Oran Analizi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Bir işletmenin 2025 yılına ait finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar	$20.000.000$
Dönem Net Kârı	$1.200.000$
Toplam Varlıklar	$10.000.000$
Toplam Yabancı Kaynaklar	$6.000.000$

İşletme yönetimi 2026 yılı stratejik planlamasında; aktif devir hızını %10 oranında artırmayı ve mevcut durumda $1,5$ olan toplam yabancı kaynaklar / özkaynak oranını $1,0$ seviyesine düşürmeyi hedeflemektedir.

Net kâr marjının değişmeyeceği varsayımıyla, DuPont analiz sistemine göre işletmenin 2026 yılı için hedeflediği yeni Özkaynak Kârlılığı yüzde kaç olmalıdır?

%13,2

%26,4

%24,0

%33,0

%19,8

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %26,4

Cevap

Yeni Özkaynak Kârlılığı %26,4 olmalıdır.

Doğru seçenek olan ifade, DuPont sisteminin üç bileşenini de hedef veriler doğrultusunda doğru şekilde birleştirmiştir. İşletmenin kâr marjı %6'dır. Aktif devir hızı %10 artışla 2,0'den 2,2'ye çıkmıştır. Borç/Özkaynak oranı 1,0'e düştüğünde, özkaynak çarpanı (Varlık/Özkaynak) 2,0 olmaktadır. Bu üç değerin çarpımı (

0,06 \times 2,2 \times 2,0

) bizi %26,4 sonucuna götürür.

Adım Adım Çözüm

1

Mevcut net kâr marjının hesaplanması

Net Kâr Marjı =

\frac{1.200.000}{20.000.000} = %6

DuPont analizinin ilk bileşeni olan kârlılık oranını bulmak gerekir.

2

Mevcut ve yeni aktif devir hızının belirlenmesi

Mevcut:

\frac{20.000.000}{10.000.000} = 2,0

→ Yeni:

2,0 \times 1,10 = 2,2

İşletmenin varlık kullanım etkinliğinin hedefteki artışla birlikte yeni değeri hesaplanmalıdır.

3

Yeni dönem için Özkaynak Çarpanının hesaplanması

Borç/Özkaynak =

1,0

ise Özkaynak Çarpanı =

1 + 1,0 = 2,0

Özkaynak Çarpanı =

\frac{\text{Toplam Varlıklar}}{\text{Özkaynak}}

formülünden türetilen

1 + \frac{\text{Borç}}{\text{Özkaynak}}

ilişkisi kullanılmalıdır.

4

DuPont formülünün uygulanması

Özkaynak Kârlılığı =

0,06 \times 2,2 \times 2,0 = 0,264

(%26,4)

Üç bileşenin (Kârlılık, Etkinlik, Kaldıraç) çarpımı nihai özkaynak kârlılığını verir.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi, bir işletmenin özkaynak kârlılığını; net kâr marjı, aktif devir hızı ve özkaynak çarpanı (finansal kaldıraç) olmak üzere üç temel unsura ayrıştırarak analiz eder.

İpuçları

1

DuPont formülünü hatırlayın: ROE = Net Kâr Marjı × Aktif Devir Hızı × Özkaynak Çarpanı.

2

Özkaynak Çarpanı ile Borç/Özkaynak oranı arasındaki ilişkiyi kurun: Çarpan = 1 + (Borç/Özkaynak).

3

Yeni aktif devir hızını mevcut değeri (2,0) üzerinden %10 artırarak 2,2 olarak kullanın.

Daha Fazla Pratik

Finansal kaldıracın özkaynak kârlılığı üzerindeki etkisini daha iyi anlamak için Borç/Özkaynak oranı arttığında ROE'nin nasıl tepki verdiğini farklı kâr marjları ile test edin.

Alternatif Yöntem

ROE doğrudan 'Dönem Net Kârı / Özkaynak' formülüyle de bulunabilir. Yeni durumda özkaynak ve varlık tutarları hedeflenen oranlara göre (Borç=Özkaynak ise Varlık=2xÖzkaynak) simüle edilerek sonuca ulaşılabilir, ancak DuPont bileşenlerini ayrı ayrı hesaplamak hatayı azaltır.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 2Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı faaliyet dönemine ait finansal tablolarından elde edilen veriler aşağıdadır:

Kalem	Tutar (TL)
Dönem Başı Ticari Alacaklar	$180.000$
Dönem Sonu Ticari Alacaklar	$220.000$
Dönem Başı Stoklar	$140.000$
Dönem Sonu Stoklar	$160.000$
Net Satışlar (Kredili satış oranı $\%75$ )	$1.200.000$
Satışların Maliyeti	$900.000$

Bu verilere göre, işletmenin alacaklarını tahsil süresi ile stokta kalma süresinin toplamından oluşan faaliyet döngüsü (faaliyet süresi) kaç gündür? (Bir yılı $360$ gün olarak dikkate alınız.)

140

152

120

125

144

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $140$

Cevap

İşletmenin faaliyet döngüsü

140

gündür.

Doğru cevap olan

140

gün, işletmenin alacaklarını ortalama

80

günde tahsil ettiği ve stoklarını ortalama

60

günde sattığı verilerinin toplamıdır. Hesaplamada kredili satışların (

900.000

TL) ortalama alacaklara (

200.000

TL) bölünmesiyle alacak devir hızı

4,5

bulunmuş, buradan tahsil süresi

80

gün (

360/4,5

) olarak saptanmıştır. Stok tarafında ise satışların maliyetinin (

900.000

TL) ortalama stoklara (

150.000

TL) bölünmesiyle devir hızı

6

bulunmuş ve stokta kalma süresi

60

gün (

360/6

) olarak hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Ortalama Ticari Alacaklar ve Ortalama Stok tutarlarını hesaplayınız.

Ortalama Alacaklar:

\frac{180.000 + 220.000}{2} = 200.000

TL; Ortalama Stoklar:

\frac{140.000 + 160.000}{2} = 150.000

TL.

Devir hızı oranlarında dönemsel performansı ölçmek için ortalama değerlerin kullanılması esastır.

2

Kredili Satışlar tutarını ve Alacak Devir Hızını hesaplayınız.

Kredili Satışlar:

1.200.000 \times 0,75 = 900.000

TL. Alacak Devir Hızı:

\frac{900.000}{200.000} = 4,5

kez.

Alacak devir hızı, kredili satışların ortalama ticari alacaklara bölünmesiyle bulunur.

3

Alacakların Tahsil Süresini hesaplayınız.

Tahsil Süresi:

\frac{360}{4,5} = 80

gün.

Gün cinsinden süre, yıl gün sayısının devir hızına bölünmesiyle hesaplanır.

4

Stok Devir Hızını ve Stokta Kalma Süresini hesaplayınız.

Stok Devir Hızı:

\frac{900.000}{150.000} = 6

kez. Stokta Kalma Süresi:

\frac{360}{6} = 60

gün.

Stok devir hızı, satışların maliyetinin ortalama stoklara bölünmesiyle bulunur.

5

Faaliyet döngüsünü (toplam süreyi) bulunuz.

80 + 60 = 140

gün.

Faaliyet döngüsü, stokların paraya dönüşme sürecindeki toplam süreyi (tahsil süresi + stokta kalma süresi) ifade eder.

Anahtar Kavram

Faaliyet Döngüsü ve Ortalama Değer Kullanımı

İpuçları

1

Faaliyet döngüsünü bulmak için hem alacakların hem de stokların devir sürelerini ayrı ayrı hesaplamalısınız.

2

Alacak devir hızı için kredili satışları, stok devir hızı için ise satışların maliyetini kullanmaya dikkat edin.

3

Bilanço kalemleri için (başlangıç + bitiş) / 2 formülüyle ortalama tutarları bulup hesaplamaya öyle devam edin.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin nakit dönüş süresini bulmak için bu sonuçtan ticari borçların ödeme süresini düşmeniz gerekeceğini unutmayın.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 3Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosu ve borsa performansına ilişkin bazı veriler şu şekildedir:

Veri Kalemi	Tutarı / Oranı
Aktif Toplamı	$5.000.000$ TL
Toplam Yabancı Kaynaklar / Özkaynaklar	$1,5$
Ödenmiş Sermaye (Hisse nominal değeri $1$ TL)	$500.000$ TL
Net Dönem Karı	$250.000$ TL
Hisse Senedi Borsa Fiyatı	$15$ TL

Bu verilere göre işletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) ve Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

30 ve 3,75

30 ve 3,00

15 ve 3,75

30 ve 15,00

30 ve 0,26

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30 ve 3,75

Cevap

İşletmenin Fiyat/Kazanç oranı 30, Piyasa Değeri / Defter Değeri oranı ise 3,75'tir.

Doğru cevap olan seçenek, özkaynak tutarının temel muhasebe eşitliği ve borç/özkaynak oranı yardımıyla doğru hesaplandığı, ardından hisse başına kar ve defter değerinin doğru bulunarak oranların (15/0,50 = 30 ve 15/4 = 3,75) hatasız hesaplandığı değerleri içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak tutarının hesaplanması

2.000.000

TL

Aktif Toplamı = Toplam Yabancı Kaynak (TYK) + Özkaynaklar (ÖK). Verilen orana göre

TYK = 1,5 \times ÖK

olduğundan;

5.000.000 = 1,5ÖK + ÖK \Rightarrow 2,5ÖK = 5.000.000 \Rightarrow ÖK = 2.000.000

TL.

2

Hisse senedi sayısının bulunması

500.000

Adet

Hisse Sayısı = Ödenmiş Sermaye / Nominal Değer =

500.000 / 1 = 500.000

adet.

3

Hisse Başına Kar (HBK) ve Defter Değerinin (DD) hesaplanması

HBK:

0,50

TL, DD:

4

TL

HBK = Net Kar / Hisse Sayısı =

250.000 / 500.000 = 0,50

TL. Hisse Başına DD = Özkaynaklar / Hisse Sayısı =

2.000.000 / 500.000 = 4

TL.

4

F/K oranının hesaplanması

30

F/K = Hisse Borsa Fiyatı / Hisse Başına Kar =

15 / 0,50 = 30

.

5

PD/DD oranının hesaplanması

3,75

PD/DD = Hisse Borsa Fiyatı / Hisse Başına Defter Değeri =

15 / 4 = 3,75

.

Anahtar Kavram

Borsa performans oranları, işletmenin piyasa değeri ile finansal tablo verileri (kar, özkaynak) arasındaki ilişkiyi analiz eder.

Daha Fazla Pratik

Özkaynak kârlılığı ile PD/DD oranı arasındaki ilişkiyi incelemek için DuPont analizine göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 4Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı hesap kalemlerinin tutarları aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$300.000$
Stoklar	$100.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$
Hazır Değerler	$50.000$

Bu verilere göre, işletmenin asit-test (çabuk) oranı kaçtır?

1,00

1,50

0,50

2,00

3,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,00$

Cevap

İşletmenin asit-test (çabuk) oranı

1,00

olarak hesaplanır.

Asit-test oranı, işletmenin en az likit dönen varlık kalemi olan stokları dışarıda bırakarak kısa vadeli borç ödeme kapasitesini ölçer. Formül uygulandığında

(300.000 - 100.000) / 200.000

işlemi bizi

1,00

sonucuna götürür.

Adım Adım Çözüm

1

Asit-test oranı formülünü belirleyin.

Asit-Test Oranı = \frac{Dönen Varlıklar - Stoklar}{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}

Asit-test oranı, işletmenin stoklara bağımlı kalmadan kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçer.

2

Verilen tutarları formülde yerine koyun.

\frac{300.000 - 100.000}{200.000}

Dönen varlıklar payda, stoklar indirim kalemi ve KVYK paydada yer alır.

3

Matematiksel işlemi tamamlayın.

\frac{200.000}{200.000} = 1,00

Pay kısmındaki likit varlıklar toplamı, kısa vadeli borçlar toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Çabuk) Oranı

İpuçları

1

Asit-test oranı hesaplanırken dönen varlıkların içindeki en az likit kalem olan stoklar dikkate alınmaz.

2

Oranı bulmak için pay kısmında (Dönen Varlıklar - Stoklar) farkını kullanmalısınız.

3

300.000

TL tutarındaki dönen varlıklardan

100.000

TL stokları çıkarıp sonucu kısa vadeli yabancı kaynaklara bölün.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin 'Nakit Oranı'nı hesaplayarak en dar tanımlı likidite durumunu analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 5Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu mali tablolarından özetlenen veriler aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.600.000$
Satış İndirimleri	$100.000$
Satışların Maliyeti	$900.000$
Faaliyet Giderleri	$200.000$
Finansman Giderleri	$100.000$
Toplam Aktif	$2.000.000$
Toplam Yabancı Kaynaklar	$1.200.000$

İşletmenin tabi olduğu kurumlar vergisi oranı $\%20$ olduğuna göre, kârlılık oranları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletmenin Mali Rantabilite (Özkaynak Kârlılığı) oranı %30'dur.

İşletmenin Brüt Satış Kârı Marjı %37,5'tir.

İşletmenin Net Kâr Marjı %20'dir.

İşletmenin Ekonomik Rantabilite (Aktif Kârlılığı) oranı %15'tir.

İşletmenin Mali Rantabilite oranı yaklaşık %333,3'tür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin Mali Rantabilite (Özkaynak Kârlılığı) oranı %30'dur.

Cevap

İşletmenin Mali Rantabilite (Özkaynak Kârlılığı) oranı %30'dur.

İşletmenin mali rantabilite oranı, Dönem Net Kârı / Özkaynaklar formülü ile hesaplanır. Veriler ışığında net kâr

240.000

TL ve özkaynaklar

800.000

TL olduğundan,

240.000 / 800.000 = 0,30

(%30) sonucu elde edilir ve bu ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışların ve Brüt Satış Kârının Hesaplanması

Net Satışlar =

1.600.000 - 100.000 = 1.500.000

TL; Brüt Satış Kârı =

1.500.000 - 900.000 = 600.000

TL

Kârlılık oranlarında baz alınan net satış tutarını bulmak için brüt satışlardan indirimler düşülmelidir.

2

Dönem Net Kârının Hesaplanması

Faaliyet Kârı =

600.000 - 200.000 = 400.000

TL; Vergi Öncesi Kâr =

400.000 - 100.000 = 300.000

TL; Dönem Net Kârı =

300.000 \times (1 - 0,20) = 240.000

TL

Rantabilite oranlarında kullanılan kâr rakamı, aksi belirtilmedikçe vergiden arındırılmış net kârdır.

3

Özkaynak Toplamının Hesaplanması

Özkaynaklar = Toplam Aktif - Toplam Yabancı Kaynaklar =

2.000.000 - 1.200.000 = 800.000

TL

Mali rantabiliteyi hesaplamak için bilanço denkliği üzerinden özkaynak tutarına ulaşılmalıdır.

4

Oranların Hesaplanması ve Karşılaştırılması

Mali Rantabilite =

240.000 / 800.000 = 0,30

(%30); Ekonomik Rantabilite =

240.000 / 2.000.000 = 0,12

(%12); Net Kâr Marjı =

240.000 / 1.500.000 = 0,16

(%16); BSK Marjı =

600.000 / 1.500.000 = 0,40

(%40)

Hesaplanan değerlerin seçeneklerle karşılaştırılarak doğru ifadenin belirlenmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları ve Formülasyonu

Soru 6Soru →

Bir işletmenin yıl sonu bilançosundan hareketle hesaplanan bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Finansal Gösterge	Değer
Net İşletme Sermayesi	$300.000$ TL
Cari Oran	$2,5$
Duran Varlıklar / Aktif Toplamı	$0,50$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Özkaynaklar	$1,5$

Bu verilere göre, işletmenin finansal kaldıraç oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,20

0,32

0,48

0,68

2,125

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,68$

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

0,68

olarak hesaplanmıştır.

Finansal kaldıraç oranı, işletmenin toplam yabancı kaynaklarının (

KVYK + UVYK

) aktif (veya pasif) toplamına bölünmesiyle hesaplanır. Çözüm adımları takip edildiğinde; cari oran ve net işletme sermayesi üzerinden

KVYK = 200.000

TL ve

DV = 500.000

TL olarak bulunur. Duran varlıkların payı

\%50

olduğundan aktif toplamı

1.000.000

TL'dir. Toplam kaynağın kalan

800.000

TL'lik kısmı

1,5

oranıyla UVYK ve Özkaynak arasında paylaştırıldığında UVYK

480.000

TL çıkar. Toplam borç

680.000

TL (

200.000 + 480.000

) olup, bunun aktif toplamı olan

1.000.000

TL'ye oranı

0,68

sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Kısa vadeli yabancı kaynakları (KVYK) ve dönen varlıkları (DV) hesaplayın.

KVYK = 200.000

TL,

DV = 500.000

TL

Cari Oran = DV / KVYK = 2,5

ve

NİS = DV - KVYK = 300.000

TL bilgisinden hareketle;

2,5KVYK - KVYK = 300.000 \implies 1,5KVYK = 300.000 \implies KVYK = 200.000

TL bulunur.

DV = 200.000 \times 2,5 = 500.000

TL'dir.

2

Aktif toplamını (Toplam Varlıklar) belirleyin.

Aktif Toplamı = 1.000.000

TL

Duran Varlıklar / Aktif Toplamı

0,50

ise, Dönen Varlıklar / Aktif Toplamı da

0,50

olmalıdır. Buradan

500.000 / 0,50 = 1.000.000

TL sonucuna ulaşılır.

3

Uzun vadeli yabancı kaynaklar (UVYK) ve özkaynak toplamını bulun.

UVYK + Özkaynaklar = 800.000

TL

Aktif = Pasif

eşitliği gereği;

1.000.000 = KVYK (200.000) + UVYK + Özkaynakler

. Dolayısıyla

UVYK + Özkaynaklar = 800.000

TL olur.

4

UVYK ve özkaynak tutarlarını verilen rasyoya göre ayrıştırın.

Özkaynak = 320.000

TL,

UVYK = 480.000

TL

UVYK / Özkaynak = 1,5

ise

UVYK = 1,5 \times Özkaynak

yazılabilir.

1,5 \times Özkaynak + Özkaynak = 800.000 \implies 2,5 \times Özkaynak = 800.000 \implies Özkaynak = 320.000

TL.

UVYK = 320.000 \times 1,5 = 480.000

TL.

5

Finansal kaldıraç oranını hesaplayın.

Finansal Kaldıraç Oranı = 0,68

Toplam Yabancı Kaynak = KVYK (200.000) + UVYK (480.000) = 680.000

TL.

Finansal Kaldıraç Oranı = Toplam Yabancı Kaynak / Aktif Toplamı \implies 680.000 / 1.000.000 = 0,68

.

Anahtar Kavram

Finansal Kaldıraç Oranı, işletme varlıklarının ne kadarının yabancı kaynaklarla (borçlarla) finanse edildiğini gösteren, toplam yabancı kaynakların pasif (veya aktif) toplamına bölünmesiyle elde edilen mali yapı rasyosudur.

Daha Fazla Pratik

Finansal kaldıraç oranı ile özkaynak kârlılığı arasındaki ilişkiyi anlamak için DuPont analiz sistemindeki 'Özkaynak Çarpanı' kavramını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 7Soru →

Bir işletmenin hisse senedinin borsadaki cari piyasa fiyatı $40$ TL, hisse başına düşen net kârı ise $5$ TL olarak hesaplanmıştır. Buna göre, söz konusu işletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,125

5

8

35

200

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $8$

Cevap

İşletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) oranı 8'dir.

İşletmenin borsadaki performansını ölçen temel oranlardan biri olan Fiyat/Kazanç (F/K) oranı, hisse senedinin cari piyasa fiyatının hisse başına düşen kâra bölünmesiyle hesaplanır. Sorudaki verilere göre

40 / 5

işlemi yapıldığında oran

8

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Fiyat/Kazanç (F/K) oranı formülünü belirle.

Fiyat/Kazanç (F/K) Oranı = \frac{Hisse Senedi Piyasa Fiyatı}{Hisse Başına Net Kâr}

Borsa performans oranlarından biri olan F/K oranı, yatırımcıların 1 TL'lik kâr için kaç TL ödemeye razı olduklarını gösterir.

2

Verilen değerleri formülde yerine yaz.

F/K = \frac{40 TL}{5 TL}

Soruda piyasa fiyatı

40

TL ve hisse başına kâr

5

TL olarak verilmiştir.

3

Bölme işlemini gerçekleştirerek oranı hesapla.

8

40

'ın

5

'e bölünmesi sonucunda Fiyat/Kazanç oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Fiyat/Kazanç (F/K) Oranı Hesaplaması

İpuçları

1

Fiyat/Kazanç oranı, bir hisse senedinin piyasa değerinin kârlılığına oranlanmasıdır.

2

Oranı bulmak için piyasa fiyatını paya, hisse başına kârı ise paydaya yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranının nasıl hesaplandığını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu verileri şu şekildedir:

Finansal Veri	Tutar / Oran
Ödenmiş Sermaye (Nominal Değer: $1$ TL)	$2.000.000$ TL
Hisse Senedi Piyasa Fiyatı	$18$ TL
Toplam Yabancı Kaynaklar	$9.000.000$ TL
Kaldıraç Oranı (Toplam Borç / Aktif Toplamı)	$0,60$
Net Satışlar	$30.000.000$ TL
Net Kâr Marjı	$\%8$

Bu verilere göre, işletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) oranı ve Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

15

ve

6,0

15

ve

2,4

15

ve

18,0

6,0

ve

15

18

ve

6,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15$ ve $6,0$

Cevap

İşletmenin Fiyat/Kazanç oranı 15, Piyasa Değeri / Defter Değeri oranı ise 6,0'dır.

Verilen finansal veriler kullanılarak önce aktif toplamı (

15.000.000

TL), ardından özkaynaklar (

6.000.000

TL) ve dönem net kârı (

2.400.000

TL) hesaplanmıştır. Hisse başına kârın

1,2

TL olmasıyla F/K oranı

15

(

18/1,2

) olarak bulunmuştur. Toplam piyasa değerinin (

36.000.000

TL) özkaynaklara bölünmesiyle de PD/DD oranı

6,0

(

36/6

) olarak tespit edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Toplamını Hesapla

15.000.000

TL

Kaldıraç Oranı = Toplam Yabancı Kaynak / Aktif Toplamı formülünden;

0,60 = 9.000.000 / Aktif Toplamı

eşitliği ile aktif toplamı bulunur.

2

Toplam Özkaynakları (Defter Değeri) Hesapla

6.000.000

TL

Özkaynaklar = Aktif Toplamı - Toplam Yabancı Kaynaklar (

15.000.000 - 9.000.000

) formülü ile hesaplanır.

3

Dönem Net Kârını ve Hisse Başına Kârı (HBK) Hesapla

Net Kâr:

2.400.000

TL, HBK:

1,2

TL

Net Kâr = Net Satışlar

\times

Net Kâr Marjı (

30.000.000 \times 0,08 = 2.400.000

). Hisse Başına Kâr = Net Kâr / Hisse Sayısı (

2.400.000 / 2.000.000

).

4

Fiyat/Kazanç (F/K) Oranını Hesapla

15

F/K = Hisse Piyasa Fiyatı / Hisse Başına Kâr (

18 / 1,2

) formülü ile bulunur.

5

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) Oranını Hesapla

6,0

Toplam Piyasa Değeri = Hisse Sayısı

\times

Fiyat (

2.000.000 \times 18 = 36.000.000

). PD/DD = Toplam Piyasa Değeri / Toplam Özkaynaklar (

36.000.000 / 6.000.000

).

Anahtar Kavram

Borsa performans oranları, işletmenin piyasa verileri ile finansal tablo verilerini ilişkilendirerek yatırımcı perspektifinden değerleme yapar.

İpuçları

1

Öncelikle kaldıraç oranını kullanarak aktif toplamını, ardından bilanço denkliği ile özkaynakları bulun.

2

Net kârı bulmak için satış tutarını kâr marjı ile çarpın ve hisse sayısına bölerek hisse başına kârı elde edin.

3

F/K oranı için hisse fiyatını hisse başına kâra bölün; PD/DD için toplam piyasa değerini toplam özkaynaklara bölün.

Daha Fazla Pratik

F/K oranının sektör ortalamasının altında veya üstünde olmasının yatırım kararları açısından ne ifade ettiğini analiz ediniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 9Soru →

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yılları sonu itibarıyla mali tablolarından hesaplanan bazı oranları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Oran	$2024$ Yılı	$2025$ Yılı
Cari Oran	$1,50$	$2,20$
Asit-Test (Çabuk) Oranı	$1,00$	$0,85$
Stok Devir Hızı	$8$	$3$
Alacak Devir Hızı	$10$	$10$

Bu verilere dayanarak, işletmenin likidite ve faaliyet yapısındaki değişimle ilgili yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cari orandaki artış stoklardaki aşırı yığılmadan veya stokların satılamamasından kaynaklanmış olup, işletmenin gerçek likidite gücü zayıflamıştır.

Cari oran

2,00

seviyesinin üzerine çıktığı için işletmenin kısa vadeli borç ödeme riski tamamen ortadan kalkmış ve finansal yapı güçlenmiştir.

Stok devir hızındaki düşüş, işletmenin stok yönetiminde verimlilik sağladığını ve bu durumun cari oranı olumlu etkilediğini gösterir.

Asit-test oranındaki gerileme, işletmenin stok dışındaki dönen varlıklarının kısa vadeli borçları karşılama kapasitesinin arttığına işaret eder.

Alacak devir hızının sabit kalması, stoklardaki artışın doğrudan kredili satışların hacmindeki reel büyümeden kaynaklandığını kanıtlamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari orandaki artış stoklardaki aşırı yığılmadan veya stokların satılamamasından kaynaklanmış olup, işletmenin gerçek likidite gücü zayıflamıştır.

Cevap

Cari orandaki artışın aldatıcı olduğu, asit-test oranı ve stok devir hızındaki düşüşle birlikte değerlendirildiğinde stoklardaki verimsiz artışın likiditeyi zayıflattığı yorumu doğrudur.

İşletmenin cari oranı yükselirken asit-test oranının düşmesi, dönen varlıklardaki artışın tamamen stoklardan kaynaklandığını gösterir. Stok devir hızının

8

'den

3

'e düşmesi ise bu stokların nakde dönmediğini, aksine depoda birikerek likiditeyi tıkadığını doğrular. Dolayısıyla cari orandaki yükseliş aldatıcıdır ve gerçek likidite pozisyonu kötüleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Cari Oran ve Asit-Test Oranı arasındaki farkı analiz etme

İki oran arasındaki fark stokların payını temsil eder.

2024

'te fark

0,50

iken,

2025

'te fark

1,35

'e (

2,20 - 0,85

) çıkmıştır.

Cari orandaki artışın hangi kalemden kaynaklandığını belirlemek için stokların etkisini ayırmak gerekir.

2

Asit-Test Oranındaki değişimi yorumlama

Oran

1,00

'den

0,85

'e düşmüştür.

Bu düşüş, işletmenin stoklarını satamadığı durumda kısa vadeli borçlarını ödeme gücünün zayıfladığını kanıtlar.

3

Stok Devir Hızı verisiyle durumu teyit etme

Stok devir hızı

8

'den

3

'e düşmüştür.

Hızın düşmesi, stokların depoda bekleme süresinin arttığını ve cari orandaki yükselişin aslında 'ölü' veya 'yavaş hareket eden' stoklardan kaynaklandığını kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Oranların Birlikte Yorumlanması (Likidite ve Faaliyet Oranları İlişkisi)

İpuçları

1

Cari oran ile asit-test oranı arasındaki makasın neden açıldığını düşünün.

2

Stok devir hızındaki sert düşüşün, stokların nakde dönüş süresini nasıl etkilediğini analiz edin.

3

Cari oran stokları içerirken asit-test oranı içermez. Eğer biri artarken diğeri düşüyorsa, stoklarda ciddi bir birikme var demektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir durumu, alacak devir hızı düşerken asit-test oranının artması senaryosu için analiz etmeyi deneyin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 10Soru →

Bir ticari işletmenin finansal tablolarından derlenen veriler şu şekildedir:

Hesap Kalemi	Tutar
Dönen Varlıklar	$400.000$ TL
Stoklar	$120.000$ TL
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$ TL

Bu verilere göre, işletmenin likidite durumunu daha hassas bir şekilde ölçen Asit-Test (Likidite) Oranı aşağıdakilerden hangisidir?

2,0

1,4

0,6

0,5

2,6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,4$

Cevap

İşletmenin Asit-Test Oranı

1,4

olarak hesaplanmıştır.

Asit-Test Oranı hesaplanırken dönen varlıklar içerisindeki en az likit kalem olan stoklar çıkarılır. Bu soruda

400.000

TL tutarındaki dönen varlıklardan

120.000

TL'lik stoklar çıkarıldığında likit varlıklar

280.000

TL bulunur. Bu tutarın

200.000

TL olan kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle

1,4

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Asit-Test Oranı formülünü belirle.

\text{Asit-Test Oranı} = \frac{\text{Dönen Varlıklar} - \text{Stoklar}}{\text{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}}

Asit-Test oranı, stokların nakde dönüşme hızı düşük olduğu için likidite analizinde stokları kapsam dışı bırakır.

2

Verilen tutarları formülde yerine koy.

\frac{400.000 - 120.000}{200.000}

Likit dönen varlık tutarına (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Alacaklar) ulaşmak için stokların toplamdan düşülmesi gerekir.

3

Hesaplama işlemini tamamla.

\frac{280.000}{200.000} = 1,4

Elde edilen sonuç, işletmenin her

1

TL'lik kısa vadeli borcuna karşılık, stok satışı yapmasına gerek kalmadan

1,4

TL'lik likit varlığı olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Likidite) Oranı, işletmenin nakit ve benzeri varlıkları ile alacaklarının, kısa vadeli borçlarını karşılama kapasitesini stokları hesaba katmadan ölçer.

İpuçları

1

Asit-test oranının cari orandan temel farkı, stokların hesaplamaya dahil edilmemesidir.

2

Önce dönen varlıklardan stok tutarını çıkararak 'likit varlıkları' bulun, ardından bu tutarı kısa vadeli borçlara bölün.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin hazır değerleri ve menkul kıymetleri verilmiş olsaydı, Nakit Oranı da hesaplayarak likidite analizini derinleştirebilirdiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 11Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı verilere ilişkin bilgiler aşağıda sunulmuştur:

Veri Türü	Tutar / Oran
Net İşletme Sermayesi	$300.000$ TL
Cari Oran	$2,5$
Asit-Test Oranı	$1,5$
Hazır Değerler ve Menkul Kıymetler Toplamı	$120.000$ TL

İşletmenin dönen varlıklarının sadece hazır değerler, menkul kıymetler, ticari alacaklar ve stoklardan oluştuğu varsayıldığında; işletmenin bilançosunda yer alan Ticari Alacaklar tutarı kaç TL'dir?

120.000

180.000

200.000

300.000

500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $180.000$

Cevap

İşletmenin ticari alacaklar tutarı

180.000

TL'dir.

Verilen Net İşletme Sermayesi (

300.000

TL) ve Cari Oran (

2,5

) kullanılarak önce Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (

200.000

TL), ardından toplam Dönen Varlıklar (

500.000

TL) hesaplanır. Asit-test oranı (

1,5

) üzerinden gidilerek stoklar haricindeki likit varlıkların (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ticari Alacaklar) toplamının

300.000

TL olduğu saptanır. Bu toplamdan verilen hazır değerler ve menkul kıymetler (

120.000

TL) çıkarıldığında, ticari alacakların

180.000

TL olduğu sonucuna varılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net İşletme Sermayesi ve Cari Oran yardımıyla Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları (

KVYK

) hesaplayınız.

KVYK = 200.000

TL

Cari Oran = DV / KVYK = 2,5 \Rightarrow DV = 2,5 \times KVYK

.

Net İşletme Sermayesi = DV - KVYK = 300.000

ise

2,5 \times KVYK - KVYK = 300.000 \Rightarrow 1,5 \times KVYK = 300.000

olur.

2

Toplam Dönen Varlık (

DV

) tutarını belirleyiniz.

DV = 500.000

TL

DV = 2,5 \times 200.000 = 500.000

TL olarak hesaplanır.

3

Asit-Test Oranı formülünü kullanarak Stoklar tutarını bulunuz.

Stoklar =

200.000

TL

Asit-Test Oranı = (DV - Stoklar) / KVYK = 1,5

ise

(500.000 - Stoklar) / 200.000 = 1,5 \Rightarrow 500.000 - Stoklar = 300.000

olur.

4

Dönen varlık kalemleri arasındaki ilişkiden Ticari Alacaklar tutarına ulaşınız.

Ticari Alacaklar =

180.000

TL

DV = Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ticari Alacaklar + Stoklar \Rightarrow 500.000 = 120.000 + Ticari Alacaklar + 200.000 \Rightarrow Ticari Alacaklar = 500.000 - 320.000

.

Anahtar Kavram

Likidite Oranları ve Dönen Varlık Bileşenleri Arasındaki Cebirsel İlişkiler

İpuçları

1

Cari oran ile net işletme sermayesi arasındaki ilişkiyi kullanarak dönen varlıklar ve kısa vadeli borçları hesaplayarak başlayın.

2

Asit-test oranının pay kısmında stokların yer almadığını, dolayısıyla bu oranın size stoklar dışındaki dönen varlık toplamını vereceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Stok devir hızı ve alacak devir hızı gibi faaliyet oranları ile bu likidite verilerini birleştirerek işletmenin nakit dönüş süresini hesaplayan soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 12Soru →

Bir işletmenin dönem sonu faaliyet sonuçlarına ilişkin bazı veriler aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

Finansal Gösterge	Değer
Net Satışlar	$2.400.000$ TL
Aktif Devir Hızı	$2,0$
Borçlanma Oranı (Toplam Borç / Pasif Toplamı)	$\%75$
Net Kâr Marjı	$\%5$

Bu verilere göre, işletmenin ilgili döneme ait özkaynak kârlılığı (mali rantabilite) yüzde kaçtır?

\%10,0

\%13,3

\%25,0

\%40,0

\%50,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%40,0$

Cevap

İşletmenin özkaynak kârlılığı (mali rantabilite)

\%40,0

olarak hesaplanmıştır.

İşletmenin özkaynak kârlılığı, DuPont sistemine göre Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı

\times

Özkaynak Çarpanı formülüyle hesaplanır. Burada özkaynak çarpanı

1 / (1 - \text{Borç Oranı})

olarak hesaplandığında

1 / 0,25 = 4

bulunur. Sonuç olarak

0,05 \times 2 \times 4 = 0,40

yani

\%40,0

değerine ulaşılır. Alternatif olarak net kâr (

120.000

TL) ve özkaynak (

300.000

TL) tutarları üzerinden de aynı sonuca varılabilir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Kâr tutarının hesaplanması

2.400.000 \times 0,05 = 120.000

TL

Net kâr, net satışlar ile net kâr marjının çarpılmasıyla bulunur.

2

Aktif Toplamının (Toplam Varlıklar) hesaplanması

2.400.000 / 2 = 1.200.000

TL

Aktif devir hızı formülünden (

\text{Net Satışlar} / \text{Aktif Toplamı}

) hareketle aktif toplamına ulaşılır.

3

Özkaynak tutarının belirlenmesi

1.200.000 \times (1 - 0,75) = 300.000

TL

Aktif toplamı (veya pasif toplamı), borçlar ve özkaynakların toplamına eşittir. Borç oranı

\%75

ise özkaynak oranı

\%25

olur.

4

Özkaynak Kârlılığı (Mali Rantabilite) hesaplanması

120.000 / 300.000 = 0,40

yani

\%40,0

Mali rantabilite, dönem net kârının özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

DuPont Analizi ve Mali Rantabilite İlişkisi

İpuçları

1

Özkaynak kârlılığını hesaplamak için öncelikle toplam aktif tutarını bulup oradan özkaynaklara ulaşmayı deneyin.

2

Aktif Devir Hızı = Net Satışlar / Aktif Toplamı formülünü kullanarak işletmenin toplam varlıklarını bulun, ardından borç oranını kullanarak özkaynakları hesaplayın.

3

DuPont denklemini hatırlayın: Özkaynak Kârlılığı = Net Kâr Marjı x Aktif Devir Hızı x Özkaynak Çarpanı. Burada Özkaynak Çarpanı = 1 / (1 - Borç Oranı) şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Borçlanma oranındaki bir artışın, diğer değişkenler sabitken özkaynak kârlılığı üzerindeki etkisini analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

DuPont yöntemi kullanılarak doğrudan oranlar üzerinden gidilebilir:

ROE = 0,05 \times 2,0 \times \frac{1}{1 - 0,75} = 0,10 \times 4 = 0,40

.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 13Soru →

Bir işletmenin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar	$1.200.000$
Satışların Maliyeti	$900.000$
Stoklar ( $01.01.2025$ )	$140.000$
Stoklar ( $31.12.2025$ )	$160.000$
Ticari Alacaklar ( $01.01.2025$ )	$180.000$
Ticari Alacaklar ( $31.12.2025$ )	$220.000$
Ticari Borçlar ( $01.01.2025$ )	$100.000$
Ticari Borçlar ( $31.12.2025$ )	$130.000$

İşletmenin satışlarının tamamının kredili olduğu ve bir yılın $360$ gün kabul edildiği bu verilere göre, işletmenin nakit dönüş süresi (nakit döngüsü) kaç gündür?

60

75

165

120

79

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $75$

Cevap

İşletmenin nakit dönüş süresi

75

gündür.

İşletmenin stokta kalma süresi (

60

gün) ve alacak tahsil süresi (

60

gün) toplamı olan

120

günlük faaliyet döngüsü, hammadde alımından nakit tahsilatına kadar geçen toplam süreyi gösterir. Ancak işletme, alımlarının bedelini hemen ödememekte, ortalama

45

gün sonra ödeme yapmaktadır. Bu nedenle işletmenin kendi kaynaklarından finansman sağladığı net nakit dönüş süresi

120 - 45 = 75

gün olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Stokta kalma süresini hesaplayınız.

Ortalama Stok:

(140.000 + 160.000) / 2 = 150.000

TL. Stok Devir Hızı:

900.000 / 150.000 = 6

kez. Stok Süresi:

360 / 6 = 60

gün.

Nakit döngüsünün ilk bileşeni olan stokların nakde dönüşme sürecinin ilk aşamasını bulmak için gereklidir.

2

Alacak tahsil süresini hesaplayınız.

Ortalama Ticari Alacaklar:

(180.000 + 220.000) / 2 = 200.000

TL. Alacak Devir Hızı:

1.200.000 / 200.000 = 6

kez. Tahsil Süresi:

360 / 6 = 60

gün.

Satıştan sonra alacakların tahsil edilmesine kadar geçen süreyi belirlemek için gereklidir.

3

Borç ödeme süresini hesaplayınız.

Dönem İçi Alışlar:

900.000 + (160.000 - 140.000) = 920.000

TL. Ortalama Ticari Borçlar:

(100.000 + 130.000) / 2 = 115.000

TL. Borç Devir Hızı:

920.000 / 115.000 = 8

kez. Borç Ödeme Süresi:

360 / 8 = 45

gün.

İşletmenin stok alımları için tedarikçilere olan borçlarını ne kadar sürede ödediğini bulmak için gereklidir.

4

Nakit dönüş süresini formülize ederek sonuca ulaşınız.

Nakit Dönüş Süresi = Stok Süresi + Tahsil Süresi - Borç Ödeme Süresi =

60 + 60 - 45 = 75

gün.

İşletmenin nakit çıkışı ile nakit girişi arasında geçen sürenin net olarak belirlenmesi için borç ödeme süresi faaliyet döngüsünden düşülür.

Anahtar Kavram

Nakit Dönüş Süresi (Nakit Döngüsü)

İpuçları

1

Nakit dönüş süresi, faaliyet döngüsünden borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla hesaplanır.

2

Borç ödeme süresini hesaplamak için önce 'Dönem İçi Alışlar' tutarını bulmanız gerekir. Alışlar = SMM + Dönem Sonu Stok - Dönem Başı Stok.

3

Stok ve alacak sürelerinin her biri

60

gün çıkmaktadır. Borç ödeme süresini ise

920.000

TL alış ve

115.000

TL ortalama borç üzerinden hesaplamayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin stok devir hızını artırmasının nakit dönüş süresi ve likidite üzerindeki etkilerini analiz ediniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 14Soru →

Bir işletmenin $2026$ yılı faaliyet dönemine ilişkin finansal tablolarından hareketle yapılan DuPont analizi sonucunda şu veriler saptanmıştır:

* Net Kâr Marjı: $\%8$
* Aktif Devir Hızı: $2,0$
* Özkaynak Çarpanı: $1,5$

Bu verilere göre, ilgili işletmenin DuPont analiz sistemine göre hesaplanan özkaynak kârlılığı ( $ROE$ ) oranı yüzde kaçtır?

\%12

\%16

\%24

\%30

\%40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%24$

Cevap

İşletmenin DuPont analizine göre özkaynak kârlılığı %24'tür.

DuPont analiz sistemi, özkaynak kârlılığını (ROE) üç ana parçaya ayırır: Net kâr marjı (kârlılık), aktif devir hızı (verimlilik) ve özkaynak çarpanı (kaldıraç). Bu üç değişkenin çarpımı (

0,08 \times 2,0 \times 1,5

) doğrudan %24 sonucunu vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

DuPont bileşenlerini formülde yerlerine koyun.

Özkaynak\ Kârlılığı = Net\ Kâr\ Marjı \times Aktif\ Devir\ Hızı \times Özkaynak\ Çarpanı

DuPont analizi, özkaynak kârlılığını bu üç temel değişkenin çarpımı olarak tanımlar.

2

Verilen sayısal değerleri çarpın.

0,08 \times 2,0 \times 1,5 = 0,24

Yüzdelik oran olan %8, ondalık sistemde 0,08 olarak işleme dahil edilir.

3

Sonucu yüzde cinsinden ifade edin.

\%24

0,24 ondalık değeri 100 ile çarpılarak yüzde oranına dönüştürülür.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi (Üçlü Ayrıştırma)

İpuçları

1

DuPont analizi, özkaynak kârlılığını kârlılık, verimlilik ve kaldıraç bileşenlerinin çarpımıyla hesaplar.

2

Formül:

ROE = Net\ Kâr\ Marjı \times Aktif\ Devir\ Hızı \times (Toplam\ Aktifler / Özkaynaklar)

.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin borçlanma oranının artmasının özkaynak çarpanı ve dolayısıyla DuPont sonucu üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 15Soru →

Bir işletmenin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri şöyledir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	$900.000$
Dönem Başı Ticari Alacaklar	$130.000$
Dönem Sonu Ticari Alacaklar	$170.000$

Bu verilere göre, işletmenin ilgili dönemdeki alacak devir hızı kaçtır?

3

5,29

6

6,92

7,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $6$

Cevap

İşletmenin alacak devir hızı

6

olarak hesaplanmıştır.

Doğru cevap, net satışlar tutarı olan

900.000

TL'nin, dönem başı (

130.000

TL) ve dönem sonu (

170.000

TL) ticari alacakların ortalaması olan

150.000

TL'ye bölünmesi sonucunda elde edilen

6

değeridir.

Adım Adım Çözüm

1

Ortalama ticari alacaklar tutarının hesaplanması

\frac{130.000 + 170.000}{2} = 150.000

TL

Devir hızı oranlarında paydada ilgili kalemin dönem başı ve dönem sonu değerlerinin ortalaması kullanılmalıdır.

2

Alacak devir hızı formülünün uygulanması

\frac{900.000}{150.000} = 6

Alacak devir hızı, net satışların ortalama ticari alacaklara bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Alacak Devir Hızı Formülü

İpuçları

1

Alacak devir hızı formülünde pay kısmında 'Net Satışlar' yer alır.

2

Paydada kullanacağınız ticari alacaklar tutarını bulmak için dönem başı ve dönem sonu verilerinin aritmetik ortalamasını almalısınız.

3

900.000

TL olan net satışları, bulduğunuz ortalama alacak tutarına bölerek sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Alacak devir hızını bulduktan sonra, bir yılın gün sayısını (

360

) bu hıza bölerek alacakların ortalama tahsil süresini de hesaplayabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 16Soru →

Analiz edilen bir işletmenin mali yapısına dair aşağıdaki kalemler ve tutarları tespit edilmiştir:

* Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: $300.000$ TL
* Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar: $200.000$ TL
* Özkaynaklar: $500.000$ TL

Buna göre, bu işletmenin finansal kaldıraç oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,20

0,30

0,50

1,00

2,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,50$

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

0,50

olarak hesaplanır.

İşletmenin toplam yabancı kaynakları

300.000 + 200.000 = 500.000

TL'dir. Toplam kaynaklar (pasif) ise yabancı kaynaklar ile özkaynakların toplamı olan

500.000 + 500.000 = 1.000.000

TL'dir. Finansal kaldıraç oranı formülü olan 'Toplam Yabancı Kaynak / Pasif Toplamı' uygulandığında

500.000 / 1.000.000 = 0,50

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Yabancı Kaynakların (TYK) hesaplanması

300.000 + 200.000 = 500.000

TL

Finansal kaldıraç oranı pay kısmında hem kısa hem de uzun vadeli tüm borçların toplamını gerektirir.

2

Toplam Kaynakların (Pasif Toplamı) hesaplanması

500.000 \text{ (Borçlar)} + 500.000 \text{ (Özkaynaklar)} = 1.000.000

TL

Bilanço eşitliği gereği varlıklar (aktif) toplamı, yabancı kaynaklar ve özkaynakların toplamına eşittir.

3

Finansal Kaldıraç Oranı formülünün uygulanması

500.000 / 1.000.000 = 0,50

Finansal kaldıraç oranı, toplam yabancı kaynakların toplam kaynaklara (pasif toplamına) bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Finansal kaldıraç oranı, işletme varlıklarının ne kadarının yabancı kaynaklar (borçlar) ile finanse edildiğini gösteren bir mali yapı oranıdır.

İpuçları

1

Öncelikle işletmenin toplam borç tutarını ve bilançonun pasif toplamını ayrı ayrı hesaplayın.

2

Finansal kaldıraç oranı, toplam yabancı kaynakların aktif veya pasif toplamına bölünmesiyle bulunur.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin özkaynak oranını hesaplayarak kaldıraç oranı ile arasındaki ilişkiyi (toplamlarının 1 olması) teyit edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 17Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosuna ilişkin bazı veriler ve oranlar aşağıda sunulmuştur:

Kalem / Oran	Değer
Aktif Toplamı	$1.000.000$ TL
Cari Oran	$2,5$
Net İşletme Sermayesi	$150.000$ TL
Maddi Duran Varlıklar / Özkaynaklar	$1,5$

(İşletmenin tüm duran varlıklarının maddi duran varlıklardan oluştuğu varsayılacaktır.)

Bu verilere göre, işletmenin finansal kaldıraç oranı yüzde kaçtır?

%40

%50

%60

%100

%150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %50

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç oranı %50 olarak hesaplanmıştır.

Yapılan hesaplamalar sonucunda işletmenin toplam yabancı kaynaklarının

500.000

TL, aktif toplamının ise

1.000.000

TL olduğu saptanmıştır. Bu iki verinin birbirine oranlanması sonucunda işletmenin finansal kaldıraç oranı %50 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Cari Oran ve Net İşletme Sermayesi verilerinden yararlanarak Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) ve Dönen Varlıklar (DV) tutarlarını belirlemek.

Cari Oran = DV / KVYK = 2,5

ve

Net İşletme Sermayesi = DV - KVYK = 150.000

TL. Denklem kurulduğunda:

2,5 \times KVYK - KVYK = 150.000 \Rightarrow 1,5 \times KVYK = 150.000

bulunur. Buradan

KVYK = 100.000

TL ve

DV = 250.000

TL olarak hesaplanır.

Mali yapının tamamına ulaşmak için öncelikle bilançonun kısa vadeli yükümlülükler ve dönen varlıklar kısmı netleştirilmelidir.

2

Duran Varlıklar tutarına ulaşmak.

Aktif Toplamı (1.000.000 TL) - Dönen Varlıklar (250.000 TL) = 750.000

TL Duran Varlıklar (Maddi Duran Varlıklar).

Soruda tüm duran varlıkların maddi duran varlıklardan oluştuğu belirtildiğinden, özkaynaklara geçiş yapabilmek için bu tutarın bulunması gerekir.

3

Maddi Duran Varlıklar / Özkaynaklar oranını kullanarak Özkaynak tutarını hesaplamak.

750.000 / Özkaynaklar = 1,5 \Rightarrow Özkaynaklar = 750.000 / 1,5 = 500.000

TL.

Finansal kaldıraç oranının payını (yabancı kaynaklar) bulabilmek için toplam kaynak içerisindeki özkaynak payının bilinmesi gerekir.

4

Toplam Yabancı Kaynaklar (TYK) tutarını belirlemek.

Pasif Toplamı (1.000.000 TL) - Özkaynaklar (500.000 TL) = 500.000

TL Toplam Yabancı Kaynaklar.

İşletmenin borçlanma düzeyini gösteren temel büyüklüğe ulaşılmaktadır.

5

Finansal Kaldıraç Oranını hesaplamak.

Finansal Kaldıraç Oranı = Toplam Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı = 500.000 / 1.000.000 = 0,50

(yani %50).

İşletmenin varlıklarının ne kadarının yabancı kaynaklarla finanse edildiği saptanmış olur.

Anahtar Kavram

Finansal kaldıraç oranı, işletmenin toplam yabancı kaynaklarının toplam varlık (aktif) toplamına bölünmesiyle hesaplanır ve işletmenin uzun vadeli borç ödeme gücü ile mali riskini gösterir.

İpuçları

1

Cari oran ve net işletme sermayesi arasındaki ilişkiden yararlanarak kısa vadeli borç tutarına ulaşmayı deneyin.

2

Aktif toplamından dönen varlıkları çıkararak elde ettiğiniz maddi duran varlıkları kullanarak özkaynakları hesaplayın.

3

Finansal kaldıraç oranı formülünde payda aktif toplamıdır. Pay kısmına ise toplam pasiften özkaynakları çıkararak ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Finansal kaldıraç oranı arttığında işletmenin mali riskinin ve faiz yükünün nasıl etkileneceğini tartışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özkaynak oranını bularak (%50) 1'den çıkarıp kaldıraç oranına doğrudan ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 18Soru →

Bir işletmenin dönem sonu faaliyet sonuçları ve borsa performansına ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal Veri / Gösterge	Tutarı / Oranı
Dönem Net Kârı	$2.400.000$ TL
Kâr Dağıtım Oranı (Nakit)	$\%25$
Ödenmiş Sermaye (Nominal Değer: $1$ TL)	$400.000$ TL
Kâr Payı Verimi	$\%5$

Bu verilere göre, işletmenin hisse senedinin borsadaki cari fiyatı kaç TL'dir?

15

30

48

120

150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

İşletmenin hisse senedi fiyatı

30

TL olarak hesaplanmıştır.

İşletme

2.400.000

TL'lik net kârının

\%25

'ini (

600.000

TL) dağıtacaktır.

400.000

adet hisse olduğu için hisse başına

1,5

TL temettü düşmektedir. Kâr payı verimi

\%5

olduğuna göre,

1,5

TL'lik temettü geliri hisse fiyatının

\%5

'ine karşılık gelir. Buradan

1,5 / 0,05

işlemiyle hisse fiyatı

30

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam nakit temettü tutarını hesaplayınız.

2.400.000 \times 0,25 = 600.000

TL

İşletme net kârının belirli bir kısmını temettü olarak dağıtacağını beyan etmiştir.

2

İşletmenin toplam hisse senedi sayısını belirleyiniz.

400.000 / 1 = 400.000

adet

Sermaye tutarının hisse başına nominal değere bölünmesi hisse adedini verir.

3

Hisse Başına Temettü (HBT) tutarını hesaplayınız.

600.000 / 400.000 = 1,5

TL

Kâr payı verimi formülünde kullanılacak temel birim değer hisse başına düşen ödemedir.

4

Kâr Payı Verimi formülünü kullanarak hisse fiyatını bulunuz.

0,05 = 1,5 / P \Rightarrow P = 1,5 / 0,05 = 30

TL

Kâr Payı Verimi = Hisse Başına Temettü / Hisse Fiyatı eşitliğinden faydalanılır.

Anahtar Kavram

Kâr Payı Verimi ve Kâr Dağıtım İlişkisi

İpuçları

1

Öncelikle işletmenin toplamda ne kadar nakit temettü dağıtacağını bulunuz.

2

Dağıtılacak toplam temettüyü toplam hisse sayısına bölerek tek bir hisse için kâr payını hesaplayınız.

3

Kâr Payı Verimi = Hisse Başına Temettü / Hisse Fiyatı formülünde verileri yerine yerleştiriniz.

Daha Fazla Pratik

Fiyat/Kazanç (F/K) oranı ile Kâr Payı Verimi arasındaki temel farkı ve kâr dağıtım oranının bu iki oran üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam Piyasa Değeri üzerinden de gidilebilir: Toplam Temettü / Kâr Payı Verimi = Toplam Piyasa Değeri (

600.000 / 0,05 = 12.000.000

TL). Hisse Fiyatı = Toplam Piyasa Değeri / Hisse Sayısı (

12.000.000 / 400.000 = 30

TL).

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 19Soru →

Bir işletmenin mali tabloları üzerinden yapılan oran analizi sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Oran	Hesaplanan Değer
Cari Oran	$2,00$
Asit-Test (Çabuk) Oranı	$0,80$

Bu veriler doğrultusunda, işletmenin likidite yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin nakit ve nakit benzeri varlıkları, kısa vadeli borçların tamamını tek başına karşılayabilecek seviyededir.

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücü, büyük oranda stokların satış kabiliyetine ve likiditesine bağımlıdır.

İşletmenin net çalışma sermayesi negatif olduğu için finansal bir darboğaz riskine sahiptir.

Cari oranın

2,00

olması, ticari alacakların tahsilat hızının sektör ortalamasından yüksek olduğunu gösterir.

İşletmenin toplam borçlarının özkaynaklarına oranı (finansal kaldıraç) kabul edilebilir sınırların üzerindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücü, büyük oranda stokların satış kabiliyetine ve likiditesine bağımlıdır.

Cevap

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücü, büyük oranda stokların satış kabiliyetine ve likiditesine bağımlıdır.

Cari oran (

2,00

) ile asit-test oranı (

0,80

) arasındaki anlamlı fark (

1,20

), işletmenin dönen varlıklarının büyük bir kısmının stoklardan oluştuğunu gösterir. Asit-test oranının

1,00

'in altında kalması, işletmenin elindeki nakit ve alacakların kısa vadeli borçlarını karşılamaya yetmediğini, borç ödeme kabiliyetinin stokların satışına (nakde dönmesine) sıkı sıkıya bağlı olduğunu ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Oran tanımlarını analiz edin.

Cari Oran (

Dönen Varlıklar / KV Yabancı Kaynaklar

) ve Asit-Test Oranı (

(Dönen Varlıklar - Stoklar) / KV Yabancı Kaynaklar

).

İki oran arasındaki temel farkın pay kısmındaki 'Stoklar' kalemi olduğunu belirlemek gerekir.

2

İki oran arasındaki farkı hesaplayın.

2,00 - 0,80 = 1,20

.

Bu fark, stokların kısa vadeli borçlara olan oranını (

Stoklar / KVYK

) temsil eder.

3

Sonucu yorumlayın.

Stokların payı (

1,20

), likit varlıkların payından (

0,80

) daha büyüktür.

Bu durum, işletmenin borçlarını ödeyebilmesi için stoklarını mutlaka satması gerektiğini, yani likiditenin stoklara bağımlı olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Likit Oranlar Arasındaki İlişki (Stok Bağımlılığı)

İpuçları

1

Cari oran ile asit-test oranı arasındaki farkın hangi bilanço kaleminden kaynaklandığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cari oranın yüksek, asit-test oranının düşük olduğu durumlarda 'stok devir hızı' oranının da incelenmesi analizi derinleştirecektir.

Tahmini Süre:45s

Soru 20Soru →

Bir işletmenin $2026$ yılı dönem sonu mali tablolarından elde edilen bazı veriler şöyledir:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Net Satışlar	$2.500.000$
Satışların Maliyeti	$1.400.000$
Faaliyet Giderleri	$400.000$
Finansman Giderleri	$200.000$
Aktif Toplamı	$4.000.000$
Toplam Yabancı Kaynaklar	$2.400.000$

İşletmenin vergi oranı $\%20$ olduğuna göre, bu verilere dayanarak hesaplanacak olan "Mali Rantabilite" (Özkaynak Kârlılığı) oranı yüzde kaçtır?

\%10

\%16

\%25

\%31,25

\%400

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$

Cevap

İşletmenin Mali Rantabilite (Özkaynak Kârlılığı) oranı

\%25

olarak hesaplanmaktadır.

Doğru sonuç olan

\%25

, işletmenin elde ettiği

400.000

TL tutarındaki dönem net kârının,

1.600.000

TL'lik özkaynak tutarına bölünmesiyle hesaplanır. Bu oran, işletme ortaklarının sağladığı her

1

TL'lik kaynağa karşılık

0,25

TL net kâr elde edildiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Kârlılık hesaplamaları için Brüt Satış Kârı ve Faaliyet Kârını bulun.

\text{Brüt Satış Kârı} = 2.500.000 - 1.400.000 = 1.100.000

TL;

\text{Faaliyet Kârı (EBIT)} = 1.100.000 - 400.000 = 700.000

TL.

Mali rantabiliteye ulaşmak için öncelikle faaliyet sonuçlarından net kâra inilmesi gerekir.

2

Vergi Öncesi Kâr ve Dönem Net Kârını hesaplayın.

\text{Vergi Öncesi Kâr} = 700.000 - 200.000 = 500.000

TL;

\text{Dönem Net Kârı} = 500.000 \times (1 - 0,20) = 400.000

TL.

Mali rantabilite (özkaynak kârlılığı) formülünde pay kısmında her zaman vergi sonrası dönem net kârı yer alır.

3

Bilanço denkliğinden yararlanarak Özkaynak tutarını belirleyin.

\text{Özkaynaklar} = \text{Aktif Toplamı} - \text{Toplam Yabancı Kaynaklar} = 4.000.000 - 2.400.000 = 1.600.000

TL.

Mali rantabilite formülünün paydasını oluşturacak olan özkaynak değeri, varlıklardan borçların düşülmesiyle bulunur.

4

Mali Rantabilite formülünü uygulayın.

\text{Mali Rantabilite} = \frac{\text{Dönem Net Kârı}}{\text{Özkaynaklar}} = \frac{400.000}{1.600.000} = 0,25 \rightarrow \%25

.

Özkaynakların ne kadar kâr yarattığını ölçmek için net kâr özkaynak toplamına bölünür.

Anahtar Kavram

Mali Rantabilite (Özkaynak Kârlılığı), işletme sahiplerinin koyduğu sermayenin (özkaynakların) ne ölçüde kârlı kullanıldığını gösterir ve vergi sonrası net kârın özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Finansal kaldıraç oranının özkaynak kârlılığı üzerindeki etkisini analiz etmek için borçlanma maliyeti ile ekonomik rantabilite arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşletmenin Ekonomik Rantabilitesi (

\%17,5

) ile Finansal Kaldıraç etkisi karşılaştırılarak da yorum yapılabilir, ancak doğrudan formül uygulaması en kesin yoldur.

Tahmini Süre:2m 30s

Oran Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram