Karşılaştırmalı Tablolar Analizi

182 soru

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait gelir tablosunda yer alan bazı hesap kalemleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	$2024$ (TL)	$2025$ (TL)
Brüt Satışlar	$500.000$	$650.000$
Satış İndirimleri (-)	$20.000$	$30.000$
Satışların Maliyeti (-)	$300.000$	$420.000$

Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz) ilkeleri çerçevesinde, bu işletmenin "Brüt Satış Karı" kaleminde gerçekleşen mutlak (tutar) farkı aşağıdakilerden hangisidir?

20.000

TL artış

20.000

TL azalış

30.000

TL artış

120.000

TL artış

140.000

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$ TL artış

Cevap

İşletmenin brüt satış kârı kalemindeki mutlak fark

20.000

TL artış şeklindedir.

Doğru cevap olan

20.000

TL artış seçeneği, işletmenin 2024 ve 2025 yılları için ayrı ayrı hesaplanan Brüt Satış Kârı rakamları arasındaki farkı tam olarak yansıtmaktadır. 2024 yılında

180.000

TL olan kâr, 2025 yılında

200.000

TL'ye yükselmiş ve arada

20.000

TL'lik pozitif bir fark oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

2024 yılı Brüt Satış Karını hesaplayınız.

Net Satışlar =

500.000 - 20.000 = 480.000

TL; Brüt Satış Karı =

480.000 - 300.000 = 180.000

TL.

Mutlak farkı bulmak için önce her iki dönemin sonuç kalemi hesaplanmalıdır.

2025 yılı Brüt Satış Karını hesaplayınız.

Net Satışlar =

650.000 - 30.000 = 620.000

TL; Brüt Satış Karı =

620.000 - 420.000 = 200.000

TL.

Cari dönemin brüt satış kârı verisine ulaşmak gerekir.

İki yıl arasındaki mutlak (tutar) farkını bulunuz.

Mutlak Fark =

200.000 (2025) - 180.000 (2024) = +20.000

TL.

Mutlak fark, cari yıl tutarından baz yıl tutarının çıkarılmasıyla hesaplanır.

Anahtar Kavram

Mutlak Fark = Cari Dönem Tutarı - Baz Dönem Tutarı

İpuçları

Brüt Satış Karını bulmak için önce Brüt Satışlardan Satış İndirimlerini çıkararak Net Satışları hesaplamalısınız.

Hesapladığınız Net Satışlardan Satışların Maliyetini çıkararak her iki yılın Brüt Satış Karı tutarlarına ulaşın.

2025 yılı kâr tutarından 2024 yılı kâr tutarını çıkararak sonucun pozitif mi (artış) yoksa negatif mi (azalış) olduğunu belirleyin.

Daha Fazla Pratik

Bu kalemlerdeki yüzde (%) değişimlerini de hesaplayarak işletmenin kârlılık performansındaki göreli artışı yorumlayabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak her bir kalemin (Brüt Satışlar, Satış İndirimleri, Satışların Maliyeti) kendi mutlak farklarını bulup bu farkları Brüt Satış Karı formülündeki işaretlerine göre (Artışlar (+), Azalışlar (-)) birleştirerek de sonuca ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 102Soru →

Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz), işletmenin birbirini izleyen dönemlerine ait finansal tablolarındaki değişimlerin ve eğilimlerin izlenmesine olanak tanıyan dinamik bir analiz türüdür. Ancak bu yöntemin uygulanması ve sonuçlarının yorumlanması aşamasında bazı yapısal kısıtlar bulunmaktadır. Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizinin sınırları ve kısıtları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yüksek enflasyonun yaşandığı dönemlerde nominal değerler üzerinden yapılan yatay analiz, paranın satın alma gücündeki değişimi otomatik olarak düzelterek reel büyüme oranlarını yansıtır.

Baz alınan yılın tutarının sıfır veya negatif (zarar) olduğu durumlarda, cari dönemde meydana gelen değişimlerin yüzde olarak ifade edilmesi matematiksel olarak anlamsızdır ve yanlış yorumlara yol açabilir.

İşletmenin finansal durumunun bütünsel olarak değerlendirilmesi için sadece yatay analiz verileri yeterlidir; dikey analiz veya oran analizi gibi diğer yöntemlerle desteklenmesine gerek yoktur.

Analiz yapılan dönemler arasında muhasebe politikalarında veya değerleme yöntemlerinde (örneğin stok değerleme yöntemi) yapılan değişiklikler, verilerin karşılaştırılabilirliğini bozmaz.

Yüzde değişimler hesaplanırken, iki dönem arasındaki mutlak farkın cari (son) yıl tutarına bölünmesi yöntemin temel hesaplama kuralıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Baz alınan yılın tutarının sıfır veya negatif (zarar) olduğu durumlarda, cari dönemde meydana gelen değişimlerin yüzde olarak ifade edilmesi matematiksel olarak anlamsızdır ve yanlış yorumlara yol açabilir.

Cevap

Baz yılın değerinin sıfır veya negatif olduğu durumlarda hesaplanan yüzde değişimlerin matematiksel olarak anlamsız olması karşılaştırmalı tablolar analizinin temel bir kısıtıdır.

Karşılaştırmalı tablolar analizinde yüzde değişim hesaplanırken paydada baz yıl tutarı yer alır. Eğer baz yıl tutarı '0' ise işlem tanımsız olur; eğer baz yıl tutarı negatif (örneğin bir önceki yıl zarar edilmişse) ise sonuç matematiksel olarak yanıltıcı (kâra geçilmesine rağmen eksi yüzde çıkması gibi) olur. Bu durum yatay analizin en teknik kısıtlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

Karşılaştırmalı analizde yüzde değişim formülünü hatırla.

\% \text{Değişim} = \frac{\text{Cari Yıl} - \text{Baz Yıl}}{\text{Baz Yıl}} \times 100

Değişimin oranını belirlemek için baz yıla oranlama yapılır.

Baz yılın negatif (zarar) olduğu senaryoyu değerlendir.

Örneğin baz yıl

-100

, cari yıl

+50

ise fark

+150

olur. Formül uygulandığında

\frac{150}{-100} = -\%150

çıkar.

İşletme kâra geçmesine rağmen sonucun negatif çıkması yorumlamayı imkansız kılar.

Diğer sınırları (enflasyon, bütünlük, tutarlılık) gözden geçir.

Yatay analizin tek başına yetersiz olması, enflasyondan etkilenmesi ve tutarlılık gerektirmesi diğer önemli kısıtlardır.

Yöntemin sınırlarını bilmek analizin güvenilirliği için şarttır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinin Yapısal Kısıtları

Daha Fazla Pratik

Eğilim yüzdeleri (trend) analizinde baz yılın neden normal bir yıl olması gerektiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 103Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki yıla ait karşılaştırmalı mali tabloları üzerinde yapılan analizde, "Maddi Duran Varlıklar" kaleminde $\%40$ oranında bir artış gerçekleştiği, ancak aynı dönemde "Net Satışlar" kalemindeki artışın sadece $\%5$ düzeyinde kaldığı tespit edilmiştir.

Bu verilere dayanarak, işletmenin varlıklarındaki değişimle ilgili yapılabilecek en uygun yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin duran varlık yatırımlarının satış yaratma kapasitesinin düşük olduğu veya işletmede atıl kapasite sorunu yaşandığı söylenebilir.

İşletmenin duran varlık devir hızının yükseldiği ve aktiflerin önceki yıla göre daha verimli kullanıldığı söylenebilir.

Varlık yapısındaki bu değişimin işletmenin likidite durumunu olumlu etkilediği ve net işletme sermayesini güçlendirdiği söylenebilir.

Satışlardaki artışın düşük kalması, duran varlıklardaki artışın tamamen enflasyon düzeltmesinden kaynaklandığının kesin kanıtıdır.

Duran varlıklar ve satışlar arasındaki bu uyumlu artış, işletmenin dengeli bir büyüme stratejisi izlediğini göstermektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin duran varlık yatırımlarının satış yaratma kapasitesinin düşük olduğu veya işletmede atıl kapasite sorunu yaşandığı söylenebilir.

Cevap

İşletmenin duran varlık yatırımlarının satış yaratma kapasitesinin düşük olduğu veya işletmede atıl kapasite sorunu yaşandığı söylenebilir.

Karşılaştırmalı tablolarda duran varlık kalemlerindeki artış hızı, net satışlardaki artış hızını önemli ölçüde aşıyorsa bu durum işletmenin yeni yatırımlar yaptığını ancak bu yatırımların henüz satışlara beklenen katkıyı sağlamadığını gösterir. Bu durum literatürde atıl kapasite, eksik kapasite kullanımı veya verimsiz sabit sermaye yatırımı olarak yorumlanır.

Adım Adım Çözüm

Karşılaştırmalı verileri analiz etme

Maddi duran varlıklarda

\%40

, net satışlarda

\%5

artış olduğu belirlendi.

Varlık ve gelir kalemleri arasındaki ilişkiyi kurmak için değişim oranları karşılaştırılmalıdır.

Duran varlık devir hızı etkisini değerlendirme

Duran varlık devir hızı (Net Satışlar / Maddi Duran Varlıklar) formülünde payda (

\%40

) paydan (

\%5

) çok daha fazla arttığı için oran düşmüştür.

Varlıkların ne kadar verimli kullanıldığını anlamak için devir hızı değişimi temel ölçüttür.

Yorumlama ve sonuç çıkarma

Varlık kapasitesi artmasına rağmen satışların buna eşlik edememesi 'atıl kapasite' veya 'verimsiz yatırım' göstergesidir.

İktisadi ve mali açıdan kapasite artışının anlamlı olması için oransal olarak satışları da tetiklemesi beklenir.

Anahtar Kavram

Varlık Kullanım Etkinliği ve Kapasite Analizi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 104Soru →

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait karşılaştırmalı gelir tabloları üzerinde yapılan incelemede; işletmenin Net Dönem Kârı'nın $400.000$ TL'den $1.000.000$ TL'ye yükseldiği ve $\%150$ oranında bir artış kaydedildiği görülmüştür. Ancak bu artışın yaklaşık $550.000$ TL'lik kısmının işletmenin faaliyetleri dışındaki bir gayrimenkul satışından kaynaklanan tek seferlik bir kârdan oluştuğu tespit edilmiştir.

Bu durum, karşılaştırmalı tablolar analizinin aşağıdaki kısıtlarından hangisiyle doğrudan ilgilidir?

Yüksek enflasyonun yaşandığı dönemlerde nominal artışların reel büyümeyi yansıtmaması

Baz alınan yılın değerinin negatif olması durumunda yüzde değişimlerin anlamsızlaşması

Süreklilik arz etmeyen olağandışı işlemlerin genel kârlılık eğilimini saptırması

Muhasebe politikalarındaki değişikliklerin dönemler arası tutarlılığı ve karşılaştırılabilirliği bozması

Analizin sadece parasal değerlere dayanması nedeniyle yönetim kalitesi gibi nitel faktörlerin ölçülememesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Süreklilik arz etmeyen olağandışı işlemlerin genel kârlılık eğilimini saptırması

Cevap

Süreklilik arz etmeyen olağandışı işlemlerin genel kârlılık eğilimini saptırması

Karşılaştırmalı tablolar analizinde (yatay analiz) sayısal verilerdeki değişimler izlenirken, bu değişimlerin niteliği de göz önünde bulundurulmalıdır. Eğer bir kalemdeki (Net Kâr gibi) büyük artış, işletmenin ana faaliyetlerinden değil de duran varlık satışı gibi tek seferlik ve olağandışı bir işlemden kaynaklanıyorsa, bu durum işletmenin gelecekte de aynı performansı göstereceği şeklinde yorumlanamaz. Bu, analizin en önemli kısıtlarından biridir; çünkü matematiksel değişimler her zaman ekonomik gerçekliği veya operasyonel başarıyı tam olarak yansıtmayabilir.

Adım Adım Çözüm

Net Dönem Kârındaki oransal değişimi hesaplayın.

\% \text{Değişim} = \frac{1.000.000 - 400.000}{400.000} \times 100 = \%150

Yatay analizde iki dönem arasındaki artış veya azalışın oransal büyüklüğünü belirlemek için.

Artışın kaynağını analiz edin.

Toplam

600.000

TL'lik artışın

550.000

TL'si (yaklaşık

\%91,6

'sı) gayrimenkul satış kârıdır.

Artışın işletmenin ana faaliyetlerinden mi yoksa arızi (tek seferlik) işlemlerden mi kaynaklandığını anlamak için.

Karşılaştırmalı analiz kısıtları ile ilişkilendirin.

Bu artış işletmenin gerçek operasyonel performansını yansıtmamaktadır.

Yatay analizde matematiksel sonuçlar doğru olsa bile, olağandışı kalemlerin varlığı trend yorumunu saptırabilir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı analizde olağandışı ve süreklilik arz etmeyen kalemlerin analiz sonuçlarını saptırması bir kısıttır.

İpuçları

Gayrimenkul satışı gibi işlemler işletmenin ana faaliyeti midir, yoksa arızi bir işlem midir?

Artışın

\%150

olması etkileyici görünse de, bu artışın gelecek yıl da tekrarlanıp tekrarlanmayacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı analizde 'Baz Yılı Seçimi'nin önemini ve anormal baz yıllarının analizi nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 105Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki yıla ait kaynak yapısındaki değişimler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kaynak Kalemleri	$1$ . Yıl (TL)	$2$ . Yıl (TL)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$	$260.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$	$240.000$
Özkaynaklar	$500.000$	$500.000$
Toplam Pasif	$1.000.000$	$1.000.000$

Bu verilere dayanarak, işletmenin kaynak yapısında meydana gelen değişimle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin borç geri ödeme baskısı artmış ve likidite riski yükselmiştir.

İşletmenin toplam yabancı kaynak tutarı azaldığı için finansal kaldıracı düşmüştür.

Özkaynakların toplam kaynaklar içindeki payı arttığı için işletme daha güvenli bir mali yapıya kavuşmuştur.

İşletme, net işletme sermayesini artırarak finansal esneklik kazanmıştır.

Dikey yüzde analizine göre işletmenin yabancı kaynak bağımlılığı azalmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin borç geri ödeme baskısı artmış ve likidite riski yükselmiştir.

Cevap

İşletmenin borç geri ödeme baskısı artmış ve likidite riski yükselmiştir.

Verilen tabloda toplam yabancı kaynaklar (

500.000

TL) ve özkaynaklar (

500.000

TL) toplamda değişmemiştir. Ancak yabancı kaynakların kendi içindeki dağılımı değişmiş; uzun vadeli borçlar azalırken kısa vadeli borçlar artmıştır. Borçların vadesinin bu şekilde kısalması, işletmenin kısa dönemde daha fazla nakit çıkışı yapmasını gerektireceği için borç ödeme baskısını artırır ve likidite riskini yükseltir.

Adım Adım Çözüm

Toplam yabancı kaynak tutarlarını karşılaştırın.

1

. Yıl:

200.000 + 300.000 = 500.000

TL;

2

. Yıl:

260.000 + 240.000 = 500.000

TL.

Borçluluk düzeyinin değişip değişmediğini anlamak için toplam yabancı kaynakları analiz etmek gerekir.

Yabancı kaynakların vade yapısındaki değişimi analiz edin.

Kısa vadeli kaynaklar

60.000

TL artarken, uzun vadeli kaynaklar

60.000

TL azalmıştır.

Vade yapısındaki kayma, işletmenin ödeme takvimini ve likidite ihtiyacını doğrudan etkiler.

Vade kısalmasının finansal risk üzerindeki etkisini yorumlayın.

Daha fazla borcun bir yıl içinde ödenmesi gerekecektir, bu da likidite riskini artırır.

Borçların vadesinin kısalması, işletmenin kısa vadeli nakit varlıkları üzerindeki baskıyı artırır.

Anahtar Kavram

Kaynak Yapısında Vade Değişimi

İpuçları

Önce her iki yıl için 'Kısa Vadeli + Uzun Vadeli' toplam yabancı kaynak tutarını hesaplayın.

Toplam borcun değişmediğini, sadece borçların 'ödeme vadesinin' kısaldığını fark edin.

Daha Fazla Pratik

Varlık kalemlerindeki değişimleri de içeren kapsamlı bir bilanço analizi sorusunu çözerek aktif-pasif dengesini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 106Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki yıla ait karşılaştırmalı mali tabloları üzerinden yapılan analizde, varlık kalemleri ve net satışlarındaki değişim oranları aşağıdaki gibi tespit edilmiştir:

Kalem	Değişim Oranı (Yüzde)
Stoklar	$\%60$ Artış
Ticari Alacaklar	$\%80$ Artış
Maddi Duran Varlıklar (Net)	$\%50$ Artış
Net Satışlar	$\%10$ Artış

Bu verilere göre, işletmenin varlık yapısındaki değişimlerle ilgili yapılabilecek en doğru ve kapsamlı yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Dönen varlıklardaki (stok ve alacaklar) büyümenin satış hacmindeki artışın çok üzerinde gerçekleşmesi; stoklarda aşırı yığılma, tahsilat kabiliyetinde zayıflama ve duran varlık yatırımlarının henüz beklenen verimlilikte satış yaratamadığını göstermektedir.

Net satışlardaki

\%10

’luk artış, işletmenin mevcut varlık yapısını tam kapasite ile kullandığını ve yapılan duran varlık yatırımlarının satış maliyetlerini düşürerek kârlılığı maksimize ettiğini kanıtlar.

Ticari alacaklardaki

\%80

’lik yüksek artış, işletmenin satışlarını kredili yöntemle genişlettiğini ve bu durumun işletme için önemli bir iç fon kaynağı yaratarak likidite riskini tamamen ortadan kaldırdığını ifade eder.

Maddi duran varlıklardaki

\%50

’lik artış, işletmenin finansal yapısının likit hale geldiğini ve dönen varlıklar içerisindeki stok bağımlılığının azalarak asit-test oranının yükseldiğini göstermektedir.

Varlık kalemlerinin tamamındaki artışın pozitif olması, işletmenin enflasyon etkisinden tamamen arındırılmış reel bir büyüme sergilediğini ve tüm faaliyet döngüsünün dengeli bir yapıya kavuştuğunu ortaya koyar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönen varlıklardaki (stok ve alacaklar) büyümenin satış hacmindeki artışın çok üzerinde gerçekleşmesi; stoklarda aşırı yığılma, tahsilat kabiliyetinde zayıflama ve duran varlık yatırımlarının henüz beklenen verimlilikte satış yaratamadığını göstermektedir.

Cevap

Dönen varlıklardaki büyümenin satış artışının çok üzerinde olması, stok yönetimi ve tahsilat süreçlerinde verimsizlik yaşandığını; duran varlık yatırımlarının ise henüz satışlara yeterli katkıyı sağlamadığını gösteren seçenek doğrudur.

Karşılaştırmalı analizde varlık kalemlerindeki değişimler mutlaka satışlardaki değişimle paralel değerlendirilmelidir. İşletmenin satışları yalnızca

\%10

artarken; stoklarının

\%60

, ticari alacaklarının

\%80

ve maddi duran varlıklarının

\%50

artması, varlıkların satış yaratma kapasitesinin düştüğünü (devir hızlarının azaldığını) gösterir. Bu durum stokların depolarda biriktiğini, alacakların tahsil edilemediğini ve duran varlık yatırımlarının (makine, tesis vb.) henüz tam kapasiteyle çalışmadığını (atıl kapasite) açıkça ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

Varlık kalemlerindeki değişimleri satış değişimi ile karşılaştırınız.

Stoklar (

\%60

), Alacaklar (

\%80

) ve Duran Varlıklar (

\%50

) artarken, Satışlar sadece

\%10

artmıştır.

Varlık verimliliğini ölçmek için satışlar temel referans (benchmark) noktasıdır.

Dönen varlık (stok ve alacak) değişimini yorumlayınız.

Satışlar

\%10

artarken stokların

\%60

artması stok devir hızının düştüğünü; alacakların

\%80

artması ise tahsilat süresinin uzadığını gösterir.

Satış artışından çok daha hızlı büyüyen stok ve alacaklar, işletme sermayesinin bu kalemlerde 'bağlandığını' kanıtlar.

Duran varlık yatırımının satışlarla ilişkisini analiz ediniz.

Kapasiteyi temsil eden duran varlıklar

\%50

artmasına rağmen satışların sadece

\%10

artması, yeni yatırımların atıl kaldığını ifade eder.

Yatırımların başarısı, yarattıkları hasılat artışı ile ölçülür.

Genel finansal durumu sentezleyiniz.

İşletme verimsiz büyümekte, likiditesi azalmakta ve atıl kapasite sorunu yaşamaktadır.

Tüm göstergeler (stok, alacak, duran varlık) satış performansının çok üzerinde büyüme sergilemektedir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Analizde Varlık ve Satış İlişkisi (Verimlilik ve Atıl Kapasite Yorumu)

Daha Fazla Pratik

Bu işletmenin 'Kaynak Yapısı'ndaki değişimleri (Yabancı Kaynak vs. Özkaynak) analiz ederek, varlık artışlarının hangi kaynakla finanse edildiğini sorgulayan bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 107Soru →

Ticari faaliyetlerini sürdüren bir anonim şirketin, $2024$ ve $2025$ yılları sonu itibarıyla hazırlanan gelir tablolarından derlenen finansal veriler aşağıda karşılaştırmalı olarak sunulmuştur:

Hesap Kalemi	$2024$ (TL)	$2025$ (TL)
Brüt Satışlar	$850.000$	$980.000$
Satış İndirimleri (-)	$40.000$	$65.000$
Satışların Maliyeti (-)	$420.000$	$490.000$
Faaliyet Giderleri (-)	$180.000$	$215.000$
Diğer Faal. Ol. Gelir ve Kârlar	$35.000$	$25.000$
Finansman Giderleri (-)	$45.000$	$55.000$

Karşılaştırmalı tablolar analizi teknikleri kullanıldığında, bu verilere göre işletmenin "Olağan Kâr" kaleminde meydana gelen mutlak fark aşağıdakilerden hangisidir?

20.000

TL azalış

20.000

TL artış

35.000

TL artış

0

105.000

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$ TL azalış

Cevap

20.000

TL azalış

Olağan Kâr, faaliyet kârına diğer faaliyetlerden olağan gelirlerin eklenmesi ve olağan giderler ile finansman giderlerinin çıkarılmasıyla hesaplanır.

2024

yılı için Olağan Kâr

200.000

TL,

2025

yılı için ise

180.000

TL'dir. Bu iki değer arasındaki fark

180.000 - 200.000 = -20.000

TL olup, bu durum

20.000

TL tutarında bir azalışı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

2024

yılı Olağan Kâr tutarını hesaplayınız.

200.000

Net Satışlar (

810.000

) - SMM (

420.000

) = Brüt Satış Kârı (

390.000

); BSK - Faaliyet Gid. (

180.000

) = Faaliyet Kârı (

210.000

); Faaliyet Kârı + Diğer Gelir (

35.000

) - Finansman Gid. (

45.000

) =

200.000

TL.

2025

yılı Olağan Kâr tutarını hesaplayınız.

180.000

Net Satışlar (

915.000

) - SMM (

490.000

) = Brüt Satış Kârı (

425.000

); BSK - Faaliyet Gid. (

215.000

) = Faaliyet Kârı (

210.000

); Faaliyet Kârı + Diğer Gelir (

25.000

) - Finansman Gid. (

55.000

) =

180.000

TL.

İki dönem arasındaki mutlak farkı (Cari Yıl - Baz Yıl) bulunuz.

-20.000

TL (

20.000

TL azalış)

Mutlak fark formülü olan

2025

Değeri -

2024

Değeri uygulanır:

180.000 - 200.000 = -20.000

TL.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı tablolarda mutlak fark, bir kalemdeki cari dönem değeri ile önceki (baz) dönem değeri arasındaki sayısal farkı ifade eder ve kârlılık kademelerinin doğru tanımlanmasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'Dönem Net Kârı' sorulsaydı, Olağan Kâr'dan sonra Olağan Dışı Gelir/Giderler ve Vergi Karşılığı kalemlerinin de işleme alınması gerekirdi.

Alternatif Yöntem

Kârlılık kalemlerini tek tek hesaplamak yerine, her bir kalemin kendi içindeki mutlak farkını bulup Olağan Kâr formülünde yerine koyarak da sonuca ulaşılabilir: Brüt Satış Farkı (

+130

) - İndirim Farkı (

+25

) - SMM Farkı (

+70

) - Faaliyet Gid. Farkı (

+35

) + Diğer Gelir Farkı (

-10

) - Finansman Gid. Farkı (

+10

) =

130 - 25 - 70 - 35 - 10 - 10 = -20

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 108Soru →

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait dönen varlık kalemlerindeki değişimler karşılaştırmalı tablolar analizi yöntemiyle incelenmektedir. İşletmenin $2024$ yılına ait bilanço verileri ve $2025$ yılında bu kalemlerde gerçekleşen oransal değişimler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	$2024$ Tutarı (TL)	$2025$ Yılı Oransal Değişim
Hazır Değerler	$120.000$	$\%50$ artış
Ticari Alacaklar	$180.000$	$\%20$ artış
Stoklar	$200.000$	?
Dönen Varlıklar Toplamı	$500.000$	$\%40$ artış

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizinde "Stoklar" kaleminin $2025$ yılındaki oransal (yüzde) değişimi aşağıdakilerden hangisidir?

\%52

artış

\%34,2

artış

\%40

artış

\%50

artış

\%48

artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%52$ artış

Cevap

\%52

artış gösteren seçenek doğrudur.

Yapılan hesaplamalar sonucunda Stoklar kaleminin

2024

yılında

200.000

TL olan tutarının

2025

yılında

304.000

TL'ye yükseldiği görülmektedir. Bu

104.000

TL'lik artışın baz yıl tutarı olan

200.000

TL'ye oranlanması (

\%52

) doğru sonucu verir.

Adım Adım Çözüm

2025

yılına ait Dönen Varlıklar toplam tutarı hesaplanır.

500.000 \times (1 + 0,40) = 700.000

Grup toplamındaki

\%40

artışı cari yıl tutarına dönüştürmek gerekir.

Hazır Değerler ve Ticari Alacaklar kalemlerinin

2025

yılı tutarları hesaplanır.

Hazır Değerler:

120.000 \times 1,50 = 180.000

TL; Ticari Alacaklar:

180.000 \times 1,20 = 216.000

Verilen artış oranları kullanılarak kalemlerin cari dönem değerleri bulunur.

Stoklar kaleminin

2025

yılındaki mutlak tutarı bulunur.

700.000 - (180.000 + 216.000) = 304.000

Grup toplamından diğer kalemlerin tutarları çıkarılarak bilinmeyen kaleme ulaşılır.

Stoklar kalemindeki oransal (yüzde) değişim hesaplanır.

\frac{304.000 - 200.000}{200.000} \times 100 = \%52

Yüzde değişim formülü (Mutlak Fark / Baz Yıl Tutarı) uygulanarak sonuç elde edilir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı tablolar analizinde (yatay analiz) yüzde değişimler hesaplanırken, kalemlerin baz yıl ve cari yıl tutarları arasındaki farkın mutlaka baz yıl tutarına bölünmesi gerekir.

İpuçları

Öncelikle

2025

yılındaki toplam dönen varlık tutarını ve diğer bilinen kalemlerin yeni tutarlarını hesaplayarak işe başlayın.

Daha Fazla Pratik

Farklı kalemlerin ağırlıklarının grup toplamı üzerindeki etkisini incelemek için 'Dikey Analiz' konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 109Soru →

İşletmelerin birbirini takip eden faaliyet dönemlerine ait finansal tablolarının yan yana getirilerek incelendiği karşılaştırmalı tablolar analizinin (yatay analiz) temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin tek bir dönemine ait bilanço kalemlerinin toplam aktifler veya kaynaklar içindeki payını hesaplayarak yapısal bir analiz yapmak

Finansal tablo kalemlerinin zaman içerisindeki değişimlerini mutlak ve oransal olarak inceleyerek işletmenin gelişim yönünü ve eğilimlerini belirlemek

İşletmenin likidite durumunu ve borç ödeme gücünü sadece tek bir hesap dönemine ait veriler üzerinden rasyolar yardımıyla saptamak

Varlık ve kaynak yapısını sadece belirli bir tarih itibarıyla sektörel ortalamalarla kıyaslayarak işletmenin pazar payını ölçmek

Finansal tabloları sadece enflasyonun etkilerinden arındırmak amacıyla tek bir faaliyet dönemi için yeniden düzenlemek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal tablo kalemlerinin zaman içerisindeki değişimlerini mutlak ve oransal olarak inceleyerek işletmenin gelişim yönünü ve eğilimlerini belirlemek

Cevap

Finansal tablo kalemlerinin zaman içerisindeki değişimlerini mutlak ve oransal olarak inceleyerek işletmenin gelişim yönünü ve eğilimlerini belirlemek

Karşılaştırmalı tablolar analizi, işletmenin finansal tablolarındaki kalemlerin birbirini izleyen dönemler arasındaki değişimlerini (artış veya azalış) hem mutlak (tutar olarak) hem de oransal (yüzde olarak) inceleyen dinamik bir tekniktir. Bu analizin temel amacı, işletmenin finansal durumundaki ve faaliyet sonuçlarındaki gelişmeleri zaman boyutu içinde değerlendirerek işletmenin gelecekteki gelişim yönünü tahmin etmektir.

Adım Adım Çözüm

Karşılaştırmalı tablolar analizinin tanımını analiz etmek

Bu analizin en az iki dönemi kapsayan dinamik bir analiz olduğu saptandı.

Yatay analiz, zaman boyutunu işin içine katarak gelişim sürecini izlemeyi sağlar.

Seçeneklerdeki analiz türlerini ve amaçlarını karşılaştırmak

Değişimlerin (artış/azalış) mutlak ve oransal olarak incelenmesi hedeflendi.

Zaman içindeki eğilimleri saptamak, karşılaştırmalı tablolar analizinin birincil işlevidir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinin Amacı ve Dinamik Yapısı

Tahmini Süre:45s

Soru 110Soru →

Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz), işletmenin finansal verilerinin zaman içindeki değişimini izlemek açısından oldukça yararlı bir yöntemdir. Ancak bu yöntemin tek başına kullanılması, işletmenin finansal durumu hakkında yanıltıcı veya eksik sonuçlara yol açabilmektedir. Karşılaştırmalı tablolar analizinin sonuçlarının anlamlı bir şekilde yorumlanabilmesi için bu yöntemin dikey analiz veya oran analizi gibi diğer tekniklerle desteklenmesi gerekmektedir.

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizinin işletmenin finansal yapısını bütünsel olarak değerlendirmede yetersiz kalmasının ve diğer analiz tekniklerine ihtiyaç duymasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin finansal tablo kalemlerinin toplam veya grup içerisindeki oransal ağırlığını ve yapısal dengesini yansıtmaması

Fiyatlar genel düzeyindeki artışların (enflasyon) nominal değerler üzerinde yarattığı artışı reel bir büyüme gibi göstermesi

Baz alınan yılın değerinin sıfır veya negatif olması durumunda değişim yüzdelerinin hesaplanamaması veya anlamsız çıkması

İşletmenin geçmiş verilerine odaklandığı için gelecekteki performansın tahmin edilmesinde hiçbir bilimsel değer taşımaması

Statik bir analiz yöntemi olması sebebiyle işletmenin farklı dönemlerdeki faaliyet sonuçlarını karşılaştırmaya olanak vermemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin finansal tablo kalemlerinin toplam veya grup içerisindeki oransal ağırlığını ve yapısal dengesini yansıtmaması

Cevap

İşletmenin finansal tablo kalemlerinin toplam veya grup içerisindeki oransal ağırlığını ve yapısal dengesini yansıtmaması

Karşılaştırmalı tablolar analizi, dinamik bir analiz türü olarak kalemlerin dönemler arasındaki değişimini izler. Ancak bir işletmenin finansal sağlığını anlamak için sadece değişim miktarı yeterli değildir; örneğin stokların tutar olarak artması olumlu bir gelişme gibi görünse de, stokların toplam varlıklar içindeki payının aşırı artıp artmadığı (yapısal dengesi) sadece dikey analiz ile anlaşılabilir. Bu nedenle yatay analiz, kalemlerin oransal ağırlığını göstermediği için diğer tekniklerle desteklenmelidir.

Adım Adım Çözüm

Yatay analizin odak noktasını belirleme

Yatay analiz (karşılaştırmalı tablolar analizi), finansal tablo kalemlerinin birbirini izleyen dönemlerdeki değişimini (artış/azalış) mutlak ve oransal olarak ölçer.

Yöntemin neyi ölçtüğünü anlamak, neyi eksik bıraktığını tespit etmek için gereklidir.

Yöntemin yapısal sınırlılığını tespit etme

Bir kalemin zamanla %50 artması olumlu görünebilir ancak bu artışın toplam varlıklar içindeki payı (yapısal ağırlığı) veya diğer kalemlerle olan ilişkisi bilinmeden tam yorum yapılamaz.

Yatay analizin sadece 'değişim' odaklı olduğu, 'yapı' ve 'ilişki' odaklı olmadığı görülmelidir.

Bütünsel analiz için gereken diğer tekniklerle ilişkilendirme

Dikey analiz kalemlerin tablo içindeki ağırlığını (yapısını), oran analizi ise kalemler arası mantıksal ilişkileri ölçerek yatay analizin bu boşluğunu doldurur.

Analizlerin neden birbirini tamamlaması gerektiği sonucuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Analiz Tekniklerinin Bütünlüğü ve Yapısal Kısıtlar

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı tablolar analizinde baz yılı seçilirken dikkat edilmesi gereken hususları ve enflasyon düzeltmesinin önemini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 111Soru →

Karşılaştırmalı tablolar analizinde (yatay analiz), bir kalemdeki yüzde değişimin çok yüksek çıkması, o kalemin mutlak değerinin işletme büyüklüğüne oranla çok küçük olması durumunda yanıltıcı sonuçlar verebilir. Örneğin; bir önceki yıl $100$ TL olan bir kırtasiye giderinin cari yılda $1.000$ TL'ye yükselmesi $\%900$ oranında bir artış ifade etse de bu durum işletmenin mali yapısı için önemsiz olabilir. Bu durum, karşılaştırmalı tablolar analizinin hangi kısıtı veya sınırı ile doğrudan ilişkilidir?

Yüzde değişimlerin tek başına değil, mutlak büyüklükler ve dikey yüzdelerle birlikte yorumlanma zorunluluğu

Yüksek enflasyonun yaşandığı dönemlerde nominal artışların reel büyümeyi maskelemesi

Baz yıl değerinin negatif olması durumunda anlamlı bir değişim yüzdesinin hesaplanamaması

Analizin yalnızca tek bir döneme ait verileri içermesi nedeniyle statik bir nitelik taşıması

Dikey yüzdelerin sektör ortalamalarından bağımsız olarak yorumlanmasının hatalı sonuç vermesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüzde değişimlerin tek başına değil, mutlak büyüklükler ve dikey yüzdelerle birlikte yorumlanma zorunluluğu

Cevap

Yüzde değişimlerin tek başına değil, mutlak büyüklükler ve dikey yüzdelerle birlikte yorumlanma zorunluluğu

Karşılaştırmalı tablolar analizinde kalemlerin yüzde değişimleri, o kalemin mutlak büyüklüğü ve toplam içindeki ağırlığı ile birlikte anlam kazanır. Küçük değerli kalemlerdeki devasa oransal değişimler işletmenin genel durumu hakkında yanıltıcı bilgi verebileceği için analiz sonuçları mutlaka dikey yüzdeler ve mutlak farklarla desteklenmelidir.

Adım Adım Çözüm

Analiz edilen kalemdeki oransal değişimi mutlak tutar ile kıyaslayın.

100

TL'den

1.000

TL'ye çıkış

\%900

artış demektir.

Yüzde değişimlerin matematiksel büyüklüğü ile ekonomik büyüklüğü arasındaki farkı anlamak için gereklidir.

Kalemin işletme bütünü içindeki ağırlığını (önem düzeyini) değerlendirin.

Milyonlarca liralık bir bilançoda

900

TL'lik artış finansal açıdan önemsizdir.

Sadece oransal değişime bakarak işletme hakkında yanlış (aşırı olumlu/olumsuz) yargıya varmayı önler.

Yatay analiz sonuçlarının hangi ek verilerle desteklenmesi gerektiğini belirleyin.

Mutlak farklar ve dikey yüzdelerle bütüncül bir yorum yapılmalıdır.

Karşılaştırmalı tablolar analizinin kısıtlarını aşmak için bütüncül bir analiz yaklaşımı zorunludur.

Anahtar Kavram

Yatay Analizin Sınırları: Önemlilik ve Oransal Yanılsama

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı analizde enflasyon düzeltmesinin reel büyümeyi ölçmedeki önemini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 112Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki döneme ait karşılaştırmalı bilançosu incelendiğinde; Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamının $150.000$ TL azaldığı, buna karşılık Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamının $200.000$ TL arttığı tespit edilmiştir.

Sadece bu bilgilere dayanarak işletmenin kaynak yapısındaki değişim hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin kısa vadeli borç yükü azalmış ve borçların vadesi yayılarak ödeme baskısı hafiflemiştir.

İşletmenin toplam özkaynakları

50.000

TL tutarında artış göstermiştir.

İşletmenin likidite ihtiyacı artmış ve kısa vadeli borçlarını ödeme riski yükselmiştir.

İşletmenin toplam varlıkları (aktif toplamı) kesinlikle

150.000

TL azalmıştır.

İşletmenin net işletme sermayesi, uzun vadeli borç artışına bağlı olarak azalmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin kısa vadeli borç yükü azalmış ve borçların vadesi yayılarak ödeme baskısı hafiflemiştir.

Cevap

İşletmenin kısa vadeli borç yükünün azaldığını ve borçların vadesinin yayılarak ödeme baskısının hafiflediğini belirten ifade doğrudur.

İşletmenin Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklarındaki azalış, yakın dönemdeki borç ödeme yükümlülüğünün azaldığını gösterir. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklardaki artış ise işletmenin borçlarını daha uzun bir süreye yaydığına işaret eder. Bu durum, kaynak yapısında vade uyumunun iyileştiğini ve borç geri ödeme baskısının hafiflediğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardaki (KVYK) değişimi inceleme

KVYK

150.000

TL azalmıştır.

İşletmenin bir yıl içinde ödemesi gereken borç miktarının azaldığını tespit etmek için.

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklardaki (UVYK) değişimi inceleme

UVYK

200.000

TL artmıştır.

İşletmenin bir yıldan uzun vadeli borçlanmaya giderek kaynak sağladığını belirlemek için.

Kaynak yapısındaki değişimi bütünsel olarak yorumlama

Kısa vadeli borçlar azalırken uzun vadeli borçlar artmış, borç yapısında vadenin uzadığı bir kayma (shift) gerçekleşmiştir.

Vade yapısındaki bu iyileşmenin finansal risk ve borç ödeme baskısı üzerindeki etkisini ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

Kaynak yapısında vade uyumu ve borçların vadesinin uzatılması (borç takası).

İpuçları

Karşılaştırmalı analizde bir kalemdeki azalış 'kullanım', artış ise 'kaynak' olarak değerlendirilir.

Kısa vadeli borçların azalması işletmenin nakit yönetimini nasıl etkiler, bunu düşünün.

Borcun kısa vadeden uzun vadeye kayması, işletmenin borç ödeme takvimini rahatlatır.

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı bilançoda Özkaynaklar grubundaki artışın nedenlerini (sermaye artırımı, dönem kârı vb.) inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 113Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki yıla ait karşılaştırmalı bilançosu analiz edildiğinde, "Dönen Varlıklar" grubunun toplam tutar olarak azaldığı, buna karşılık "Maddi Duran Varlıklar" kaleminin mutlak ve oransal olarak önemli bir artış gösterdiği saptanmıştır.

Bu durum, varlık kalemlerindeki değişimlerin yorumlanması açısından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

İşletmenin likit kaynaklarını veya net işletme sermayesini duran varlık yatırımına yönlendirdiği

İşletmenin mevcut duran varlıklarını satarak likiditesini artırdığı

Ticari borçların duran varlık satışı yoluyla tasfiye edildiği

Dönem içinde ayrılan amortismanların maddi duran varlıkların net değerini artırdığı

İşletmenin brüt işletme sermayesinin duran varlıklarla birlikte genişlediği

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin likit kaynaklarını veya net işletme sermayesini duran varlık yatırımına yönlendirdiği

Cevap

İşletmenin likit kaynaklarını veya net işletme sermayesini duran varlık yatırımına yönlendirdiği

Karşılaştırmalı bilançoda dönen varlıkların azalması bir fon kaynağı, duran varlıkların artması ise bir fon kullanımıdır. Bu iki durumun birlikte görülmesi, işletmenin kısa vadeli (likit) kaynaklarını uzun vadeli kapasite yatırımlarına harcadığını, yani varlık yapısının duran varlıklar lehine değiştiğini açıkça ifade eder.

Adım Adım Çözüm

Varlık gruplarındaki mutlak değişim yönlerini belirle.

Dönen Varlıklar

\downarrow

, Maddi Duran Varlıklar

\uparrow

Karşılaştırmalı analizde değişimlerin yönü fon hareketini anlamak için temeldir.

Dönen varlıklardaki azalışın ekonomik anlamını değerlendir.

İşletmenin elindeki nakit, stok veya alacak gibi kısa vadeli unsurlar (fon kaynağı) azalmıştır.

Varlık kalemlerindeki azalışlar birer fon kaynağı niteliğindedir.

Maddi duran varlıklardaki artışın ekonomik anlamını değerlendir.

İşletme yeni bir yatırım (fon kullanımı) yapmıştır.

Varlık kalemlerindeki artışlar birer fon kullanımı (yatırım) niteliğindedir.

İki grup arasındaki ilişkiyi kurarak yorumla.

Dönen varlıklardan çıkan fonlar, duran varlık alımına gitmiştir.

Varlık yapısındaki bu kayma, işletmenin likidite pahasına kapasite artırımına gittiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Varlık Yapısındaki Kaymalar (Yatırım Analizi)

İpuçları

Bilanço aktifindeki azalışların 'kaynak', artışların ise 'kullanım' olduğunu hatırlayın.

Dönen varlıklar likiditeyi temsil ederken, maddi duran varlıklar işletmenin üretim kapasitesini temsil eder.

Kısa vadeli bir kalem azalıp uzun vadeli bir kalem artıyorsa, bu bir yatırım finansmanı hareketidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi kaynak kalemleri (borçlar ve özkaynaklar) için yaparak fonun nereden geldiğini araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 114Soru →

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait karşılaştırmalı bilançosunda yer alan kaynak kalemlerine ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Kaynak Kalemleri	$2024$ (TL)	$2025$ (TL)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$400.000$	$300.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$	$350.000$
Özkaynaklar	$400.000$	$550.000$
Toplam Pasif (Kaynaklar)	$1.000.000$	$1.200.000$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısındaki değişimle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin borç ödeme baskısı azalmış ve finansal bağımsızlık düzeyi yükselmiştir.

İşletme tüm yatırımlarını kısa vadeli borçlarla finanse etme yoluna gitmiştir.

İşletmenin toplam borçluluk oranı bir önceki yıla göre artış göstermiştir.

Özkaynaklardaki artış, işletmenin likidite ihtiyacının arttığını kanıtlamaktadır.

İşletme kısa vadeli borçlarını ödemek için uzun vadeli borçlarını azaltmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin borç ödeme baskısı azalmış ve finansal bağımsızlık düzeyi yükselmiştir.

Cevap

İşletmenin borç ödeme baskısı azalmış ve finansal bağımsızlık düzeyi yükselmiştir.

Doğru seçenek işletmenin borç ödeme baskısının azaldığını ve finansal bağımsızlığının arttığını belirtmektedir. Tabloda Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların

100.000

TL azalması, işletmenin kısa vadeli yükümlülüklerini yerine getirme konusundaki baskısının azaldığını gösterir. Aynı zamanda Özkaynakların hem mutlak tutar olarak

150.000

TL artması hem de toplam kaynaklar içindeki payının

\%40

'tan yaklaşık

\%46

'ya yükselmesi, işletmenin dış kaynaklara olan bağımlılığının azaldığını ve finansal olarak daha bağımsız bir yapıya kavuştuğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardaki (KVYK) değişimi analiz et.

KVYK

400.000

TL'den

300.000

TL'ye düşmüştür (

100.000

TL azalış).

KVYK azalışı, işletmenin bir yıl içinde ödemesi gereken borç yükünün hafiflediğini gösterir.

Özkaynaklardaki değişimi analiz et.

Özkaynaklar

400.000

TL'den

550.000

TL'ye yükselmiştir (

150.000

TL artış).

Özkaynak artışı, işletmenin varlıklarını finanse ederken kendi kaynaklarına daha fazla dayandığını ifade eder.

Yapısal oranlardaki değişimi değerlendir.

Özkaynakların toplam kaynaklar içindeki payı

\%40

'tan (

400/1000

) yaklaşık

\%46

'ya (

550/1200

) çıkmıştır.

Özkaynak payının artması finansal bağımsızlık oranının yükseldiği anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı tablolarda kaynak yapısındaki değişimlerin likidite ve finansal risk açısından yorumlanması.

İpuçları

Kaynak kalemlerindeki azalışlar birer fon kullanımı, artışlar ise fon kaynağıdır.

Kısa vadeli borçların azalması işletmenin nakit çıkışı yaptığını ancak gelecek dönemdeki ödeme baskısını düşürdüğünü gösterir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, kaynak yapısındaki değişimlerin duran varlık yatırımları (aktif tarafı) ile olan ilişkisini inceleyerek 'finansman ilkeleri' konusunu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 115Soru →

Bir finansal analiz uzmanı, bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait bilançolarını karşılaştırmalı tablolar analizi yöntemiyle incelemektedir. İşletme, $2025$ yılında amortisman hesaplama yöntemini "azalan bakiyeler" yönteminden "normal amortisman" yöntemine dönüştürmüş, ancak karşılaştırılabilirliği sağlamak adına $2024$ yılı verilerinde herhangi bir düzeltme yapmamıştır. Bu durumun karşılaştırmalı tablolar analizi üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Muhasebe politikalarındaki tutarsızlık nedeniyle, duran varlıklar ve dönem kârı üzerindeki değişimler yanıltıcı hale gelir ve sağlıklı bir eğilim analizi yapılamaz.

Amortisman yöntemi değişikliği sadece nakit akışını etkilediği için karşılaştırmalı bilanço analizinde yapısal bir kısıt oluşturmaz.

Yöntem değişikliğinden kaynaklanan farklar sadece enflasyon düzeltmesi yapılarak ortadan kaldırılabilir ve analiz geçerliliğini korur.

İşletme dışı analizlerde (dış analiz) muhasebe kayıtlarına erişim olmadığı için bu durum bir analiz sınırı olarak kabul edilmez.

Yüzde değişimlerin hesaplanmasında cari yıl (

2025

) verileri baz alınırsa yöntem değişikliğinden kaynaklanan sapma tamamen düzelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhasebe politikalarındaki tutarsızlık nedeniyle, duran varlıklar ve dönem kârı üzerindeki değişimler yanıltıcı hale gelir ve sağlıklı bir eğilim analizi yapılamaz.

Cevap

Muhasebe politikalarındaki tutarsızlık nedeniyle, duran varlıklar ve dönem kârı üzerindeki değişimler yanıltıcı hale gelir ve sağlıklı bir eğilim analizi yapılamaz.

Karşılaştırmalı tablolar analizinin (yatay analiz) en temel ön koşulu, analiz edilen dönemlerin finansal tablolarının aynı muhasebe ilkeleri, politikaları ve değerleme yöntemleri ile hazırlanmış olmasıdır. Eğer işletme amortisman yöntemi gibi önemli bir politikayı değiştirir ve önceki dönem verilerini bu yeni yönteme göre yeniden düzenlemezse (retrospektif düzeltme yapmazsa), ortaya çıkan yüzde değişimleri işletmenin gerçek performansını değil, sadece hesaplama yöntemindeki değişikliği yansıtır. Bu durum analizin güvenilirliğini ortadan kaldıran yapısal bir kısıttır.

Adım Adım Çözüm

Senaryoyu analiz etme

2024

(Azalan Bakiyeler) ve

2025

(Normal Amortisman) yöntemlerinin farklı olduğu tespit edildi.

Yöntem değişikliği, aynı varlık için farklı gider ve net değer sonuçları üretir.

Tutarlılık ilkesini uygulama

İşletmenin geçmiş yıl verilerini düzeltmediği belirlendi.

Karşılaştırmalı analizde "elma ile elmayı" kıyaslamak için ölçüm birimlerinin ve yöntemlerin aynı olması gerekir.

Analiz sonucunu değerlendirme

Artış veya azalış yüzdelerinin operasyonel başarıyı değil, yöntem değişikliğini yansıttığı sonucuna varıldı.

Bu durum analizin en temel sınırlarından biri olan "muhasebe politikalarında süreklilik ve tutarlılık" ihtiyacını ihlal eder.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Tutarlılık ve Karşılaştırılabilirlik Kısıtı

İpuçları

Karşılaştırmalı analizde iki dönemin verilerinin aynı 'ölçü birimi' ve 'yöntem' ile hazırlanmış olması neden önemlidir?

Tutarlılık kavramını hatırlayın: Muhasebe politikaları değişirse, geçmiş dönemlerle kıyaslama yapmak mümkün olur mu?

Amortisman yönteminin değişmesi, hiçbir operasyonel değişim olmasa bile kârın veya varlık değerinin farklı görünmesine neden olur; bu durum trend analizini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Muhasebe politikalarındaki değişikliklerin dipnotlarda açıklanmasının dış analiz üzerindeki önemini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 116Soru →

XYZ A.Ş.'nin finansal durumundaki değişimleri inceleyen bir mali analiz uzmanı, şirketin iki ardışık yıla ait bilançolarını karşılaştırdığında 'Alınan Sipariş Avansları' kalemine ilişkin şu verilere ulaşmıştır:

Hesap Kalemi	$2024$ (TL)	$2025$ (TL)
Alınan Sipariş Avansları	$85.000$	$112.000$

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizi kapsamında söz konusu hesap kaleminde meydana gelen mutlak (tutar) fark aşağıdakilerden hangisidir?

27.000

TL artış

27.000

TL azalış

\%31,76

artış

197.000

TL artış

\%24,11

artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $27.000$ TL artış

Cevap

27.000

TL tutarındaki artış

Karşılaştırmalı tablolar analizinde mutlak (tutar) farkı, cari dönemdeki bir hesap kaleminin tutarından önceki dönemdeki tutarının çıkarılmasıyla bulunur. İşlem sonucunda elde edilen

27.000

TL pozitif bir değer olduğundan, bu durum 'Alınan Sipariş Avansları' hesabında bir artış meydana geldiğini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

Hesap kalemine ait önceki yıl (

2024

) ve cari yıl (

2025

) tutarlarını belirleyin.

Önceki Yıl:

85.000

TL, Cari Yıl:

112.000

Karşılaştırmalı analizde baz alınacak dönemlerin verilerinin netleştirilmesi gerekir.

Mutlak fark formülünü (

Cari Yıl Tutarı - Önceki Yıl Tutarı

) uygulayın.

112.000 - 85.000 = 27.000

İki dönem arasındaki nominal değer değişimini bulmak için çıkarma işlemi yapılır.

Farkın işaretine göre değişimin yönünü tayin edin.

Sonuç pozitif olduğu için değişim 'Artış' yönündedir.

Cari yıl tutarının önceki yılı aşması, ilgili hesap kaleminde bir büyüme gerçekleştiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Mutlak Fark Hesabı

Daha Fazla Pratik

Farklı hesap kalemleri (stoklar, borçlar vb.) üzerinde hem mutlak hem de oransal fark hesaplamaları yaparak analiz tekniklerini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 117Soru →

Mali analiz çalışmaları kapsamında bir işletmenin "Ticari Mallar" hesabının iki ardışık yıla ait tutarları belirlenmiştir. $2024$ yılında $180.000$ TL olan stok tutarının $2025$ yılında $215.000$ TL'ye yükseldiği tespit edilmiştir.

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizi yöntemine göre "Ticari Mallar" kaleminde meydana gelen mutlak fark aşağıdakilerden hangisidir?

35.000

TL artış

35.000

TL azalış

\%19,44

artış

395.000

TL artış

180.000

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35.000$ TL artış

Cevap

Ticari Mallar kaleminde

35.000

TL tutarında bir artış meydana gelmiştir.

Mutlak fark hesaplanırken cari yıl tutarından (

215.000

TL) baz yıl tutarı (

180.000

TL) çıkarılır. Yapılan işlem sonucunda

35.000

TL fark bulunur ve cari yıl değeri daha yüksek olduğu için bu bir artış olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

Baz yıl (

2024

) ve cari yıl (

2025

) tutarlarını belirleyin.

Baz Yıl =

180.000

TL, Cari Yıl =

215.000

TL.

Karşılaştırmalı analizde fark, iki dönem verisi arasındaki değişim üzerinden bulunur.

Mutlak fark formülünü uygulayın.

215.000 - 180.000 = 35.000

TL.

Mutlak fark, cari dönem değerinden önceki dönem değerinin çıkarılmasıyla elde edilir.

Değişimin yönünü belirleyin.

Sonuç pozitif (

+

) olduğu için bu bir artıştır.

Cari dönem verisi baz dönemden büyükse değişim olumlu (artış) yönlüdür.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Mutlak Fark)

İpuçları

Mutlak fark, bir kalemin iki dönem arasındaki miktar farkını gösterir.

Hesaplama için "Son Yıl Tutarı - İlk Yıl Tutarı" formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

Değişimlerin yüzde olarak nasıl ifade edileceğini pekiştirmek için yüzde farkı hesaplama sorularına göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 118Soru →

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yılları bilançolarında yer alan "Ticari Borçlar" grubuna ait hesap kalemleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	$2024$ (TL)	$2025$ (TL)
Satıcılar	$120.000$	$155.000$
Borç Senetleri	$80.000$	$65.000$
Borç Senetleri Reeskontu (-)	$4.000$	$3.000$

Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz) yöntemine göre, işletmenin net ticari borçlarındaki mutlak fark aşağıdakilerden hangisidir?

21.000

TL artış

21.000

TL azalış

19.000

TL artış

20.000

TL artış

27.000

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $21.000$ TL artış

Cevap

İşletmenin net ticari borçlarındaki mutlak fark

21.000

TL artış şeklindedir.

Karşılaştırmalı tablo analizinde mutlak fark, cari dönem tutarı ile baz dönem tutarı arasındaki sayısal farktır. Ticari borçlar grubu analiz edilirken net borç tutarının (Brüt Ticari Borçlar - Reeskontlar) esas alınması gerekir. İşletmenin

2024

yılı net borcu

196.000

TL iken

2025

yılında bu tutar

217.000

TL'ye çıkmıştır. Aradaki fark olan

21.000

TL, borçların arttığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

2024

yılı (baz yıl) net ticari borç tutarını hesaplayınız.

120.000 + 80.000 - 4.000 = 196.000

Net ticari borçlar; Satıcılar ve Borç Senetleri toplamından düzenleyici hesap olan Borç Senetleri Reeskontu'nun çıkarılmasıyla bulunur.

2025

yılı (cari yıl) net ticari borç tutarını hesaplayınız.

155.000 + 65.000 - 3.000 = 217.000

Aynı mantıkla cari dönemdeki hesapların net değeri tespit edilmelidir.

Mutlak fark formülünü uygulayınız.

217.000 - 196.000 = 21.000

TL (Pozitif)

Mutlak fark, analiz edilen dönem tutarından baz alınan dönem tutarının çıkarılmasıyla hesaplanır (

Cari - Baz

Anahtar Kavram

Mutlak Fark (Yatay Analiz)

İpuçları

Net borç tutarını bulmak için ana hesaplardan eksi işaretli düzenleyici hesapları çıkarmayı unutmayın.

Önce

2024

yılının net ticari borç toplamını (

120.000 + 80.000 - 4.000

), sonra

2025

yılının toplamını bulun.

Cari yıldan baz yılı çıkardığınızda sonuç pozitifse 'artış', negatifse 'azalış' olarak ifade edilir.

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı tablolarda mutlak fark hesaplandıktan sonra genellikle yüzde değişimlerin hesaplanması istenir; bu farkın baz yıla oranını hesaplayarak pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 119Soru →

Karşılaştırmalı tablolar analizinde (yatay analiz), işletmenin birbirini izleyen dönemlerine ait mali tablo kalemlerindeki değişimlerin doğru yorumlanabilmesi ve gelişim yönünün sağlıklı belirlenebilmesi için aşağıdakilerden hangisi temel bir ön koşul niteliğindedir?

Analizin sadece işletme personeli tarafından (iç analiz) yapılmış olması

İncelenen dönemler arasında muhasebe politikalarının ve tablo kalemlerinin sınıflandırılmasının tutarlı olması

Mali tablodaki her bir kalemin toplam varlıklar içindeki payının (dikey yüzdesinin) hesaplanmış olması

Analiz yapılacak dönem sayısının en az 5 yıl ve üzeri olarak belirlenmiş olması

Sadece işletmenin net kâr elde ettiği faaliyet dönemlerinin analize dahil edilmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İncelenen dönemler arasında muhasebe politikalarının ve tablo kalemlerinin sınıflandırılmasının tutarlı olması

Cevap

Karşılaştırmalı tablolar analizinin sağlıklı yapılabilmesi için incelenen dönemler arasında muhasebe politikalarının ve sınıflandırmaların tutarlı olması gerekir.

Karşılaştırmalı tablolar analizi, işletmenin zaman içindeki gelişimini ölçen dinamik bir analizdir. Bu analizin temel amacı, kalemlerdeki mutlak ve oransal değişimleri saptamaktır. Ancak bu değişimlerin anlamlı bir yorum ifade edebilmesi için, karşılaştırılan dönemlerin aynı 'dil' ile yani aynı muhasebe ilkeleri ve değerleme yöntemleri (Tutarlılık) ile hazırlanmış olması bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Analiz tekniğinin kapsamını belirle

Yatay analiz, en az iki farklı dönemin verilerini karşılaştırır.

Karşılaştırma işleminin teknik temellerini anlamak için gereklidir.

Verilerin kıyaslanabilirliğini sorgula

Eğer bir yıl amortisman yöntemi olarak 'Normal Amortisman' diğer yıl 'Azalan Bakiyeler' seçilmişse, farklar performansı değil yöntem değişikliğini yansıtır.

Değişimlerin kaynağının faaliyetlerden mi yoksa muhasebe tekniklerinden mi kaynaklandığını ayırt etmek gerekir.

Temel ilkeyle ilişkilendir

Tutarlılık kavramı, mali tabloların dönemler arasında karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Yatay analizin kavramsal çerçevesi 'Karşılaştırılabilirlik' ve 'Tutarlılık' ilkeleri üzerine kuruludur.

Anahtar Kavram

Tutarlılık Kavramı ve Karşılaştırılabilirlik

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı tablolar analizinde enflasyon düzeltmesinin neden bir gereklilik olduğunu araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 120Soru →

Bir işletmenin $2024$ yılı (baz yıl) net satışları $4.000.000$ TL iken $2025$ yılında $5.000.000$ TL olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde enflasyon oranının (fiyatlar genel seviyesindeki artışın) $\%25$ olduğu belirlenmiştir. Buna göre işletmenin $2025$ yılı satış performansı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Satışlarda baz yılına göre reel olarak %25 oranında bir artış sağlanmıştır.

Satışlarda baz yılına göre reel bir değişim yaşanmamıştır.

Satış hacminde baz yılına göre reel bir azalış söz konusudur.

İşletmenin satışları hem nominal hem de reel olarak %20 oranında artmıştır.

Satışlardaki artış oranı enflasyon oranının üzerinde gerçekleştiği için performans olumludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışlarda baz yılına göre reel bir değişim yaşanmamıştır.

Cevap

Satışlarda baz yılına göre reel bir değişim yaşanmamıştır.

İşletmenin satışlarındaki nominal artış oranı

(5.000.000 - 4.000.000) / 4.000.000 = \%25

'dir. Aynı dönemde enflasyon da

\%25

olduğu için, satışlardaki artışın tamamı fiyat artışlarından kaynaklanmaktadır. Reel satış tutarı hesaplandığında (

5.000.000 / 1,25 = 4.000.000

TL), bu değerin baz yıl satışları ile aynı olduğu görülür. Dolayısıyla reel bir değişim yaşanmamıştır.

Adım Adım Çözüm

Cari yıl (2025) satışlarını baz yıl (2024) fiyatlarına indirgeyin.

5.000.000 / 1,25 = 4.000.000

Nominal değerleri enflasyonun etkisinden arındırarak reel değeri bulmak için.

Hesaplanan reel tutarı baz yılın nominal tutarı ile karşılaştırın.

4.000.000

(Reel) vs

4.000.000

(Baz)

İşletmenin gerçek anlamda bir büyüme kaydedip kaydetmediğini belirlemek için.

Sonucu yorumlayın.

Değişim Oranı = %0

Reel satışlar baz yıl satışlarına eşit olduğu için reel bir değişim gerçekleşmemiştir.

Anahtar Kavram

Reel Değer Hesaplaması ve Enflasyon Arındırması

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 6 / 10Sonraki

Karşılaştırmalı Tablolar Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm