Mevduat İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 2

Soru 21Soru →

(K) İşletmesi, (C) Bankası'ndaki vadesiz ticari mevduat hesabında bulunan $120.000$ TL tutarındaki nakit varlığını, aynı bankada yeni açtırdığı 3 ay vadeli ticari mevduat hesabına aktarmıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre, bankanın bu işleme ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 310 Vadesiz Ticari Mevduat

120.000

Alacak: 311 Vadeli Ticari Mevduat

120.000

Borç: 311 Vadeli Ticari Mevduat

120.000

Alacak: 310 Vadesiz Ticari Mevduat

120.000

Borç: 300 Vadesiz Tasarruf Mevduatı

120.000

Alacak: 301 Vadeli Tasarruf Mevduatı

120.000

Borç: 900 Borçlu Nazım Hesaplar

120.000

Alacak: 901 Alacaklı Nazım Hesaplar

120.000

Borç: 101 TCMB Munzam Karşılıklar

120.000

Alacak: 311 Vadeli Ticari Mevduat

120.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 310 Vadesiz Ticari Mevduat $120.000$
Alacak: 311 Vadeli Ticari Mevduat $120.000$

Cevap

Borç tarafında 310 Vadesiz Ticari Mevduat, alacak tarafında 311 Vadeli Ticari Mevduat hesabının yer aldığı kayıt doğrudur.

Bankalar için mevduat bir borç (yükümlülük) niteliğindedir. İşletmenin vadesiz hesabındaki para azaldığı için pasif karakterli olan '310 Vadesiz Ticari Mevduat' hesabı borçlandırılır. Aynı tutar vadeli hesaba geçtiği için '311 Vadeli Ticari Mevduat' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini ve taraflarını belirlemek

Bir 'İşletme' (Ticari Mevduat) vadesiz hesabından vadeli hesabına 'virman' (aktarım) yapmaktadır.

Hesap kodlarının (310-311 mi yoksa 300-301 mi) seçilmesi için müşteri türü kritiktir.

2

Hesapların azalış ve artış yönlerini saptamak

Vadesiz hesap azalmakta, vadeli hesap artmaktadır.

Mevduat hesapları pasif (kaynak) hesapları olduğu için azalışlar borca, artışlar alacağa kaydedilir.

3

BTDHP'ye uygun yevmiye kaydını oluşturmak

Borç: 310 Vadesiz Ticari Mevduat / Alacak: 311 Vadeli Ticari Mevduat

Banka perspektifinden bir yükümlülük başka bir yükümlülüğe dönüşmüştür.

Anahtar Kavram

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda Mevduat Gruplarının Ayrımı ve Kayıt Esasları

İpuçları

1

Bankanın parayı müşteri adına sakladığını ve bunun banka için bir 'borç' olduğunu unutmayın.

2

Ticari işletmelerin hesap kodları ile şahısların tasarruf hesap kodları BTDHP'de farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Vadeli mevduatın vadesi dolduğunda tahakkuk eden faizin muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 22Soru →

$(Z)$ İşletmesi, $15$ Aralık $2025$ tarihinde ticari bir bankada $600.000$ TL tutarında, $90$ gün vadeli ve yıllık $\%36$ faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, $31$ Aralık $2025$ tarihinde kıstelyevm esasına göre gerekli faiz tahakkuk kaydını gerçekleştirmiştir.

Buna göre, $15$ Mart $2026$ tarihindeki vade sonunda anapara ve faiz ödemesine ilişkin banka tarafından yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (İşlemlerde $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacaktır.)

740 Mevduat Faiz Giderleri hesabı

12.000

TL borçlandırılır.

740 Mevduat Faiz Giderleri hesabı

21.600

TL borçlandırılır.

303 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabı

21.600

TL borçlandırılır.

740 Mevduat Faiz Giderleri hesabı

12.600

TL borçlandırılır.

650 Faiz Giderleri hesabı

12.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabı $12.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Vade sonu kaydında, 2026 yılına ait faiz tutarı olan

12.000

TL '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç kaydedilmelidir.

Banka,

31

Aralık tarihinde

9.600

TL'lik faizi gider yazıp tahakkuk ettirdiği için,

15

Mart tarihindeki vade sonunda sadece bu tarihten itibaren işleyen

12.000

TL'lik kısmı (74 gün) '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabında borçlandırarak giderleştirir. Geri kalan

9.600

TL ise zaten pasifte duran '303 Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabının borçlandırılmasıyla kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam faiz tutarının hesaplanması

I = \frac{600.000 \times 36 \times 90}{36.000} = 21.600

TL

Vade boyunca işleyecek toplam yükümlülüğün belirlenmesi.

2

2025 yılına ait (tahakkuk eden) faiz gün sayısının ve tutarının belirlenmesi

Gün:

31 - 15 = 16

gün. Tutar:

\frac{600.000 \times 36 \times 16}{36.000} = 9.600

TL

Dönemsellik kavramı gereği 2025 yılı sonunda giderleştirilen tutar 303 nolu hesapta izlenir.

3

2026 yılına ait (cari dönem gideri) faiz tutarının hesaplanması

21.600 - 9.600 = 12.000

TL

Toplam faizden önceki dönem tahakkukunun çıkarılmasıyla cari yıla ait faiz gideri bulunur.

4

Muhasebe kaydının analizi

Borç: 311 (

600.000

), Borç: 303 (

9.600

), Borç: 740 (

12.000

)

Banka vade sonunda ana parayı, tahakkuk eden borcu ve cari dönem giderini borçlandırarak kapatır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde mevduat faizlerinin dönemsellik esasına göre (kıstelyevm) izlenmesi ve vade sonu muhasebe işlemleri.

İpuçları

1

Bankalar mevduat faizlerini her ay sonu veya yıl sonunda kıstelyevm (gün) esasına göre hesaplayıp giderleştirirler.

2

15 Aralık - 31 Aralık arasındaki 16 günlük faiz 2025 yılına aittir; vade sonundaki kayıtta bu tutar tahakkuk hesabından mahsup edilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Vade sonu kaydında vergi stopajının hangi hesaba ve hangi tutar üzerinden (toplam faiz mi, cari dönem faizi mi) kaydedileceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 23Soru →

$(B)$ Bankası, dönem sonu işlemleri kapsamında vadesi henüz gelmemiş olan mevduat hesapları için kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre $12.400$ TL tutarında faiz gideri hesaplamıştır. Bankanın Tekdüzen Hesap Planı'na göre yapacağı bu faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

303 Mevduat Faiz Tahakkukları

740 Mevduat Faiz Giderleri

100 Kasa

301 Vadeli Mevduat

300 Vadesiz Mevduat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 303 Mevduat Faiz Tahakkukları

Cevap

Dönem sonu faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılacak hesap 303 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabıdır.

Banka Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, dönem sonunda vadesi gelmemiş mevduatlar için hesaplanan kıstelyevm faiz giderleri '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç, '303 Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabına ise alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir. Bu işlem, dönemsellik kavramının bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1

Dönemsellik kavramı gereği cari döneme ait faiz tutarını belirle.

12.400

TL faiz gideri.

Giderin hangi döneme ait olduğunun tespiti muhasebe kaydı için esastır.

2

Giderin borç kaydını yap.

740 Mevduat Faiz Giderleri hesabına

12.400

TL borç kaydedilir.

Gerçekleşen faiz giderleri banka hesap planında bu kodda izlenir.

3

Henüz ödenmemiş borcu pasif bir hesapta takip et.

303 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabına

12.400

TL alacak kaydedilir.

Vade gelmediği için nakit çıkışı yapılamaz, borç tahakkuk ettirilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde dönem sonu faiz tahakkuku (Accrual of Interest Expenses)

Daha Fazla Pratik

Vade sonundaki ödeme kaydında vergi kesintisi (stopaj) uygulamasını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 24Soru →

Ticari faaliyetle uğraşan $(Y)$ İşletmesi, $10$ Aralık $2025$ tarihinde bir bankada $1.200.000$ TL tutarında, $90$ gün vadeli ve yıllık $\%40$ faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, $31.12.2025$ tarihinde dönem sonu faiz tahakkuk işlemlerini usulüne uygun olarak gerçekleştirmiştir. Mevduat faizleri üzerinden yapılacak gelir vergisi stopaj oranı $\%15$ ’tir. Buna göre, $10$ Mart $2026$ tarihindeki vade sonunda bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

BORÇ: 311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 311.02 Ticari Mevduat Faiz Tahakkukları 28.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 92.000 // ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 18.000 / ALACAK: 310 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadesiz) 1.302.000

BORÇ: 311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 120.000 // ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 18.000 / ALACAK: 310 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadesiz) 1.302.000

BORÇ: 301 Tasarruf Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 301.02 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları 28.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 92.000 // ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 18.000 / ALACAK: 300 Tasarruf Mevduatı (Vadesiz) 1.302.000

BORÇ: 311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 311.02 Ticari Mevduat Faiz Tahakkukları 28.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 92.000 // ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 13.800 / ALACAK: 310 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadesiz) 1.306.200

BORÇ: 311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 311.02 Ticari Mevduat Faiz Tahakkukları 28.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 92.000 // ALACAK: 310 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadesiz) 1.320.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BORÇ: 311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 311.02 Ticari Mevduat Faiz Tahakkukları 28.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 92.000 // ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 18.000 / ALACAK: 310 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadesiz) 1.302.000

Cevap

Vade sonunda ana para hesabı ile önceki dönemden gelen faiz tahakkuku hesabı borçlandırılarak kapatılmalı, cari döneme ait faiz kısmı gider yazılmalı ve toplam faiz üzerinden hesaplanan stopaj kesildikten sonra kalan tutar mudi hesabına alacak kaydedilmelidir.

Doğru olan kayıt, 311 nolu vadeli ticari mevduat ana para hesabını ve 311.02 nolu (veya ilgili alt hesap) faiz tahakkuku hesabını borçlandırarak kapatırken; sadece 2026 yılına isabet eden faiz kısmını 780 nolu hesaba gider yazmaktadır. Ayrıca toplam faiz üzerinden hesaplanan %15 stopaj tutarı 380 nolu hesapta gösterilerek mudiye net ödeme yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam brüt faiz tutarının hesaplanması

120.000

TL

Mevduatın 90 günlük toplam getirisini bulmak için:

1.200.000 \times 0,40 \times (90 / 360) = 120.000

TL.

2

2025 yılına ait (tahakkuk ettirilmiş) faiz tutarının hesaplanması

28.000

TL

10-31 Aralık arası geçen 21 gün için:

1.200.000 \times 0,40 \times (21 / 360) = 28.000

TL. Bu tutar 31.12.2025'te tahakkuk hesaplarına alınmıştır.

3

2026 yılına ait faiz giderinin hesaplanması

92.000

TL

Vade sonuna kadar kalan 69 gün (90 - 21) için:

120.000 - 28.000 = 92.000

TL.

4

Vergi kesintisinin (Stopaj) hesaplanması

18.000

TL

Toplam brüt faiz üzerinden %15 stopaj uygulanır:

120.000 \times 0,15 = 18.000

TL.

5

Mudiye ödenecek net tutarın belirlenmesi

1.302.000

TL

Ana para + (Toplam Faiz - Stopaj) =

1.200.000 + (120.000 - 18.000) = 1.302.000

TL.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde ticari mevduatların dönem sonu faiz tahakkukları ile vade sonu ödeme kayıtlarının dönemsellik ilkesine göre ayrıştırılması.

İpuçları

1

Ticari mevduat ile tasarruf mevduatı arasındaki hesap kodu ayrımına dikkat edin.

2

Mevduat iki farklı yıla sarktığı için 31.12.2025 tarihindeki tahakkuk tutarını toplam faizden düşerek cari yıl giderini bulun.

3

90 günlük toplam faiz üzerinden %15 stopaj hesaplayıp, bu tutarı bankanın ödeyeceği vergi olarak (380) kaydedin.

Daha Fazla Pratik

Vadeli döviz tevdiat hesaplarında (DTH) vade sonu kur değerlemesi ve faiz tahakkuku içeren senaryoları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce toplam ödenecek tutarı (Brüt Faiz - Vergi) bulup, ardından borç tarafındaki 2025 tahakkuk tutarını çıkararak 2026 giderini sağlama yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Mevduat İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem