Yüzde Yöntemiyle Analiz Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Soru 1Soru →

Bir işletmenin iki farklı yıla ait bilançosuna uygulanan dikey (yüzde) analiz sonuçlarına göre kaynak yapısı değişimleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kaynak Grupları	1. Yıl (%)	2. Yıl (%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$25$	$45$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$	$20$
Özkaynaklar	$40$	$35$

Bu verilere dayanarak, işletmenin pasif yapısındaki değişimle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin finansal bağımsızlığı zayıflamış ve kısa vadeli borç ödeme baskısı artmıştır.

İşletmenin yabancı kaynak kullanım oranı azaldığı için finansal kaldıraç etkisi düşmüştür.

İşletme, 2. yılda duran varlıklarının tamamını uzun vadeli kaynaklarla finanse etmeye başlamıştır.

İşletmenin toplam kaynakları içinde özkaynakların payı arttığı için mali yapı güçlenmiştir.

Dikey analiz statik bir yöntem olduğundan, iki yılın verileri arasında anlamlı bir karşılaştırma yapılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin finansal bağımsızlığı zayıflamış ve kısa vadeli borç ödeme baskısı artmıştır.

Cevap

İşletmenin finansal bağımsızlığı zayıflamış ve kısa vadeli borç ödeme baskısı artmıştır.

İşletmenin kaynak yapısı incelendiğinde, özkaynakların payının

%40

seviyesinden

%35

seviyesine gerilediği, buna karşılık toplam yabancı kaynak payının

%60

seviyesinden

%65

seviyesine yükseldiği görülmektedir. Özellikle kısa vadeli yabancı kaynakların

%25

gibi makul bir seviyeden

%45

gibi yüksek bir seviyeye çıkması, işletmenin kısa vadeli yükümlülüklerini yerine getirme konusunda üzerindeki baskıyı artırmıştır. Bu durum finansal bağımsızlığın azaldığını ve riskin yükseldiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranlarını hesaplayın.

1. Yıl:

25 + 35 = %60

; 2. Yıl:

45 + 20 = %65

İşletmenin toplam borç yükündeki değişimi görmek için.

2

Özkaynak payındaki değişimi analiz edin.

Özkaynaklar

%40

'tan

%35

'e düşmüştür.

Mali bağımsızlık (otonomi) düzeyini belirlemek için.

3

Borçların vade yapısını inceleyin.

Kısa vadeli borçlar

%25

'ten

%45

'e yükselirken, uzun vadeli borçlar

%35

'ten

%20

'ye düşmüştür.

Borç geri ödeme baskısı ve likidite riskini değerlendirmek için.

Anahtar Kavram

Pasif Yapısında Borçlanma ve Vade Riski

Daha Fazla Pratik

İşletmenin aktif yapısındaki dönen varlık/duran varlık değişimlerini de inceleyerek net işletme sermayesi durumunu değerlendirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

Mobilya perakendeciliği sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin $2025$ yılı bilançosu dikey (yüzde) yöntemiyle analiz edilmiş ve aktif yapısına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

Aktif Kalemleri	İşletme Yüzdesi (%)	Sektör Ortalaması (%)
Dönen Varlıklar	$35$	$70$
Duran Varlıklar	$65$	$30$

Buna göre, işletmenin aktif yapısıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletmenin likidite düzeyi sektör ortalamasının üzerindedir ve kısa vadeli borç ödeme gücü yüksektir.

İşletme, sektördeki diğer firmalara göre daha esnek bir varlık yapısına sahiptir.

İşletmenin duran varlık payının yüksek olması, perakende sektörünün genel işleyişine uygun bir likidite yapısı sergilediğini gösterir.

İşletmenin varlıklarının büyük bir kısmını duran varlıklara bağlamış olması, satış hacmi düştüğünde sabit maliyetlerin karşılanması noktasında risk oluşturabilir.

İşletme, varlık verimliliğini maksimize etmek için tüm kaynaklarını duran varlık yatırımına yönlendirmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin varlıklarının büyük bir kısmını duran varlıklara bağlamış olması, satış hacmi düştüğünde sabit maliyetlerin karşılanması noktasında risk oluşturabilir.

Cevap

İşletmenin varlıklarının büyük bir kısmını duran varlıklara bağlamış olması, satış hacmi düştüğünde sabit maliyetlerin karşılanması noktasında risk oluşturabilir.

Dikey analiz sonuçlarına göre işletmenin duran varlık payı (%65), sektör ortalamasının (%30) oldukça üzerindedir. Perakende sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin varlıklarının büyük bir kısmını nakde dönüşmesi zor olan duran varlıklara (binalar, demirbaşlar vb.) bağlaması, satışların düştüğü dönemlerde bu varlıkların yarattığı sabit giderlerin (amortisman, vergi, bakım) karşılanmasını zorlaştırarak finansal riski artırır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin aktif toplamı içindeki varlık dağılımını analiz et.

Dönen varlıklar %35, duran varlıklar %65 seviyesindedir.

İşletmenin sermaye dağılımını belirlemek için dikey yüzdeler kullanılır.

2

Elde edilen yüzdeleri perakende sektörü ortalamalarıyla karşılaştır.

İşletmenin duran varlık payı sektörün (%30) iki katından fazladır.

Sektörel karşılaştırma, işletmenin varlık yapısının normalliğini test etmeyi sağlar.

3

Duran varlık ağırlıklı yapının perakende sektöründeki etkisini yorumla.

Yüksek duran varlık payı, işletmenin likiditesini düşürür ve sabit maliyet riskini artırır.

Perakende gibi dinamik sektörlerde yüksek duran varlık yatırımı, satışlar düştüğünde finansal kırılganlığa yol açar.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey Analizi ve Sektörel Yorumlama

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

Bir sanayi işletmesinin dikey (yüzde) analiz yöntemiyle hazırlanan bilanço verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Bilanço Kalemleri / Grupları	Genel Yüzde ( % )
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$15$
Özkaynaklar	$50$
Pasif (Kaynak) Toplamı	$100$
Duran Varlıklar	$70$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı ve finansal dengesi ile ilgili yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Duran varlıkların bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğinden net işletme sermayesi negatiftir.

İşletmenin toplam yabancı kaynak kullanımı, özkaynak kullanımından daha yüksek bir paya sahiptir.

Dönen varlıkların tamamı özkaynaklar kullanılarak finanse edilmiştir.

İşletme, finansal kaldıraç oranını çok yüksek tutarak riskli bir büyüme stratejisi izlemektedir.

Uzun vadeli yabancı kaynakların özkaynaklar içindeki payı

\%15

seviyesindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duran varlıkların bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğinden net işletme sermayesi negatiftir.

Cevap

Duran varlıkların bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğinden net işletme sermayesi negatiftir.

İşletmenin devamlı kaynakları (Özkaynak + UVYK) toplamı

\%65

iken, nakde dönüşme süresi bir yılı aşan duran varlıklarının payı

\%70

'dir. Bu durum, duran varlıkların

\%5

'lik kısmının bir yıldan kısa sürede ödenmesi gereken kısa vadeli borçlarla finanse edildiğini gösterir. Sonuç olarak dönen varlıklar (

%30

), kısa vadeli yabancı kaynakları (

%35

) karşılayamamaktadır ve net işletme sermayesi

-\%5

düzeyinde negatiftir.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin varlık yapısındaki eksik payı (Dönen Varlıklar) hesaplanır.

Dönen Varlıklar = Pasif Toplamı (

%100

) - Duran Varlıklar (

%70

) =

\%30

.

Bilanço denkliği gereği aktif ve pasif toplamı birbirine eşit olmalıdır.

2

Uzun süreli (devamlı) kaynakların toplam payı hesaplanır.

Devamlı Kaynaklar = Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (

%15

) + Özkaynaklar (

%50

) =

\%65

.

Duran varlıkların finansmanında kullanılması beklenen ideal kaynaklar devamlı kaynaklardır.

3

Duran varlıklar ile devamlı kaynaklar karşılaştırılarak finansman dengesi analiz edilir.

Duran Varlıklar (

%70

) > Devamlı Kaynaklar (

%65

). Fark =

\%5

.

Bu fark, duran varlıkların

\%5

'lik kısmının kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.

4

Net İşletme Sermayesi (NİS) hesaplanır.

NİS = Dönen Varlıklar (

%30

) - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (

%35

) =

-\%5

.

NİS'in negatif olması, işletmenin likidite riski taşıdığını ve duran varlık finansmanında hata yapıldığını doğrular.

Anahtar Kavram

Finansman Temel Kuralı (Altın Kural) ve Net İşletme Sermayesi Analizi

İpuçları

1

Pasif toplamını %100 kabul ederek varlık tarafındaki dönen varlıkların payını bulmayı deneyin.

2

Duran varlıkların finanse edilmesi için ideal olan 'devamlı kaynak' (UVYK + Özkaynak) toplamını hesaplayıp duran varlık payı ile karşılaştırın.

3

Duran varlıkların payı (%70), devamlı kaynakların payından (%65) büyükse, aradaki fark kısa vadeli borçla finanse ediliyor demektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda UVYK ve Özkaynak toplamının duran varlıklardan fazla olduğu durumu analiz ederek pozitif net işletme sermayesi yorumu yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Net işletme sermayesi formülünü (Dönen Varlıklar - KVYK) dikey yüzdeler üzerinden uygulayarak doğrudan sonuca ulaşabilirsiniz: (100 - 70) - 35 = -5.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 4Soru →

Bir işletmenin dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına ve bilançosuna ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

Kalem / Grup Bilgisi	Değer / Oran
"Hazır Değerler" kaleminin grup içi yüzdesi	$\%20$
"Hazır Değerler" kaleminin genel (toplam) yüzdesi	$\%8$
"Ticari Borçlar" kaleminin tutarı	$120.000$ TL
"Ticari Borçlar" kaleminin Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) içindeki payı	$\%40$
"Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar" (UVYK) grubunun genel yüzdesi	$\%15$
Duran varlıkların aktif toplamı içindeki payı ile özkaynakların pasif toplamı içindeki payı birbirine eşittir.

Bu bilgilere göre, işletmenin "Özkaynaklar" tutarı kaç TL'dir?

450.000

540.000

600.000

720.000

900.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $720.000$

Cevap

İşletmenin özkaynaklar tutarı

720.000

TL'dir.

Dikey analizde temel kural şudur:

\frac{\text{Kalemin Genel Yüzdesi}}{\text{Kalemin Grup İçi Yüzdesi}} = \frac{\text{Grup Toplamı}}{\text{Aktif Toplamı}}

. Buradan hareketle dönen varlıkların payı

\%40

, duran varlıkların payı

\%60

bulunur. Özkaynak payı da duran varlık payına eşit

(\%60)

olduğu için, pasif tarafın geri kalan

\%25

'i KVYK'ya aittir.

120.000

TL'lik ticari borç KVYK'nın

\%40

'ı ise KVYK

300.000

TL'dir.

\%25

payı

300.000

TL olan bir bilançonun toplamı

1.200.000

TL olup, bunun

\%60

'ı olan

720.000

TL özkaynaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıkların aktif toplamı içindeki payını (genel yüzdesini) hesaplayın.

(\%8 / \%20) = 0,40

yani

\%40

.

Bir kalemin genel yüzdesinin grup içi yüzdesine oranı, o grubun genel (toplam) yüzdesini verir.

2

Duran varlıkların aktif toplamı içindeki payını bulun.

1,00 - 0,40 = 0,60

yani

\%60

.

Aktif toplamı dönen ve duran varlıkların toplamından oluştuğu için kalan kısım duran varlıklardır.

3

Özkaynakların pasif içindeki payını belirleyin.

\%60

.

Soruda duran varlıkların aktif içindeki payı ile özkaynakların pasif içindeki payının eşit olduğu belirtilmiştir.

4

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar'ın (KVYK) genel yüzdesini hesaplayın.

100 - (60 + 15) = \%25

.

Pasif taraf KVYK, UVYK ve Özkaynaklardan oluşur; toplam

\%100

olmalıdır.

5

KVYK grubunun toplam tutarını bulun.

120.000 / 0,40 = 300.000

TL.

Ticari borçlar, KVYK grubunun

\%40

'ını oluşturduğu için tutar grup payına bölünür.

6

Aktif (veya Pasif) toplamını hesaplayın.

300.000 / 0,25 = 1.200.000

TL.

KVYK tutarı

(\%25)

, genel yüzdesine bölünerek toplam bilanço büyüklüğüne ulaşılır.

7

Özkaynak tutarını hesaplayın.

1.200.000 \times 0,60 = 720.000

TL.

Toplam pasif tutarı ile özkaynakların genel yüzdesi çarpılır.

Anahtar Kavram

Dikey analizde grup içi yüzdeler ile genel yüzdeler arasındaki matematiksel köprü ve bilanço denkliği.

İpuçları

1

Bir grubun genel toplam içindeki payını bulmak için o gruptaki bir kalemin genel yüzdesini grup içi yüzdesine bölün.

2

Dönen varlıkların payını bulduktan sonra duran varlık ve özkaynak paylarının eşitliğini kullanarak pasif tarafın dağılımını (KVYK, UVYK, Özkaynak) yüzde olarak tamamlayın.

3

Ticari borçlar üzerinden önce KVYK toplamına, sonra KVYK'nın genel yüzdesini kullanarak toplam pasife, en son da özkaynak tutarına ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, gelir tablosunda satışların maliyetinin net satışlara oranı üzerinden dikey yüzdeleri hesaplayarak pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 5Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki yıla ait dikey yüzdelerle ifade edilmiş özet gelir tablosu verileri aşağıdaki gibidir:

Gelir Tablosu Kalemi	2024 (%)	2025 (%)
Net Satışlar	100	100
Satışların Maliyeti (-)	72	64
Faaliyet Giderleri (-)	12	22
Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar	5	8
Finansman Giderleri (-)	8	4
Dönem Net Kârı	8	13

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısındaki değişimle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

Satışların maliyetindeki oransal azalış sayesinde esas faaliyet kârlılığı artmış, bu durum net kâr artışının temel kaynağını oluşturmuştur.

İşletmenin faaliyet giderlerindeki artış, brüt kâr marjındaki iyileşmeden daha yüksek olduğu için esas faaliyet verimliliği düşmüştür; net kâr artışı ise ana faaliyet dışı unsurların etkisiyledir.

Brüt satış kârındaki artış oranı, dönem net kârındaki artış oranı ile birebir aynı olduğu için işletmenin tüm kârlılık kalemlerinde dengeli bir büyüme söz konusudur.

Finansman giderlerinin azalması, işletmenin borç ödeme gücünün arttığını ve bu durumun doğrudan esas faaliyet kârını yükselttiğini göstermektedir.

İşletmenin net satışları üzerinden hesaplanan dikey yüzdeler, işletmenin 2025 yılında 2024 yılına göre daha az reel satış hacmine ulaştığını kanıtlamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin faaliyet giderlerindeki artış, brüt kâr marjındaki iyileşmeden daha yüksek olduğu için esas faaliyet verimliliği düşmüştür; net kâr artışı ise ana faaliyet dışı unsurların etkisiyledir.

Cevap

İşletmenin faaliyet giderlerindeki artışın brüt kâr marjındaki iyileşmeden daha fazla olması nedeniyle esas faaliyet verimliliğinin düşmesi ve net kâr artışının ana faaliyet dışı kalemlerden kaynaklanması

İşletmenin dikey yüzdeleri analiz edildiğinde, satışların maliyetindeki azalış sayesinde Brüt Kâr marjının %28'den %36'ya çıktığı görülmektedir. Ancak faaliyet giderlerinin %12'den %22'ye çıkması, bu avantajı ortadan kaldırmış ve Esas Faaliyet Kâr marjını %16'dan %14'e düşürmüştür. İşletmenin verimlilik kaybı yaşamasına rağmen dönem net kârının %8'den %13'e çıkması, ana faaliyet dışı olan 'Diğer Faaliyet Gelirleri'nin artması ve 'Finansman Giderleri'nin azalması sonucudur. Bu durum, kârlılığın yapısal olarak ana faaliyetlerden uzaklaştığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

2024 yılı için Brüt Satış Kârı ve Esas Faaliyet Kârı marjlarını hesaplayın.

