Kasa ve Efektif İşlemleri

23 soru

Soru 1Soru

Bir ticari banka şubesi, bir müşterisinden 20.00020.000 ABD Doları tutarında nakit (banknot) satın almış ve karşılığını müşterinin bankadaki vadesiz Türk Lirası mevduat hesabına aktarmıştır. İşlem anında bankanın ilan ettiği kurlar aşağıdaki gibidir:

- Efektif Alış: 34,2034,20 TL
- Efektif Satış: 34,6034,60 TL
- Döviz Alış: 34,3534,35 TL
- Döviz Satış: 34,5034,50 TL

Buna göre, bankanın yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "Efektif Deposu" hesabı 684.000684.000 TL tutarında borçlandırılır.

Cevap

"Efektif Deposu" hesabı 684.000684.000 TL tutarında borçlandırılır.
Banka muhasebesinde fiziki yabancı para banknotları 'Efektif' olarak tanımlanır. Bankanın müşteriden efektif satın alması durumunda bankanın ilan ettiği 'Efektif Alış Kuru' kullanılır. Yapılan hesaplamada 20.000×34,20=684.00020.000 \times 34,20 = 684.000 TL sonucuna ulaşılır. Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca yabancı para banknotlar '011 Efektif Deposu' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünün belirlenmesi
Banka fiziksel yabancı para (banknot) aldığı için işlem 'Efektif Alışı'dır.
Efektif, nakit yabancı parayı; döviz ise kaydi yabancı parayı temsil eder.
2
Uygun kurun seçilmesi
Efektif Alış Kuru = 34,2034,20 TL
Banka müşteriden satın aldığı için bankanın 'Alış' kuru, nakit olduğu için de 'Efektif' kuru baz alınır.
3
Türk Lirası karşılığının hesaplanması
20.000 USD×34,20 TL/USD=684.000 TL20.000 \text{ USD} \times 34,20 \text{ TL/USD} = 684.000 \text{ TL}
Yabancı para işlemlerinin ulusal para cinsinden kayda alınması zorunluluğu.
4
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre hesapların belirlenmesi
Borç: 011 Efektif Deposu, Alacak: 300 Vadesiz Mevduatlar (TL)
Yabancı paralar 011 nolu hesapta takip edilir, karşılığı müşterinin TL hesabına geçtiği için 300 nolu hesap alacaklanır.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Kuru Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin 'nakit' mi yoksa 'hesaptan hesaba transfer' mi olduğuna dikkat edin.
2
Bankanın bakış açısını düşünün: Banka dövizi alıyor mu satıyor mu? Alıyorsa bankanın alış kurunu kullanmalısınız.
3
Banka muhasebesinde yabancı para banknotlar için kullanılan spesifik hesap kodunu hatırlayın; bu hesap 'Kasa' hesabından farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Bankanın müşterisine 5.0005.000 Euro efektif satması ve karşılığını müşterinin döviz tevdiat hesabından tahsil etmesi durumundaki kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Bir banka şubesinde gün sonunda yapılan kasa sayımında, yabancı paraların izlendiği "Efektif Deposu" hesabında 100100 ABD Doları tutarında noksanlık olduğu tespit edilmiştir. Sayım tarihindeki efektif alış kuru 11 USD = 3232 TL'dir.

Buna göre, söz konusu noksanlığın kayda alınmasıyla ilgili bankanın yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 290 Diğer Çeşitli Aktifler (3.2003.200 TL) / Alacak: 010.02 Efektif Deposu (3.2003.200 TL)

Cevap

Borç tarafında "290 Diğer Çeşitli Aktifler", alacak tarafında ise "010.02 Efektif Deposu" hesabının yer aldığı kayıt doğrudur.
Banka şubelerinde yapılan kasa sayımlarında ortaya çıkan noksanlıklar, sorumlusu belirlenene veya noksanlığın nedeni çözülene kadar '290 Diğer Çeşitli Aktifler' hesabının borcuna kaydedilir. Noksanlığın yabancı para kasasında (Efektif Deposu) olması durumunda, ilgili varlık hesabından (010.02) çıkış yapmak için alacak kaydı oluşturulur. İşlem TL karşılığı üzerinden muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Noksan tutarın Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
100100 USD ×\times 3232 TL/USD = 3.2003.200 TL
Banka kayıtları Türk Lirası cinsinden tutulduğu için yabancı para noksanlığı kur üzerinden TL'ye çevrilmelidir.
2
Noksanlığı geçici hesaba kaydediniz.
290 Diğer Çeşitli Aktifler hesabına 3.2003.200 TL borç kaydı yapılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre kasa noksanlıkları nedeni belirlenene kadar bu hesapta takip edilir.
3
Eksilen efektif mevcudunu kayıtlardan düşürünüz.
010.02 Efektif Deposu hesabına 3.2003.200 TL alacak kaydı yapılır.
Kasada fiili olarak bulunmayan tutar, ilgili varlık hesabından çıkarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kasa noksanlıklarının (TL veya Efektif) kaydı 290 Diğer Çeşitli Aktifler hesabı aracılığıyla yapılır.

İpuçları

1
Bankalarda kasa noksanlıkları için 290'lı, fazlalıklar için 390'lı hesap grupları kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Kasa noksanlığının nedeninin bulunamaması ve personelden tahsil edilmesine karar verilmesi durumundaki kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

Bir banka şubesi, dönem sonunda 5.0005.000 Avro tutarındaki nakit mevcudunu değerlemeye tabi tutmuştur. Bu yabancı paraların banka kayıtlarındaki maliyet değeri 185.000TL185.000 TL (11 Avro = 37,00TL37,00 TL) iken, dönem sonu değerlemesinde esas alınacak efektif alış kuru 11 Avro = 38,50TL38,50 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, bankanın yapması gereken dönem sonu değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 010.02 Efektif Deposu 7.500 TL / Alacak: 640 Kambiyo Karları 7.500 TL

Cevap

Dönem sonu kur farkı artışı için '010.02 Efektif Deposu' hesabına borç, '640 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.
Banka muhasebesi kurallarına göre, kasa mevcudu olan yabancı paralar (efektif), dönem sonunda efektif alış kuru ile değerlenir. Kur artışı sonucunda oluşan 7.500TL7.500 TL tutarındaki değer artışı, varlık hesabı olan 'Efektif Deposu' hesabının borcuna, gelir niteliğindeki 'Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı değerin belirlenmesi
185.000 TL
Yabancı paraların defterdeki mevcut maliyet tutarı tespit edilir.
2
Dönem sonu güncel değerinin hesaplanması
5.000 x 38,50 = 192.500 TL
Mevcut efektif miktarının dönem sonu alış kuruyla çarpılması gerekir.
3
Kur farkı kar/zarar tespitinin yapılması
192.500 - 185.000 = 7.500 TL (Kar)
Güncel değer kayıtlı değerden yüksek olduğu için olumlu kur farkı (kar) oluşmuştur.
4
Muhasebe kaydının oluşturulması
Borç: 010.02 Efektif Deposu / Alacak: 640 Kambiyo Karları
Efektif mevcudundaki artış ilgili aktif hesaba, gelir ise kar hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde yabancı para nakit mevcudu (efektif) dönem sonlarında efektif alış kuru üzerinden değerlenir ve oluşan olumlu farklar Kambiyo Karları hesabına kaydedilir.

İpuçları

1
Öncelikle dönem sonundaki toplam TL değerini hesaplayarak mevcut kayıtlı değerle karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda 'Kambiyo Zararları' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışı seyahati dönüşünde elinde kalan 500500 ABD Doları tutarındaki nakit yabancı parayı (banknot) bozdurmak amacıyla bankaya teslim etmiş ve karşılığını Türk Lirası olarak nakden almıştır.

Buna göre banka, teslim aldığı yabancı paraları Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesaplardan hangisinin borcuna kaydetmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 011 Efektif Deposu

Cevap

Banka, teslim aldığı nakit yabancı paraları 011 Efektif Deposu hesabının borcuna kaydetmelidir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bankanın elinde bulunan nakit Türk Lirası varlıkları '010 Kasa' hesabında izlenirken, nakit yabancı para (banknot) varlıkları '011 Efektif Deposu' hesabında izlenir. Müşteriden dolar banknotu alınması durumunda bankanın efektif mevcudu artacağı için 011 numaralı hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
Müşteriden nakit yabancı para (banknot) alınması işlemi bir 'Efektif Alımı'dır.
Yabancı paranın fiziksel (nakit) olması, muhasebede 'Efektif' tanımına girmesini sağlar.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre ilgili hesabı seçmek
BTDHP'de Türk Lirası nakit mevcudu 010 Kasa, yabancı para nakit mevcudu ise 011 Efektif Deposu hesabında izlenir.
Yabancı para varlıklarındaki artışın ilgili aktif hesabın borcuna kaydedilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı

İpuçları

1
Banka muhasebesinde nakit paralar ikiye ayrılır: TL ve Yabancı Para.
2
Nakit yabancı paralara 'Efektif' denir; hesap planında bu isme sahip hesabı arayın.

Daha Fazla Pratik

Efektif deposunda gün sonunda yapılan sayımda noksan çıkması durumunda hangi hesabın kullanılacağını araştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Bir banka şubesinde gün sonunda yapılan kasa sayımında, efektif deposunda 300300 İsviçre Frangı (CHF\text{CHF}) tutarında bir fazlalık saptanmıştır. Sayım anındaki kur 11 CHF=36,00\text{CHF} = 36,00 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir. Nedeni henüz saptanamayan bu kasa fazlalığının kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011011 Efektif Deposu 10.80010.800 TL\text{TL} / Alacak: 390390 Muhtelif Borçlar 10.80010.800 TL\text{TL}

Cevap

Efektif deposundaki artışın '011 Efektif Deposu' hesabına borç, henüz nedeni bilinmeyen fazlalığın ise '390 Muhtelif Borçlar' hesabına alacak kaydedilmesini ifade eden seçenek doğrudur.
Banka şubelerinde yapılan sayımlar sonucunda ortaya çıkan efektif (nakit yabancı para) fazlalıkları, ilgili varlık hesabının (011011 Efektif Deposu) borçlandırılması ve nedeni araştırılmak üzere geçici bir yükümlülük hesabının (390390 Muhtelif Borçlar) alacaklandırılmasıyla muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Fazlalığın Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
300300 CHF×36,00\text{CHF} \times 36,00 TL/CHF=10.800\text{TL/CHF} = 10.800 TL\text{TL}
Banka kayıtları ulusal para birimi (TL) üzerinden tutulur.
2
Artış gösteren varlık hesabını belirleyiniz.
Borç: 011011 Efektif Deposu (10.80010.800 TL\text{TL})
Fiziki yabancı para banknotlarındaki artış efektif deposu hesabının borç tarafına kaydedilir.
3
Geçici yükümlülük kaydını yapınız.
Alacak: 390390 Muhtelif Borçlar (10.80010.800 TL\text{TL})
Sayım fazlasının nedeni belirlenene kadar bu tutar banka için bir borç (emanet) niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kasa (TL) ve efektif (yabancı banknot) mevcudu arasındaki ayrımın yapılması ve sayım fazlalarının geçici hesaplarda izlenmesi.

İpuçları

1
Bankalarda yabancı para banknotlarına 'Efektif' denildiğini ve bunun TL kasasından ayrı bir hesapta izlendiğini unutmayın.
2
Sayım fazlası tespit edildiğinde, nedeni henüz bilinmiyorsa bu tutar banka için geçici bir yükümlülük (alacaklı hesap) doğurur.

Daha Fazla Pratik

Nedeni belirlenemeyen kasa fazlalığının dönem sonunda kambiyo kârı olarak kaydedilmesi sürecini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışı seyahati için banka gişesinden 2.0002.000 ABD Doları tutarında nakit (banknot) satın almıştır. İşlem tarihinde bankanın efektif satış kuru 11 USD=34,50\text{USD} = 34,50 TL\text{TL}, döviz satış kuru ise 11 USD=34,40\text{USD} = 34,40 TL\text{TL} olarak ilan edilmiştir. Müşteri, işlem bedelini bankadaki vadesiz Türk Lirası mevduat hesabından ödemiştir.

Buna göre, söz konusu efektif satış işleminin banka tarafından yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "011 Efektif Deposu" hesabı 2.0002.000 ABD Doları tutarında alacaklandırılır.

Cevap

İşlem nakit (banknot) satışı olduğu için "011 Efektif Deposu" hesabı yabancı para tutarı olan 2.0002.000 ABD Doları kadar alacaklandırılmalıdır.
Banka tarafından yapılan efektif satış işleminde, bankanın aktifinde bulunan nakit yabancı para (efektif) mevcudu azalmaktadır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, yabancı para varlıklarındaki azalışlar ilgili hesabın (011 Efektif Deposu) alacak tarafına hem yabancı para hem de TL karşılığı ile kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini (efektif/döviz) belirlemek.
Müşteri nakit (banknot) satın aldığı için bu bir "efektif" işlemidir.
Banka muhasebesinde nakit yabancı paralar efektif, kaydi paralar döviz olarak adlandırılır.
2
Kullanılacak döviz kurunu seçmek.
Banka efektif sattığı için "Efektif Satış Kuru" (34,5034,50) kullanılır.
Müşterinin yabancı para alması, bankanın bu parayı satması anlamına gelir.
3
TL karşılığını hesaplamak.
2.000×34,50=69.0002.000 \times 34,50 = 69.000 TL\text{TL}.
Müşterinin mevduat hesabından tahsil edilecek tutarı bulmak için gereklidir.
4
Muhasebe kaydını kurgulamak.
Borç: 290 Mevduat (69.00069.000 TL\text{TL}), Alacak: 011 Efektif Deposu (2.0002.000 USD\text{USD} / 69.00069.000 TL\text{TL} karşılığı).
Varlıklardaki azalış alacak, yükümlülüklerdeki azalış borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif ve döviz ayrımı ile efektif satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Bankanın elindeki fiziksel yabancı paraların (banknot) 'efektif' olarak adlandırıldığını unutmayın.
2
Banka müşterisine para satıyorsa, bu banka için bir 'satış' işlemidir ve bankanın ilan ettiği satış kurları geçerlidir.
3
Vadesiz mevduat hesabı banka için bir borçtur; bu borcun ödeme nedeniyle azalması durumunda hesap borçlandırılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Efektif alış işlemlerinde kullanılan kurları ve muhasebe kayıtlarını inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

Bir banka müşterisi, vadesiz Türk Lirası mevduat hesabındaki bakiyesini kullanarak banka gişesinden 4.0004.000 ABD Doları tutarında nakit yabancı para (banknot) satın almıştır. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı efektif satış kuru 11 USD = 34,0034,00 TL olup, kambiyo satışlarında %0,2\%0,2 oranında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahakkuk ettirilmektedir. Buna göre, söz konusu işleme ilişkin bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 290 Mevduat Hesabı (136.272136.272 TL) / Alacak: 011 Efektif Deposu (136.000136.000 TL), 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar (272272 TL)

Cevap

Mevduat hesabının toplam tutar (136.272136.272 TL) kadar borçlandırıldığı, Efektif Deposu hesabının döviz bedeli (136.000136.000 TL) ve Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının vergi tutarı (272272 TL) kadar alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Bankanın müşteriye nakit (banknot) satması durumunda aktif karakterli olan '011 Efektif Deposu' hesabı döviz bedeli üzerinden alacaklandırılır. Müşteri bu alımı TL mevduat hesabından yaptığı için pasif karakterli '290 Mevduat' hesabı toplam tutar (bedel + vergi) kadar borçlandırılarak azaltılır. Ayrıca kambiyo satışından doğan vergi yükümlülüğü '380 Ödenecek Vergi ve Fonlar' hesabında alacak olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz tutarının Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
4.0004.000 USD ×\times 34,0034,00 TL/USD = 136.000136.000 TL
Efektif satış işlemlerinde işlem tarihindeki efektif satış kuru baz alınır.
2
İşlem üzerinden alınacak BSMV (Kambiyo Gider Vergisi) tutarını hesaplayınız.
136.000136.000 TL ×\times %0,2\%0,2 = 272272 TL
Kambiyo satışlarında yasal mevzuat gereği belirlenen oranda vergi tahakkuk ettirilir.
3
Muhasebe kayıtlarını oluşturunuz.
Borç: 290 Mevduat Hesabı (136.272136.272 TL); Alacak: 011 Efektif Deposu (136.000136.000 TL) ve 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar (272272 TL)
Müşterinin TL hesabından toplam bedel düşülürken, bankanın efektif mevcudu azalır ve vergi borcu doğar.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif Satış ve Vergi Kaydı

İpuçları

1
İşlemde banknot (nakit) söz konusu olduğu için 'Efektif' hesabını kullanmalısınız.
2
Bankanın müşteriye yaptığı satışlarda BSMV hesaplanır ve bu tutar müşterinin hesabından tahsil edilir.
3
Hesaplama yaparken 4.0004.000 USD'nin TL karşılığını bulup üzerine %0,2\%0,2 vergi eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Banka müşterisinin nakit USD getirip bunu vadesiz TL hesabına yatırması (Efektif Alışı) durumunda kaydın nasıl değişeceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Bir banka şubesinde 1212 Aralık 20252025 tarihinde yapılan gün sonu kasa sayımında 5.0005.000 Avro (EUR\text{EUR}) tutarında bir noksanlık saptanmış ve nedeni aynı gün bulunamadığı için ilgili hesaplara kaydedilerek yasal süreç başlatılmıştır. İşlem tarihinde bankanın Avro alış kuru 34,2034,20 TL'dir. 3131 Aralık 20252025 dönem sonu itibarıyla noksanlığın nedeni halen belirlenememiş olup, bu tarihte bankanın Avro alış kuru 37,8037,80 TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken noksanlığa ilişkin değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 012012 Döviz Pozisyon Hesabı 18.00018.000 TL / Alacak: 641641 Kambiyo Karları 18.00018.000 TL

Cevap

Döviz pozisyon hesabının 18.00018.000 TL borçlandırıldığı ve kambiyo karlarının 18.00018.000 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.
Banka muhasebesinde kasa sayım noksanları kaydedilirken aktif karakterli 'Efektif Deposu' hesabı alacaklandırılır. Muhasebe sisteminin döviz dengesini korumak amacıyla 'Döviz Pozisyon Hesabı' döviz bazında borçlandırılır. Bu durum bankanın ilgili para biriminde 'uzun pozisyon' (borç bakiyesi) taşıdığı anlamına gelir. Dönem sonunda kurda meydana gelen artış (3,603,60 TL), eldeki bu hayali 'pozisyon' üzerinde kâr yaratır. Bu nedenle 012012 Döviz Pozisyon Hesabı borçlandırılırken, 641641 Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Noksanlık tarihinde yapılan ilk kaydın mantığını kurma
298298 Sayım ve Tesellüm Noksanları (TL) borçlandırılırken, 011011 Efektif Deposu alacaklandırılır. Eş zamanlı olarak 012012 Döviz Pozisyon Hesabı döviz bazında borçlandırılır (5.0005.000 EUR).
Bankalarda aktif bir hesabın azalışı, o yabancı para cinsinden pozisyonun 'artı' (borç) bakiyesi vermesine neden olur.
2
Döviz pozisyonunun niteliğini belirleme
Pozisyon hesabı 5.0005.000 EUR borç bakiyesi vermektedir (Uzun Pozisyon).
Kasadaki eksilme, muhasebe eşitliğini sağlamak için pozisyon hesabında borç yönlü bir dengeleme gerektirir.
3
Dönem sonu kur farkını hesaplama
Kur Farkı=(37,8034,20)×5.000=18.000\text{Kur Farkı} = (37,80 - 34,20) \times 5.000 = 18.000 TL.
Dönem başı (işlem tarihi) ve dönem sonu kurları arasındaki fark noksan kalan tutar ile çarpılır.
4
Değerleme kaydını oluşturma
Uzun pozisyonda kur artışı kâr doğurduğu için 641641 Kambiyo Karları alacaklandırılır, 012012 Döviz Pozisyon Hesabı (TL karşılığı) borçlandırılır.
Banka muhasebesinde yabancı para değerlemeleri pozisyon hesabı üzerinden gelir tablosuna aktarılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Pozisyonu ve Değerleme Mantığı

İpuçları

1
Bankalarda yabancı para işlemleri çift sütunlu (döviz ve TL) takip edilen pozisyon hesapları üzerinden yürütülür.
2
Kasadaki bir varlık azalışı (noksanlık), döviz pozisyon hesabının borçlanmasına (uzun pozisyon) neden olur.
3
Kur artışının kâr mı zarar mı olduğunu anlamak için pozisyonun yönüne bakın: Borç bakiyesi (uzun) veren bir pozisyonda kur artışı her zaman kâr yaratır.

Daha Fazla Pratik

Sayım fazlası durumunda pozisyonun yönünün 'kısa' (alacak bakiyesi) olacağını ve kur artışının kambiyo zararı yaratacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 9Soru

Bir banka müşterisi, tasarruf amacıyla elinde bulundurduğu 1.0001.000 ABD Doları tutarındaki nakit yabancı parayı (banknot), aynı bankada bulunan vadesiz döviz tevdiat hesabına yatırmıştır. Bu işlemin banka tarafından muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: '011 Efektif Deposu' hesabına 1.0001.000 ABD Doları borç kaydedilir.

Cevap

Bankaya yatırılan nakit yabancı paralar (efektif), '011 Efektif Deposu' hesabının borç tarafına orijinal döviz tutarı üzerinden kaydedilir.
Banka muhasebesinde, müşterilerin bankaya yatırdığı nakit yabancı paralar (banknotlar) '011 Efektif Deposu' hesabının borç tarafına kaydedilir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre dövizli işlemler kendi orijinal para birimleri üzerinden izlendiği için kayıt tutarı yabancı para (1.0001.000 ABD Doları) olarak girilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Müşterinin banknot (efektif) yatırması bankanın nakit varlığını artırır.
Banka muhasebesinde yerli para 'Kasa', yabancı para nakitler ise 'Efektif' olarak adlandırılır.
2
İlgili hesabı seç
011 Efektif Deposu hesabı kullanılır.
Yabancı para banknotların giriş ve çıkışları bu hesapta takip edilir.
3
Kayıt yönünü ve tutarı belirle
Hesabın borç tarafına 1.0001.000 ABD Doları kaydedilir.
Aktif karakterli hesaplardaki artışlar borç tarafına, yabancı para tutarlar ise kendi birimiyle kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif (nakit yabancı para) girişlerinin muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Bankaya giren kıymetin 'efektif' (nakit yabancı para) mi yoksa 'döviz' (kaydi yabancı para) mi olduğuna dikkat edin.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda yabancı para banknotlar 011 kodlu hesapta takip edilir.
3
Aktif bir hesap olan Efektif Deposu, bankaya para girişi olduğunda artar. Artışlar hesabın borç tarafına yazılır.

Daha Fazla Pratik

Banka müşterisinin nakit yabancı para satın alması (efektif satışı) durumundaki kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru

Bir banka şubesinde 2626 Aralık 20252025 tarihinde yapılan gün sonu kasa sayımında, efektif deposunda 600600 USD\text{USD} tutarında bir fazlalık saptanmış ve nedeni aynı gün belirlenemediği için ilgili hesaplara kaydedilmiştir. İşlem tarihinde bankanın efektif alış kuru 11 USD=33,00\text{USD} = 33,00 TL\text{TL}'dir. 3131 Aralık 20252025 dönem sonu itibarıyla söz konusu fazlalığın nedeni halen belirlenememiş olup bu tarihteki değerleme kuru (efektif alış kuru) 11 USD=34,50\text{USD} = 34,50 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir.

Buna göre, 3131 Aralık 20252025 tarihinde bankanın yapması gereken dönem sonu değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011 Efektif Deposu 900900 TL / Alacak: 650 Kambiyo Kârları 900900 TL

Cevap

Dönem sonunda 600600 USD\text{USD} tutarındaki fazlalığın değerlemesi sonucunda oluşan 900900 TL\text{TL} tutarındaki kur farkı, '011 Efektif Deposu' hesabına borç ve '650 Kambiyo Kârları' hesabına alacak kaydedilmelidir.
Doğru yanıt, varlık hesabındaki artışı ve dönem kârını doğru yansıtan seçenektir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, banka kasasındaki yabancı paralar '011 Efektif Deposu' hesabında izlenir. Dönem sonunda (3131 Aralık) bu hesaplar efektif alış kuru üzerinden değerlenir. Kurun 33,0033,00 TL\text{TL}'den 34,5034,50 TL\text{TL}'ye yükselmesi, bankanın elindeki 600600 USD\text{USD}'nin TL değerini 900900 TL\text{TL} artırmıştır. Bu artış varlık hesabına borç kaydedilirken, karşılığında bir kambiyo kârı oluştuğu için '650 Kambiyo Kârları' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayım tarihindeki TL değerini hesapla
600×33,00=19.800600 \times 33,00 = 19.800 TL\text{TL}
Efektif fazlasının kayıtlara girdiği ilk tarihteki maliyet değerini belirlemek gerekir.
2
Dönem sonu değerleme tarihindeki TL değerini hesapla
600×34,50=20.700600 \times 34,50 = 20.700 TL\text{TL}
Dönem sonu bilançosunda efektif varlıkların güncel efektif alış kuru üzerinden gösterilmesi zorunludur.
3
Değerleme farkını (kur farkı) belirle
20.70019.800=90020.700 - 19.800 = 900 TL\text{TL}
Yeni değer ile eski değer arasındaki fark, dönem sonu kâr veya zararını belirler.
4
Muhasebe kaydını oluştur
Borç: 011 Efektif Deposu / Alacak: 650 Kambiyo Kârları
Varlık hesabındaki (011) artış borç tarafa, elde edilen gelir (650) alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde nakit yabancı paraların (efektif) dönem sonu değerlemesi ve hesap planı farkı

Daha Fazla Pratik

Fazlalığın nedeninin yeni yılda (örneğin 1515 Ocak'ta) bulunması durumunda yapılacak ters kayıtları ve kur farklarının bu durumdaki etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı kur farkı üzerinden doğrudan yapmak: (34,5033,00)×600=1,50×600=900(34,50 - 33,00) \times 600 = 1,50 \times 600 = 900 TL\text{TL}. Bu yöntem, toplam değerleri hesaplamadan hızlıca sonuca ulaşmanızı sağlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

Bir banka şubesinde 2424 Aralık 20252025 tarihinde yapılan gün sonu sayımında 5.0005.000 İsviçre Frangı (CHF\text{CHF}) tutarında bir efektif fazlası saptanmış ve nedeni aynı gün bulunamadığı için yasal kayıtlara alınmıştır. İşlem tarihindeki efektif alış kuru 3030 TL\text{TL} iken, 3131 Aralık 20252025 dönem sonu değerleme tarihindeki efektif alış kuru 3232 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir.

Söz konusu efektif fazlasının nedeni yıl sonuna kadar tespit edilemediğine göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011 Efektif Deposu 10.000 / Alacak: 012 Döviz Pozisyon Hesabı 10.000; Borç: 013 Döviz Pozisyon Karşılığı Hesabı 10.000 / Alacak: 420 Kambiyo Kârları 10.000

Cevap

Dönem sonu değerleme kaydı; Efektif Deposu hesabının borçlandırılıp Döviz Pozisyon Hesabı'nın alacaklandırılması ve eş zamanlı olarak Döviz Pozisyon Karşılığı Hesabı'nın borçlandırılıp Kambiyo Kârları hesabının alacaklandırılması şeklinde olmalıdır.
Banka şubelerinde saptanan efektif fazlaları başlangıçta 011 Efektif Deposu (Borç) ve 398 Sayım ve Tesellüm Fazlaları (Alacak) hesaplarına kaydedilir. Dönem sonunda ise elde kalan yabancı para mevcudu (efektif) değerlenirken, kur artışından kaynaklanan 10.000 TL'lik fark varlık değerini artırır. Bu artış 011 hesabı üzerinden kaydedilirken, banka muhasebesi kuralları gereği eş zamanlı olarak Döviz Pozisyon hesapları (012-013) ve Kambiyo Kârları (420) hesabı çalıştırılarak pozisyon dengesi ve kâr kaydı sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıt tarihindeki (24 Aralık) TL değerini hesapla
5.000 CHF×30 TL/CHF=150.000 TL5.000 \text{ CHF} \times 30 \text{ TL/CHF} = 150.000 \text{ TL}
Efektif fazlasının saptandığı günkü rayiç değer üzerinden yasal kayıtlara alınması gerekir.
2
Dönem sonu (31 Aralık) değerleme tarihindeki TL değerini hesapla
5.000 CHF×32 TL/CHF=160.000 TL5.000 \text{ CHF} \times 32 \text{ TL/CHF} = 160.000 \text{ TL}
Bilançoda yabancı para varlıkların güncel efektif alış kurları üzerinden gösterilmesi zorunludur.
3
Değerleme farkını (kur kârını) hesapla
160.000150.000=10.000 TL160.000 - 150.000 = 10.000 \text{ TL} kâr
Kur artışı, bankanın elindeki fiziksel yabancı paranın TL karşılığını artırdığı için kambiyo kârı oluşur.
4
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na uygun yevmiye kaydını oluştur
B: 011 (10.000) / A: 012 (10.000) ve B: 013 (10.000) / A: 420 (10.000)
Bankalar yabancı para işlemlerini pozisyon hesapları (012-013) aracılığıyla izlediğinden, kur farkları hem varlık hem de kâr hesaplarını etkileyecek şekilde çift kayıtla gösterilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif Değerleme ve Pozisyon Kayıtları

Daha Fazla Pratik

Değerleme sonrası fazlalığın nedeninin bulunması veya yıl aşımı nedeniyle kâra aktarılması durumundaki kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 12Soru

Bir banka, kasasında bulunan ve maliyet değeri 32,0032,00 TL/USD\text{TL/USD} olan 15.00015.000 USD\text{USD} tutarındaki efektifini (nakit yabancı para), Merkez Bankasındaki serbest hesabına yatırmıştır. İşlemin yapıldığı gün Merkez Bankası döviz alış kuru 32,4032,40 TL/USD\text{TL/USD} olarak ilan edilmiştir.

Buna göre, bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 050050 MERKEZ BANKASI 486.000486.000 / Alacak: 011011 EFEKTİF DEPOSU 480.000480.000, 646646 KAMBİYO KARLARI 6.0006.000

Cevap

Banka, Merkez Bankasındaki hesabına yatırılan tutarı güncel kur üzerinden (486.000486.000 TL) borç kaydederken, kasadan çıkan efektifleri maliyet değeri üzerinden (480.000480.000 TL) alacaklandırmalı ve aradaki olumlu farkı kambiyo karı olarak kaydetmelidir.
Doğru yanıt, Merkez Bankası hesabındaki artışın güncel kur (32,4032,40) üzerinden, Efektif Deposu hesabındaki azalışın ise maliyet değeri (32,0032,00) üzerinden kaydedilmesi gerektiğini ve aradaki 6.0006.000 TL'lik farkın Kambiyo Karları hesabına aktarılacağını doğru bir şekilde göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Eldeki efektifin toplam maliyet değerini hesaplayın.
15.000 USD×32,00 TL/USD=480.000 TL15.000 \text{ USD} \times 32,00 \text{ TL/USD} = 480.000 \text{ TL}
Efektif deposu hesabından yapılacak çıkış kaydı, varlığın defterdeki maliyet değeri üzerinden yapılmalıdır.
2
Merkez Bankası hesabına girecek tutarın güncel değerini hesaplayın.
15.000 USD×32,40 TL/USD=486.000 TL15.000 \text{ USD} \times 32,40 \text{ TL/USD} = 486.000 \text{ TL}
Merkez Bankası nezdindeki döviz hesapları, işlem tarihindeki güncel döviz alış kuru üzerinden kayda alınır.
3
Kambiyo karını belirleyin.
486.000 TL480.000 TL=6.000 TL486.000 \text{ TL} - 480.000 \text{ TL} = 6.000 \text{ TL}
Varlığın maliyet değeri ile güncel değeri arasındaki olumlu fark, banka için bir kambiyo geliri niteliğindediz.
4
Muhasebe yevmiye maddesini oluşturun.
050050 (Borç), 011011 (Alacak), 646646 (Alacak)
Artan varlık hesabı borçlandırılır, azalan varlık hesabı alacaklandırılır ve gelir hesabı alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Efektif ve döviz arasındaki dönüşüm işlemlerinde maliyet değeri ile güncel kur arasındaki farkın muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Banknot halindeki yabancı paralar 'Efektif', banka hesaplarındaki yabancı paralar 'Döviz' olarak adlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda kambiyo zararı kaydının nasıl yapılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru

Bir banka şubesinin 3131 Aralık 20252025 tarihindeki efektif deposu sayım ve değerleme sonuçlarına ilişkin veriler şöyledir:

* Mevcut Miktar: 4.0004.000 İngiliz Sterlini (GBP\text{GBP})
* Toplam Maliyet Bedeli: 160.000160.000 TL\text{TL}
* Dönem Sonu TCMB\text{TCMB} Efektif Alış Kuru: 11 GBP=42,50\text{GBP} = 42,50 TL\text{TL}

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600 Kambiyo İşlemleri Karları: 10.00010.000 TL

Cevap

Dönem sonu değerleme farkı olan 10.00010.000 TL, 600 Kambiyo İşlemleri Karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Dönem sonunda bankanın elindeki 4.0004.000 GBP\text{GBP} tutarındaki nakit mevcudun güncel değeri 170.000170.000 TL\text{TL} olarak hesaplanmıştır. Bu tutarın maliyet bedeli olan 160.000160.000 TL\text{TL} ile kıyaslanması sonucu ortaya çıkan 10.00010.000 TL\text{TL} tutarındaki olumlu fark, banka için bir değerleme karıdır. Banka muhasebesinde bu tutar '600 Kambiyo İşlemleri Karları' hesabının alacağına kaydedilerek sonuç hesaplarına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yabancı paranın dönem sonu TL değerini hesaplayınız.
4.000×42,50=170.0004.000 \times 42,50 = 170.000 TL
Varlığın bilanço tarihindeki güncel değerini bulmak için efektif alış kuru kullanılır.
2
Değerleme farkını (kar/zarar) tespit ediniz.
170.000160.000=10.000170.000 - 160.000 = 10.000 TL (Kar)
Güncel değerin maliyet değerinden fazla olması banka için kambiyo karı oluşturur.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na uygun muhasebe kaydını belirleyiniz.
Borç: 011 Efektif Deposu 10.00010.000 TL / Alacak: 600 Kambiyo İşlemleri Karları 10.00010.000 TL
Varlık artışı ilgili aktif hesaba borç, oluşan gelir ise kambiyo karı hesabına alacak yazılır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif mevcutlarının dönem sonlarında efektif alış kuru üzerinden değerlenmesi ve oluşan farkların kambiyo işlemleri kar/zarar hesaplarına aktarılması.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda (örneğin kurun 38,0038,00 TL olması durumunda) yapılacak kambiyo zararı kaydını ve kullanılacak hesap kodunu gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

Bir banka şubesinde gün sonunda yapılan efektif deposu sayımında, 100100 USD\text{USD} (ABD Doları) tutarında bir noksanlık olduğu tespit edilmiştir. Noksanlığın nedeni aynı gün belirlenemediğine göre, bu noksanlığın muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 190190 Muhtelif Borçlular hesabı borçlandırılır.

Cevap

Sayım sonucunda ortaya çıkan efektif noksanlığı için geçici bir hesap olan Muhtelif Borçlular hesabı borçlandırılmalıdır.
Banka şubelerinde yapılan sayımlar sonucunda ortaya çıkan ve nedeni aynı gün tespit edilemeyen noksanlıklar, banka hesap planı gereği geçici olarak 190190 Muhtelif Borçlular hesabının borç tarafına kaydedilir. İşlem döviz cinsinden olsa dahi, noksanlığın geçici takibi bu hesap üzerinden yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Noksanlığın ait olduğu varlık hesabını belirleme
011011 Efektif Deposu hesabı
Sayım noksanlığı yabancı para (USD) cinsinden olduğu için işlem Efektif Deposu hesabını etkiler.
2
Varlık hesabındaki azalışı kaydetme
011011 Efektif Deposu hesabı alacaklandırılır.
Kasa mevcudu azaldığı için ilgili aktif hesabın alacak tarafına kayıt yapılır.
3
Geçici takip hesabını belirleme ve borç kaydı yapma
190190 Muhtelif Borçlular hesabı borçlandırılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, nedeni henüz bulunamayan noksanlıklar bu hesapta geçici olarak takip edilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kasa/efektif noksanlıklarının geçici hesaplarda izlenmesi

Daha Fazla Pratik

Eğer noksanlığın nedeni dönem sonuna kadar bulunamazsa, bu tutarın hangi hesaba devredilerek kapatılacağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Noksanlık kaydı yerine bir yevmiye maddesi olarak düşünülürse: Borçlu hesap 190190 Muhtelif Borçlular, Alacaklı hesap 011011 Efektif Deposu şeklindedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru

Bir banka şubesi, 3131 Aralık tarihinde yaptığı kasa sayımı sonucunda 10.00010.000 USD\text{USD} (ABD Doları) tutarında efektif mevcudu olduğunu tespit etmiştir. Bu efektiflerin banka kayıtlarındaki maliyet değeri 34,5034,50 TL/USD\text{TL/USD}'dir. Değerleme günü itibarıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından ilan edilen kurlar şu şekildedir:

Kur TürüKur Değeri (TL\text{TL})
TCMB Efektif Alış35,1035,10
TCMB Döviz Alış34,9034,90
TCMB Efektif Satış35,2535,25
TCMB Döviz Satış35,0535,05

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapacağı değerleme kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 641 Kambiyo Karları hesabı, 6.0006.000 TL\text{TL}

Cevap

641 Kambiyo Karları hesabı, 6.0006.000 TL
Banka kasasında bulunan fiziki yabancı paralar (efektif), ihtiyatlılık kavramı ve ilgili mevzuat uyarınca dönem sonlarında TCMB Efektif Alış kuru üzerinden değerlenir. İşlemde maliyet bedeli 34,5034,50 TL\text{TL} iken değerleme kuru 35,1035,10 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir. Bu durumda birim başına 0,600,60 TL\text{TL} (35,1034,5035,10 - 34,50), toplamda ise 6.0006.000 TL\text{TL} (10.000×0,6010.000 \times 0,60) tutarında kambiyo kârı oluşur. Kambiyo kârları ise 641 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru değerleme kurunun belirlenmesi
TCMB Efektif Alış Kuru = 35,1035,10 TL\text{TL}
Banka kasasındaki nakit yabancı paralar (banknotlar), dönem sonunda TCMB Efektif Alış kuru ile değerlenir.
2
Dönem sonu güncel değerin hesaplanması
10.000×35,10=351.00010.000 \times 35,10 = 351.000 TL\text{TL}
Mevcut efektif miktarının değerleme kuru ile çarpılması gerekir.
3
Kayıtlı değer ile güncel değer arasındaki farkın bulunması
351.000345.000=6.000351.000 - 345.000 = 6.000 TL\text{TL} (Kâr)
Maliyet bedeli (34,50×10.000=345.00034,50 \times 10.000 = 345.000 TL\text{TL}) ile güncel değer karşılaştırılarak kambiyo kârı veya zararı tespit edilir.
4
Muhasebe kaydının yapılması
641 Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılır.
Ortaya çıkan kambiyo kârı, bir gelir unsuru olarak ilgili gelir hesabının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif (nakit yabancı para) varlıkların değerlemesinde TCMB Efektif Alış kuru kullanılır.

İpuçları

1
Bankanın kasasındaki nakit paraların 'banknot' (efektif) mı yoksa 'hesaptaki para' (döviz) mı olduğunu belirleyerek uygun kuru seçin.

Daha Fazla Pratik

Efektif alış/satış kurları ile döviz alış/satış kurları arasındaki farkları ve hangi işlemlerde hangi kurun baz alınacağını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

Bir banka şubesinde 2828 Aralık tarihinde yapılan efektif deposu sayımında 400400 Avro (EUR\text{EUR}) tutarında bir noksanlık tespit edilmiş ve noksanlığın nedeni o gün belirlenemediği için ilgili tutar kayıtlara 11 Avro = 35,0035,00 TL\text{TL} kuru üzerinden intikal ettirilmiştir. 3131 Aralık dönem sonu tarihinde noksanlığın nedeni halen belirlenememiş ve kasa sorumlusundan tahsilat yapılamamıştır. Dönem sonunda Avro efektif alış kuru 11 Avro = 38,0038,00 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, 3131 Aralık tarihinde yabancı para cinsinden olan kasa noksanlığına ilişkin yapılması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 290 Muhtelif Borçlular 1.2001.200 TL / Alacak: 641 Kambiyo Karları 1.2001.200 TL

Cevap

Borç: 290 Muhtelif Borçlular 1.2001.200 TL / Alacak: 641 Kambiyo Karları 1.2001.200 TL olan seçenek doğrudur.
Banka muhasebesinde yabancı para (efektif) noksanlıkları, noksanlık tespit edildiğinde cari kur üzerinden 'Muhtelif Borçlular' hesabına borç kaydedilerek takip edilir. Bu hesap yabancı para cinsinden bir alacağı temsil ettiği için dönem sonunda efektif alış kuru üzerinden değerlenmesi zorunludur. Kur 35,0035,00 TL'den 38,0038,00 TL'ye çıktığı için bankanın tahsil edeceği noksanlık tutarının TL karşılığı 1.2001.200 TL artmıştır. Bu artış 'Muhtelif Borçlular' hesabına borç, 'Kambiyo Karları' hesabına alacak olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa noksanlığının ilk kayıt tarihindeki TL değerini hesapla.
400 EUR×35,00 TL/EUR=14.000 TL400 \text{ EUR} \times 35,00 \text{ TL/EUR} = 14.000 \text{ TL}
Noksanlık ilk tespit edildiğinde bu tutar üzerinden Muhtelif Borçlular hesabına borç kaydedilmiştir.
2
Kasa noksanlığının dönem sonu (31 Aralık) tarihindeki TL değerini hesapla.
400 EUR×38,00 TL/EUR=15.200 TL400 \text{ EUR} \times 38,00 \text{ TL/EUR} = 15.200 \text{ TL}
Dönem sonu değerlemesi cari efektif alış kuru üzerinden yapılmalıdır.
3
Değerleme farkını tespit et.
15.200 TL14.000 TL=1.200 TL15.200 \text{ TL} - 14.000 \text{ TL} = 1.200 \text{ TL} (Artış)
Kur artışı bankanın alacağının (noksanlığın) TL karşılığını artırmıştır.
4
Muhasebe kaydını oluştur.
Muhtelif Borçlular hesabı borçlandırılır (1.2001.200 TL), Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılır (1.2001.200 TL).
Varlık hesaplarındaki artış borca, ortaya çıkan kâr ise alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde yabancı para cinsinden kasa noksanlıkları dönem sonunda mutlaka değerlemeye tabi tutulur.

Daha Fazla Pratik

Yabancı para kasa fazlalığı durumunda dönem sonu değerlemesinin hangi hesap üzerinden yapıldığını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 17Soru

Bir banka şubesinin 3131 Aralık tarihindeki mizanında "011 Efektif Deposu" hesabının borç bakiyesi 140.400140.400 TL\text{TL}'dir. Bu bakiyenin 4.5004.500 USD\text{USD} tutarındaki nakit yabancı paradan (banknot) oluştuğu ve yapılan fiziki sayım sonucunun kayıtlarla tam uyumlu olduğu saptanmıştır. Dönem sonu değerlemesinde uygulanacak efektif alış kuru 1 USD=31,801 \text{ USD} = 31,80 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir.

Buna göre, bankanın yapması gereken dönem sonu değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 011 Efektif Deposu hesabı 2.7002.700 TL\text{TL} borçlandırılır, 641 Kambiyo Karları hesabı 2.7002.700 TL\text{TL} alacaklandırılır.

Cevap

Dönem sonu değerlemesinde 011 Efektif Deposu hesabı 2.700 TL borçlandırılırken, 641 Kambiyo Karları hesabı 2.700 TL alacaklandırılmalıdır.
Dönem sonu değerlemesi sonucunda efektif mevcudunun TL karşılığı 140.400140.400 TL\text{TL}'den 143.100143.100 TL\text{TL}'ye yükselmiştir. Bu 2.7002.700 TL\text{TL}'lik artış bir kambiyo kârıdır. Banka muhasebe sisteminde nakit yabancı paralar (efektif) '011 Efektif Deposu' hesabında takip edildiği için bu hesap borçlandırılarak varlık artışı kaydedilirken, '641 Kambiyo Karları' hesabı alacaklandırılarak gelir kaydı tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Efektif mevcudunun dönem sonu değerini hesaplayınız.
4.500 USD×31,80 TL/USD=143.100 TL4.500 \text{ USD} \times 31,80 \text{ TL/USD} = 143.100 \text{ TL}
Varlıkların bilanço tarihindeki güncel değerini bulmak için mevcut miktar ile cari kur çarpılır.
2
Kayıtlı değer ile güncel değer arasındaki farkı bulunuz.
143.100 TL140.400 TL=2.700 TL143.100 \text{ TL} - 140.400 \text{ TL} = 2.700 \text{ TL} (Olumlu fark)
Değerleme sonucunda ortaya çıkan kâr veya zarar tutarını belirlemek için fark hesaplanır.
3
Muhasebe kaydını oluşturunuz.
Borç: 011 Efektif Deposu 2.7002.700 / Alacak: 641 Kambiyo Karları 2.7002.700
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre nakit yabancı para artışları 011 nolu hesaba, oluşan kâr ise 641 nolu hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde nakit yabancı paraların (efektif) dönem sonu değerlemesi ve 011 Efektif Deposu hesabının kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Efektif alış ve satış işlemlerindeki kur farklarının (arbitraj kârı) muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

Bir banka şubesinin 3131 Aralık tarihindeki kasa sayımı öncesi hazırlanan mizanında "011 Efektif Deposu" hesabının borç bakiyesi 330.000330.000 TL\text{TL}'dir. Yapılan incelemede bu tutarın 10.00010.000 USD\text{USD} (ABD Doları) tutarındaki mevcudu temsil ettiği anlaşılmıştır. Akşam yapılan kasa sayımında ise fiziken 10.25010.250 USD\text{USD} olduğu görülmüştür. Farklılığın nedenlerine ilişkin yapılan araştırmada;

- 150150 USD\text{USD}'lik tutarın bir müşterinin vadesiz döviz tevdiat hesabına yatırdığı ancak muhasebe kaydının sehven unutulduğu,
- 100100 USD\text{USD}'lik tutarın ise nedeninin o an için belirlenemediği tespit edilmiştir.

3131 Aralık tarihinde T.C. Merkez Bankası efektif alış kuru 11 USD=34,20\text{USD} = 34,20 TL\text{TL}'dir.

Bu bilgilere göre, bankanın yıl sonu değerleme ve düzeltme işlemlerinden sonra "011 Efektif Deposu" hesabının mizan bakiyesi kaç TL\text{TL} olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350.550350.550

Cevap

Banka şubesinin dönem sonu "011 Efektif Deposu" hesabının mizan bakiyesi 350.550350.550 TL\text{TL} olmalıdır.
Banka muhasebesinde "011 Efektif Deposu" hesabı, kasanın fiziki mevcudunu TL karşılığı ile göstermek zorundadır. Soru senaryosunda, başlangıçtaki 10.00010.000 USD'ye ek olarak, bir müşterinin yatırdığı 150150 USD ve nedeni saptanamayan 100100 USD fazlalık mevcuttur. Dolayısıyla kasada toplam 10.25010.250 USD bulunmaktadır. Yıl sonunda tüm efektif mevcutlar güncel efektif alış kuru üzerinden değerlendiği için, 10.250 USD×34,20 TL/USD=350.55010.250 \text{ USD} \times 34,20 \text{ TL/USD} = 350.550 TL tutarı hesabın mizan bakiyesini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Fiziki mevcudun belirlenmesi
10.25010.250 USD\text{USD}
Sayım sonucunda kasada bulunan toplam fiziki miktar, muhasebe kayıtlarının nihai olarak ulaşması gereken tutarı belirler.
2
Unutulan kaydın ve kasa fazlasının muhasebeleştirilmesi
150150 USD+100\text{USD} + 100 USD=250\text{USD} = 250 USD\text{USD} ilave
Müşteri mevduatı ve nedeni belirlenemeyen fazlalık "011 Efektif Deposu" hesabına borç kaydedilerek fiziki durumla kayıtlar eşitlenir.
3
Dönem sonu değerleme oranının uygulanması
10.25010.250 USD×34,20\text{USD} \times 34,20 TL=350.550\text{TL} = 350.550 TL\text{TL}
Banka muhasebe standartlarına göre yabancı para nakit mevcutları (efektifler) dönem sonunda T.C. Merkez Bankası efektif alış kuru üzerinden değerlenerek mizan bakiyesi güncellenir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif Mevcutların Değerlemesi

İpuçları

1
Mizan bakiyesi, kasada o an bulunan tüm efektiflerin toplamının güncel kurdan değerini göstermelidir.
2
Kasa fazlalıkları ve unutulan mevduat girişleri, kasadaki fiziki USD miktarını artırır. Önce toplam USD miktarını bulun.
3
Kasada toplam 10.25010.250 USD olduğu kesinleştiğine göre, bu miktarı 3131 Aralık tarihindeki efektif alış kuru olan 34,2034,20 ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Kasa noksanlıklarının değerleme sonrasında gider yazılması ve kambiyo zararı ile olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 19Soru

Bir banka şubesinin 3131 Aralık tarihindeki mizanında "011 Efektif Deposu" (USD\text{USD}) hesabının borç kalanı 510.000510.000 TL\text{TL}'dir. Bu tutar 15.00015.000 USD\text{USD} mevcuda karşılık gelmektedir. Şubede aynı gün yapılan envanter işlemlerinde kasada fiilen 14.80014.800 USD\text{USD} bulunduğu görülmüş ve noksanlık tutarı nedeni belirlenene kadar "290 Muhtelif Borçlular" hesabına aktarılmıştır. 3131 Aralık tarihli TCMB döviz alış kuru 11 USD=36,00\text{USD} = 36,00 TL\text{TL} olarak ilan edilmiştir.

Bu bilgilere göre, banka şubesinin dönem sonu değerleme işlemleri neticesinde hesaplaması gereken toplam kambiyo kârı kaç TL\text{TL}'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

Banka şubesinin dönem sonunda kaydetmesi gereken toplam kambiyo kârı 30.00030.000 TL\text{TL}'dir.
Doğru cevap olan 30.00030.000 seçeneği, bankanın sahip olduğu 15.00015.000 USD\text{USD}'nin tamamının (14.80014.800 USD\text{USD} fiili bakiye ve 200200 USD\text{USD} noksanlık alacağı) 34,0034,00 TL\text{TL}'den 36,0036,00 TL\text{TL}'ye yükselmesinden kaynaklanan toplam kazancı yansıtmaktadır. Noksanlık kaydı 36,0036,00 TL\text{TL} üzerinden yapıldığında, bu tutarın içindeki 400400 TL\text{TL}'lik kur farkı (200×2200 \times 2) Efektif Deposu hesabının borç ve alacağı arasındaki farktan otomatik olarak kambiyo kârına dahil edilmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı döviz miktarının ortalama defter kurunun belirlenmesi
510.000 TL/15.000 USD=34,00 TL/USD510.000 \text{ TL} / 15.000 \text{ USD} = 34,00 \text{ TL/USD}
Dönem sonu değerlemesine esas teşkil edecek maliyet bedelini bulmak için gereklidir.
2
Kasa noksanlığı miktarının ve TL karşılığının tespiti
15.00014.800=200 USD15.000 - 14.800 = 200 \text{ USD} noksan. 200 USD×36,00 TL=7.200 TL200 \text{ USD} \times 36,00 \text{ TL} = 7.200 \text{ TL}
Banka muhasebe standartları gereği kasa noksanlıkları, tespit edildikleri günkü cari kur üzerinden ilgili hesaplara (290 Muhtelif Borçlular) aktarılır.
3
Efektif deposu hesabının noksanlık kaydı sonrası bakiyesinin güncellenmesi
510.0007.200=502.800 TL510.000 - 7.200 = 502.800 \text{ TL}
Noksanlığın hesaptan çıkarılması sonucu kalan bakiyenin değerleme öncesi durumunu belirlemek içindir.
4
Kalan fiili mevcudun dönem sonu değerlemesinin yapılması
14.800 USD×36,00 TL=532.800 TL14.800 \text{ USD} \times 36,00 \text{ TL} = 532.800 \text{ TL}
Kasadaki gerçek efektif tutarının bilanço tarihindeki TL değerini bulmak içindir.
5
Toplam kambiyo kârının hesaplanması
532.800502.800=30.000 TL532.800 - 502.800 = 30.000 \text{ TL}
Değerlenmiş tutar ile defter tutarı arasındaki farkın gelir olarak kaydedilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif değerlemesi ve noksanlıkların cari kur üzerinden kaydı

Daha Fazla Pratik

Banka muhasebesinde efektif fazlalıklarının kaydedilmesi ve değerleme üzerindeki etkisini inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 20Soru

Bir banka şubesinin 3131 Aralık tarihindeki mizanında "011 Efektif Deposu (İsviçre Frangı - CHF)" hesabının borç kalanı 350.000350.000 TLTL (10.00010.000 CHFCHF) olarak görülmektedir. Aynı gün gün sonunda yapılan sayımda kasa mevcudunun 10.20010.200 CHFCHF olduğu saptanmıştır. Banka, söz konusu sayım fazlasını ilgili hesaplara kaydederek efektif mevcudunu 11 CHF=38CHF = 38 TLTL olan dönem sonu efektif alış kuru üzerinden değerlemeye tabi tutmuştur.

Buna göre, bankanın yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011 Efektif Deposu 30.000 / Alacak: 640 Kambiyo Karları 30.000

Cevap

Dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydı Borç: 011 Efektif Deposu 30.000 TL ve Alacak: 640 Kambiyo Karları 30.000 TL şeklindedir.
Banka dönem sonunda öncelikle fiziksel sayım farkını kaydetmelidir. 200 CHF tutarındaki sayım fazlası, 31 Aralık efektif alış kuru olan 38 TL üzerinden (200 x 38 = 7.600 TL) 011 Efektif Deposu hesabına borç, 390 Muhtelif Borçlar hesabına alacak kaydedilir. Bu işlemden sonra mizan bakiyesi olan 10.000 CHF'nin TL değeri 350.000 TL'den 380.000 TL'ye (10.000 x 38) yükseltilmelidir. Aradaki 30.000 TL'lik fark Kambiyo Karı olarak muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı kurun ve sayım farkının tespiti
Kayıtlı Kur: 350.000/10.000=35350.000 / 10.000 = 35 TL/CHFTL/CHF. Sayım Fazlası: 10.20010.000=20010.200 - 10.000 = 200 CHFCHF.
Değerleme farkını hesaplamak için mevcut bakiyenin hangi kurdan kayıtlı olduğunu ve fiziksel farkı bulmak gerekir.
2
Sayım fazlasının muhasebeleştirilmesi
Borç: 011 Efektif Deposu 7.6007.600 (200×38200 \times 38 TLTL), Alacak: 390 Muhtelif Borçlar 7.6007.600 TLTL.
Banka muhasebesinde dönem sonu sayım fazlaları, saptandığı günün kuru (38 TL) üzerinden 011 hesabına borç kaydedilir.
3
Değerleme farkının (Kambiyo Karı) hesaplanması
Eski bakiye olan 10.00010.000 CHFCHF için: 10.000×(3835)=30.00010.000 \times (38 - 35) = 30.000 TLTL.
Sayım fazlası zaten 38 TL'den kaydedildiği için değerlemeye tabi tutulmaz. Sadece başlangıçtaki 10.000 CHF'nin kur farkı karı hesaplanır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif (nakit yabancı para) mevcudunun dönem sonunda efektif alış kuru ile değerlenmesi ve sayım farklarının kaydedilmesi.
Sayfa 1 / 2Sonraki
Kasa ve Efektif İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin