Karşılaştırmalı Tablolar Analizi

182 soru

Soru 121Soru

Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz), işletmenin finansal durumunda ve faaliyet sonuçlarında meydana gelen değişimlerin yönünü ve miktarını belirlemeye çalışan dinamik bir analiz yöntemidir. Bu analizden elde edilen sonuçların işletme için anlamlı, güvenilir ve karşılaştırılabilir bir bilgi sunabilmesi için aşağıdakilerden hangisi temel bir kavramsal gerekliliktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İncelenen dönemler boyunca muhasebe ilke, politika ve yöntemlerinin tutarlı bir şekilde uygulanmış olması

Cevap

İncelenen dönemler boyunca muhasebe ilke ve politikalarının tutarlı bir şekilde uygulanmış olması karşılaştırmalı analiz için temel bir gerekliliktir.
Karşılaştırmalı tablolar analizi, işletmenin zaman içerisindeki trendini ölçen dinamik bir yöntemdir. Bu analizin en temel kavramsal şartı, karşılaştırılan dönemlerin aynı 'ölçü birimi' ve 'muhasebe dili' (politikaları) ile hazırlanmış olmasıdır. Eğer muhasebe yöntemleri dönemler arasında değişirse, ortaya çıkan mutlak veya oransal farklar işletmenin başarısını değil, sadece matematiksel bir sapmayı gösterir. Bu nedenle 'Tutarlılık Kavramı' analiz uygulanabilirliği için esastır.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılaştırmalı analizin (yatay analiz) tanımını hatırla.
En az iki farklı döneme ait finansal tabloların yan yana getirilerek incelenmesidir.
Yöntemin temel çalışma prensibini anlamak için.
2
Verilerin kıyaslanabilirliğini (karşılaştırılabilirliğini) sorgula.
Farklı dönemlerde farklı muhasebe yöntemleri (örneğin stok değerleme yönteminin değişmesi) kullanılırsa farklar yanıltıcı olur.
Değişimlerin gerçek faaliyet sonuçlarından mı yoksa yöntem değişikliğinden mi kaynaklandığını ayırt etmek için.
3
Muhasebe temel kavramlarından uygun olanı seç.
Tutarlılık kavramı, seçilen muhasebe politikalarının dönemler boyu değiştirilmeden uygulanmasını gerektirir.
Analizin geçerliliği için tutarlılık ön koşuldur.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Tutarlılık ve Karşılaştırılabilirlik

İpuçları

1
Karşılaştırma yapabilmek için kıyaslanan unsurların aynı kurallara göre hazırlanmış olması gerektiğini düşünün.
2
Muhasebe temel kavramlarından hangisi yöntemlerin dönemden döneme değişmemesini savunur?

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı analizde enflasyonun etkisini arındırmak için kullanılan yöntemleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 122Soru

Bir işletmenin 20242024 ve 20252025 yılları karşılaştırmalı bilançosunda yer alan "Alacak Senetleri" kalemine ilişkin tutarlar aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi20242024 Yılı (TL)20252025 Yılı (TL)
Alacak Senetleri160.000160.000200.000200.000

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizi yöntemine göre "Alacak Senetleri" kalemindeki oransal (yüzde) değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %25\%25 artış

Cevap

İşletmenin Alacak Senetleri kalemindeki oransal (yüzde) değişim %25 artış yönündedir.
Karşılaştırmalı tablolarda oransal (yüzde) değişim hesaplanırken cari yıl tutarından baz yıl tutarı çıkarılarak mutlak fark bulunur (200.000160.000=40.000200.000 - 160.000 = 40.000). Bulunan bu mutlak fark, baz yıl tutarına bölünür (40.000/160.000=0,2540.000 / 160.000 = 0,25). Bu sonuç yüzde olarak ifade edildiğinde %25 artışa karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak farkı hesapla.
200.000160.000=40.000200.000 - 160.000 = 40.000 TL
Değişimin oranını bulmak için öncelikle tutar olarak ne kadar değiştiği saptanmalıdır.
2
Oransal (yüzde) fark formülünü uygula.
Yu¨zde Deg˘is¸im=40.000160.000=0,25\text{Yüzde Değişim} = \frac{40.000}{160.000} = 0,25
Yüzde değişim, mutlak farkın baz alınan yılın (genellikle önceki yıl) tutarına bölünmesiyle hesaplanır.
3
Sonucu yüzde cinsinden ifade et.
0,25×100=%250,25 \times 100 = \%25 artış
Ondalık değerin 100 ile çarpılması sonucu yüzde artış oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı analizde yüzde değişim, mutlak farkın baz yıl tutarına bölünmesiyle hesaplanır.

İpuçları

1
Yüzde değişimi bulmak için önce tutar farkını hesaplamalısınız.
2
Formülde paydaya her zaman baz alınan (eski) yılın tutarını yazmanız gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Gelir tablosu kalemleri için de aynı yöntemi kullanarak satışlardaki yüzde artışı hesaplamayı deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 123Soru

Bir finansal analist, bir işletmenin 20242024 ve 20252025 yıllarına ait finansal tablolarını inceleyerek kalemler arasındaki mutlak ve oransal değişimleri raporlamaktadır. Analistin hazırladığı bu raporun işletmenin gerçek performans değişimlerini doğru yansıtabilmesi ve dönemler arası kıyaslamanın anlamlı olması için temel teşkil eden kavramsal gereklilik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İncelenen dönemler boyunca muhasebe politikalarının ve değerleme ölçütlerinin tutarlı bir şekilde uygulanmış olması

Cevap

Analizin anlamlı olabilmesi için incelenen dönemler boyunca muhasebe politikalarının ve değerleme ölçütlerinin tutarlı bir şekilde uygulanmış olması gerekir.
Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz), işletmenin finansal tablolarında yer alan kalemlerin birbirini izleyen dönemlerdeki değişimlerini inceler. Bu analizin 'dinamik' bir nitelik kazanabilmesi ve elde edilen artış veya azalışların anlamlı bir şekilde yorumlanabilmesi için finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan muhasebe ilkeleri ve değerleme yöntemlerinin (örneğin stok değerleme yöntemi veya amortisman ayırma yöntemi) dönemler arasında değişmemiş olması, yani 'tutarlılık' ilkesine uygun davranılmış olması gerekir. Aksi takdirde, kalemlerdeki değişimlerin gerçek faaliyet sonuçlarından mı yoksa yöntem değişikliğinden mi kaynaklandığı anlaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Analiz tekniğinin niteliğini belirle.
Karşılaştırmalı tablolar analizi, en az iki farklı döneme ait finansal tabloların yan yana getirilerek incelendiği dinamik bir analizdir.
Zaman içindeki değişimlerin (artış/azalış) yönünü ve miktarını ölçmek hedeflenir.
2
Kavramsal ön koşulu değerlendir.
Analizin geçerli sonuçlar vermesi için 'tutarlılık' ve 'karşılaştırılabilirlik' ilkeleri esastır.
Eğer işletme 20242024 yılında farklı, 20252025 yılında farklı bir amortisman yöntemi kullanmışsa, tablodaki değişim performans farkından değil, yöntem değişikliğinden kaynaklanıyor olabilir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak doğru ilkeyi seç.
Muhasebe politikalarının ve değerleme ölçütlerinin tutarlılığı seçeneği, analizin temel kavramsal çerçevesini oluşturur.
Bu ilke, verilerin birbiriyle kıyaslanabilir olmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Tutarlılık İlkesi ve Karşılaştırılabilirlik

İpuçları

1
Karşılaştırma yapabilmek için kullanılan ölçü birimlerinin ve yöntemlerin aynı olması gerekmez mi?
2
Elma ile armudu kıyaslamamak için muhasebede 'Tutarlılık İlkesi' neden önemlidir?

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı tablolar analizinin 'dinamik' olması ile yüzde yönteminin (dikey analiz) 'statik' olması arasındaki temel farkları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 124Soru

Bir işletmenin 20242024 ve 20252025 yıllarına ait özet gelir tablosu verileri aşağıdaki gibidir:

Gelir Tablosu Kalemleri20242024 (TLTL)20252025 (TLTL)
Net Satışlar800.000800.0001.000.0001.000.000
Satışların Maliyeti ()(-)480.000480.000650.000650.000
Brüt Satış Kârı320.000320.000350.000350.000
Faaliyet Giderleri ()(-)120.000120.000180.000180.000
Esas Faaliyet Kârı200.000200.000170.000170.000

Karşılaştırmalı tablolar analizi sonuçlarına göre, işletmenin faaliyet sonuçları hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Net satışlardaki %25\%25'lik artışa rağmen, satışların maliyeti ve faaliyet giderlerinin daha yüksek oranda artması işletmenin faaliyet kârlılığını olumsuz etkilemiştir.

Cevap

Net satışlardaki artışın, satışların maliyeti ve faaliyet giderlerindeki artışın gerisinde kalması nedeniyle işletmenin faaliyet kârlılığı azalmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, işletmenin net satışlarındaki büyüme oranının (%25), hem satışların maliyetindeki artışın (%35,4) hem de faaliyet giderlerindeki artışın (%50) gerisinde kaldığını doğru bir şekilde tespit etmektedir. Bu oransal dengesizlik, işletmenin her 1 TL'lik ek satış için katlandığı maliyet ve giderin daha yüksek olduğunu, dolayısıyla esas faaliyet kârının mutlak tutar olarak azalmasına yol açtığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Satışlar kalemindeki yüzde değişimi hesapla.
1.000.000800.000800.000×100=%25\frac{1.000.000 - 800.000}{800.000} \times 100 = \%25 artış.
İşletmenin gelirlerindeki büyüme oranını belirlemek için.
2
Satışların Maliyeti kalemindeki yüzde değişimi hesapla.
650.000480.000480.000×100%35,4\frac{650.000 - 480.000}{480.000} \times 100 \approx \%35,4 artış.
Maliyetlerin satışlardaki artışla uyumlu olup olmadığını görmek için.
3
Faaliyet Giderleri kalemindeki yüzde değişimi hesapla.
180.000120.000120.000×100=%50\frac{180.000 - 120.000}{120.000} \times 100 = \%50 artış.
Operasyonel harcamaların kontrol edilip edilemediğini analiz etmek için.
4
Esas Faaliyet Kârı kalemindeki değişimi hesapla.
170.000200.000=30.000170.000 - 200.000 = -30.000 TLTL (%15\%15 azalış).
Genel operasyonel performansın sonucunu görmek için.
5
Sonuçları karşılaştırarak yorumla.
Maliyet (%35,4) ve giderlerin (%50) artış hızı, satışların (%25) artış hızını geçtiği için kârlılık düşmüştür.
Gelir tablosu kalemleri arasındaki dinamik ilişkiyi ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı analizde, ilişkili gelir ve gider kalemlerinin artış hızlarının birbirleriyle kıyaslanması, işletmenin faaliyet verimliliğini gösterir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin 'Faaliyet Giderleri'ndeki artışın nedenlerini araştırmak için 'Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri' ile 'Genel Yönetim Giderleri' alt kalemlerini inceleyen bir analiz yapılması önerilir.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak brüt satış kâr marjına bakılabilir. 2024 yılında %40 olan kâr marjı (320.000/800.000320.000 / 800.000), 2025 yılında %35'e (350.000/1.000.000350.000 / 1.000.000) düşmüştür. Bu düşüş, satışların maliyetinin satışlara göre daha hızlı arttığının bir başka kanıtıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 125Soru

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu hesapları üzerinde yapılan karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizi sonucunda aşağıdaki değişim oranları saptanmıştır:

* Net Satışlar: +%30+\%30
* Satışların Maliyeti: +%45+\%45
* Faaliyet Giderleri: +%5+\%5

Buna göre, işletmenin bu dönemdeki faaliyet sonuçları ve kârlılık yapısı ile ilgili yapılabilecek en isabetli yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satış hacmi artmasına rağmen, satışların maliyetindeki artışın net satış artışını aşması brüt kâr marjının daraldığını; faaliyet giderlerindeki artışın ise oldukça sınırlı tutularak operasyonel verimliliğin bir ölçüde dengelendiğini gösterir.

Cevap

Satış hacmi artmasına rağmen, satışların maliyetindeki artışın net satış artışını aşması brüt kâr marjının daraldığını; faaliyet giderlerindeki artışın ise oldukça sınırlı tutularak operasyonel verimliliğin bir ölçüde dengelendiğini gösteren seçenek doğrudur.
İşletmenin brüt kârlılığı, maliyetlerin satış fiyatlarından daha hızlı yükselmesi nedeniyle zayıflamıştır. Ancak yönetim, faaliyet giderlerini (pazarlama, genel yönetim, AR-GE) kontrol altında tutarak satış artışının getirdiği hacim etkisini operasyonel kâra dönüştürmeyi başarmıştır. Bu durum, stratejik bir maliyet yönetimine işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Net Satışlar ve Satışların Maliyeti arasındaki ilişkiyi analiz et.
Maliyet artışı (%45\%45) > Satış artışı (%30\%30)
Bu durum Brüt Satış Kârı'nın mutlak olarak artsa bile marj olarak (yüzdesel verimlilik) düştüğünü gösterir.
2
Faaliyet Giderleri trendini Net Satışlar ile karşılaştır.
Gider artışı (%5\%5) < Satış artışı (%30\%30)
Faaliyet giderlerinin satışlardan çok daha yavaş artması, operasyonel süreçlerde verimlilik sağlandığını ve genel yönetim/pazarlama yükünün azaldığını gösterir.
3
Genel operasyonel sonucu sentezle.
Brüt kâr marjı daralırken, faaliyet kârı marjı bu daralmadan faaliyet gideri yönetimi sayesinde korunmuştur.
Kârlılık analizi gelir tablosunun hiyerarşik yapısına göre kademeli olarak yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Dikey İlişkilerin Yatay Trendlerle Yorumlanması

İpuçları

1
Net Satışlar ve Satışların Maliyeti arasındaki yüzdesel farkın 'Brüt Satış Kârı' üzerindeki etkisine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Satışların maliyetindeki artışın satışlardan yüksek olması durumunda 'Brüt Kâr Marjı'nın nasıl hesaplandığını ve dikey analizle nasıl doğrulandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 126Soru

Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz), işletmenin birbirini izleyen dönemlerine ait finansal tablolarının yan yana getirilerek kalemlerdeki değişimlerin miktar ve oran olarak incelendiği dinamik bir tekniktir. Bu analizde temel amaç, işletmenin finansal yapısında ve faaliyet sonuçlarında zaman içerisinde meydana gelen gelişmeleri yorumlamak ve geleceğe yönelik öngörülerde bulunmaktır.

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizinin kavramsal çerçevesi ve uygulama prensipleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek enflasyon dönemlerinde, finansal tablo kalemlerindeki nominal artışların enflasyon etkisinden arındırılmadan analiz edilmesi, işletmenin gerçek büyüme hızı ve faaliyet başarısı hakkında en sağlıklı ve güvenilir bilgiyi sağlar.

Cevap

Yüksek enflasyon dönemlerinde nominal artışların arındırılmadan analiz edilmesinin en sağlıklı bilgiyi sağlayacağı yönündeki ifade yanlıştır.
Karşılaştırmalı tablolar analizinde temel amaç, kalemlerin reel değişimlerini tespit etmektir. Yüksek enflasyonun olduğu bir ekonomide, işletmenin satışları parasal olarak %50\%50 artmış görünse bile, eğer aynı dönemde enflasyon %70\%70 ise işletme aslında reel olarak küçülmüştür. Bu nedenle, nominal artışların arındırılmadan en güvenilir bilgiyi sağlayacağını iddia eden ifade yanlıştır; doğru bir yorum için verilerin enflasyona göre düzeltilmesi veya reel değişimlerin dikkate alınması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılaştırmalı tablolar analizinin (yatay analiz) temel tanımını ve kapsamını değerlendir.
Analizin iki veya daha fazla dönemi kapsayan, kalemlerdeki artış ve azalışları inceleyen 'dinamik' bir yöntem olduğu belirlenmiştir.
Sorunun kavramsal çerçevesini çizmek için analiz türünün niteliğini anlamak gerekir.
2
Kıyaslanabilirlik ve tutarlılık ilkelerinin analiz sürecindeki rolünü incele.
Analiz edilecek tabloların aynı muhasebe ilkeleri ve değerleme yöntemleriyle hazırlanmış olması gerektiği, aksi halde karşılaştırmanın anlamını yitireceği saptanmıştır.
Dönemler arası verilerin birbirine denk (elma ile elma) olması analizin geçerliliği için zorunludur.
3
Enflasyonun parasal değerler üzerindeki etkisini ve analiz sonuçlarına yansımasını analiz et.
Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde nominal (parasal) artışların reel bir büyümeyi yansıtmayabileceği, bu durumun analizi saptıracağı anlaşılmıştır.
Paranın satın alma gücü sabit kalmadığında, arındırma yapılmayan nominal farklar işletme performansını doğru ölçemez.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Analizde Kıyaslanabilirlik ve Enflasyon Etkisi

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı analiz sonuçlarını yorumlarken, mutlak farkın düşük ancak yüzde farkın çok yüksek olduğu durumların (küçük değerli kalemler) analizin genel yorumu üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 127Soru

Bir işletmenin 2022 ve 2024 yıllarına ait net satış verileri ile bu yıllardaki fiyat endeksleri aşağıda verilmiştir. İşletme, 2022 yılını ekonomik açıdan en istikrarlı dönem olduğu için analizlerinde baz yıl olarak kabul etmiştir.

YılNet Satışlar (TL)Fiyat Endeksi
2022 (Baz)8.000.0008.000.000100
202418.000.00018.000.000250

Bu verilere göre, işletmenin 2024 yılı satış performansına ilişkin yapılacak en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışlarda nominal olarak %125\%125 oranında bir artış gerçekleşmesine rağmen, fiyat hareketlerinden arındırılmış reel satış hacmi baz yıla göre %10\%10 oranında gerilemiştir.

Cevap

Satışlarda nominal olarak %125 artış gerçekleşmesine rağmen, reel satış hacminin baz yıla göre %10 oranında gerilediğini belirten ifade doğrudur.
İşletmenin nominal satışları 2,25 katına (8M'den 18M'ye) çıkmış, yani %125 artmıştır. Ancak fiyatlar genel düzeyi 2,5 katına çıktığı için, 18.000.000 TL'lik satışın 2022 yılındaki alım gücü karşılığı 7.200.000 TL'dir. Bu durum, işletmenin nominal olarak büyüyor gibi görünmesine rağmen, aslında reel anlamda mal veya hizmet satış hacminin %10 daraldığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Nominal satış değişim oranını hesaplayınız.
18.000.0008.000.0008.000.000=1,25\frac{18.000.000 - 8.000.000}{8.000.000} = 1,25 yani %125\%125 artış.
Cari yılın nominal değerinin baz yıla göre oransal değişimini görmek için gereklidir.
2
2024 yılının net satışlarını fiyat endeksi kullanarak baz yıl fiyatlarına (reel değere) indirgeyiniz.
18.000.000/2,5=7.200.00018.000.000 / 2,5 = 7.200.000 TL.
Enflasyon etkisinden arındırılmış gerçek satış hacmini bulmak için fiyat endeksine (250/100) bölünmelidir.
3
Reel satışlardaki değişim oranını baz yıl değerine göre hesaplayınız.
7.200.0008.000.0008.000.000=0,10\frac{7.200.000 - 8.000.000}{8.000.000} = -0,10 yani %10\%10 azalış.
Satış hacmindeki gerçek (fiziksel) artış veya azalışı belirlemek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Enflasyon Arındırması

Daha Fazla Pratik

Eğilim yüzdeleri analizi yapılırken baz yılının neden 'normal' bir yıl olması gerektiğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Reel değişim oranı şu formülle de doğrudan hesaplanabilir: ReelDeg˘is\cim=1+NominalArtıs\cOranı1+EnflasyonOranı1Reel Değişim = \frac{1 + Nominal Artış Oranı}{1 + Enflasyon Oranı} - 1 Bu soruda: 1+1,251+1,501=2,252,501=0,901=0,10\frac{1 + 1,25}{1 + 1,50} - 1 = \frac{2,25}{2,50} - 1 = 0,90 - 1 = -0,10 yani %10-\%10.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 128Soru

Bir işletmenin 20242024 yılı "Dönem Net Zararı" 100.000100.000 TL iken, 20252025 yılında 50.00050.000 TL "Dönem Net Kârı" elde ettiği görülmektedir. Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz) yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamada bu değişim 150%-150\% olarak bulunmaktadır.

Bu durumun analiz sonuçlarının yorumlanması üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi karşılaştırmalı tablolar analizinin temel kısıtları çerçevesinde doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Baz yıl tutarının negatif olması, yüzde değişim formülündeki paydanın negatifliği nedeniyle sonucun yönünü tersine çevirmekte ve performanstaki iyileşmenin matematiksel olarak bir "azalış" gibi görünmesine yol açarak yüzde analizini anlamsız kılmaktadır.

Cevap

Baz yıl tutarının negatif olması, formüldeki paydanın negatifliği nedeniyle sonucun yönünü tersine çevirmekte ve performanstaki iyileşmenin matematiksel olarak bir "azalış" gibi görünmesine yol açarak yüzde analizini anlamsız kılmaktadır.
Karşılaştırmalı tablolar analizinde kullanılan yüzde değişim formülünde payda baz yıl değeridir. Baz yıl tutarı negatif olduğunda, paydaki artış (pozitif fark) paydaya bölündüğünde sonuç her zaman negatif çıkar. Bu durum, finansal tablodaki olumlu bir gelişmenin (zararın azalması veya kâra dönmesi) matematiksel olarak bir 'gerileme' gibi görünmesine neden olur. Bu nedenle, baz yılın negatif veya sıfır olduğu durumlarda yüzde analizi yöntem olarak kullanılamaz veya sonuçları yorumlanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen tutarlar arasındaki mutlak farkın hesaplanması.
Mutlak Fark = 50.000(100.000)=150.00050.000 - (-100.000) = 150.000 TL (Artış)
Cari dönemden baz dönem tutarı çıkarılarak değişimin yönü ve miktarı belirlenir.
2
Yüzde değişim formülünün uygulanması.
Yüzde Değişim = (150.000/100.000)×100=150%(150.000 / -100.000) \times 100 = -150\%
Mutlak fark, baz yıl tutarına bölünerek oransal değişim bulunur.
3
Sonucun mantıksal analizi ve kısıtın belirlenmesi.
İşletme zarardan kâra geçmesine rağmen (olumlu gelişme), formül sonucu negatif çıkmıştır.
Baz yılın negatif olması, formülün sonucunu ters yöne saptırarak analizin yorumlanabilirliğini ortadan kaldırır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Analizde Negatif Baz Yılı Kısıtı

İpuçları

1
Yüzde değişim formülünü ({CariBaz}/Baz\{Cari - Baz\} / Baz) bu sayılarla uygulamayı deneyin.
2
Paydadaki tutar negatif olduğunda, pay kısmındaki pozitif bir artış sonucun işaretini nasıl etkiler?
3
İşletmenin zarardan kâra geçmesi olumlu bir durumdur, ancak matematiksel sonuç 'azalış' gösteriyorsa bu yöntemin bir kısıtıdır.

Daha Fazla Pratik

Baz yıl değerinin sıfır olması durumunda karşılaştırmalı analizin neden yapılamayacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 129Soru

Faaliyetlerinin normal seyrettiği 20232023 yılını baz yıl olarak seçen bir işletmenin bu yıla ait net satışları 10.000.00010.000.000 TL'dir. 20242024 yılında ülkede genel fiyatlar seviyesi %60\%60 oranında artmış (enflasyon), işletmenin net satışlarında ise bir önceki yıla göre reel (hacimsel) bazda %10\%10 oranında bir azalış meydana gelmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin 20242024 yılı gelir tablosunda raporlanan nominal net satış tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14.400.00014.400.000

Cevap

İşletmenin 20242024 yılı nominal net satış tutarı 14.400.00014.400.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 14.400.00014.400.000 TL tutarı, işletmenin reel satış hacmindeki azalma ile fiyatlar genel seviyesindeki artışın bileşik etkisini doğru yansıtmaktadır. İşletme önce 10.000.00010.000.000 TL'lik kapasitesinin %10\%10'unu kaybetmiş (9.000.0009.000.000 TL'ye düşmüş), ardından kalan bu hacim %60\%60 oranında artan fiyatlarla piyasaya sürülmüştür (9.000.000×1,609.000.000 \times 1,60).

Adım Adım Çözüm

1
Baz yıl satışlarını reel değişim oranı ile çarparak 20242024 yılının baz yıl fiyatlarıyla (reel) değerini hesaplayınız.
10.000.000×(10,10)=9.000.00010.000.000 \times (1 - 0,10) = 9.000.000 TL
Nominal değerden reel değişimi (hacimsel azalışı) ayrıştırmak için önce fiziksel satış gücünü bulmak gerekir.
2
Bulunan reel tutarı enflasyon katsayısı ile çarparak 20242024 yılının nominal (gelir tablosundaki) değerine ulaşınız.
9.000.000×(1+0,60)=14.400.0009.000.000 \times (1 + 0,60) = 14.400.000 TL
Muhasebe kayıtları nominal değerlerle tutulduğu için reel hacmin üzerine fiyat artış etkisinin eklenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı analizlerde nominal değerlerin reel değişim ve enflasyon etkisinden oluştuğunun kavranması.
Soru 130Soru

Bir işletmenin 202220252022-2025 dönemine ait net satış rakamları ve ilgili yıllardaki genel fiyat endeksleri aşağıda tabloda sunulmuştur:

YılNet Satışlar (TL)Fiyat EndeksiNot
2022202210.000.00010.000.000200200Ekonomik kriz yılı
2023202315.000.00015.000.000250250Normal faaliyet yılı
2024202424.000.00024.000.000450450
2025202536.000.00036.000.000750750

İşletme, karşılaştırmalı tablolar analizinde baz yılı olarak ekonomik faaliyetlerin normal seyrettiği yılı seçmiştir. Buna göre, 20252025 yılı net satışlarında baz yılına göre gerçekleşen reel değişim oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: \%20 azalış

Cevap

İşletmenin net satışlarında baz yılına göre gerçekleşen reel değişim %20 azalış yönündedir.
Analizde baz yılı olarak ekonomik faaliyetlerin normal seyrettiği 20232023 yılı seçilmelidir. Bu yıla ait net satışlar 15.000.00015.000.000 TL ve fiyat endeksi 250250'dir. 20252025 yılındaki 36.000.00036.000.000 TL'lik nominal satışlar, baz yılındaki fiyat düzeyine (36.000.000×(250/750)36.000.000 \times (250 / 750)) indirgendiğinde 12.000.00012.000.000 TL reel değere ulaşılır. Bu durumda reel satışlardaki değişim ((12.000.00015.000.000)/15.000.000)((12.000.000 - 15.000.000) / 15.000.000) formülüyle %20-\%20 (yüzde 20 azalış) olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Baz yılının belirlenmesi
Baz Yılı = 20232023
Karşılaştırmalı analizlerde baz yılının ekonomik faaliyetlerin normal seyrettiği bir yıl olması gerekir; tabloda bu yıl 20232023 olarak belirtilmiştir.
2
Baz yılı verilerinin tespiti
Satışlar: 15.000.00015.000.000 TL, Endeks: 250250
Değişim hesaplamasında kullanılacak temel değerlerin belirlenmesi gerekir.
3
20252025 yılı satışlarının baz yılı fiyatlarına indirgenmesi (Deflasyon)
36.000.000×(250/750)=12.000.00036.000.000 \times (250 / 750) = 12.000.000 TL
Nominal satış tutarındaki enflasyon etkisini arındırarak baz yılındaki satın alma gücü cinsinden karşılığını bulmak gerekir.
4
Reel değişim oranının hesaplanması
((12.000.00015.000.000)/15.000.000)×100=%20((12.000.000 - 15.000.000) / 15.000.000) \times 100 = -\%20
Reel tutar ile baz yıl tutarı arasındaki farkın baz yıl tutarına oranlanmasıyla gerçek büyüme veya küçülme oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı tablolarda enflasyon arındırması ve baz yılı seçimi

Daha Fazla Pratik

Farklı kalemlerin (örneğin satışların maliyeti ve net satışlar) reel değişimlerini karşılaştırarak brüt kâr marjındaki reel aşınmayı analiz eden soruları inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Önce endeksler arası değişim oranı bulunabilir. Endeks 250250'den 750750'ye çıkarak 33 katına (+%200+\%200 enflasyon) çıkmıştır. Nominal satışlar ise 15M15M'den 36M36M'ye çıkarak 2,42,4 katına çıkmıştır. Satışlardaki artış (2,42,4 kat), fiyatlardaki artışın (33 kat) gerisinde kaldığı için reel bir azalış olduğu doğrudan görülebilir: 2,4/3=0,802,4 / 3 = 0,80 \rightarrow Baz yılın %80\%80'ine gerileme, yani %20\%20 azalış.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 131Soru

Bir anonim şirketin birbirini takip eden iki yıla ait bilançoları üzerinde yapılan karşılaştırmalı analiz ve dikey yüzdeler incelendiğinde; toplam kaynaklar içerisinde 'Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar' payının %25\%25'ten %10\%10'a gerilediği, 'Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar' payının ise %20\%20'den %35\%35'e yükseldiği görülmüştür. Bu süre zarfında 'Özkaynaklar'ın toplam içindeki ağırlığı %55\%55 olarak sabit kalmış ve aktif toplamı bir değişim göstermemiştir.

Buna göre, işletmenin kaynak yapısındaki bu değişimle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaynakların vadesi kısalmış, bu durum net işletme sermayesinin azalmasına ve işletmenin kısa vadeli borç ödeme baskısının artmasına neden olmuştur.

Cevap

İşletmenin kaynak yapısındaki değişim, uzun vadeli borçların kısa vadeli borçlarla yer değiştirdiğini (vade kısalması) ve bu durumun net işletme sermayesini azaltarak finansal riski artırdığını göstermektedir.
Karşılaştırmalı analiz sonuçlarına göre toplam borçluluk oranı (%45\%45) değişmemesine rağmen, borçların vadesi önemli ölçüde kısalmıştır. Uzun vadeli yabancı kaynakların payının düşüp kısa vadeli payının artması, işletmenin 'Sürekli Sermaye' (Özkaynak + UVYK) toplamını azaltır. Aktif toplamı sabitken Sürekli Sermaye payının azalması, duran varlıkların finansmanında kısa vadeli kaynakların kullanılmaya başlandığını veya dönen varlıkların borç ödeme kapasitesinin (Net İşletme Sermayesi) zayıfladığını gösterir. Bu durum finansal riski ve likidite baskısını artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam borçluluk oranındaki değişimi analiz et.
1. Yıl: %20\%20 (KVYK) + %25\%25 (UVYK) = %45\%45. 2. Yıl: %35\%35 (KVYK) + %10\%10 (UVYK) = %45\%45.
İşletmenin toplam kaldıraç oranının değişip değişmediğini belirlemek için.
2
Kaynakların vade yapısındaki kaymayı değerlendir.
Uzun vadeli yabancı kaynaklar %15\%15 azalırken, kısa vadeli yabancı kaynaklar %15\%15 artmıştır.
Finansman stratejisindeki vade değişimini saptamak için.
3
Net İşletme Sermayesi (NİS) üzerindeki etkiyi yorumla.
NİS = Sürekli Sermaye (Özkaynak + UVYK) - Duran Varlıklar formülüne göre; Sürekli Sermaye payı %80\%80'den (55+2555+25) %65\%65'e (55+1055+10) gerilemiştir.
Vade kısalmasının işletmenin likidite gücü ve çalışma sermayesi üzerindeki net etkisini ölçmek için.

Anahtar Kavram

Kaynak Yapısında Vade Değişimi ve Net İşletme Sermayesi İlişkisi

İpuçları

1
Önce toplam yabancı kaynak oranının her iki yıl için aynı olup olmadığını kontrol edin.
2
Borçların vadesindeki değişim (Uzun vadeden kısa vadeye geçiş) işletmenin geri ödeme takvimini nasıl etkiler?
3
Net İşletme Sermayesi'ni Sürekli Sermaye (Özkaynak + UVYK) üzerinden düşünün; sürekli sermaye payındaki düşüş likiditeyi nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Varlık ve kaynak yapısındaki eş zamanlı değişimlerin 'Finansman İlkeleri' (Varlıkların vadesine uygun kaynakla fonlanması) açısından analizini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 132Soru

Bir işletmenin iki farklı yıla ait kaynak yapısına ilişkin karşılaştırmalı veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kaynak Kalemleri20242024 (TL)20252025 (TL)Mutlak Değişim (TL)Yüzde Değişim (\%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar200.000200.000420.000420.000+220.000+220.000+110+110
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar400.000400.000200.000200.000200.000-200.00050-50
Özkaynaklar400.000400.000480.000480.000+80.000+80.000+20+20
Toplam Kaynaklar1.000.0001.000.0001.100.0001.100.000+100.000+100.000+10+10

Bu tabloya göre, işletmenin kaynak yapısındaki değişimlere ilişkin yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yabancı kaynakların vadesinde meydana gelen kısalma, işletmenin kısa vadeli borç ödeme baskısını ve likidite riskini artırmıştır.

Cevap

Yabancı kaynakların vadesinde meydana gelen kısalma, işletmenin kısa vadeli borç ödeme baskısını ve likidite riskini artırmıştır.
Karşılaştırmalı tablo analizinde, yabancı kaynakların kendi içindeki dağılımı borç ödeme gücü açısından kritiktir. Verilen tabloda, kısa vadeli kaynaklar %110\%110 artarken uzun vadeli kaynaklar %50\%50 azalmıştır. Bu durum borçların 'vade kayması' veya yeni borçlanmaların kısa vadeli yapıldığını gösterir. İşletme borç tutarını oransal olarak biraz düşürse bile, ödemelerin bir yıla sıkışması nakit akışı üzerinde ciddi bir baskı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam yabancı kaynak tutarlarını ve oranlarını hesapla.
20242024 Yılı Borç Toplamı: 600.000600.000 TL (%.60\%.60), 20252025 Yılı Borç Toplamı: 620.000620.000 TL (%.56,4\%.56,4).
İşletmenin genel borçluluk düzeyini ve kaldıraç oranındaki değişimi görmek için.
2
Borçların vade yapısındaki değişimi analiz et.
Kısa vadeli borçlar 200.000200.000'den 420.000420.000'e çıkarken, uzun vadeli borçlar 400.000400.000'den 200.000200.000'e düşmüştür.
Kaynakların vadesinin kısalıp kısalmadığını ve geri ödeme baskısını belirlemek için.
3
Verileri risk ve likidite açısından yorumla.
Toplam borçluluk payı azalsa da, borçların büyük çoğunluğunun (420/620%67,7420/620 \approx \%67,7) bir yıl içinde ödenmesi gereken kısa vadeli borçlara dönüşmesi likidite riskini artırır.
En isabetli analitik yorumu yapmak için.

Anahtar Kavram

Kaynak Yapısında Vade Uyumu ve Likidite Riski

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi varlık tarafında yaparak, duran varlıklardan dönen varlıklara geçişin (likidite artışı) bu kaynak yapısı değişimiyle nasıl bir dengede olması gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 133Soru

Bir işletmenin birbirini takip eden iki yıla ait karşılaştırmalı bilançosu ve gelir tablosu verileri üzerinden yapılan analizde aşağıdaki değişimler saptanmıştır:

KalemDeğişim Oranı (% \% )
Dönen Varlıklar15-15
Maddi Duran Varlıklar+40+40
Net Satışlar+5+5
Ticari Alacaklar+30+30

Bu verilere dayanarak yapılacak aşağıdaki yorumlardan hangisi, işletmenin finansal durumu ve faaliyet verimliliği açısından en doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönen varlıkların azalırken duran varlıkların artması işletmenin likiditesini zayıflatmış; alacaklardaki artışın satış artışını aşması ise tahsilat sorunlarına veya verimsiz satış politikalarına işaret ederek finansal riskleri artırmıştır.

Cevap

Dönen varlıkların azalırken duran varlıkların artması likiditeyi zayıflatmış, alacaklardaki artışın satışları aşması ise tahsilat riskini artırmıştır.
Doğru yorum, işletmenin varlık yapısındaki kaymanın (dönen varlıktan duran varlığa geçiş) likidite riskini tetiklediğini ve alacaklardaki aşırı artışın satış performansıyla uyumsuz olduğunu saptayan ifadedir. %40 \%40 duran varlık yatırımına rağmen satışların sadece %5 \%5 artması verimsizliğe, alacaklardaki %30 \%30 artış ise fonların tahsil edilemediğine işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık yapısındaki yapısal değişimi analiz etme
Dönen varlıklar %15 \%15 azalırken maddi duran varlıklar %40 \%40 artmıştır.
Bu durum işletmenin likit kaynaklarını duran varlık (yatırım) kalemlerine aktardığını ve likidite riskinin arttığını gösterir.
2
Satış performansı ile alacak yönetimi arasındaki ilişkiyi kurma
Net satışlar sadece %5 \%5 artarken, ticari alacaklar %30 \%30 artmıştır.
Alacakların satışlardan 6 kat daha hızlı artması, tahsilatların yavaşladığını veya satış politikasının aşırı gevşetildiğini gösterir.
3
Sonuçların bütüncül yorumunu yapma
İşletme hem likidite sıkışıklığı hem de alacak yönetimi sorunu yaşamaktadır.
Yatırımlar (duran varlıklar) henüz satışlara yansımamış ve mevcut çalışma sermayesi verimsiz yönetilmektedir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Varlık ve Faaliyet Verimliliği İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi 'Kaynak Kalemlerindeki Değişimlerin Yorumlanması' başlığı altında yabancı kaynak/özkaynak dengesi için yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 134Soru

Bir işletmenin 20242024 ve 20252025 yıllarına ait özet gelir tablosu verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem20242024 (TL)20252025 (TL)
Net Satışlar800.000800.0001.200.0001.200.000
Satışların Maliyeti (-)600.000600.000840.000840.000

Bu verilere göre, karşılaştırmalı tablolar analizi yönteminde Brüt Satış Kârı kaleminde meydana gelen oransal (yüzde) değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %80\%80 artış

Cevap

Brüt Satış Kârı kalemindeki oransal değişim %80\%80 artış olarak hesaplanır.
Brüt Satış Kârı 20242024 yılında 200.000200.000 TL, 20252025 yılında ise 360.000360.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Meydana gelen 160.000160.000 TL'lik artış, baz yıl olan 20242024 yılındaki 200.000200.000 TL'ye oranlandığında %80\%80 artış sonucuna ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
20242024 ve 20252025 yılları için Brüt Satış Kârı tutarlarını hesaplayın.
20242024 Brüt Satış Kârı: 800.000600.000=200.000800.000 - 600.000 = 200.000 TL; 20252025 Brüt Satış Kârı: 1.200.000840.000=360.0001.200.000 - 840.000 = 360.000 TL.
Karşılaştırmalı analiz yapabilmek için öncelikle ilgili kalemin her iki dönemdeki değeri bilinmelidir.
2
İki dönem arasındaki mutlak (tutar) farkını hesaplayın.
360.000200.000=160.000360.000 - 200.000 = 160.000 TL artış.
Yüzde değişimin pay kısmında yer alacak değişim miktarını belirlemek için kullanılır.
3
Mutlak farkı baz yıl (20242024) tutarına bölerek yüzdeyi bulun.
(160.000/200.000)×100=%80(160.000 / 200.000) \times 100 = \%80.
Oransal değişim formülü gereği fark, her zaman baz alınan (önceki) dönem tutarına bölünür.

Anahtar Kavram

Oransal (Yüzde) Farkların Hesaplanması

Daha Fazla Pratik

Faliyet kârı ve net kâr kalemlerinin de yüzde değişimlerini hesaplayarak işletmenin kârlılık yapısını bütüncül olarak analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zincirleme oran mantığıyla cari yıl tutarı baz yıl tutarına bölünerek (360.000/200.000=1,80360.000 / 200.000 = 1,80) elde edilen katsayıdan 11 çıkarılarak (1,801=0,801,80 - 1 = 0,80) yüzdeye ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 135Soru

Bir sanayi işletmesinin iki farklı hesap dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinde yapılan karşılaştırmalı (yatay) analiz raporunda aşağıdaki değişim oranları tespit edilmiştir:

Gelir Tablosu KalemleriDeğişim Oranı
Net Satışlar+%20+\%20
Satışların Maliyeti+%12+\%12
Faaliyet Giderleri+%35+\%35

İlgili dönemlerde diğer gelir ve giderlerin sabit kaldığı varsayımı altında, bu veriler ışığında işletmenin kârlılık ve verimlilik durumuyla ilgili yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışların maliyetindeki artış hızının net satış hasılatındaki artış hızından yavaş olması, işletmenin brüt satış kâr marjının iyileştiğini göstermektedir.

Cevap

Satışların maliyetindeki artış hızının net satış hasılatındaki artış hızından yavaş olması, işletmenin brüt satış kâr marjının iyileştiğini göstermektedir.
Karşılaştırmalı tablolarda eğer 'Net Satışlar' kalemindeki artış yüzdesi 'Satışların Maliyeti' kalemindeki artış yüzdesinden büyükse, işletmenin brüt kâr marjı (Brüt Kâr / Net Satışlar) yükselir. Bu durum işletmenin satışlarından elde ettiği kâr payının arttığını ve verimliliğin olumlu yönde geliştiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Satışlar ve Satışların Maliyeti değişim oranlarını karşılaştırın.
Net Satışlar +%20+\%20, Satışların Maliyeti +%12+\%12. Satışlardaki artış, maliyetlerdeki artıştan daha fazladır.
Brüt kâr marjının yönünü belirlemek için satış gelirleri ile bu satışların doğrudan maliyeti arasındaki ilişki incelenmelidir.
2
Faaliyet Giderleri değişimini Net Satışlar ile ilişkilendirin.
Faaliyet Giderleri +%35+\%35 ile Net Satışlardaki +%20+\%20'lik artışın çok üzerindedir.
İşletmenin operasyonel verimliliğini ölçmek için faaliyet giderlerindeki artışın satış artışıyla uyumlu olup olmadığına bakılır.
3
Elde edilen verileri kârlılık kademelerine göre yorumlayın.
Brüt kâr marjı artmış, ancak faaliyet giderlerindeki aşırı artış nedeniyle faaliyet kârlılığı baskı altında kalmıştır.
Karşılaştırmalı analizde kalemlerin birbiriyle olan oransal ilişkisi işletmenin finansal performansının kalitesini gösterir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Gelir Tablosu Analizi ve Kâr Marjı İlişkisi

İpuçları

1
Brüt satış kâr marjının değişimi için sadece 'Net Satışlar' ve 'Satışların Maliyeti' kalemlerini kıyaslayın.
2
Eğer bir gelir kalemi (Satışlar), bir gider kaleminden (Maliyet) daha hızlı artıyorsa, bu durum aradaki kâr marjının genişlediği anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Gelir tablosu kalemlerindeki dikey yüzdeler ile yatay değişimler arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 136Soru

Bir işletmenin 20242024 ve 20252025 yılları karşılaştırmalı bilançosunda yer alan "Ticari Borçlar" grubuna ait hesap kalemleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi20242024 (TL)20252025 (TL)
Satıcılar120.000120.000162.000162.000
Borç Senetleri80.00080.00078.00078.000

Buna göre, karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz) çerçevesinde "Ticari Borçlar" grup toplamındaki oransal (yüzde) değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %20\%20 artış

Cevap

Ticari Borçlar grubunun toplam tutarındaki oransal değişim %20\%20 artış şeklindedir.
Karşılaştırmalı tablolar analizinde bir kalemin veya grubun yüzde değişimi hesaplanırken, mutlak fark (cari yıl - baz yıl) baz yılın tutarına bölünür. Bu soruda Ticari Borçlar grubunun 20242024 yılı toplamı 200.000200.000 TL, 20252025 yılı toplamı 240.000240.000 TL'dir. Aradaki 40.00040.000 TL'lik mutlak artışın 200.000200.000 TL olan baz yıl tutarına oranı 0,200,20 yani %20\%20 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
20242024 yılına ait grup toplamını hesaplayınız.
120.000+80.000=200.000120.000 + 80.000 = 200.000 TL
Baz yılın grup toplam tutarı, oransal farkın hesaplanmasında payda olarak kullanılacaktır.
2
20252025 yılına ait grup toplamını hesaplayınız.
162.000+78.000=240.000162.000 + 78.000 = 240.000 TL
Cari yılın grup toplam tutarı, mutlak farkın belirlenmesi için gereklidir.
3
Grup toplamındaki mutlak (tutar) farkını bulunuz.
240.000200.000=40.000240.000 - 200.000 = 40.000 TL
Dönemler arasındaki değişim miktarını belirlemek için cari yıl tutarından baz yıl tutarı çıkarılır.
4
Oransal (yüzde) farkı hesaplayınız.
40.000200.000×100=%20\frac{40.000}{200.000} \times 100 = \%20
Değişim oranını bulmak için mutlak fark tutarı, baz alınan yılın tutarına bölünür.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz) Formülü

İpuçları

1
Öncelikle her iki yıl için Ticari Borçlar grubunun toplam tutarlarını hesaplamalısınız.
2
Grup toplamındaki mutlak değişimi bulmak için 20252025 toplamından 20242024 toplamını çıkarın.
3
Bulduğunuz mutlak farkı, baz yıl olan 20242024 yılının toplam tutarına bölerek yüzdeye çevirin.

Daha Fazla Pratik

Değişim oranlarının mutlak farklarla her zaman aynı yönde olup olmadığını kontrol ederek analiz sonuçlarını yorumlama alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı kalem bazlı yapmak yerine şu formülle de sonuca ulaşabilirsiniz: (Grup Toplamı_{2025} / Grup Toplamı_{2024}) - 1
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru

Bir işletmenin birbirini izleyen iki hesap dönemine ait gelir tabloları üzerinde yapılan karşılaştırmalı (yatay) analiz sonuçlarına göre; Net Satışların %20\%20 oranında, Faaliyet Giderlerinin ise %45\%45 oranında arttığı tespit edilmiştir.

Bu değişim oranlarına dayanarak işletmenin faaliyet yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faaliyet giderlerindeki artışın net satışlardaki artıştan daha yüksek olması, işletmenin operasyonel verimliliğinin azaldığını göstermektedir.

Cevap

Faaliyet giderlerindeki artışın net satışlardaki artıştan daha yüksek olması, işletmenin operasyonel verimliliğinin azaldığını göstermektedir.
Karşılaştırmalı analizde temel kural, gelir kalemlerindeki artış hızının gider kalemlerindeki artış hızından yüksek olmasıdır. İşletmenin satışları %20\%20 artarken operasyonel harcamalarını (Faaliyet Giderleri) %45\%45 oranında artırmış olması, maliyet kontrolünün zayıfladığını ve birim satış başına düşen operasyonel yükün arttığını, dolayısıyla verimliliğin azaldığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Değişim oranlarını karşılaştırın
Net Satışlar: %20\%20 Artış, Faaliyet Giderleri: %45\%45 Artış.
Yatay analizde ilgili kalemlerin birbirine göre büyüme hızları kârlılık yapısını belirler.
2
Gelir ve gider dengesini analiz edin
Giderlerdeki artış (%45\%45), gelirdeki artıştan (%20\%20) çok daha fazladır.
Giderlerin gelirden hızlı artması, her 11 TLTL'lik satış için katlanılan maliyetin arttığını gösterir.
3
Operasyonel sonuçları yorumlayın
İşletmenin faaliyet kâr marjı daralmış ve operasyonel verimlilik düşmüştür.
Faaliyet giderleri yönetimi, işletmenin operasyonel etkinliğini doğrudan yansıtan temel göstergedir.

Anahtar Kavram

Gelir ve gider kalemlerinin karşılaştırmalı analizinde artış hızlarının rasyolara (marjlara) etkisi.

İpuçları

1
Gelir kalemindeki artış ile gider kalemindeki artışı karşılaştırın. Hangisi daha hızlı büyüyor?
2
Eğer giderler, satışlardan (gelirden) daha hızlı artıyorsa, her yeni satış daha fazla maliyet getiriyor demektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi Brüt Satış Kârı ve Net Kâr kalemleri arasında yaparak, faaliyet dışı kalemlerin etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 138Soru

Bir işletmenin 20242024 yılı kapanış bilançosunda özkaynaklar grubunda yer alan bazı hesap kalemlerinin tutarları aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi20242024 Yılı Tutarı (TL)
Ödenmiş Sermaye600.000600.000
Yasal Yedekler60.00060.000
Geçmiş Yıllar Kârları140.000140.000
Dönem Net Kârı120.000120.000

İşletme yönetimi 20252025 yılı içerisinde, 20242024 yılı kârının 40.00040.000 TL'sini ortaklara nakit temettü olarak dağıtmış, 12.00012.000 TL'sini ise II. Tertip yasal yedek akçe olarak ayırmıştır. Kârın kalan kısmının ise işletme bünyesinde bırakılmasına (fevkalade yedeklere veya geçmiş yıllar kârlarına aktarılmasına) karar verilmiştir.

20252025 yılı dönem net kârı 180.000180.000 TL olan işletmenin yıl sonu toplam özkaynak tutarı 1.150.0001.150.000 TL olarak gerçekleştiğine göre; karşılaştırmalı bilançoda "Geçmiş Yıllar Kârları" kalemi için hesaplanacak mutlak (tutar) farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 68.00068.000 TL artış

Cevap

68.00068.000 TL artış gösteren seçenek doğrudur.
Karşılaştırmalı bilançoda bir kalemin mutlak farkı, cari dönem değeri ile baz dönem değeri arasındaki tutarsal farktır. Bu soruda Geçmiş Yıllar Kârları hesabı, 20242024 yılı sonunda 140.000140.000 TL bakiyeye sahiptir. 20252025 yılında, 20242024 yılının 120.000120.000 TL'lik kârının dağıtım süreci gerçekleşmiştir. Bu kârın 40.00040.000 TL'si ortaklara ödenmiş (özkaynaktan çıkış), 12.00012.000 TL'si ise Yasal Yedekler hesabına aktarılmıştır. Geriye kalan 68.00068.000 TL (120.00040.00012.000120.000 - 40.000 - 12.000) ise bünyede bırakılarak Geçmiş Yıllar Kârları hesabına eklenmiştir. Dolayısıyla 20252025 yılı sonunda bu hesabın bakiyesi 208.000208.000 TL'ye yükselmiş olup, mutlak fark +68.000+68.000 TL olarak gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı kârından yapılan dağıtımları ve ayrılan yedekleri hesapla
40.00040.000 (Temettü) + 12.00012.000 (Yasal Yedek) = 52.00052.000 TL
Kârın hangi kısımlarının işletme dışına çıktığını veya başka bir özkaynak hesabına aktarıldığını belirlemek gerekir.
2
Kârın Geçmiş Yıllar Kârları hesabına aktarılacak kısmını (bakiye) bul
120.00052.000=68.000120.000 - 52.000 = 68.000 TL
Dağıtılmayan ve başka spesifik bir yedeğe ayrılmayan kâr, Geçmiş Yıllar Kârları bakiyesini artırır.
3
2025 yılı bilançosundaki Geçmiş Yıllar Kârları tutarını hesapla
140.000(Baz)+68.000(Artıs\c)=208.000140.000 (Baz) + 68.000 (Artış) = 208.000 TL
Karşılaştırmalı analizde cari yılın değerini bulmak için baz yıl değerine dönem içindeki net değişimi eklemek gerekir.
4
Mutlak (tutar) farkını hesapla
208.000140.000=68.000208.000 - 140.000 = 68.000 TL (Artış)
Mutlak fark, Cari Yıl Tutarı ile Baz Yıl Tutarı arasındaki aritmetik farktır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı tablo analizinde özkaynak hesaplarındaki değişimler, kâr dağıtım politikasıyla doğrudan ilişkilidir; önceki yılın kârı, dağıtılmayan kısmı kadar sonraki yılın geçmiş yıllar kârlarını artırır.

İpuçları

1
Mutlak farkı bulmak için 20252025 yılındaki 'Geçmiş Yıllar Kârları' bakiyesi ile 20242024 yılındaki 140.000140.000 TL arasındaki farkı hesaplamalısınız.
2
Önceki yılın (20242024) 'Dönem Net Kârı' (120.000120.000 TL), bir sonraki yıl içerisinde dağıtılır veya ilgili kâr hesaplarına aktarılır. Temettü ödemesi özkaynak grubundan dışarı nakit çıkışıdır.
3
Geçmiş Yıllar Kârları hesabına yapılacak net aktarımı bulmak için: 20242024 Net Kârı - Nakit Temettü - Yasal Yedekler formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Özkaynaklardaki değişimlerin fon akım tablosunda 'Fon Kaynağı' mı yoksa 'Fon Kullanımı' mı olarak raporlanacağını inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 139Soru

Bir işletmenin 202220252022-2025 dönemine ilişkin net satış verileri ve ilgili yıllardaki genel fiyat endeksleri aşağıda verilmiştir:

YılNet Satışlar (TL)Fiyat Endeksi
20224.000.0004.000.000100100
20239.000.0009.000.000250250
202416.000.00016.000.000400400
202521.000.00021.000.000600600

İşletme, karşılaştırmalı tablolar analizinde 20222022 yılını baz yıl olarak kabul etmektedir. Buna göre, işletmenin 20252025 yılındaki reel satış performansının baz yıla göre değişimi ve yüksek enflasyonun bu analiz üzerindeki temel kısıtı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel satışlar %12,5 oranında azalmıştır; yüksek enflasyon dönemlerinde sabit bir baz yılı kullanmak verilerin güncelliğini ve karşılaştırılabilirliğini hızla yitirmesine neden olur.

Cevap

Reel satışların %12,5 oranında azaldığı ve yüksek enflasyonun sabit baz yılı analizini kısıtladığı ifade doğrudur.
İşletmenin nominal satışları 4.000.0004.000.000 TL'den 21.000.00021.000.000 TL'ye çıkmış görünse de, fiyatlar genel seviyesi 66 katına (100100 endeksinden 600600 endeksine) çıkmıştır. 20252025 yılındaki 21.000.00021.000.000 TL'nin baz yıl satın alma gücü karşılığı 3.500.0003.500.000 TL'dir. Bu durum, baz yıla göre reel olarak 500.000500.000 TL'lik yani %12,5\%12,5 oranında bir daralma anlamına gelir. Ayrıca yüksek enflasyon, baz yıl verilerinin cari piyasa koşullarından kopmasına neden olan temel bir kısıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Baz yıl (20222022) reel satış tutarını belirle
4.000.000/(100/100)=4.000.0004.000.000 / (100 / 100) = 4.000.000 TL
Karşılaştırmanın temeli için baz yılın reel değeri (endeks 100100 iken) hesaplanmalıdır.
2
Analiz yılı (20252025) reel satış tutarını hesapla
21.000.000/(600/100)=3.500.00021.000.000 / (600 / 100) = 3.500.000 TL
Nominal tutarın fiyat endeksine bölünmesiyle enflasyondan arındırılmış reel değer bulunur.
3
Reel değişim oranını hesapla
3.500.0004.000.0004.000.000=0,125\frac{3.500.000 - 4.000.000}{4.000.000} = -0,125 (yani %12,5-\%12,5)
İki dönem arasındaki reel farkın baz döneme oranlanmasıyla gerçek performans değişimi ölçülür.
4
Enflasyonun analitik kısıtını değerlendir
Sabit baz yılı yönteminin yüksek enflasyonda güncelliğini yitirmesi
Çok yüksek fiyat hareketleri, baz yıl ile cari yıl arasındaki yapısal bağı kopararak analizi anlamını yitirmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Baz Yılı ve Enflasyon Arındırması

Daha Fazla Pratik

Eğilim yüzdeleri analizinde zincirleme endeks yönteminin enflasyonist ortamlardaki avantajlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 140Soru

Bir işletmenin 20242024 ve 20252025 yılları finansal tablolarından derlenen bazı hesap kalemlerine ait tutarlar aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi20242024 (TL)20252025 (TL)
Alacak Senetleri180.000180.000155.000155.000
Demirbaşlar400.000400.000450.000450.000
Brüt Satışlar900.000900.0001.100.0001.100.000
Satışların Maliyeti600.000600.000750.000750.000

Karşılaştırmalı tablolar analizi ilkelerine göre, işletmenin Alacak Senetleri hesabında meydana gelen mutlak fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25.00025.000 TL azalış

Cevap

25.00025.000 TL azalış
Karşılaştırmalı tablolar analizinde mutlak (tutar) farkı hesaplanırken cari yıla (2025) ait tutardan baz yıla (2024) ait tutar çıkarılır. Alacak Senetleri hesabı için bu işlem 155.000180.000=25.000155.000 - 180.000 = -25.000 TL olarak gerçekleşir. Sonucun negatif çıkması, ilgili varlık kaleminde 25.00025.000 TL tutarında bir azalış meydana geldiğini gösterir. Bu nedenle doğru cevap '25.000 TL azalış' seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacak Senetleri hesabının her iki yıla ait tutarlarını tablodan tespit ediniz.
20242024 (Baz Yıl) tutarı: 180.000180.000 TL, 20252025 (Cari Yıl) tutarı: 155.000155.000 TL.
Hesaplama yapmadan önce karşılaştırılacak verilerin doğru seçilmesi gerekir.
2
Mutlak fark formülünü uygulayınız (CariYılTutarıBazYılTutarıCari Yıl Tutarı - Baz Yıl Tutarı).
155.000180.000=25.000155.000 - 180.000 = -25.000 TL.
Dönemler arasındaki parasal değişim miktarı bu çıkarma işlemi ile bulunur.
3
Elde edilen farkın yönünü belirleyiniz.
Sonuç negatif (-) olduğu için 25.00025.000 TL tutarında bir azalış gerçekleşmiştir.
Pozitif sonuçlar artışı, negatif sonuçlar ise azalışı ifade eder.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı tablolar analizinde mutlak fark, cari dönemdeki bir kalemin tutarının baz alınan önceki dönem tutarından çıkarılmasıyla hesaplanan parasal değişimdir.
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 7 / 10Sonraki
Karşılaştırmalı Tablolar Analizi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 7 | Examkin