Brüt Kâr:

100 - 72 = \%28

, Esas Faaliyet Kârı:

28 - 12 = \%16

.

Kârlılığın kaynağını analiz etmek için ara kâr kalemlerini bulmak gerekir.

2

2025 yılı için aynı kâr marjlarını hesaplayın.

Brüt Kâr:

100 - 64 = \%36

, Esas Faaliyet Kârı:

36 - 22 = \%14

.

Yıllar arası kârlılık değişimini yapısal olarak karşılaştırmak gerekir.

3

Esas Faaliyet Kârı ile Net Kâr değişimlerini karşılaştırın.

Esas Faaliyet Kârı %16'dan %14'e düşmüş, ancak Net Kâr %8'den %13'e yükselmiştir.

Kârlılık artışının ana faaliyetlerden mi yoksa diğer unsurlardan mı kaynaklandığını tespit etmek için bu karşılaştırma kritiktir.

4

Net kârı artıran diğer unsurları analiz edin.

Diğer gelirler %3 artmış (

5 \rightarrow 8

), finansman giderleri %4 azalmıştır (

8 \rightarrow 4

).

Esas faaliyet kârı düşerken net kârın neden arttığını açıklamak için yan faaliyetlerin etkisini görmek gerekir.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi ve Kâr Kalemlerinin Hiyerarşik Yorumlanması

Daha Fazla Pratik

Esas faaliyet kâr marjı ile net kâr marjı arasındaki makasın açılmasını 'kâr kalitesi' kavramı üzerinden değerlendiren sorular çözülebilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 6Soru →

Bir sanayi işletmesinin aktif yapısı dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre işletmenin aktif kalemlerinin toplam aktif içindeki payları ve ilgili sektör ortalamaları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aktif Kalemi	İşletme Yüzdesi	Sektör Ortalaması
Hazır Değerler	$\%5$	$\%5$
Ticari Alacaklar	$\%15$	$\%15$
Stoklar	$\%25$	$\%15$
Diğer Dönen Varlıklar	$\%0$	$\%5$
Dönen Varlıklar Toplamı	$\%45$	$\%40$
Duran Varlıklar Toplamı	$\%55$	$\%60$
Aktif Toplamı	$\%100$	$\%100$

Bu verilere dayanarak, işletmenin aktif yapısına ilişkin yapılabilecek en doğru ve kapsamlı analiz aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin stoklarının toplam aktif içindeki payı sektör ortalamasının belirgin şekilde üzerindedir; bu durum işletmenin likidite kalitesini düşürebileceği gibi stoklarda aşırı fon bağlandığına veya stok yönetiminde verimsizlik olduğuna işaret etmektedir.

Duran varlıkların payının sektör ortalamasının altında kalması (

\%55 < \%60

), işletmenin üretim kapasitesinin yetersiz olduğunu ve derhal yeni sabit sermaye yatırımlarına yönelmesi gerektiğini kesin olarak ispatlamaktadır.

Hazır değerlerin payının

\%5

seviyesinde olması, işletmenin net işletme sermayesinin negatif olduğunu ve kısa vadeli yabancı kaynaklarını ödeyemeyecek durumda olduğunu göstermektedir.

Dönen varlık toplamının sektör ortalamasından yüksek olması (

\%45 > \%40

), işletmenin mali yapısının her açıdan sektördeki diğer işletmelerden daha güçlü ve kârlı olduğu anlamına gelmektedir.

Ticari alacakların payının sektör ortalamasıyla aynı olması, işletmenin alacak yönetiminde herhangi bir risk bulunmadığını ve tüm satışların ideal bir tahsilat süresiyle gerçekleştirildiğini kanıtlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin stoklarının toplam aktif içindeki payı sektör ortalamasının belirgin şekilde üzerindedir; bu durum işletmenin likidite kalitesini düşürebileceği gibi stoklarda aşırı fon bağlandığına veya stok yönetiminde verimsizlik olduğuna işaret etmektedir.

Cevap

İşletmenin stok payının sektör ortalamasından yüksek olması nedeniyle likidite riskinin arttığını ve stok yönetiminde verimsizlik olabileceğini belirten seçenek doğrudur.

Dikey yüzdeler yönteminde bir kalemin sektör ortalamasından anlamlı derecede sapması, o kalemin yönetimiyle ilgili bir risk veya fırsat alanına işaret eder. Bu soruda stokların payının (

\%25

) sektör ortalamasından (

\%15

) belirgin şekilde yüksek olması, işletmenin stoklarda gereğinden fazla fon bağladığını (overstocking) ve bu durumun likiditeyi zayıflattığını gösteren en kapsamlı ve doğru yorumdur.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin aktif dikey yüzdelerini ana gruplar ve alt kalemler bazında analiz etmek.

Dönen varlıklar

\%45

, Duran varlıklar

\%55

paya sahiptir. Stoklar ise dönen varlıklar içindeki en büyük ağırlığa (

\%25

) sahiptir.

İşletmenin varlık dağılımını netleştirmek için.

2

İşletme verilerini sektör ortalamaları ile karşılaştırarak anlamlı sapmaları belirlemek.

Stokların sektör ortalamasından

\%10

(mutlak fark) daha fazla olduğu, duran varlıkların ise

\%5

daha az olduğu saptanmıştır.

Sektörel normlardan uzaklaşan kalemleri tespit etmek için.

3

Saptanan stok sapmasının finansal etkilerini değerlendirmek.

Yüksek stok payı, nakit akışını yavaşlatır, depolama maliyetlerini artırır ve likidite kalitesini düşürür.

Aktif yapısının işletme performansı üzerindeki etkisini yorumlamak için.

Anahtar Kavram

Dikey (Yüzde) Analiz ve Sektörel Karşılaştırma

Daha Fazla Pratik

Stoklardaki bu yüksek payın etkisini daha net görmek için 'Stok Devir Hızı' ve 'Cari Oran' gibi rasyoların dikey analiz sonuçlarıyla nasıl korele olduğunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

Bir işletmenin dönem sonu gelir tablosuna ait bazı veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$600.000$
Satış İndirimleri	$100.000$
Satışların Maliyeti	$300.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey yüzdeler yöntemi ile analiz edildiğinde Satışların Maliyeti kaleminin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

50

60

40

75

30

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Satışların maliyetinin dikey yüzdesi %60'tır.

Gelir tablosunun dikey analizinde temel kural, 'Net Satışlar' kaleminin %100 olarak kabul edilmesidir. Diğer tüm kalemler net satışlara bölünerek yüzde değerleri hesaplanır. Soruda verilen Brüt Satışlardan (

600.000

TL) Satış İndirimleri (

100.000

TL) düşüldüğünde Net Satışlar

500.000

TL olarak bulunur. Satışların Maliyeti olan

300.000

TL, bu net satış tutarına bölündüğünde (

300.000 / 500.000

) %60 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

Net Satışlar =

600.000 - 100.000 = 500.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler net satışlara oranlanır, bu nedenle önce net satışlar bulunmalıdır.

2

Dikey yüzde formülünün uygulanması

Dikey Yüzde =

(\text{Satışların Maliyeti} / \text{Net Satışlar}) \times 100

Bir kalemin dikey yüzdesi, o kalemin net satışlar içindeki payını ifade eder.

3

Hesaplamanın tamamlanması

(

300.000 / 500.000

)

\times 100 = 60

Sayısal veriler formüle yerleştirilerek sonuç bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde (yüzde yöntemi) baz alınan kalem Net Satışlar'dır ve değeri %100 kabul edilir.

İpuçları

1

Gelir tablosunda dikey yüzde hesaplarken hangi kalemin %100 kabul edildiğini hatırlayın.

2

Önce Brüt Satışlardan indirimleri çıkararak Net Satışları bulun.

3

Bulduğunuz Net Satışlar değerini payda, Satışların Maliyeti değerini ise pay yaparak oranlayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin Brüt Satış Kârı dikey yüzdesini hesaplayarak toplamın %100 edip etmediğini kontrol edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce Brüt Satış Kârını bulup (

500.000 - 300.000 = 200.000

) bunun yüzdesini hesaplayabilir (%40), ardından toplam %100'den bu payı çıkararak maliyet yüzdesine (%60) ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Bir ticari işletmenin gelir tablosuna uygulanan dikey (yüzde) analiz çalışması sonucunda elde edilen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Gelir Tablosu Kalemi	Dikey Yüzde (\%)
Net Satışlar	$100$
Satışların Maliyeti	( $62$ )
Faaliyet Giderleri	( $24$ )
Finansman Giderleri	( $10$ )
Dönem Net Kârı	$4$

Bu verilere dayanarak işletmenin kârlılık yapısı ve faaliyet verimliliği hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletmenin brüt kâr marjı \%38 düzeyinde gerçekleşmiş olsa da yüksek faaliyet giderleri ve finansman yükü net kârlılığı ciddi oranda sınırlandırmıştır.

İşletmenin esas faaliyet kâr marjı \%4 olup, işletme tüm kârını ana faaliyetlerinden elde etmektedir.

Satışların maliyeti brüt satışların \%62'sini oluşturduğu için işletmenin stok devir hızı düşüktür.

İşletmenin satışların maliyeti \%62 olduğu için işletme kısa vadeli yükümlülüklerini karşılamada likidite riski ile karşı karşıyadır.

Finansman giderlerinin \%10 olması, işletmenin özkaynaklarının yabancı kaynaklarından daha fazla olduğunu göstermektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin brüt kâr marjı \%38 düzeyinde gerçekleşmiş olsa da yüksek faaliyet giderleri ve finansman yükü net kârlılığı ciddi oranda sınırlandırmıştır.

Cevap

İşletmenin brüt kâr marjı %38 düzeyinde gerçekleşmiş olsa da yüksek faaliyet giderleri ve finansman yükü net kârlılığı ciddi oranda sınırlandırmıştır.

Doğru olan yorum, işletmenin kârlılık aşamalarını (brüt kârdan net kâra geçiş) dikey yüzdelerle tutarlı bir şekilde analiz etmektedir. Brüt kâr marjı

\%38

olmasına rağmen, faaliyet giderlerinin

\%24

ve finansman giderlerinin

\%10

gibi yüksek seviyelerde olması, işletmenin her

100

TL'lik satışından sadece

4

TL net kâr bırakabildiğini doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Satış Kârı Marjının Hesaplanması

Brüt Kâr Marjı =

\%100 - \%62 = \%38

Net satışlardan satışların maliyeti çıkarılarak işletmenin temel ticaret kârlılığı bulunur.

2

Esas Faaliyet Kârı Marjının Hesaplanması

Esas Faaliyet Kâr Marjı =

\%38 - \%24 = \%14

Brüt kârdan faaliyet giderleri (genel yönetim, pazarlama vb.) çıkarılarak operasyonel verimlilik ölçülür.

3

Net Kârlılık ve Genel Değerlendirme

Net Kâr Marjı =

\%4

Esas faaliyet kârı olan \%14'lük oranın, finansman giderleri (\%10) sonrası \%4'e düşmesi, işletmenin finansal borç yükünün kârlılığı baskıladığını gösterir.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde net satışlar %100 kabul edilir ve diğer tüm kalemlerin bu baz içindeki payı kârlılık ve verimlilik açısından yorumlanır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 9Soru →

İşletmenin dönem sonu bilançosuna ait bazı hesap kalemleri aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$180.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$120.000$
Özkaynaklar	$300.000$
Duran Varlıklar	$300.000$
Ticari Mallar	$90.000$

Bu verilere göre, işletmenin dikey (yüzde) analizinde "Ticari Mallar" kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

15

30

25

50

10

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

İşletmenin dikey analizinde Ticari Mallar kaleminin genel yüzdesi %15'tir.

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken baz alınacak değer bilançonun toplamıdır (Aktif Toplamı). Soruda verilen pasif kalemleri toplandığında

600.000

TL olan pasif toplamı aynı zamanda aktif toplamına eşittir. Ticari Mallar tutarı olan

90.000

TL, bu toplama bölündüğünde sonucun %15 olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1

Pasif Toplamının (Kaynak Toplamı) Hesaplanması

180.000 (KVYK) + 120.000 (UVYK) + 300.000 (Özkaynaklar) = 600.000

TL

Bilanço dikey analizinde genel yüzdeler aktif veya pasif toplamına göre hesaplanır.

2

Aktif Toplamının Belirlenmesi

Aktif Toplamı = Pasif Toplamı = 600.000

TL

Bilanço temel denkliği gereği varlıkların toplamı, kaynakların toplamına eşit olmalıdır.

3

Ticari Mallar Genel Yüzdesinin Hesaplanması

(\frac{90.000}{600.000}) \times 100 = 15

Genel (toplam) yüzde formülü:

(\text{Hesap Kalemi Tutar} / \text{Aktif Toplamı}) \times 100

şeklindedir.

Anahtar Kavram

Bilanço dikey analizinde genel yüzdeler, her bir kalemin aktif toplamına oranlanmasıyla bulunur.

İpuçları

1

Öncelikle bilançonun toplam tutarını (aktif veya pasif toplamı) bulmalısınız.

2

Genel yüzde hesaplanırken, kalem tutarı bilançonun genel toplamına (600.000 TL) oranlanır.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda grup içi yüzdelerin hesaplanması ile genel yüzdeler arasındaki farkı pekiştirmek için benzer bir soruyu grup içi yüzde sorusu olarak çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce Dönen Varlıklar toplamını (Pasif Toplamı - Duran Varlıklar) bulup, ardından Ticari Malların bu toplam içindeki yerini belirleyerek grup içi yüzdeye geçebilir ve oradan genel yüzdeye ulaşabilirsiniz; ancak doğrudan aktif toplamına bölmek daha kısa bir yoldur.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

Bir işletmenin iki ardışık yıla ait bilançosunun dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kaynak Grupları	$2024$ Yılı (%)	$2025$ Yılı (%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$	$55$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$	$15$
Özkaynaklar	$30$	$30$
Pasif Toplamı	$100$	$100$

İşletmenin varlık yapısında önemli bir değişim olmadığı varsayıldığında, kaynak yapısındaki bu değişime ilişkin aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Toplam borçluluk oranı değişmemesine rağmen, borçların vadesinin kısalması işletmenin likidite riskini ve nakit akışı üzerindeki baskıyı artırmıştır.

Kısa vadeli yabancı kaynakların payındaki artış, işletmenin finansal kaldıracının ve toplam risk seviyesinin yükseldiğini göstermektedir.

Özkaynak payının %30 seviyesinde sabit kalması, işletmenin mali bağımsızlık derecesinin ve borçlanma kapasitesinin her iki yılda da tamamen aynı risk seviyesinde korunduğunu kanıtlar.

Uzun vadeli yabancı kaynaklardaki azalış, işletmenin duran varlık yatırımlarının tamamını artık özkaynaklarla finanse etmeye başladığı anlamına gelir.

Kaynak yapısındaki bu değişim, işletmenin net işletme sermayesinin ve dolayısıyla cari oranının

2025

yılında iyileştiğine işaret eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam borçluluk oranı değişmemesine rağmen, borçların vadesinin kısalması işletmenin likidite riskini ve nakit akışı üzerindeki baskıyı artırmıştır.

Cevap

İşletmenin toplam borçluluk oranında bir değişiklik olmamasına rağmen, yabancı kaynakların vade yapısındaki değişim likidite riskini artırmıştır.

Dikey analiz sonuçlarına göre işletmenin toplam yabancı kaynaklarının pasif toplamına oranı her iki yılda da

\%70

(

2024

:

\%35+\%35

;

2025

:

\%55+\%15

) olarak sabit kalmıştır. Ancak, borçların kompozisyonu kısa vade lehine bozulmuştur. Kısa vadeli yabancı kaynakların payının

\%35

'ten

\%55

'e yükselmesi, işletmenin daha kısa sürede daha fazla nakit bulma zorunluluğunu ve dolayısıyla likidite riskini artırır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam borçlanma (Finansal Kaldıraç) oranını yıllar itibarıyla karşılaştırın.

2024

yılında toplam borç oranı

\%35 + \%35 = \%70

;

2025

yılında toplam borç oranı

\%55 + \%15 = \%70

bulunmuştur.

İşletmenin toplam borç yükünün değişip değişmediğini tespit etmek için gereklidir.

2

Yabancı kaynakların vade yapısındaki değişimi analiz edin.

2024

yılında borçların yarısı (

\%35

) kısa vadeli iken,

2025

yılında borçların büyük çoğunluğu (

\%55

) kısa vadeli hale gelmiştir.

Borç geri ödeme takvimindeki sıkışıklığı anlamak için dikey yüzdelerdeki değişim incelenmelidir.

3

Değişimin finansal risk ve likidite üzerindeki etkisini yorumlayın.

Vadenin kısalması, işletmenin bir yıl içinde ödemesi gereken nakit çıkışlarını artırır ve likidite riskini yükseltir.

Pasif yapısının yorumlanmasında vade yapısı, finansal esneklik ve likidite açısından kritiktir.

Anahtar Kavram

Dikey Analizde Kaynak Yapısı ve Vade Uyumu

İpuçları

1

Öncelikle her iki yıl için Toplam Yabancı Kaynak (KVYK + UVYK) oranını hesaplayarak toplam borç yükünün değişip değişmediğini kontrol edin.

2

Yabancı kaynakların kendi içindeki dağılımına bakın; borçların vadesi uzamış mı yoksa kısalmış mı?

3

Finansmanda 'vade uyumu' prensibini hatırlayın: Kısa vadeli borçların artması, işletmeyi nakit akışı açısından daha zor bir duruma sokar.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir dikey analiz sorusunda aktif yapısındaki (Dönen/Duran Varlık) değişim ile pasif yapısındaki bu değişimi eşleştirerek 'Finansman İlkeleri'ne uygunluğu analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak kaldıraç oranını (

KY / Pasif

) her iki yıl için hesaplayıp sabit olduğunu (

0,70

) teyit ettikten sonra, sadece vade yapısındaki değişimin (vade kısalması) getirdiği risklere odaklanabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

Bir işletmenin dönem sonu gelir tablosuna ilişkin bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar / Oran
Satış İndirimleri	$80.000$ TL
Brüt Satış Kârı Dikey Yüzdesi	$\%40$
Satışların Maliyeti	$480.000$ TL
Genel Yönetim Giderleri	$120.000$ TL
Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri	Net Satışların $\%10$ ’u

Bu verilere göre, işletmenin dikey (yüzde) analizi yapıldığında "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%13,6

\%15

\%20

\%25

\%40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%15$

Cevap

İşletmenin gelir tablosunda faaliyet kârı kaleminin dikey yüzdesi

\%15

olarak hesaplanır.

Dikey analizde Net Satışlar

\%100

olarak kabul edilir. Sorudaki verilerden hareketle Satışların Maliyeti

\%60

(

100 - 40

) ağırlığa sahiptir ve bu tutar

480.000

TL'dir. Buradan Net Satışlar

800.000

TL olarak hesaplanır. Faaliyet kârı tutarı (

120.000

TL) bu baz tutara (

800.000

TL) bölündüğünde

\%15

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının belirlenmesi

Net Satışlar =

800.000

TL

Dikey analizde Net Satışlar

\%100

kabul edilir. Brüt Satış Kârı

\%40

ise, Satışların Maliyeti

\%60

(

100 - 40

) olur.

\%60

'ı

480.000

TL olan Net Satışlar:

480.000 / 0,60 = 800.000

TL formülüyle bulunur.

2

Brüt Satış Kârı tutarının hesaplanması

Brüt Satış Kârı =

320.000

TL

Net Satışların

\%40

'ı Brüt Satış Kârıdır (

800.000 \times 0,40 = 320.000

TL).

3

Toplam Faaliyet Giderlerinin hesaplanması

Toplam Faaliyet Giderleri =

200.000

TL

Pazarlama Giderleri (

800.000 \times 0,10 = 80.000

TL) ile Genel Yönetim Giderleri (

120.000

TL) toplanır.

4

Faaliyet Kârının ve dikey yüzdesinin bulunması

Faaliyet Kârı =

120.000

TL, Dikey Yüzde =

\%15

Faaliyet Kârı = Brüt Satış Kârı - Faaliyet Giderleri (

320.000 - 200.000 = 120.000

TL). Dikey Yüzde =

(120.000 / 800.000) \times 100 = \%15

.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde temel baz kalemi Net Satışlardır ve tüm kalemler bu tutara oranlanır.

Soru 12Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosuna temel teşkil eden veriler aşağıda sunulmuştur:

Finansal Veri Kalemi	Tutar / Oran
Net İşletme Sermayesi	$150.000$ TL
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$250.000$ TL
Duran Varlıkların Genel (Toplam) Yüzdesi	$\%60$
Ticari Borçların, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Grubu İçindeki Payı	$\%40$

Bu verilere göre, işletmenin bilançosunda Ticari Borçlar kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

10

15

25

40

50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Ticari Borçlar kaleminin genel (toplam) yüzdesi %10'dur.

Verilen bilgiler ışığında öncelikle Net İşletme Sermayesi formülü (

Dönen Varlıklar - KVYK = 150.000

) kullanılarak Dönen Varlıklar

400.000

TL olarak bulunur. Duran Varlıkların genel yüzdesi

\%60

olduğuna göre, Dönen Varlıkların genel yüzdesi

\%40

olur.

\%40

’ı

400.000

TL olan bilançonun Aktif Toplamı ise

1.000.000

TL’dir. Son aşamada, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar içinde

\%40

paya sahip olan Ticari Borçların mutlak tutarı

100.000

TL (

250.000 \times 0,40

) olarak hesaplanır. Ticari Borçların Aktif Toplamına oranı ise (

100.000 / 1.000.000

) sonucunda

\%10

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net İşletme Sermayesi verisinden yararlanarak Dönen Varlıklar toplamını bulunuz.

Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - KVYK

formülünden;

150.000 = Dönen Varlıklar - 250.000

ise

Dönen Varlıklar = 400.000

TL.

Dikey (yüzde) analizde kullanılacak Aktif Toplamına ulaşmak için önce varlık gruplarının değerlerini belirlemek gerekir.

2

Duran Varlıkların genel yüzdesini kullanarak Aktif Toplamını (Baza alınacak tutar) hesaplayınız.

Duran Varlıklar = \%60

ise

Dönen Varlıklar = \%40

(Toplam Aktif

=\%100

).

\%40

’ı

400.000

TL olan Aktif Toplamı

= 400.000 / 0,40 = 1.000.000

TL.

Genel yüzdeler hesaplanırken ilgili kalemin tutarı Aktif Toplamına bölünür; bu nedenle payda (baz) olarak kullanılacak toplam tutar bulunmalıdır.

3

Ticari Borçlar kaleminin mutlak (TL) tutarını hesaplayınız.

Ticari Borçlar = KVYK \times Grup İçi Yüzde = 250.000 \times 0,40 = 100.000

TL.

Genel yüzdeyi bulmak için pay kısmına yazılacak olan spesifik hesap kaleminin tutarı belirlenmelidir.

4

Ticari Borçların genel (toplam) yüzdesini hesaplayınız.

Genel Yüzde = (Ticari Borçlar / Aktif Toplamı) \times 100 = (100.000 / 1.000.000) \times 100 = \%10

.

Bilançoda genel yüzdeler, kalemlerin Aktif Toplamı içindeki nisbi ağırlığını gösterir.

Anahtar Kavram

Bilançoda Genel (Toplam) Yüzde Analizi

Daha Fazla Pratik

Bilançoda kaynak yapısının genel yüzdelerini hesaplarken özkaynak çarpanı ve finansal kaldıraç oranlarını da göz önünde bulundurarak pratik yapınız.

Alternatif Yöntem

Önce grubun (KVYK) genel yüzdesi hesaplanıp, sonra bu oran grup içi yüzde ile çarpılabilir. KVYK Genel Yüzdesi =

250.000 / 1.000.000 = \%25

. Ticari Borçlar Genel Yüzdesi =

\%25 (Grup Genel Yüzdesi) \times \%40 (Grup İçi Payı) = \%10

.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 13Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı hesap kalemleri ve tutarları aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Ticari Mallar	$180.000$
Dönen Varlıklar Toplamı	$450.000$
Aktif Toplamı	$600.000$

Buna göre, yüzde yöntemiyle analiz (dikey analiz) yapıldığında 'Ticari Mallar' kaleminin bilançodaki genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

15

25

30

40

75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30$

Cevap

Ticari Mallar kaleminin genel yüzdesi

\%30

olarak hesaplanır.

Genel yüzde hesaplamasında temel kural, bilançodaki her bir kalemin toplam aktif (veya toplam pasif) değerine oranlanmasıdır. Ticari Mallar tutarı olan

180.000

TL, Aktif Toplamı olan

600.000

TL'ye bölündüğünde

(\frac{180.000}{600.000}) = 0,30

sonucu elde edilir, bu da

\%30

oranına karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1

İlgili kalemin tutarını ve analizde baz alınacak toplam tutarı belirleyin.

Ticari Mallar =

180.000

TL; Aktif Toplamı =

600.000

TL.

Genel yüzde hesaplamasında baz alınan değer daima bilanço toplamıdır (Aktif veya Pasif toplamı).

2

Genel yüzde formülünü uygulayın:

(\text{Kalem Tutarı} / \text{Aktif Toplamı}) \times 100

.

(180.000 / 600.000) \times 100 = 30

.

Bir kalemin bilanço içindeki ağırlığını belirlemek için toplam varlıklar içindeki payı hesaplanmalıdır.

Anahtar Kavram

Bilançoda genel yüzde hesaplanırken, her bir kalem 'Aktif Toplamı' (veya Pasif Toplamı) 100 kabul edilerek bu toplama oranlanır.

İpuçları

1

Genel yüzde hesaplanırken payda her zaman bilanço toplamıdır.

2

Ticari Mallar tutarını Aktif Toplamına bölerek sonucu 100 ile çarpmayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Aynı verileri kullanarak Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların genel yüzdesini hesaplayacağınız bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 14Soru →

Bir işletmenin gelir tablosuna dikey (yüzde) analiz yöntemi uygulandığında elde edilen bazı veriler şu şekildedir:

Gelir Tablosu Kalemi	Dikey Yüzde (\%)
Net Satışlar	$100$
Dönem Net Kârı	$12$

Bu verilere dayanarak işletmenin kârlılığı ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

İşletmenin gerçekleştirdiği her

100

TL'lik net satışın

12

TL'si dönem net kârına dönüşmüştür.

İşletmenin brüt satışlarının

\%12

'si dönem net kârına eşittir.

İşletmenin sahip olduğu toplam varlıkların

\%12

'si kadar net kâr elde edilmiştir.

İşletmenin dönem net kârı bir önceki faaliyet dönemine göre

\%12

oranında artış göstermiştir.

İşletmenin dönem net kârı, faaliyet giderlerinin

\%12

'sine tekabül etmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin gerçekleştirdiği her $100$ TL'lik net satışın $12$ TL'si dönem net kârına dönüşmüştür.

Cevap

İşletmenin gerçekleştirdiği her 100 TL'lik net satışın 12 TL'si dönem net kârına dönüşmüştür.

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri Net Satışlar kalemine oranlanır. Dönem net kârının dikey yüzdesinin %12 olması, işletmenin elde ettiği net satış gelirinin %12'sinin tüm maliyet ve giderler çıktıktan sonra kâr olarak kaldığını ifade eder. Bu durum, her 100 TL'lik satışın 12 TL'sinin net kâr olması demektir.

Adım Adım Çözüm

1

Gelir tablosu dikey analizinde baz kalemi belirleme

Net Satışlar =

100

Yüzde yönteminde (dikey analiz) gelir tablosundaki tüm kalemler Net Satışlar'ın bir yüzdesi olarak ifade edilir.

2

Dönem net kârı yüzdesini yorumlama

Dönem Net Kârı / Net Satışlar =

\%12

Tablodaki %12 verisi, net satış tutarının %12'sinin net kâr olarak kaldığını gösterir.

3

Tutar bazında ifade etme

100

TL Net Satış

\rightarrow 12

TL Net Kâr

Yüzdelik oran, her 100 birimlik baz değer için ilgili kalemin kaç birim olduğunu temsil eder.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi ve Net Kâr Marjı Yorumu

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde hangi kalemin %100 kabul edildiğini hatırlayın.

2

Net Satışlar baz alındığında, diğer kalemlerin yüzdesi bize 'Net Satışların ne kadarı bu kaleme aittir?' sorusunun cevabını verir.

Daha Fazla Pratik

Satışların maliyeti dikey yüzdesi %70 ise brüt satış kâr marjının kaç olacağını hesaplayarak pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 15Soru →

Bir işletmenin dönem sonuna ait bazı hesap kalemleri ve finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / Finansal Veri	Tutar ( $TL$ )
Hazır Değerler	$90.000$
Ticari Alacaklar	$150.000$
Stoklar	$210.000$
Maddi Duran Varlıklar	$750.000$
Net Satışlar	$1.500.000$

Bu verilere göre, işletmenin bilançosunda yer alan Ticari Alacaklar hesabının genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

10,0

12,5

15,0

20,0

33,3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $12,5$

Cevap

Ticari Alacaklar hesabının genel (toplam) yüzdesi %12,5'tir.

Genel (toplam) yüzde hesaplanırken ilgili bilanço kaleminin tutarı, bilançonun o tarafındaki toplam değere (Aktif Toplamı veya Pasif Toplamı) bölünür. Bu soruda Aktif Toplamı

1.200.000

TL

olarak hesaplandığından, Ticari Alacaklar tutarı olan

150.000

TL

bu toplama bölünerek

\%12,5

sonucuna ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Toplamının Hesaplanması

90.000 + 150.000 + 210.000 + 750.000 = 1.200.000

TL

Dikey (yüzde) analizinde bilançonun genel yüzdeleri hesaplanırken baz alınacak tutar Aktif Toplamıdır. Bu tutar, dönen ve duran varlıkların toplamından oluşur.

2

Ticari Alacaklar Hesabının Genel Yüzdesinin Formüle Edilmesi

Genel Yüzde

= (\text{Hesap Tutarı} / \text{Aktif Toplamı}) \times 100

Genel yüzde, bir bilanço kaleminin toplam varlıklar (veya toplam kaynaklar) içerisindeki ağırlığını gösterir.

3

Hesaplamanın Tamamlanması

(150.000 / 1.200.000) \times 100 = 12,5

İlgili hesap tutarı toplam varlığa bölünerek oransal payı bulunur.

Anahtar Kavram

Bilanço dikey analizinde (yüzde yöntemi) her bir kalemin toplam varlıklar içindeki payına 'genel yüzde' denir.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda dikey analiz yaparken aktif kalemlerinin toplamı ile pasif kalemlerinin toplamının (Aktif = Pasif) aynı baz tutarı oluşturduğunu unutmayınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 16Soru →

Bir işletmenin gelir tablosunda yer alan kalemlerin dikey yüzdeler yöntemiyle analizi sonucunda "Satışların Maliyeti"nin dikey yüzdesi $\%70$ , "Faaliyet Giderleri"nin dikey yüzdesi ise $\%10$ olarak hesaplanmıştır. İşletmenin "Faaliyet Kârı" $150.000$ TL ve "Satış İndirimleri" $50.000$ TL olduğuna göre, bu işletmenin "Brüt Satışlar" tutarı kaç TL'dir?

700.000

750.000

800.000

1.000.000

1.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $800.000$

Cevap

İşletmenin brüt satışlar tutarı

800.000

TL'dir.

İşletmenin faaliyet kârı, net satışların

\%20

'sine denk gelmektedir (

\%100 - \%70 - \%10 = \%20

).

\%20

'si

150.000

TL olan bir tutarın tamamı (

750.000

TL) işletmenin net satışlarını verir. Net satışlara

50.000

TL tutarındaki satış indirimleri eklendiğinde ise

800.000

TL olan brüt satışlar tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışlar üzerinden dikey yüzdeleri belirle.

Net\ Satışlar = \%100

Gelir tablosu dikey analizinde baz kalem (yüzde yüz) her zaman Net Satışlar kalemidir.

2

Faaliyet kârının dikey yüzdesini hesapla.

\%100 (Net\ Satışlar) - \%70 (S.Maliyeti) = \%30 (Brüt\ Satış\ Kârı)

;

\%30 - \%10 (Faaliyet\ Giderleri) = \%20 (Faaliyet\ Kârı)

Gelir tablosu hiyerarşisine göre brüt kârdan faaliyet giderleri düşüldüğünde faaliyet kârına ulaşılır.

3

Net satışlar tutarını hesapla.

150.000 / 0,20 = 750.000

TL

Tutarın kendi dikey yüzdesine bölünmesi, baz kalem olan net satışların toplam tutarını verir.

4

Brüt satışlar tutarına ulaş.

750.000 (Net\ Satışlar) + 50.000 (Satış\ İndirimleri) = 800.000

TL

Net satışlar, brüt satışlardan indirimlerin düşülmesiyle bulunduğu için; tersten giderek brüt satışlara ulaşmak için indirimler eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar kaleminin

\%100

kabul edilmesi ve bu baz üzerinden diğer kalemlerin mutlak tutarlarına ulaşılması.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde hangi kalemin

\%100

kabul edildiğini hatırlayın.

2

Net Satışlar

(\%100) - Satışların\ Maliyeti - Faaliyet\ Giderleri = Faaliyet\ Kârı

denklemini kullanarak faaliyet kârının yüzdesini bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, net kâr üzerinden vergi öncesi kâr dikey yüzdesini hesaplamayı deneyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 17Soru →

İşletmenin finansal tablolarının analizinde kullanılan dikey analiz yöntemi sonuçlarına göre bilançoda yer alan bazı veriler şu şekildedir:

Veri Kalemi	Değer / Oran
Aktif Toplamı	$1.200.000$ TL
Ticari Alacaklar Hesabı Genel (Toplam) Yüzdesi	$\%10$
Ticari Alacaklar Hesabı Dönen Varlıklar Grup İçi Yüzdesi	$\%25$
Kasa Hesabı Tutarı	$72.000$ TL

Bu verilere göre, Kasa hesabının "Dönen Varlıklar" grubu içerisindeki grup içi yüzdesi kaçtır?

6

10

15

20

25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15$

Cevap

Kasa hesabının Dönen Varlıklar grubu içerisindeki grup içi yüzdesi %15'tir.

Doğru seçenek olan yüzde 15 değeri, öncelikle Ticari Alacaklar'ın genel yüzdesi üzerinden işletmenin toplam Aktif tutarı ile ilişkilendirilip Ticari Alacaklar tutarının 120.000 TL olarak bulunması, ardından bu tutarın grup içi yüzdesi olan yüzde 25'e bölünerek Dönen Varlıklar toplamının 480.000 TL olarak hesaplanması ve son aşamada 72.000 TL olan Kasa tutarının bu grup toplamına oranlanmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Ticari Alacaklar hesabının mutlak tutarını hesaplayınız.

1.200.000 \times 0,10 = 120.000

TL

Grup toplamına ulaşabilmek için dikey (genel) yüzdesi verilen bir kalemin tutarının bilinmesi gerekir.

2

Ticari Alacaklar'ın grup içi yüzdesini kullanarak Dönen Varlıklar grubunun toplam tutarını bulunuz.

120.000 / 0,25 = 480.000

TL

Bir hesabın tutarı grup içi yüzdesine bölündüğünde, o hesabın ait olduğu grubun toplam tutarı elde edilir.

3

Kasa hesabının tutarını, bulduğunuz Dönen Varlıklar toplamına oranlayınız.

(72.000 / 480.000) \times 100 = 15

Grup içi yüzde, ilgili hesap tutarının bağlı olduğu grup toplamına bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Bilançoda grup içi yüzdelerin hesaplanması, bir kalem tutarının o kalemin içinde bulunduğu ana grup toplamına (Dönen Varlıklar, Duran Varlıklar, vb.) oranlanmasıdır.

İpuçları

1

Grup içi yüzdeyi bulmak için önce Dönen Varlıklar toplam tutarına ulaşmalısınız.

2

Ticari Alacaklar'ın hem genel yüzdesini hem de grup içi yüzdesini kullanarak Dönen Varlıklar toplamını hesaplayabilirsiniz.

3

Ticari Alacaklar tutarı

120.000

TL'dir. Bu tutar Dönen Varlıklar'ın

\%25

'ine karşılık geliyorsa, Dönen Varlıklar toplamı

480.000

TL olur.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar üzerinden pasif grubu için de grup içi yüzde hesaplamaları yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 18Soru →

Bir işletmenin gelir tablosuna dikey yüzde analizi uygulanmış ve net satışlara oranla bazı kalemlerin dikey yüzdeleri şu şekilde tespit edilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	Dikey Yüzde (\%)
Net Satışlar	$100$
Satışların Maliyeti	$70$
Faaliyet Giderleri	$8$
Finansman Giderleri	$15$
Dönem Net Kârı	$2$

Bu verilere dayanarak işletmenin kârlılık yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin satış maliyetleri dikey yüzdesi (

\%70

), brüt satış kârının net satışların

\%70

'i kadar yüksek bir seviyede gerçekleştiğini göstermektedir.

Finansman giderlerinin net satışlar içindeki payının (

\%15

) yüksek olması, işletmenin dış kaynak (borç) yerine ağırlıklı olarak özkaynak kullanımıyla finanse edildiğini kanıtlamaktadır.

Faaliyet giderlerinin dikey yüzdesinin (

\%8

) düşük kalması, işletmenin pazarlama ve yönetim süreçlerinde kapasite kullanımının verimsiz olduğunu ortaya koymaktadır.

İşletmenin operasyonel kârlılığı (faaliyet kârı) güçlü bir seviyede olmasına rağmen, finansal yükümlülüklerin ağırlığı net kârlılığın dip seviyelere gerilemesine neden olmuştur.

Gelir tablosundaki bu dikey yüzdeler, işletmenin toplam net satış hacminin bir önceki hesap dönemine göre reel olarak

\%100

artış gösterdiğini ifade etmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin operasyonel kârlılığı (faaliyet kârı) güçlü bir seviyede olmasına rağmen, finansal yükümlülüklerin ağırlığı net kârlılığın dip seviyelere gerilemesine neden olmuştur.

Cevap

İşletmenin operasyonel kârlılığı güçlü olsa da yüksek finansman yükü net kârı baskılamıştır.

İşletmenin dikey yüzdeleri analiz edildiğinde, net satışların

\%70

'i maliyet,

\%8

'i faaliyet gideri olduğu için faaliyet kâr marjı

\%22

(

100 - 70 - 8

) gibi başarılı bir seviyededir. Ancak

\%15

düzeyindeki yüksek finansman gideri, bu kârın büyük bir kısmını eriterek dönem net kârını

\%2

'ye kadar düşürmüştür. Bu durum operasyonel başarının finansal yapı (borç yükü) nedeniyle net kâra dönüşemediğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt satış kâr marjını hesapla

100 - 70 = \%30

Net satışlardan satışların maliyeti çıkarılarak brüt kârlılık düzeyi belirlenir.

2

Faaliyet kâr marjını (operasyonel kârlılık) hesapla

30 - 8 = \%22

Brüt kârdan faaliyet giderleri düşülerek işletmenin ana faaliyetlerinden elde ettiği kârlılık bulunur.

3

Faaliyet kârı ile dönem net kârı arasındaki farkı analiz et

22 - 2 = \%20

erime

Kârın faaliyet aşamasından net sonuç aşamasına kadar ne ölçüde azaldığı tespit edilir.

4

Erimenin kaynağını belirle

Finansman Giderleri (

\%15

)

Aradaki büyük farkın en önemli sebebinin yüksek finansman giderleri olduğu dikey yüzdelerden görülmektedir.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Kâr Kademelerinin Yorumlanması

İpuçları

1

Gelir tablosunda dikey analiz yaparken 'Net Satışlar' her zaman

\%100

kabul edilir.

2

Sırasıyla Brüt Satış Kârı ve Faaliyet Kârı marjlarını hesaplayarak, kârın en çok hangi aşamada azaldığına odaklanın.

3

İşletmenin Faaliyet Kâr Marjı %22 iken Net Kâr Marjının %2 olması, aradaki %20'lik farkın büyük kısmının finansman giderinden kaynaklandığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin bu denli yüksek olmasının aktif devir hızı ve özkaynak kârlılığı üzerindeki etkilerini tartışan bir vaka çalışması inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 19Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı varlık kalemlerine ait tutarlar aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$200.000$
Duran Varlıklar	$300.000$
Ticari Mallar	$60.000$

Bu bilgilere göre, dikey analiz (yüzde yöntemiyle analiz) kapsamında "Ticari Mallar" kaleminin genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

\%20

\%30

\%40

\%60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%12$

Cevap

Ticari Mallar kaleminin genel yüzdesi

\%12

olarak hesaplanır.

Genel yüzde hesaplamasında ilgili kalem tutarı (

60.000

TL), aktif toplamına (

500.000

TL) bölünür. Yapılan işlem sonucunda ulaşılan

\%12

değeri, Ticari Malların tüm varlık yapısı içindeki ağırlığını doğru bir şekilde yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif toplamını hesapla.

200.000 + 300.000 = 500.000

TL

Genel yüzdeler hesaplanırken payda olarak bilanço (aktif veya pasif) toplamı kullanılır.

2

Ticari Mallar tutarını aktif toplamına böl.

60.000 / 500.000 = 0,12

Genel yüzde formülü: (Kalem Tutarı / Aktif Toplamı) şeklindedir.

3

Sonucu yüzde cinsinden ifade et.

0,12 \times 100 = \%12

Analiz sonuçlarının standart gösterimi yüzde değerleriyledir.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz yapılırken her bir kalemin tutarı, içinde bulunduğu grubun toplamına değil, bilanço genel toplamına bölünerek genel yüzde hesaplanır.

İpuçları

1

Genel yüzdeyi bulmak için önce tüm varlıkların toplamını (aktif toplamı) bulmalısınız.

2

Aktif toplamı, dönen ve duran varlıkların toplamı olan

500.000

TL'dir. Şimdi Ticari Mallar tutarını bu sayıya bölün.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hesaplamayı 'Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar' grubundaki bir hesap için pasif toplamını kullanarak yapmayı deneyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 20Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait özet gelir tablosu verilerinin dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Gelir Tablosu Kalemi	1. Yıl (%)	2. Yıl (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$65$	$65$
Faaliyet Giderleri	?	?
Esas Faaliyet Kârı	$15$	$8$

İlgili dönemde işletmenin nominal Net Satış tutarının $\%40$ oranında arttığı bilinmektedir. Buna göre, işletmenin kârlılık yapısı ve faaliyet sonuçları hakkında yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Brüt kâr marjı sabit kalmasına rağmen, faaliyet giderlerinin net satışlar içindeki payının artması işletmenin operasyonel verimliliğinin düştüğünü göstermektedir.

Satışların maliyeti dikey yüzdesinin yüksek olması, işletmenin brüt satış kârının bir önceki yıla göre tutar olarak azaldığının kesin kanıtıdır.

Net satışlardaki

\%40

'lık artış, kâr marjındaki düşüşü telafi ettiği için işletmenin esas faaliyet kâr tutarı ikinci yılda yükselmiştir.

İşletmenin kârlılığındaki temel gerileme, üretim safhasındaki maliyet kontrolünün kaybedilmesinden ve brüt kâr marjının daralmasından kaynaklanmaktadır.

Esas faaliyet kârındaki düşüş, işletmenin finansman giderlerinin ve olağan dışı giderlerinin net satışlar içindeki payının artmasından kaynaklanmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Brüt kâr marjı sabit kalmasına rağmen, faaliyet giderlerinin net satışlar içindeki payının artması işletmenin operasyonel verimliliğinin düştüğünü göstermektedir.

Cevap

Brüt kâr marjı sabit kalmasına rağmen, faaliyet giderlerinin net satışlar içindeki payının artması işletmenin operasyonel verimliliğinin düştüğünü gösteren ifade doğrudur.

Doğru seçenek olan yorumun temel dayanağı, dikey yüzdeler arasındaki matematiksel ilişkidir. Net satışlar %100 kabul edildiğinde, brüt kâr %35 (

100-65

) düzeyinde sabit kalırken; esas faaliyet kârının %15'ten %8'e gerilemesi, aradaki fark olan faaliyet giderlerinin payının %20'den %27'ye yükseldiğini gösterir. Bu durum, işletmenin operasyonel maliyetlerini (genel yönetim, pazarlama vb.) satış artışıyla orantılı yönetemediğini ve verimliliğinin azaldığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Kâr Marjını hesapla.

1. Yıl:

100 - 65 = 35

; 2. Yıl:

100 - 65 = 35

.

Brüt kârın satışlara oranını belirleyerek üretim verimliliğini görmek için.

2

Faaliyet Giderleri dikey yüzdelerini (payını) hesapla.

1. Yıl:

35 - 15 = 20

; 2. Yıl:

35 - 8 = 27

.

Brüt kâr ile esas faaliyet kârı arasındaki fark faaliyet giderlerini temsil eder.

3

Gider yapısındaki değişimi yorumla.

Faaliyet giderlerinin payı

\%7

artmıştır (

20

'den

27

'ye).

Kârlılıktaki düşüşün operasyonel giderlerden (pazarlama, yönetim vb.) kaynaklandığını anlamak için.

4

Tutar (nominal) kontrolü yap.

1. Yıl Kâr:

15

birim; 2. Yıl Kâr:

1,40 \times 8 = 11,2

birim. Düşüş:

3,8

birim.

Satış hacmindeki artışın marj kaybını karşılayıp karşılamadığını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosunda Dikey Analiz ve Kârlılık İlişkisi

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde Brüt Kâr Marjı = Net Satışlar (%) - Satışların Maliyeti (%) formülüyle bulunur.

2

Esas Faaliyet Kârı'na ulaşmak için Brüt Kâr'dan Faaliyet Giderleri çıkarılır. Eğer kâr marjı düştüyse ama maliyet marjı sabitse, gider marjı artmış olmalıdır.

3

Tutar analizi yaparken 1. yıl kârını 15 birim, 2. yıl kârını ise 140'ın %8'i (11,2 birim) olarak hesaplayarak karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Faaliyet giderlerindeki bu artışın nedenlerini araştırmak için 'Faaliyet Giderleri Grup İçi Yüzdeleri'ni inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Yüzde Yöntemiyle Analiz

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik