Yüzde Yöntemiyle Analiz Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 2

Bir işletmenin bilanço verilerine ilişkin bazı bilgiler şu şekildedir:

Hesap Kalemi / Grup	Tutar (TL)
Kasa	$60.000$
Bankalar	$140.000$
Stoklar	$200.000$
Dönen Varlıklar Toplamı	$400.000$
Duran Varlıklar Toplamı	$600.000$
Aktif Toplamı	$1.000.000$

Bu verilere göre, dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre Kasa hesabının grup içi yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

15

6

10

20

25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15$

Cevap

Kasa hesabının grup içi yüzdesi %15'tir.

Kasa hesabının grup içi yüzdesi hesaplanırken, kasa tutarı (

60.000

TL), doğrudan bağlı olduğu Dönen Varlıklar grubu toplamına (

400.000

TL) bölünür. Yapılan işlem sonucunda (60.000 / 400.000) 15 değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Grup içi yüzde formülünü belirle.

\text{Grup İçi Yüzde} = \frac{\text{Hesap Kalemi Tutarı}}{\text{İlgili Grup Toplamı}} \times 100

Dikey analizde grup içi yüzdeler hesaplanırken kalem, aktif toplamı yerine kendi grup toplamına bölünür.

2

Verilen değerleri formüle yerleştir.

\frac{60.000}{400.000} \times 100

Kasa hesabı dönen varlıklar grubunda yer aldığı için dönen varlıklar toplamı baz alınır.

3

Matematiksel işlemi tamamla.

0,15 \times 100 = 15

Grup içi yüzde değeri hesaplanmış olur.

Anahtar Kavram

Bilançoda Grup İçi Yüzdelerin Hesaplanması

Tahmini Süre:45s

Soru 22Soru →

İşletmenin finansal tablolarında yer alan kalemlerin, aynı tablodaki belirli bir toplama (baz tutara) oranlanması yoluyla bu kalemlerin yapısal dağılımını ve önem düzeyini inceleyen dikey analiz (yüzde yöntemi) hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kalemlerin genel veya grup toplamı içindeki ağırlığını gösteren statik bir analiz yöntemidir.

İşletmenin birbirini izleyen dönemlerine ait kalemlerin zaman içindeki değişimini inceleyen dinamik bir yöntemdir.

Gelir tablosundaki kalemlerin dikey yüzdeleri hesaplanırken baz alınan ana tutar her zaman Brüt Satışlar kalemidir.

Bilançoda her bir kalemin genel yüzdesi hesaplanırken, kalem tutarı ilgili olduğu varlık veya kaynak grubu toplamına bölünür.

Sadece işletme verilerine dışarıdan erişebilen kredi kuruluşları ve yatırımcılar tarafından kullanılan bir analiz türüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalemlerin genel veya grup toplamı içindeki ağırlığını gösteren statik bir analiz yöntemidir.

Cevap

Dikey analiz, kalemlerin genel veya grup toplamı içindeki payını gösteren statik bir analiz yöntemidir.

Dikey analiz, bir finansal tabloda yer alan kalemlerin o tablodaki toplam tutar içindeki ağırlığını yüzde olarak ifade eder. Tek bir dönemin verilerine odaklandığı için statik bir yöntemdir. Bu sayede işletmenin varlık ve kaynak yapısındaki dengeler ile kârlılık bileşenleri analiz edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analizin tanımı ve temel mantığı hatırlanmalıdır.

Dikey analiz, bir finansal tabloda yer alan her bir kalemin, o tablodaki belirli bir baz tutara bölünerek

\%100

üzerinden payının hesaplanmasıdır.

Analizin kapsamını ve statik/dinamik ayrımını belirlemek için gereklidir.

2

Analizin zaman boyutunu (statik/dinamik) değerlendiriniz.

Analiz tek bir döneme ait veriler üzerinden yapıldığı için 'statik' bir analiz türüdür.

Zaman içindeki değişimi değil, mevcut yapıyı (fotoğrafı) inceler.

3

Hesaplama parametrelerini (baz tutarları) kontrol ediniz.

Bilançoda aktif toplamı veya pasif toplamı; gelir tablosunda ise net satışlar baz tutar olarak kullanılır.

Hatalı baz seçimi analiz sonuçlarını saptırır.

Anahtar Kavram

Dikey analiz (yüzde yöntemi), finansal tablo kalemlerinin yapısal dağılımını ölçen statik bir analizdir.

İpuçları

1

Yüzde yönteminin bir diğer adı dikey analizdir.

2

Analizin tek bir dönem için mi yoksa birden fazla dönemin değişimi için mi yapıldığını düşünün.

3

Gelir tablosunda dikey analizin başlangıç noktasının (baz tutarın) net satışlar olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda grup içi yüzdelerin hesaplanması ile genel yüzdelerin hesaplanması arasındaki farkı örnek bir tablo üzerinde çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 23Soru →

Bir işletmenin 2025 yılına ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$650.000$
Faaliyet Giderleri	$150.000$
Aktif Toplamı	$2.000.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edildiğinde "Faaliyet Kârı" kalemi için hesaplanacak dikey yüzde değeri aşağıdakilerden hangisidir?

10

15

16,67

20

35

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$

Cevap

İşletmenin gelir tablosu dikey analizinde faaliyet kârı yüzdesi yüzde 20 olarak hesaplanır.

Gelir tablosu dikey analizinde baz alınması gereken tutar Net Satışlardır. Verilenlere göre Net Satışlar

1.000.000

TL (

1.200.000 - 200.000

) ve Faaliyet Kârı

200.000

TL (

1.000.000 - 650.000 - 150.000

) olarak hesaplanır. Faaliyet kârının net satışlara oranı (

200.000 / 1.000.000

) yüzde 20 sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesapla

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler 'Net Satışlar' baz alınarak hesaplanır; bu nedenle öncelikle baz değer bulunmalıdır.

2

Brüt Satış Kârı tutarını hesapla

1.000.000 - 650.000 = 350.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için öncelikle satışların maliyeti net satışlardan düşülerek brüt kâr bulunmalıdır.

3

Faaliyet Kârı tutarını hesapla

350.000 - 150.000 = 200.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri çıkarılarak işletmenin esas faaliyetlerinden elde ettiği kâra ulaşılır.

4

Dikey yüzde formülünü uygula

(\frac{200.000}{1.000.000}) \times 100 = \%20

İlgili kalemin tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek dikey yüzde değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde (yüzde yöntemiyle analiz) temel baz kalem 'Net Satışlar'dır ve bu kalem \%100 kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin 'Satışların Maliyeti' dikey yüzdesi ile 'Brüt Satış Kârı' dikey yüzdesinin toplamının her zaman \%100 (Net Satışlar) ettiğini kontrol ederek sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 24Soru →

Bir işletmenin bilançosuna uygulanan dikey (yüzde) analiz sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: $\%55$
- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar: $\%15$
- Özkaynaklar: $\%30$

Buna göre, bu işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin finansmanında ağırlıklı olarak kısa vadeli dış kaynaklar kullanılmaktadır.

İşletmenin toplam yabancı kaynak oranı özkaynak oranından daha küçüktür.

İşletme, varlıklarının

\%70

'ini kendi kaynaklarıyla (özkaynak) finanse etmektedir.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%30

olarak hesaplanmaktadır.

İşletmede uzun vadeli yabancı kaynak kullanımı özkaynak kullanımından daha fazladır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin finansmanında ağırlıklı olarak kısa vadeli dış kaynaklar kullanılmaktadır.

Cevap

İşletmenin finansmanında ağırlıklı olarak kısa vadeli dış kaynaklar kullanıldığına dair yorum en doğrudur.

İşletmenin finansman yapısında Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

\%55

paya sahip olduğu için, işletmenin varlıklarını finanse ederken en çok kısa vadeli borçlara başvurduğu söylenebilir. Bu durum, pasif toplamının yarısından fazlasının kısa vadeli borçlardan oluştuğunu ve finansmanda ağırlığın bu grupta olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Pasif toplamını ve kaynak dağılımını analiz edin.

Pasif toplamı dikey analizde

\%100

kabul edilir. Dağılım: KVYK

\%55

, UVYK

\%15

, Özkaynak

\%30

şeklindedir.

Dikey analizde her bir grubun toplam içindeki ağırlığını belirlemek için.

2

Yabancı kaynak ve özkaynak dengesini karşılaştırın.

Toplam Yabancı Kaynak

= \%55 + \%15 = \%70

. Özkaynak

= \%30

.

İşletmenin borçlanma ağırlığını özkaynakla kıyaslayarak finansal yapıyı anlamak için.

3

En yüksek paya sahip kaynağı belirleyin.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

\%55

ile en yüksek paya sahiptir.

İşletmenin ana finansman kaynağını ve vade yapısını yorumlamak için.

Anahtar Kavram

Bilanço dikey analizinde pasif kalemleri 'Pasif Toplamı' (veya Toplam Kaynaklar) baz alınarak

\%

100$ üzerinden değerlendirilir.

İpuçları

1

Pasif tarafındaki her bir grubun yüzdesini birbiriyle karşılaştırın. Hangi grup en yüksek paya sahip?

2

Toplam yabancı kaynakları (borçları) bulmak için kısa ve uzun vadeli kaynak yüzdelerini toplayın.

Daha Fazla Pratik

Finansal kaldıraç oranı ile özkaynak oranının toplamının her zaman

\%100

etmesi gerektiğini unutmayın.

Tahmini Süre:45s

Soru 25Soru →

Bir işletmenin bilançosuna uygulanan dikey (yüzde) analiz sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin elde edilen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Pasif (Kaynak) Grupları	Dikey Yüzde (\%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$45$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$15$
Özkaynaklar	$40$
Pasif Toplamı	$100$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı ve finansman stratejisi ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin toplam varlıklarının

\%60

’ı yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir; bu durum işletmenin finansal riskinin özkaynak finansmanına göre daha yüksek olduğunu gösterir.

Özkaynakların toplam kaynaklar içindeki payı, toplam yabancı kaynaklardan daha fazla olduğu için işletmenin mali bağımsızlık katsayısı oldukça yüksektir.

İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının toplam yabancı kaynaklar içindeki payı

\%45

düzeyindedir ve bu durum likidite riskini minimize eder.

Finansman yapısında uzun vadeli yabancı kaynaklar en ağırlıklı kalemdir ve bu durum işletmenin borçlarını uzun vadeye yaydığını gösterir.

İşletme, duran varlıklarının tamamını özkaynakları ile finanse etmiştir; bu durum dikey yüzdelerden kesin olarak anlaşılmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam varlıklarının $\%60$ ’ı yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir; bu durum işletmenin finansal riskinin özkaynak finansmanına göre daha yüksek olduğunu gösterir.

Cevap

İşletmenin varlıklarının

\%60

’ı borçlarla finanse edilmektedir ve bu durum finansal riskin özkaynak ağırlığına göre daha yüksek olduğunu gösterir.

Dikey yüzde analizinde pasif toplamı

100

kabul edilir. İşletmenin kısa vadeli (

\%45

) ve uzun vadeli (

\%15

) yabancı kaynaklarının toplamı olan

\%60

, işletmenin toplam varlıklarının yüzde kaçının borçla finanse edildiğini (finansal kaldıraç) gösterir. Borç oranının (

\%60

) özkaynak oranından (

\%40

) fazla olması, finansal riskin arttığını ve işletmenin yabancı kaynaklara bağımlı olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesaplayın.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (

\%45

) + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (

\%15

) = Toplam Yabancı Kaynaklar (

\%60

).

İşletmenin toplam borç yükünü ve finansal kaldıracını belirlemek için tüm borç kalemleri toplanır.

2

Yabancı kaynaklar ile özkaynakları karşılaştırın.

Yabancı Kaynaklar (

\%60

) > Özkaynaklar (

\%40

).

Finansman yapısında hangi kaynağın baskın olduğunu belirlemek, finansal risk ve mali bağımsızlık yorumu için gereklidir.

3

Sonucu dikey analiz mantığına göre yorumlayın.

Varlıkların

\%60

'ı dış kaynak,

\%40

'ı iç kaynakla karşılanmaktadır.

Dikey yüzde analizinde Pasif Toplamı (

100

) baz alınır ve her grup bu toplama oranlanır.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey (Yüzde) Analizi: Kaynak Yapısı ve Finansal Risk

İpuçları

1

Toplam Yabancı Kaynaklar, Kısa Vadeli ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların toplamına eşittir.

2

Bir işletmede Özkaynaklar, Yabancı Kaynaklardan az ise finansal risk orta-yüksek seviye olarak kabul edilir.

3

Pasif toplamı

100

olduğu için, her kalemin dikey yüzdesi doğrudan o kalemin toplam varlıklar içindeki payını gösterir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin aktif dikey yüzdelerini de ekleyerek 'Net İşletme Sermayesi' ve 'Vade Uyumu' analizleri yapmayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Finansal kaldıraç oranını (

Toplam Borç / Toplam Varlık

) kullanarak

\%60

sonucuna ulaşabilir ve bu oranı özkaynak oranı olan

\%40

ile kıyaslayarak yorum yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 26Soru →

Bir ticari işletmenin bilançosu dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edilmiş ve aktif (varlık) yapısına ilişkin aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

Aktif Kalem Grubu	Dikey Yüzde (\%)
Dönen Varlıklar	$70$
Duran Varlıklar	$30$
Aktif Toplamı	$100$

Bu verilere göre, söz konusu işletmenin varlık yapısı hakkında yapılabilecek en temel yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin likidite yeteneğinin ve net çalışma sermayesinin yüksek olduğu söylenebilir.

İşletmenin duran varlık yatırımlarının dönen varlıklara göre daha öncelikli olduğu görülmektedir.

İşletmenin özkaynaklarının aktif toplamının

\%70

'ini oluşturduğu anlaşılmaktadır.

İşletmenin stoklarının dönen varlıklar içindeki payının

\%70

olduğu sonucuna varılır.

İşletmenin dönem içindeki net satışlarının toplam varlıklarından daha düşük olduğu kesin olarak söylenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin likidite yeteneğinin ve net çalışma sermayesinin yüksek olduğu söylenebilir.

Cevap

İşletmenin dönen varlık payının yüksek olması nedeniyle likidite yeteneğinin ve net çalışma sermayesinin yüksek olduğu söylenebilir.

Ticari işletmelerde varlık yapısının büyük kısmının dönen varlıklardan oluşması (

%70

), işletmenin vadesi bir yılın altında olan varlıklarının toplam varlıklar içindeki ağırlığını gösterir. Bu durum, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünün (likiditesinin) yüksek olduğuna ve net çalışma sermayesinin yeterli olduğuna dair en temel ve olumlu işarettir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif yapısındaki dikey yüzdeleri karşılaştırın.

Dönen Varlıklar:

%70

, Duran Varlıklar:

%30

.

İşletmenin varlıklarının ne kadarının kısa vadeli (dönen), ne kadarının uzun vadeli (duran) olduğunu belirlemek için.

2

Dönen varlık payının yüksekliğini ticari işletme bağlamında yorumlayın.

Yüksek dönen varlık oranı, yüksek likidite ve esneklik anlamına gelir.

Ticari işletmelerde faaliyet döngüsü stok ve alacak devrine dayandığı için dönen varlık payının yüksek olması beklenen ve likiditeyi destekleyen bir durumdur.

Anahtar Kavram

Bilanço Aktif Yapısında Dikey Yüzdeler (Likidite Analizi)

İpuçları

1

Dikey yüzde analizinde 'Toplam Aktif' her zaman

%100

kabul edilir.

2

Dönen varlıkların payının yüksek olması, işletmenin kısa vadeli nakit yaratma kapasitesiyle ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Aynı işletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının dikey yüzdesi verilseydi, net çalışma sermayesini nasıl hesaplardınız?

Tahmini Süre:45s

Soru 27Soru →

Finansal tablolar analizi teknikleri, kapsadıkları zaman dilimi ve analiz yöntemine göre statik veya dinamik olarak sınıflandırılmaktadır. Buna göre, finansal tablo kalemlerinin aynı tabloda yer alan bir toplama oranlanmasıyla gerçekleştirilen dikey (yüzde) analiz yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletmenin tek bir dönemine ait veriler üzerinden yapıldığı için statik bir analiz türüdür.

Birbirini izleyen dönemler arasındaki değişimleri yüzde olarak ifade ettiği için dinamik bir analizdir.

Gelir tablosu kalemlerinin dikey yüzdeleri hesaplanırken baz tutar olarak her zaman Brüt Satışlar kalemi kullanılır.

Temel amacı, işletmenin geçmiş dönemlerine kıyasla gelişim trendini ve eğilimlerini ortaya koymaktır.

Sadece bilançoda yer alan varlık ve kaynak yapısını ölçmek amacıyla uygulanabilen bir yöntemdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin tek bir dönemine ait veriler üzerinden yapıldığı için statik bir analiz türüdür.

Cevap

Dikey (yüzde) analiz yöntemi, işletmenin tek bir dönemine ait verileri incelediği için statik bir analiz türüdür.

Dikey (yüzde) analiz, işletmenin tek bir finansal tablosundaki kalemlerin o tablodaki bir toplama (örneğin Aktif Toplamı veya Net Satışlar) oranlanmasıdır. Analiz süreci tek bir dönemi kapsadığı ve zaman içindeki değişimi içermediği için bu yöntem statik analiz olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1

Analiz yönteminin zaman kapsamını değerlendir

Dikey analiz, finansal tablodaki kalemlerin tek bir tarih veya döneme ait toplam içindeki payını gösterir.

Zaman içindeki değişimi değil, belirli bir andaki veya dönemdeki yapıyı ölçmesi onu statik kılar.

2

Kavramsal tanım ile eşleştir

Tek döneme ait verilerle yapılan analizler 'statik', birden fazla dönem arasındaki değişimi inceleyenler 'dinamik' analizdir.

Dikey analiz yöntemi tanım gereği statik analiz kategorisinde yer alır.

Anahtar Kavram

Dikey Analizin Statik Niteliği

Soru 28Soru →

Bir işletmenin dönem sonu gelir tablosuna ait bazı veriler ve bilanço büyüklüğü aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$800.000$
Satış İndirimleri	$50.000$
Satışların Maliyeti	$450.000$
Faaliyet Giderleri	$120.000$
Toplam Varlıklar	$1.500.000$

Bu verilere göre, gelir tablosunun dikey yüzdeler yöntemiyle analizinde "Faaliyet Kârı" dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

24

22,5

12

40

16

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24

Cevap

İşletmenin faaliyet kârı dikey yüzdesi %24'tür.

Gelir tablosu dikey yüzdeler analizinde temel kural, 'Net Satışlar' kaleminin

100

kabul edilmesidir. İşletmenin net satışları

750.000

TL (

800.000 - 50.000

), faaliyet kârı ise

180.000

TL'dir (

750.000 - 450.000 - 120.000

). Bu durumda faaliyet kârının net satışlara oranı

\frac{180.000}{750.000} = \%24

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesaplayın.

800.000 - 50.000 = 750.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler için baz (100) kabul edilen değer Net Satışlar'dır.

2

Faaliyet Kârı tutarını hesaplayın.

Brüt Satış Kârı = 750.000 - 450.000 = 300.000

TL;

Faaliyet Kârı = 300.000 - 120.000 = 180.000

TL

Yüzdesi hesaplanacak olan ilgili kâr kaleminin tutarının belirlenmesi gerekir.

3

Dikey yüzde formülünü uygulayın.

(180.000 / 750.000) \times 100 = 24

İlgili kalemin tutarı baz alınan net satışlar tutarına bölünerek yüzde payı bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde baz olarak 'Net Satışlar' (

100

) kalemi kullanılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 29Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan dönen varlıklar grubuna ait hesap kalanları şu şekildedir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Kasa	$45.000$
Bankalar	$75.000$
Alıcılar	$120.000$
Stoklar	$160.000$

İşletmenin aktif toplamı $1.000.000$ TL olduğuna göre, dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre "Bankalar" hesabının grup içi yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

7,5

15,0

18,75

25,0

30,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18,75$

Cevap

Bankalar hesabının grup içi yüzdesi

18,75

olarak hesaplanır.

Grup içi yüzde hesaplamasında ilgili hesap kaleminin tutarı, içinde yer aldığı ana grubun (bu soruda Dönen Varlıklar) toplam tutarına bölünür. Dönen varlıklar toplamı

400.000

TL (

45.000 + 75.000 + 120.000 + 160.000

) olup, Bankalar hesabının bu gruptaki payı

\frac{75.000}{400.000} = \%18,75

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıklar grup toplamını hesaplayınız.

45.000 + 75.000 + 120.000 + 160.000 = 400.000

TL

Grup içi yüzde hesaplanırken ilgili kalemin tutarı, içinde bulunduğu grup toplamına bölünmelidir.

2

Bankalar hesabının tutarını grup toplamına oranlayınız.

\frac{75.000}{400.000} = 0,1875

İlgili kalemin grup içerisindeki ağırlığını bulmak için payda olarak grup toplamı kullanılır.

3

Bulunan oranı yüzde cinsinden ifade ediniz.

0,1875 \times 100 = 18,75

Dikey analiz sonuçları genellikle yüzde (

%

) birimiyle raporlanır.

Anahtar Kavram

Dikey analizde grup içi yüzdeler, bir kalemin bağlı olduğu grup toplamına oranlanmasıyla bulunur.

İpuçları

1

Grup içi yüzde hesaplarken paydaya aktif toplamını değil, sadece ilgili varlık grubunun toplamını yazmalısınız.

2

Önce Dönen Varlıklar grubundaki tüm kalemleri toplayarak grup toplamını bulun, ardından Bankalar tutarını bu toplama bölün.

Daha Fazla Pratik

Aynı verileri kullanarak 'Alıcılar' hesabının genel yüzdesini hesaplayarak farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 30Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan Özkaynaklar grubuna dair bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$600.000$
Yasal Yedekler	$?$
Olağanüstü Yedekler	$150.000$
Dönem Net Kârı	$90.000$

İşletmenin Pasif toplamı $3.000.000$ TL olup, Özkaynaklar toplamının Pasif toplamı içindeki payı $\%40$ olarak hesaplanmıştır.

Bu verilere göre, Yasal Yedekler kaleminin Özkaynaklar grubu içindeki yüzde payı (grup içi yüzde) aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

\%25

\%30

\%40

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%30$

Cevap

Yasal Yedekler kaleminin grup içi yüzde payı

\%30

olarak hesaplanır.

Doğru cevap olan

\%30

oranı, Yasal Yedekler tutarının (

360.000

TL) bağlı olduğu Özkaynaklar grubu toplamına (

1.200.000

TL) bölünmesiyle elde edilir. Bu analiz yöntemi, her bir kalemin kendi grubu içindeki ağırlığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynaklar grubu toplam tutarının hesaplanması

3.000.000 \times 0,40 = 1.200.000

TL

Grup içi yüzdeleri hesaplayabilmek için öncelikle ilgili grubun toplam tutarına ulaşılması gerekir.

2

Yasal Yedekler kaleminin tutarının bulunması

1.200.000 - (600.000 + 150.000 + 90.000) = 360.000

TL

Grup toplamından bilinen diğer kalemler çıkarılarak bilinmeyen kalem tutarı tespit edilir.

3

Grup içi yüzdenin hesaplanması

(360.000 / 1.200.000) \times 100 = \%30

İlgili kalemin tutarı, bağlı olduğu grup toplamına bölünerek dikey analiz (grup içi) sonucu elde edilir.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey Analizinde Grup İçi Yüzde Hesaplama

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 31Soru →

Bir işletmenin dönem sonu gelir tablosunda yer alan bazı kalemlerin tutarları şu şekildedir:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$800.000$
Satış İndirimleri	$160.000$
Satışların Maliyeti	$320.000$
Faaliyet Giderleri	$96.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edildiğinde "Faaliyet Kârı" dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

15

28

35

40

50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35$

Cevap

İşletmenin Faaliyet Kârı dikey yüzdesi

\%35

olarak hesaplanır.

Faaliyet Kârı tutarı olan

224.000

TL, dikey analiz baz kalemi olan Net Satışlara (

640.000

TL) oranlandığında sonuç

\%35

olarak bulunur. Bu oran, işletmenin net satışlarının ne kadarının faaliyet kârına dönüştüğünü gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

Net Satışlar =

800.000 - 160.000 = 640.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar her zaman

\%100

(baz) olarak kabul edilir.

2

Brüt Satış Kârının hesaplanması

Brüt Satış Kârı =

640.000 - 320.000 = 320.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için öncelikle brüt kârın belirlenmesi gerekir.

3

Faaliyet Kârının hesaplanması

Faaliyet Kârı =

320.000 - 96.000 = 224.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri çıkarılarak faaliyet kârına ulaşılır.

4

Dikey yüzdenin hesaplanması

Dikey Yüzde =

(224.000 / 640.000) \times 100 = \%35

İlgili kalemin tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek yüzde değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar kaleminin

\%100

olarak kabul edilmesi ve diğer tüm kalemlerin bu tutara oranlanması esastır.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde yüzde yüz (

100

) olarak kabul edilen kalemi hatırlayın.

2

Önce Brüt Satışlardan Satış İndirimlerini çıkararak Net Satışları bulun, ardından Faaliyet Kârına ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Satışların maliyeti dikey yüzdesindeki artışın faaliyet kârlılığı üzerindeki etkisini analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 32Soru →

Bir işletmenin mali analiz çalışmaları kapsamında hazırlanan gelir tablosunda Brüt Satışlar $500.000$ TL, Satış İndirimleri $50.000$ TL ve Genel Yönetim Giderleri $45.000$ TL olarak verilmiştir. Bu bilgilere göre, dikey yüzdeler yöntemiyle yapılacak bir analizde Genel Yönetim Giderleri kaleminin dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

9

10

11,1

12

15

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $10$

Cevap

İşletmenin Genel Yönetim Giderleri kalemine ait dikey yüzde değeri

10

olarak hesaplanır.

Dikey yüzdeler yönteminde gelir tablosunda yer alan her bir kalem Net Satışlar tutarına bölünerek analiz edilir. Bu soruda Net Satışlar, Brüt Satışlardan (

500.000

TL) Satış İndirimlerinin (

50.000

TL) çıkarılmasıyla

450.000

TL olarak bulunur. Genel Yönetim Giderleri olan

45.000

TL, bu tutara bölündüğünde

(\frac{45.000}{450.000} = 0,10)

sonucuna ulaşılır, bu da dikey yüzdenin

\%10

olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

500.000 - 50.000 = 450.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde temel (baz) alınacak kalem Net Satışlar'dır.

2

Dikey yüzde formülünün uygulanması

(45.000 / 450.000) \times 100 = 10

İlgili kalemin tutarı, Net Satışlar toplamına bölünerek yüzde değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar kalemi

100

(baz) olarak kabul edilir.

Soru 33Soru →

Bir ticaret işletmesinin bilançosu üzerinde yapılan dikey yüzdeler analizi sonucunda, aktif toplamı içerisinde dönen varlıkların payının $\%30$ , duran varlıkların payının ise $\%70$ olduğu belirlenmiştir. İşletmenin faaliyet gösterdiği sektörün ortalamasında ise dönen varlıkların payı $\%60$ , duran varlıkların payı $\%40$ düzeyindedir.

Buna göre, işletmenin aktif yapısı ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletmenin varlık yapısı sektör ortalamasına göre likidite riskinin oldukça düşük olduğunu ve çalışma sermayesinin yeterli olduğunu göstermektedir.

İşletmenin faaliyet konusu bir ticaret işletmesi olmasına rağmen, duran varlık payının sektörün çok üzerinde olması atıl kapasite veya verimsiz varlık kullanımı riskine işaret etmektedir.

İşletmenin dönen varlık payının düşük olması, net işletme sermayesinin negatif olduğunu ve işletmenin teknik iflas riski taşıdığını kesin olarak kanıtlamaktadır.

İşletme, aktif kârlılığını artırmak amacıyla stok yatırımlarını azaltarak bu kaynağı duran varlıklara yönlendirmiş ve operasyonel verimliliğini artırmıştır.

İşletmenin duran varlık ağırlıklı aktif yapısı, kaynak yapısında kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakların bulunmadığına dair güçlü bir kanıttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin faaliyet konusu bir ticaret işletmesi olmasına rağmen, duran varlık payının sektörün çok üzerinde olması atıl kapasite veya verimsiz varlık kullanımı riskine işaret etmektedir.

Cevap

İşletmenin faaliyet konusu bir ticaret işletmesi olmasına rağmen, duran varlık payının sektörün çok üzerinde olması atıl kapasite veya verimsiz varlık kullanımı riskine işaret etmektedir.

Ticaret işletmelerinin temel faaliyet alanı mal alım-satımı olduğu için aktif yapısında dönen varlıkların (likidite ve stoklar) ağırlıklı olması beklenir. Verilen senaryoda işletmenin duran varlık payının

(\%70)

sektör ortalamasının

(\%40)

çok üzerinde olması, işletmenin faaliyet hacmiyle orantısız bir sabit varlık yatırımına gittiğini, bu durumun da kaynakların verimsiz kullanılmasına ve atıl kapasite oluşmasına neden olabileceğini göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İşletme verileri ile sektör ortalamasını karşılaştırın.

İşletmenin duran varlık payı (

\%70

), sektör ortalamasının (

\%40

) neredeyse iki katıdır; dönen varlık payı ise sektörün yarısı kadardır.

Dikey yüzdeler analizinde sapmaların yönünü belirlemek yorumun ilk adımıdır.

2

İşletmenin faaliyet türünü (ticaret işletmesi) dikkate alarak ideal yapıyı analiz edin.

Ticaret işletmelerinde dönen varlıkların (özellikle stokların) toplam aktif içindeki payının, üretim işletmelerine göre daha yüksek olması beklenir.

Sektörel dinamikler, varlık yapısının ideal dağılımını belirler.

3

Saptanan farkın işletme üzerindeki olası etkilerini değerlendirin.

Duran varlıklara aşırı bağlanmış fonlar, ticaret işletmesinde likiditeyi daraltır ve kullanılmayan (atıl) kapasite maliyetlerine yol açar.

Yüksek duran varlık payı, satış hacmiyle desteklenmediği sürece verimsizlik göstergesidir.

Anahtar Kavram

Bilanço Aktif Yapısının Yorumlanması

İpuçları

1

İşletmenin 'Ticaret İşletmesi' olduğunu unutmayın; bu tür işletmelerin ana kazancı stok hareketlerinden gelir.

2

Duran varlıklar binalar, makineler ve taşıtlar gibi kalemlerdir. Bir marketin varlıklarının

\%70

'inin raf ve bina olması normal midir?

3

İşletmenin duran varlık payı sektörün neredeyse iki katı. Bu, üretim yapmayan bir yer için aşırı yatırımı (over-investment) simgeler.

Daha Fazla Pratik

Bu işletmenin pasif yapısında kısa vadeli borçların payı

\%40

olsaydı, likidite durumu (Net İşletme Sermayesi) hakkında ne söylenebilirdi?

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 34Soru →

Bir işletmenin dönem sonu faaliyet sonuçlarına ilişkin bazı verileri ve bilanço büyüklüğü aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.000.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$400.000$
Faaliyet Giderleri	$160.000$
Aktif Toplamı	$1.200.000$

Buna göre, dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edilen bu gelir tablosunda "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%20

\%24

\%30

\%40

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%30$

Cevap

İşletmenin gelir tablosu dikey yüzdeler analizinde Faaliyet Kârı dikey yüzdesi %30'dur.

Dikey yüzdeler analizinde gelir tablosundaki her kalem Net Satışlar toplamına bölünerek yüzdeye çevrilir. Soruda Net Satışlar

1.000.000 - 200.000 = 800.000

TL olarak hesaplanır. Faaliyet Kârı ise Brüt Satış Kârı'ndan (

800.000 - 400.000 = 400.000

TL) Faaliyet Giderleri (

160.000

TL) düşülerek

240.000

TL bulunur.

\%30

sonucuna bu tutarın Net Satışlara oranlanmasıyla ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının belirlenmesi

1.000.000 - 200.000 = 800.000

TL

Gelir tablosu dikey yüzdeler analizinde tüm kalemler için baz (100 kabul edilen) rakam Net Satışlar'dır.

2

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

800.000 - 400.000 = 400.000

TL (Brüt Satış Kârı);

400.000 - 160.000 = 240.000

TL (Faaliyet Kârı)

Yüzdesi istenen kalemin mutlak tutarının belirlenmesi gerekir.

3

Dikey yüzdenin hesaplanması

\frac{240.000}{800.000} \times 100 = \%30

İlgili kalem tutarı, Net Satışlar tutarına bölünerek dikey yüzdeye ulaşılır.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu dikey analizinde baz kalem 'Net Satışlar'dır.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin Satışların Maliyeti dikey yüzdesini hesaplayarak kârlılık yapısını değerlendirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 35Soru →

Bir üretim işletmesinin 2025 yılı bilançosu üzerinde yapılan dikey yüzdeler analizi sonuçları ve işletmenin faaliyet gösterdiği sektörün ortalama verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aktif Kalemleri	İşletme Dikey Yüzdesi	Sektör Ortalaması
Dönen Varlıklar	$\%35$	$\%50$
Duran Varlıklar	$\%65$	$\%50$
Aktif Toplamı	$\%100$	$\%100$

Bu verilere göre, işletmenin aktif (varlık) yapısına ilişkin aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletmenin dönen varlık payının düşük olması, kısa vadeli borç ödeme gücünün sektör ortalamasından daha yüksek olduğunu kanıtlar.

İşletmenin duran varlık ağırlıklı bir yapıya sahip olması, üretim kapasitesine yönelik sabit varlık yatırımlarının yoğunluğunu ve sabit maliyetlerin toplam maliyetler içindeki etkisinin yüksek olabileceğini gösterir.

İşletmenin varlık yapısındaki bu dağılım, tüm aktif kalemlerinin özkaynaklar ile finanse edildiğinin kesin bir göstergesidir.

Duran varlıkların payının sektörden yüksek olması, işletmenin stok devir hızının sektör ortalamasının üzerinde olduğu anlamına gelir.

Sektör ortalamasına göre daha az dönen varlığa sahip olunması, işletmenin net işletme sermayesinin sektördeki diğer firmalara göre daha fazla olduğunu gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin duran varlık ağırlıklı bir yapıya sahip olması, üretim kapasitesine yönelik sabit varlık yatırımlarının yoğunluğunu ve sabit maliyetlerin toplam maliyetler içindeki etkisinin yüksek olabileceğini gösterir.

Cevap

İşletmenin duran varlık ağırlıklı bir yapıya sahip olması, üretim kapasitesine yönelik sabit varlık yatırımlarının yoğunluğunu ve sabit maliyetlerin toplam maliyetler içindeki etkisinin yüksek olabileceğini gösteren seçenek doğrudur.

İşletmenin duran varlık payının sektör ortalamasının (

\%50

) üzerinde (

\%65

) olması, bu işletmenin üretim kapasitesini artırmaya yönelik daha yoğun bir yatırım yaptığını gösterir. Üretim işletmelerinde bu durum genellikle teknoloji yoğun üretimle veya yüksek kapasite kullanımıyla ilişkilendirilir ve sabit giderlerin toplam maliyetler içindeki ağırlığını artırarak faaliyet kaldıracını etkiler.

Adım Adım Çözüm

1

Varlık gruplarının işletme ve sektör bazında karşılaştırılması

İşletmenin duran varlık payı (

\%65

), sektör ortalamasının (

\%50

) oldukça üzerindedir.

İşletmenin varlık yatırım stratejisinin sektör geneline göre farklılaştığı noktayı tespit etmek.

2

Sektörel bağlamda yapısal analizin yapılması

Bir üretim işletmesi için yüksek duran varlık payı, makine, tesis ve cihaz gibi üretim araçlarına yapılan yoğun yatırımı ifade eder.

Varlık yapısının operasyonel yansımalarını (kapasite, teknoloji yoğunluğu vb.) anlamlandırmak.

3

Maliyet ve risk açısından yorumun tamamlanması

Yüksek duran varlık yatırımı, beraberinde yüksek amortisman ve bakım giderlerini getirerek sabit maliyet yükünü artırır.

Aktif yapısındaki değişimin işletmenin kârlılık ve maliyet yapısı üzerindeki potansiyel etkisini belirlemek.

Anahtar Kavram

Dikey (Yüzde) Analizde Aktif Yapısı ve Sektörel Karşılaştırma

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kaynak yapısını (Pasif) inceleyerek, bu yüksek duran varlık yatırımının uzun vadeli kaynaklarla finanse edilip edilmediğini kontrol etmek, finansal denge analizi açısından bir sonraki adım olmalıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 36Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosuna uygulanan dikey (yüzde) analiz sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin elde edilen veriler aşağıdadır:

Kaynak Grupları	Dikey Yüzde (%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$45$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$20$
Özkaynaklar	$35$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı ve finansal risk durumu ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin yabancı kaynak kullanımı özkaynaklarından daha fazladır ve finansman yapısı kısa vadeli borçlanma ağırlıklıdır.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı %35 seviyesinde olup finansal bağımsızlığı oldukça yüksektir.

İşletmenin dönem net kârı toplam kaynakların %35'ine karşılık gelmektedir.

İşletmenin duran varlıklarının %20'si uzun vadeli yabancı kaynaklar ile finanse edilmiştir.

İşletmenin net işletme sermayesi toplam kaynakların %45'ine eşittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin yabancı kaynak kullanımı özkaynaklarından daha fazladır ve finansman yapısı kısa vadeli borçlanma ağırlıklıdır.

Cevap

İşletmenin yabancı kaynak kullanımı özkaynaklarından daha fazladır ve finansman yapısı kısa vadeli borçlanma ağırlıklıdır.

Verilen dikey yüzdelere göre işletmenin toplam yabancı kaynakları

(\%65)

özkaynaklarından

(\%35)

daha fazladır. Bu durum işletmenin dış kaynaklara bağımlı olduğunu gösterir. Ayrıca kısa vadeli yabancı kaynakların

(\%45)

uzun vadeli kaynaklardan

(\%20)

daha yüksek olması, borç yükünün kısa vadede yoğunlaştığını kanıtlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesaplayınız.

45 + 20 = \%65

Finansal kaldıraç oranını (yabancı kaynak ağırlığını) belirlemek için kısa ve uzun vadeli borçlar toplanır.

2

Yabancı kaynak payı ile özkaynak payını karşılaştırınız.

\s65 > \%35

İşletmenin finansal olarak özkaynaklara mı yoksa dış kaynaklara mı bağımlı olduğunu anlamak için karşılaştırma yapılır.

3

Yabancı kaynakların vade yapısını inceleyiniz.

Kısa Vadeli

(\%45) >

Uzun Vadeli

(\%20)

Borç geri ödeme baskısının hangi vadede yoğunlaştığını belirlemek için dikey yüzdeler kıyaslanır.

Anahtar Kavram

Dikey analizde pasif yapısı, işletmenin finansal bağımsızlığını ve borçlanma stratejisini (vade yapısını) gösterir.

İpuçları

1

Pasif dikey yüzdelerinin toplamı her zaman %100'dür ve her bir kalem toplam kaynağa bölünerek bulunur.

2

Kısa vadeli ve uzun vadeli yabancı kaynakların toplamı bize finansal kaldıraç oranını verir.

3

Yabancı kaynakların toplamı (%65), özkaynaklardan (%35) büyükse işletme finansal olarak riskli ve bağımlı bir yapıdadır.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin finansal bağımsızlık oranının %50'nin altına düşmesinin risklerini araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 37Soru →

Bir konaklama (hizmet) işletmesinin aktif yapısına ilişkin dikey yüzdeler analizi sonuçları aşağıda verilmiştir:

Aktif Kalemleri	Dikey Yüzde ( $\%$ )
Dönen Varlıklar	$25$
-- Hazır Değerler	$5$
-- Ticari Alacaklar	$12$
-- Stoklar	$8$
Duran Varlıklar	$75$
-- Maddi Duran Varlıklar	$65$
-- Diğer Duran Varlıklar	$10$
Aktif Toplamı	$100$

Buna göre, işletmenin varlık yapısı hakkında yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletmenin varlık yapısı, sunulan hizmetin doğası gereği yüksek duran varlık yatırımı gerektiren sektör ortalamalarıyla uyumlu bir görünüm sergilemektedir.

Dönen varlıkların toplam aktif içindeki payının

\%25

olması, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünün kesinlikle yetersiz olduğunu kanıtlamaktadır.

Stokların aktif içindeki payının

\%8

gibi düşük bir seviyede kalması, işletmenin pazarlama stratejisinin başarısız olduğunu ve satış yapamadığını gösterir.

Yapılan bu dikey analiz, işletmenin varlık yapısındaki değişimleri zaman serisi üzerinden inceleyen dinamik bir analiz türüdür.

Maddi duran varlık oranının

\%65

olması, işletmenin faaliyet konusunun bir ticaret işletmesi olduğunun en net göstergesidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin varlık yapısı, sunulan hizmetin doğası gereği yüksek duran varlık yatırımı gerektiren sektör ortalamalarıyla uyumlu bir görünüm sergilemektedir.

Cevap

İşletmenin varlık yapısı, sunulan hizmetin doğası gereği yüksek duran varlık yatırımı gerektiren sektör ortalamalarıyla uyumluluk göstermektedir.

Hizmet işletmelerinde, özellikle turizm ve konaklama sektöründe, gelir elde etmek için ihtiyaç duyulan binalar, arsalar ve tesisler aktif toplamında yüksek bir paya sahiptir. Verilen tabloda duran varlıkların

\%75

olması bu sektörel yapıya tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin faaliyet sektörünü ve aktif dağılımını analiz etme

İşletme bir konaklama (hizmet) işletmesidir ve aktifinin

\%75

'i duran varlıklardan oluşmaktadır.

Varlık yapısı yorumlanırken işletmenin hangi sektörde (ticaret, sanayi, hizmet) faaliyet gösterdiği temel kıstastır.

2

Duran varlık ağırlığının sektörel gerekçesini değerlendirme

Otelcilik gibi hizmet sektörlerinde bina, tesis ve demirbaş (maddi duran varlıklar) ihtiyacı yüksek olduğu için aktif toplamında duran varlık payının yüksek olması normaldir.

Hizmet işletmeleri stok tutmak yerine altyapı ve tesis kapasitesiyle gelir elde ederler.

3

Dikey analizin niteliğini belirleme

Analiz tek bir döneme ait olduğundan statik bir analizdir.

Zaman içindeki değişim incelenmediği için dinamik olarak nitelendirilemez.

Anahtar Kavram

Bilanço dikey yüzdelerinin sektörel bağlamda yorumlanması

İpuçları

1

İşletmenin bir 'konaklama' işletmesi olduğuna ve aktifindeki en büyük payın hangi grupta olduğuna dikkat edin.

2

Dikey analiz sonuçlarını yorumlarken işletmenin faaliyet konusu (hizmet üretimi) ile varlık yapısı arasındaki uyumu düşünün.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kaynak yapısı (Pasif) dikey yüzdelerini inceleyerek finansman stratejisini değerlendirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 38Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı kalemler ve bu kalemlerin dikey (yüzde) analizi ile ilgili bilgiler şu şekildedir:

Hesap Kalemi / Finansal Bilgi	Tutar / Oran
Ticari Mallar	$240.000$ TL
Dönen Varlıklar Toplamı	$400.000$ TL
Duran Varlıklar Genel Yüzdesi	$\%20$

Bu verilere göre, "Ticari Mallar" hesabının bilançodaki genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

20

40

48

60

80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $48$

Cevap

Ticari Mallar hesabının genel (toplam) yüzdesi

\%48

olarak hesaplanır.

İşletmenin aktif toplamı

\%100

olarak kabul edildiğinde, duran varlıkların payı

\%20

ise dönen varlıkların payı

\%80

olur.

400.000

TL tutarındaki dönen varlık toplamı aktifin

\%80

'ine tekabül ettiğine göre aktif toplamı

500.000

TL'dir. Bu durumda

240.000

TL değerindeki Ticari Mallar hesabının bu toplam içindeki payı

(240.000 / 500.000) = \%48

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen Varlıkların genel yüzdesini hesaplayın.

Dönen Varlıklar Genel Yüzdesi =

\%100 - \%20 = \%80

Bilançoda aktif toplamı her zaman

\%100

kabul edilir; duran varlıkların payı çıkarıldığında dönen varlıkların payı bulunur.

2

Aktif (Toplam) tutarını belirleyin.

Aktif Toplamı =

400.000 / 0,80 = 500.000

TL

Dönen varlıkların tutarı bilindiği ve aktif içindeki payı hesaplandığı için orantı kurularak toplam aktife ulaşılır.

3

Ticari Mallar hesabının genel yüzdesini hesaplayın.

Genel Yüzde =

(240.000 / 500.000) \times 100 = \%48

Genel (toplam) yüzde hesaplanırken ilgili hesap kalemi tutarı doğrudan aktif toplamına bölünür.

Anahtar Kavram

Bilançoda genel yüzde analizi yapılırken, her bir kalemin tutarı 'Aktif Toplamı'na (veya Pasif Toplamına) bölünerek kalemin toplam içindeki ağırlığı bulunur.

İpuçları

1

Genel yüzde hesaplanırken temel baz (payda) her zaman Aktif Toplamıdır.

2

Aktif toplamını bulmak için 'Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = Aktif Toplamı' eşitliğini ve verilen yüzdeleri kullanın.

3

Duran varlıklar aktifin

\%20

'i ise, geri kalan

\%80

dönen varlıklara aittir.

400.000

TL'yi

\%80

'e bölerek aktif toplamına ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hesaplamayı pasif tarafındaki 'Ticari Borçlar' kalemi için Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar ve Özkaynak oranlarını kullanarak yapmayı deneyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 39Soru →

Bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait gelir tablosu verileri üzerinden yapılan dikey (yüzde) analiz sonuçlarının bir kısmı aşağıda tabloda sunulmuştur:

Gelir Tablosu Kalemi	2024 (%)	2025 (%)
Net Satışlar	100	100
Satışların Maliyeti (-)	60	68
Faaliyet Giderleri (-)	25	17
Faaliyet Kârı	15	15

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısındaki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Satışların maliyetindeki oransal artışın brüt kâr marjında yarattığı düşüş, faaliyet giderlerindeki tasarruf ile telafi edilerek faaliyet kârlılığı korunmuştur.

İşletmenin brüt satış kâr marjı her iki faaliyet döneminde de %15 olarak gerçekleşmiştir.

Net satışların dikey yüzdesi değişmediği için işletmenin 2024 ve 2025 yıllarındaki net satış tutarları birbirine eşittir.

Satışların maliyetindeki dikey artış, işletmenin üretim kapasitesini ve verimliliğini artırdığının temel göstergesidir.

Dikey yüzdeler hesaplanırken net satışlar yerine brüt satışlar baz alındığı için kârlılık yorumu yapılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışların maliyetindeki oransal artışın brüt kâr marjında yarattığı düşüş, faaliyet giderlerindeki tasarruf ile telafi edilerek faaliyet kârlılığı korunmuştur.

Cevap

Satışların maliyetindeki oransal artışın brüt kâr marjında yarattığı düşüş, faaliyet giderlerindeki tasarruf ile telafi edilerek faaliyet kârlılığı korunmuştur.

Dikey analiz verilerine göre, 2024 yılında %40 olan brüt kâr marjı (

100-60

), 2025 yılında %32'ye (

100-68

) düşmüştür. Ancak işletme, faaliyet giderlerini %25'ten %17'ye indirerek bu kaybı tam olarak karşılamış ve her iki yılda da %15'lik faaliyet kâr marjını korumuştur. Bu durum, operasyonel giderlerdeki tasarrufun maliyet artışını dengelediğini gösteren doğru bir yorumdur.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analiz bazını ve kâr marjlarını belirle.

Net Satışlar =

100

kabul edilir. 2024 Brüt Kâr Marjı:

100 - 60 = 40

. 2025 Brüt Kâr Marjı:

100 - 68 = 32

.

İşletmenin satış performansındaki değişimi görmek için maliyet sonrası kalan tutarı hesaplamak gerekir.

2

Faaliyet kârlılığına gidiş yolunu analiz et.

2024 Faaliyet Kârı:

40 - 25 = 15

. 2025 Faaliyet Kârı:

32 - 17 = 15

.

Faaliyet giderlerindeki azalışın brüt kârdaki kaybı karşılayıp karşılamadığını anlamak için gereklidir.

3

Sonuçları yorumla.

İşletme üretim/tedarik maliyetlerindeki artışı (

60 \rightarrow 68

), operasyonel verimlilikle (

25 \rightarrow 17

) dengelemiştir.

Dikey yüzdeler arasındaki bu geçiş, işletmenin maliyet yapısındaki stratejik değişimi açıklar.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Kârlılık İlişkileri

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde kâr marjlarını bulmak için kalemleri net satışlar (%) bazında birbirinden çıkararak ilerleyin.

2

Brüt kâr marjındaki değişimi (

100 - SM

) hesaplayın ve bu değişimin faaliyet giderlerindeki değişimle nasıl bir ilişki kurduğuna bakın.

Daha Fazla Pratik

Faaliyet giderlerindeki bu azalmanın 'esas faaliyet dışı gelirler' kalemini nasıl etkileyebileceğini ve net kâra yansımasını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 40Soru →

Bir işletmenin gelir tablosu verileri üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz çalışması sonucunda elde edilen bazı oranlar aşağıda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	Dikey Yüzde (Net Satışlar = $\%100$ )
Brüt Satış Kârı	$\%42$
Faaliyet Kârı	$\%4$
Olağan Kâr	$\%6$

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısı ve faaliyet etkinliği ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin üretim veya mal tedarik maliyetleri kontrol altında olsa da, pazarlama ve genel yönetim gibi faaliyet giderlerinin yüksekliği esas faaliyet kârlılığını ciddi oranda aşındırmaktadır.

Satışların maliyeti dikey yüzdesi

\%58

olduğu için işletmenin net kâr elde etme ihtimali bulunmamaktadır.

Dikey yüzdelerin hesaplanmasında baz kalem olarak brüt satışlar kullanıldığı için faaliyet kârı olduğundan daha düşük görünmektedir.

İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının toplam pasif içindeki payı arttığı için finansman giderleri faaliyet kârını bu seviyeye düşürmüştür.

Olağan kârın faaliyet kârından yüksek olması, işletmenin duran varlık stoklarının yetersiz olduğunu ve üretim kapasitesinin düştüğünü kanıtlamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin üretim veya mal tedarik maliyetleri kontrol altında olsa da, pazarlama ve genel yönetim gibi faaliyet giderlerinin yüksekliği esas faaliyet kârlılığını ciddi oranda aşındırmaktadır.

Cevap

İşletmenin üretim veya mal tedarik maliyetleri kontrol altında olsa da, pazarlama ve genel yönetim gibi faaliyet giderlerinin yüksekliği esas faaliyet kârlılığını ciddi oranda aşındırmaktadır.

Doğru yorum, işletmenin brüt kâr marjının (

\%42

) sağlıklı olmasına rağmen, faaliyet kâr marjının (

\%4

) çok düşük kalmasının nedenini faaliyet giderlerinin (

\%38

) yüksekliğine bağlayan ifadedir. Bu durum, işletmenin üretim verimliliği olsa dahi operasyonel (yönetim ve satış) verimliliğinin düşük olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt satış kârı marjını analiz etme

\%42

İşletmenin her

100

TL'lik net satışından, üretim/tedarik maliyetleri çıktıktan sonra

42

TL brüt kâr kaldığını anlamak için.

2

Faaliyet kârı marjı ile karşılaştırma yapma

\%42 - \%4 = \%38

fark

Brüt kârdan faaliyet kârına geçişte hangi oranda faaliyet gideri (operasyonel maliyet) harcandığını belirlemek için.

3

Yapısal yorumu sentezleme

Yüksek faaliyet gideri yükü

\%38

'lik faaliyet gideri dikey yüzdesi, kârın büyük kısmının operasyonel süreçlerde (yönetim, pazarlama) tüketildiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Kâr Marjları Arasındaki İlişki

İpuçları

1

Brüt satış kârı ile faaliyet kârı arasındaki basamakta hangi giderlerin yer aldığını hatırlayın.

2

Net Satışlardan Brüt Satış Kârına ulaşırken SMM düşülür; Brüt Kârdan Faaliyet Kârına ulaşırken ise Faaliyet Giderleri düşülür.

3

Eğer brüt kâr yüksek ama faaliyet kârı düşükse, sorun üretim maliyetlerinde değil, pazarlama ve genel yönetim giderlerindedir.

Daha Fazla Pratik

Faaliyet kârı ile olağan kâr arasındaki ilişkiyi inceleyen, diğer faaliyetlerden gelir/giderlerin etkisini sorgulayan bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Yüzde Yöntemiyle Analiz

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap