur.

Adım Adım Çözüm

1
Satış işleminin kâr/zarar durumunu ve doğru yevmiye kaydını belirleyin.
Net Defter Değeri = 200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL. Satış Fiyatı = 100.000100.000 TL. Kâr = 20.00020.000 TL. KDV = 20.00020.000 TL. Toplam Tahsilat = 120.000120.000 TL.
İşlemin doğru tutarlarını ve hesaplarını bilmeden düzeltme kaydı yapılamaz.
2
Doğru kaydı kurgulayın.
Borç: 102 Bankalar (120.000120.000), 257 B. Amort. (120.000120.000); Alacak: 254 Taşıtlar (200.000200.000), 391 Hes. KDV (20.00020.000), 679 Kar (20.00020.000).
Bu kayıt, işlemin yasal ve teknik olarak olması gereken şeklidir.
3
Yapılan hatayı analiz edin.
Hesaplar doğru seçilmiş ancak borç/alacak tarafları tamamen yer değiştirmiştir (Taraf Hatası).
Hatanın türü (yön hatası), uygulanacak düzeltme metodunu (iki katı kuralı) belirler.
4
Taraf hatası düzeltme kuralını uygulayın.
Doğru kayıttaki hesaplar aynı taraflara, ancak orijinal tutarların iki katı (2x2x) alınarak kaydedilir.
Birinci kat hatayı sıfırlar, ikinci kat ise işlemin doğru bakiyeyi vermesini sağlar.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hatalarının Düzeltilmesi (İki Katı Kuralı)

İpuçları

1
Taraf hatası, borçlanması gereken bir hesabın alacaklandırılması veya tersidir. Bu hatayı tek bir yevmiye maddesiyle düzeltmek için 'İki Katı Kuralı' uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Meblağ Hatası' (eksik veya fazla rakam yazılması) senaryosu için çözerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hata iki aşamada da düzeltilebilir: Önce hatalı kayıt tamamen ters yüz edilerek (1x1x tutarla) etkisiz hale getirilir, ardından doğru kayıt (1x1x tutarla) baştan yapılır. Ancak KPSS formatında genellikle tek maddelik 'iki katı' çözümü sorulur.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 75Soru →

İşletme, vadesi gelen 30.00030.000 TL tutarındaki bir borç senedini banka hesabı aracılığıyla ödemiştir. Ancak bu işlem yevmiye defterine kaydedilirken yanlışlıkla "102 Bankalar" hesabı borçlandırılmış, "321 Borç Senetleri" hesabı ise alacaklandırılmıştır. Buna göre, yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 321 BORÇ SENETLERİ 60.00060.000 (Borçlu) / 102 BANKALAR 60.00060.000 (Alacaklı)

Cevap

Borç senetleri hesabının 60.00060.000 TL borçlandırıldığı ve bankalar hesabının 60.00060.000 TL alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.
İşletme bir borç senedini ödediğinde pasif karakterli olan '321 Borç Senetleri' hesabı borçlanmalı, aktif karakterli '102 Bankalar' hesabı ise alacaklanmalıdır. Ancak muhasebeci bu hesapları tam tersi yönlere kaydetmiştir (Taraf Hatası). Bu hatayı tek bir yevmiye maddesiyle düzeltmek için, borçlanması gereken hesabı yanlış kaydedilen tutarın iki katı (30.000×2=60.00030.000 \times 2 = 60.000) kadar borçlandırmak, alacaklanması gereken hesabı ise yine iki katı kadar alacaklandırmak gerekir. Böylece yanlış kayıtlar temizlenir ve neticede olması gereken 30.00030.000 TL'lik doğru bakiye oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru yevmiye kaydını belirle
321 Borç Senetleri (Borç) 30.00030.000 / 102 Bankalar (Alacak) 30.00030.000
Borç senedi ödendiğinde pasif hesap azalır (borç), bankadan para çıktığında aktif hesap azalır (alacak).
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et
102 Bankalar (Borç) 30.00030.000 / 321 Borç Senetleri (Alacak) 30.00030.000
Soruda belirtildiği üzere hesapların yönleri (tarafları) karıştırılmıştır.
3
Düzeltme kaydını oluştur
321 Borç Senetleri (Borç) 60.00060.000 / 102 Bankalar (Alacak) 60.00060.000
Taraf hatasında, hatalı kaydı iptal etmek için bir kat (30.00030.000) ve doğru kaydı oluşturmak için bir kat (30.00030.000) olmak üzere toplam iki kat tutarında ters kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Taraf Hatalarının Düzeltilmesi

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatalarında (eksik veya fazla yazım) yapılacak düzeltme kayıtları ile taraf hataları arasındaki farkı pekiştirmek için rakam hatası içeren bir senaryo çözülmelidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 76Soru →

İşletme, bir müşterisinden olan 8.0008.000 TL tutarındaki senetsiz alacağını banka hesabı aracılığıyla tahsil etmiştir. Ancak muhasebe görevlisi bu işlemi yevmiye defterine kaydederken yanlışlıkla bir satıcıya olan 8.0008.000 TL tutarındaki borcun banka hesabından ödendiği şeklinde kaydetmiştir.

Buna göre, söz konusu hatalı kaydın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR HESABI 16.00016.000 (Borçlu) / 320 SATICILAR HESABI 8.0008.000 (Alacaklı), 120 ALICILAR HESABI 8.0008.000 (Alacaklı)

Cevap

102 Bankalar hesabının 16.00016.000 TL borçlandırıldığı, 320 Satıcılar ve 120 Alıcılar hesaplarının ise sekizer bin TL alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Düzeltme kaydı, hem yapılan yanlış kaydı iptal etmeli hem de yapılması gereken doğru kaydı sisteme girmelidir. Banka hesabından para çıkışı (alacak) yapılmışken aslında giriş (borç) olması gerektiği için 8.000+8.000=16.0008.000 + 8.000 = 16.000 TL borç kaydı yapılması teknik zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydı analiz et
Borç: 320 Satıcılar 8.0008.000 / Alacak: 102 Bankalar 8.0008.000 olarak kaydedilmiştir.
Düzeltme yapabilmek için önce mevcut hatanın ne olduğu somutlaştırılmalıdır.
2
Olması gereken (doğru) kaydı belirle
Borç: 102 Bankalar 8.0008.000 / Alacak: 120 Alıcılar 8.0008.000 olmalıydı.
Gerçekleşen ekonomik olayın (tahsilat) yasal muhasebe kaydı budur.
3
Düzeltme kaydını kurgula
102 Bankalar hesabının alacağına yazılan 8.0008.000 TL'yi düzeltmek ve borcuna yazılması gereken 8.0008.000 TL'yi eklemek için toplam 16.00016.000 TL borç kaydı yapılır. Yanlışlıkla borçlandırılan 320 Satıcılar hesabı 8.0008.000 TL alacaklandırılarak kapatılır. Alacaklandırılması gereken 120 Alıcılar hesabı 8.0008.000 TL alacaklandırılır.
Taraf hatası durumunda ters yöne yazılan tutarın iki katı ile düzeltme yapılır.

Anahtar Kavram

Taraf hatası içeren yevmiye kayıtlarında düzeltme işlemi, hatalı hesabı kapatacak ve doğru hesabı olması gereken bakiyeye ulaştıracak şekilde 'iki katı tutar' mantığıyla gerçekleştirilir.

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatalarında (eksik veya fazla yazım) düzeltme yöntemlerini (fark kaydı veya ters kayıt) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde hammadde olarak kullanmak üzere 12.00012.000 TL + %20\%20 KDV tutarında malzeme satın almış ve bedelini banka kanalıyla ödemiştir. Yapılan yevmiye kaydında "102 Bankalar" ve "191 İndirilecek KDV" hesapları doğru kullanılmasına rağmen, "150 İlk Madde ve Malzeme" hesabı yerine yanlışlıkla "153 Ticari Mallar" hesabı borçlandırılmıştır. Bu durum, muhasebe hatalarından hangisinin kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesap (İsim) hatası

Cevap

İşlemde doğru hesap yerine yanlış isimlendirilmiş başka bir hesap kullanıldığı için bu durum 'Hesap (İsim) Hatası' olarak tanımlanır.
Hesap (İsim) hatası doğrudur çünkü bir muhasebe kaydında tutarlar ve kayıt yönleri (borç/alacak) doğru olmasına rağmen, işlemin niteliğine uygun olmayan yanlış bir hesap isminin seçilmesi bu hata türünün temel özelliğidir. Hammadde alımında kullanılması gereken 'İlk Madde ve Malzeme' hesabı yerine 'Ticari Mallar' hesabının kullanılması bu duruma net bir örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçekleşen ticari olayı analiz etme
İşletme hammadde satın almıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre üretimde kullanılacak bu varlıklar '150 İlk Madde ve Malzeme' hesabında izlenmelidir.
Doğru muhasebe kaydı için öncelikle hangi hesabın borçlandırılması gerektiği belirlenmelidir.
2
Yapılan hatalı kaydı inceleme
Muhasebe görevlisi borçlu tarafa '150 İlk Madde ve Malzeme' yazması gerekirken '153 Ticari Mallar' (satılmak için alınan stoklar) yazmıştır.
Hatanın hangi unsurda (tutar, hesap ismi, yön vb.) olduğunu tespit etmek gerekir.
3
Hata türünü sınıflandırma
Hesapların borç-alacak yönü ve tutarları doğru olup sadece kullanılan hesabın ismi/kodu yanlış olduğu için bu bir 'Hesap (İsim) Hatası'dır.
Muhasebe teorisinde yanlış hesap kullanımı bu başlık altında değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Hesap (İsim) Hataları: Bir işlemin kaydedilmesi sırasında, borçlandırılacak veya alacaklandırılacak hesabın yerine yanlışlıkla başka bir hesabın kullanılmasıdır.

İpuçları

1
Kayıttaki tutarların ve hesapların hangi tarafa (borç/alacak) yazıldığının doğruluğunu kontrol edin.
2
Üretim için alınan hammadde ile satılmak için alınan ticari mal arasındaki hesap farkını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir isim hatası yapıldığında, bu hatanın mizan toplamlarını etkileyip etkilemeyeceğini ve düzeltme kaydının nasıl yapılacağını araştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 78Soru →

İşletme, cari döneme ait 18.50018.500 TL tutarındaki geçici vergi ödemesini banka hesabından gerçekleştirmiştir. Muhasebe personeli bu işlemi, borçlu tarafa "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabını, alacaklı tarafa ise "102 Bankalar" hesabını yazarak muhasebeleştirmiştir.

Bu hatalı kayıt yapıldıktan sonra hazırlanan mizan ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kayıt sırasında yanlış hesap adı kullanılması mizan denkliğini etkilemez; çünkü yevmiye maddesinin her iki tarafındaki tutarlar birbirini dengelemektedir.

Cevap

Kayıt sırasında yanlış hesap adı kullanılması mizan denkliğini etkilemez; çünkü yevmiye maddesinin her iki tarafındaki tutarlar birbirini dengelemektedir.
Doğru yanıt, hesap ismi hatalarının mizan üzerindeki etkisini tam olarak açıklamaktadır. Muhasebe hataları arasında yer alan hesap (isim) hatası, işlemin doğru tarafına ve doğru tutarla kaydedilmesine rağmen sadece kullanılan hesabın adının yanlış seçilmesidir. Mizan, yevmiye kaydındaki borç ve alacak sütunlarının toplamlarının eşitliğini kontrol ettiği için, bir yevmiye maddesinde borç ve alacak tarafları kendi içinde tutarlı (eşit) ise mizan toplamları her zaman denk çıkacaktır. Bu nedenle isim hataları mizan yoluyla değil, ancak belge kontrolü veya envanter işlemleri sırasında tespit edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin olması gereken (doğru) kaydını belirle.
Borçlu: 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar (18.50018.500 TL), Alacaklı: 102 Bankalar (18.50018.500 TL).
Geçici vergi ödemeleri peşin ödenen vergi ve fonlar hesabında izlenmelidir.
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et.
Borçlu: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler (18.50018.500 TL), Alacaklı: 102 Bankalar (18.50018.500 TL).
Hesap personeli 193 yerine 180 hesabını kullanarak bir hesap ismi hatası yapmıştır.
3
Hatanın mizan üzerindeki etkisini değerlendir.
Yevmiye kaydında Borç = Alacak (18.500=18.50018.500 = 18.500) olduğu için mizan toplamları denk kalır.
Mizan, yevmiye defterindeki toplam borç ve alacak rakamlarının büyük deftere doğru aktarılıp aktarılmadığını kontrol eder; hesap isminin yanlış olması bu denkliği bozmaz.

Anahtar Kavram

Hesap (İsim) Hataları ve Mizan Denkliği

İpuçları

1
Mizanın neyi kontrol ettiğini hatırlayın: Yevmiye defterindeki borç ve alacak toplamlarının eşitliğini.
2
Hatalı kayıtta borç tarafına yazılan 18.50018.500 TL ile alacak tarafına yazılan 18.50018.500 TL birbirine eşittir.
3
Eğer bir yevmiye kaydı kendi içinde dengeliyse (borç = alacak), hangi hesabın isminin yazıldığından bağımsız olarak mizan toplamları denk çıkacaktır.

Daha Fazla Pratik

Mizanın tespit edemediği diğer hata türlerini (unutma hatası, telafi edici hata vb.) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 79Soru →

İşletme, üretim hattında meydana gelen teknik bir arızanın giderilmesi amacıyla dışarıdan aldığı teknik danışmanlık ve onarım hizmeti karşılığında 22.00022.000 TL tutarındaki bedeli banka hesabı üzerinden ödemiştir. Ancak bu ödeme işlemi, muhasebe personeli tarafından yevmiye defterine sehven iki kez kaydedilmiştir. Bu hata ve sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan toplamları birbiriyle uyumlu (denk) çıkar; lakin bilanço aktif toplamı ve dönem kârı gerçek tutarın altında kalır.

Cevap

Mizan toplamları birbiriyle uyumlu (denk) çıkar; lakin bilanço aktif toplamı ve dönem kârı gerçek tutarın altında kalır.
Mükerrer kayıt hatası, bir yevmiye kaydının tamamen tekrar edilmesi durumudur. Çift taraflı kayıt sistemi mantığına göre, her iki taraf (borç ve alacak) aynı miktarda arttığı için mizan toplamları birbirine eşit (denk) kalmaya devam eder. Ancak bu senaryoda gider hesabı (770 veya 730 gibi) iki kez borçlandırıldığı için toplam giderler artar ve dönem kârı gerçek değerinden 22.00022.000 TL daha az hesaplanır. Aynı şekilde, 'Bankalar' hesabı iki kez alacaklandırıldığı için işletmenin aktif toplamı da gerçek durumdan 22.00022.000 TL daha düşük görünür.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirleme
Gider ödemesi (Borç: Gider Hesabı, Alacak: Bankalar)
Teknik servis ödemesi bir giderdir ve varlık azalışıyla sonuçlanır.
2
Hatanın türünü analiz etme
Mükerrer (Tekrar) Kayıt Hatası
Yevmiye kaydının bir kez yapılması gerekirken iki kez yapılması aynı tutarın hem borca hem alacağa ikişer defa yazılması demektir.
3
Mizan ve Finansal Tablo etkilerini değerlendirme
Mizan denk, Varlıklar ve Kâr eksik
Borç ve alacak eşit arttığı için mizan denktir. Ancak giderlerin fazla yazılması kârı; bankadan fazla çıkış yapılması varlıkları (aktifi) olması gerekenden az gösterir.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hatası, mizan denkliğini bozmayan ancak ilgili hesap kalanlarını ve dolayısıyla finansal tabloları (bilanço ve gelir tablosu) etkileyen bir muhasebe hatasıdır.

İpuçları

1
Bir işlemin hem borç hem de alacak tarafını aynı anda iki kez kaydetmenin mizan toplamlarını nasıl etkileyeceğini düşünün.
2
Giderlerin (masrafların) normalden fazla kaydedilmesi, işletmenin dönem sonu kâr rakamını nasıl değiştirir?
3
Banka hesabından para çıktığında banka hesabı alacaklandırılır. Bu işlem iki kez yapılırsa bankadaki para miktarı kağıt üzerinde nasıl görünür?

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıt hatasının tersine, bir işlemin tamamen kaydedilmemesi (unutulması) durumunda mizan denkliği ve finansal tabloların nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 80Soru →

İşletme, vadesi gelen 60.00060.000 TL anapara ve 9.0009.000 TL faiz ile bu faiz üzerinden hesaplanan %5\%5 BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) tutarındaki banka kredisi taksit ödemesini banka hesabı aracılığıyla gerçekleştirmiş; ancak bu ödeme işlemine ilişkin yevmiye kaydı sehven iki kez yapılmıştır. Bu muhasebe hatası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıksa da bu toplamlar gerçek değerinden 69.45069.450 TL fazla görünür ve dönem net kârı 9.4509.450 TL eksik hesaplanır.

Cevap

Mizan toplamlarının gerçek değerinden 69.45069.450 TL fazla görünmesi ve dönem net kârının 9.4509.450 TL eksik hesaplanması doğru ifadedir.
Mükerrer kayıt hatası, bir işlemin yevmiye defterine tamamen aynı şekilde iki kez kaydedilmesidir. Çift taraflı kayıt sistemi gereği, hem borç tarafına hem de alacak tarafına aynı tutar (69.45069.450 TL) fazladan yazıldığı için mizan toplamları bu tutar kadar artar ancak mizan denkliği bozulmaz. Ayrıca, faiz ve BSMV gibi gider kalemleri (9.000+450=9.4509.000 + 450 = 9.450 TL) ikinci kez gider yazıldığı için dönem net kârı gerçekte olması gerekenden 9.4509.450 TL daha düşük (eksik) hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem tutarlarının ve yevmiye kaydı bileşenlerinin hesaplanması
Anapara: 60.00060.000 TL, Faiz: 9.0009.000 TL, BSMV: 9.000×0,05=4509.000 \times 0,05 = 450 TL. Toplam ödeme: 69.45069.450 TL.
İşlemin doğru tutarlarını belirleyerek hatanın büyüklüğünü analiz etmek gerekir.
2
Doğru yevmiye kaydının kurgulanması
Borçlu hesaplar: 300/400 Banka Kredileri (60.00060.000) ve 780 Finansman Giderleri (9.4509.450); Alacaklı hesap: 102 Bankalar (69.45069.450).
Kaydın içeriği, hangi bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin etkilendiğini görmemizi sağlar.
3
Mükerrer (tekrar) kaydın mizan ve finansal tablolar üzerindeki etkisinin analizi
Mizan borç ve alacak toplamları 69.45069.450 TL artar (denklik bozulmaz). Finansman giderleri 9.4509.450 TL fazla kaydedildiği için dönem kârı aynı tutarda eksik çıkar.
Mükerrer kayıt hatası her iki tarafa da aynı hata yapıldığı için mizanı dengede tutar ancak tutarları şişirir.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hatası, mizan denkliğini bozmayan ancak mizan toplamlarını ve ilgili hesap kalanlarını hatalı şekilde artıran/azaltan bir muhasebe hatasıdır.

İpuçları

1
Mükerrer kayıt yapıldığında borç ve alacak taraflarının her ikisine de aynı tutar fazladan eklenmiş olur.
2
Bankaya yapılan ödeme (banka hesabının alacaklanması) ve katlanılan giderlerin (faiz ve vergi) kâr üzerindeki etkisini düşünün.
3
Faiz tutarı olan 9.0009.000 TL üzerinden %5\%5 oranında BSMV hesaplamayı unutmayın (450450 TL) ve mizan denkliğinin bu tip hatalarda bozulmayacağını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıt hatasının mizan denkliğini bozmadığını öğrendiniz. Peki, bir hesabın borcuna yazılması gereken tutar yanlışlıkla alacağına yazılsaydı (taraf hatası) mizan denkliği nasıl etkilenirdi?

Alternatif Yöntem

Hatanın etkisini görmek için basit bir yevmiye maddesi çizin ve aynı maddeyi altına bir kez daha yazın. Ardından mizan toplamlarına (Borç toplamı ve Alacak toplamı) ve Gelir Tablosu hesaplarına (Gider hesapları) etkisini manuel olarak toplayarak kontrol edin.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 9Sonraki
Muhasebe Hataları Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4 | Examkin