Yüzde Yöntemiyle Analiz Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3

İşletmenin dikey analiz yöntemiyle hazırlanan bilançosuna ait bazı veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)	Genel (Toplam) Yüzde
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı	$180.000$	$\%20$
Dönen Varlıklar Toplamı	$216.000$	-
Ticari Mallar	$54.000$	?

Buna göre, Ticari Mallar kaleminin genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%4

\%6

\%20

\%25

\%30

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%6$

Cevap

Ticari Mallar kaleminin genel (toplam) yüzdesi

\%6

'dır.

Doğru cevap olan ifade, bilanço toplamı olan

900.000

TL'nin (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar tutarı olan

180.000

TL'nin genel yüzdesi olan

\%20

'ye bölünmesiyle bulunur) temel alınarak Ticari Mallar tutarı olan

54.000

TL'ye oranlanması sonucu

\%6

değerine ulaşılmasını açıklar.

Adım Adım Çözüm

1

Bilançonun toplam tutarını (Pasif/Aktif Toplamı) hesaplamak.

Pasif Toplamı =

180.000 / 0,20 = 900.000

TL.

Dikey analizde bir grubun genel yüzdesi, o grubun toplamının bilanço toplamına bölünmesiyle bulunur. Burada grup tutarı ve yüzdesi verildiğinden toplam tutara ulaşılabilir.

2

Bilanço eşitliği kuralını uygulamak.

Aktif Toplamı = Pasif Toplamı =

900.000

TL.

Bilançoda varlıklar toplamı ile kaynaklar toplamı her zaman birbirine eşittir; dolayısıyla aktif kalemlerinin genel yüzdesi hesaplanırken bu toplam baz alınır.

3

Ticari Mallar kaleminin genel yüzdesini hesaplamak.

Genel Yüzde =

(54.000 / 900.000) \times 100 = \%6

.

Bir varlık kaleminin genel yüzdesi, ilgili kalemin tutarının aktif toplamına bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey (yüzde) analiz yapılırken 'Genel Yüzde' hesaplamalarında baz alınan değer her zaman Aktif (veya Pasif) Toplamıdır.

İpuçları

1

Dikey analizde genel yüzdeler hesaplanırken payda her zaman bilanço toplamıdır.

2

KVYK toplamı ve bu grubun genel yüzdesini kullanarak bilançonun aktif/pasif toplamını bulabilirsiniz.

3

180.000

TL toplamın

\%20

'si ise, bilanço toplamı

900.000

TL'dir. Şimdi

54.000

TL'nin bu toplama oranını bulun.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda grup içi yüzdelerin hesaplanması ile genel yüzdeler arasındaki farkı pekiştirmek için grup içi yüzdesi verilen bir kalemden grup toplamına ulaşma sorularını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 42Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan varlık kalemlerine ait tutarlar aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar ( $TL$ )
Kasa	$120.000$
Bankalar	$180.000$
Ticari Alacaklar	$400.000$
Stoklar	$500.000$
Maddi Duran Varlıklar	$800.000$

Buna göre, dikey analiz yöntemine göre "Ticari Alacaklar" kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

20

25

33,33

50

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$

Cevap

Ticari Alacaklar kaleminin genel yüzdesi

\%20

olarak hesaplanır.

Ticari alacakların genel (toplam) yüzdesi, ilgili kalem tutarının aktif toplamına bölünmesiyle hesaplanır. Soruda verilen veriler ışığında aktif toplamı

2.000.000

TL

olarak hesaplandığından,

400.000 / 2.000.000

işlemi sonucunda

\%20

değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıklar toplamını hesaplayınız.

120.000 + 180.000 + 400.000 + 500.000 = 1.200.000

TL

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken öncelikle aktif toplamına ulaşılması gerekir.

2

Aktif (Varlık) toplamını hesaplayınız.

1.200.000 (Dönen) + 800.000 (Duran) = 2.000.000

TL

Genel yüzdeler, kalem tutarının bilanço toplamına (aktif toplamına) bölünmesiyle bulunur.

3

Ticari Alacaklar kaleminin genel yüzdesini hesaplayınız.

\frac{400.000}{2.000.000} \times 100 = \%20

İlgili hesap kaleminin tutarı aktif toplamına bölünerek genel payı belirlenir.

Anahtar Kavram

Genel Yüzde (Dikey Yüzde) Hesaplama

Daha Fazla Pratik

Bilançodaki her bir ana grubun genel yüzdelerinin toplamının %100'e eşit olması gerektiğini kontrol ederek sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 43Soru →

Mali tablolar analizi tekniklerini uygulayan bir uzman, bir işletmenin dönem sonu gelir tablosuna ilişkin verilerini aşağıdaki tabloda derlemiştir:

Gelir Tablosu Kalemleri	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.250.000$
Satış İndirimleri	$250.000$
Satışların Maliyeti	$600.000$
Faaliyet Giderleri	$100.000$

Buna göre, bu veriler ışığında gelir tablosunun dikey (yüzde) analizi yapıldığında 'Faaliyet Kârı' kaleminin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

30

24

40

60

10

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30$

Cevap

İşletmenin 'Faaliyet Kârı' kaleminin dikey yüzdesi %30'dur.

Gelir tablosunun dikey analizi yapılırken baz değer (

100\%

) olarak Net Satışlar kabul edilir. Bu işletmede Net Satışlar

1.000.000

TL'dir. Faaliyet Kârı ise brüt kârdan faaliyet giderlerinin düşülmesiyle

300.000

TL olarak hesaplanır.

300.000

TL'nin

1.000.000

TL içerisindeki payı

\%30

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar hesaplanır

1.250.000 - 250.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler net satışlar (

100\%

) üzerinden oranlanır.

2

Brüt Satış Kârı hesaplanır

1.000.000 - 600.000 = 400.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için önce brüt satış kârının bulunması gerekir.

3

Faaliyet Kârı hesaplanır

400.000 - 100.000 = 300.000

TL

Brüt kârdan faaliyet giderleri düşülerek esas faaliyet sonuçlarına ulaşılır.

4

Dikey yüzde formülü uygulanır

(

300.000 / 1.000.000

)

\times 100 = 30

İlgili kalemin tutarı net satışlar toplamına bölünerek dikey yüzde bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde temel baz kalem her zaman 'Net Satışlar' (

100\%

) olarak kabul edilir.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde her zaman 'Net Satışlar' tutarını

\%100

olarak kabul etmeniz gerektiğini unutmayın.

2

Önce Brüt Satışlar'dan Satış İndirimlerini çıkararak baz değeri bulun, ardından kâr basamaklarını (Brüt Kâr -> Faaliyet Kârı) takip edin.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kâr marjlarını sektör ortalamalarıyla karşılaştıran dikey yüzde yorumlama sorularına göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 44Soru →

Bir işletmenin dönem sonu faaliyet sonuçlarına ilişkin bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$250.000$
Satış İndirimleri	$50.000$
Satışların Maliyeti	$120.000$

Bu verilere göre, gelir tablosunun dikey yüzdeler yöntemiyle analizinde "Satışların Maliyeti" kaleminin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

40

48

50

60

80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Gelir tablosu dikey analizinde baz alınan kalem Net Satışlar (

100

) olduğundan, Satışların Maliyeti kaleminin dikey yüzdesi %60 olarak hesaplanır.

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar tutarı

100

kabul edilir. İşletmenin Net Satışları, Brüt Satışlardan (

250.000

TL) Satış İndirimlerinin (

50.000

TL) çıkarılmasıyla

200.000

TL olarak bulunur. Satışların Maliyeti (

120.000

TL) bu Net Satışlar tutarına oranlandığında (

120.000 / 200.000

) sonuç %60 çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

250.000 - 50.000 = 200.000

TL

Dikey analizde gelir tablosu kalemlerinin oranlanacağı baz tutar (yüzde 100 kabul edilen kalem) Net Satışlardır.

2

Satışların Maliyeti kaleminin dikey yüzdesinin formüle edilmesi

Dikey Yüzde =

(\text{Satışların Maliyeti} / \text{Net Satışlar}) \times 100

Dikey analiz, bir finansal tablo kaleminin aynı tablodaki ana kaleme (baz kaleme) oranını ifade eder.

3

Hesaplamanın tamamlanması

(120.000 / 200.000) \times 100 = \%60

İşletmenin net satış hasılatının %60'ı, satılan malların maliyetinden oluşmaktadır.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Baz Kalem

İpuçları

1

Gelir tablosunda dikey analiz yaparken her zaman 'Net Satışlar' kalemini %100 kabul etmelisiniz.

2

Önce Brüt Satışlardan Satış İndirimlerini çıkararak Net Satışları bulun, ardından maliyeti bu tutara bölün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde Genel Yönetim Giderlerinin dikey yüzdesini hesaplayarak kârlılık üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 45Soru →

Bir işletmenin dönem sonu gelir tablosu analizi için hazırlanan verileri ve bilançosunda yer alan aktif toplamı aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.250.000$
Satış İndirimleri	$250.000$
Satışların Maliyeti	$550.000$
Faaliyet Giderleri	$150.000$
Aktif Toplamı	$1.500.000$

Buna göre, dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre işletmenin Faaliyet Kârı dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

20

24

30

36

45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30$

Cevap

İşletmenin Faaliyet Kârı dikey yüzdesi

\%30

olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan

\%30

değeri, işletmenin elde ettiği

300.000

TL tutarındaki Faaliyet Kârı'nın, analizde baz alınması gereken

1.000.000

TL tutarındaki Net Satışlar kalemine oranlanmasıyla elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesaplayınız.

1.250.000 - 250.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler için baz alınacak tutar Net Satışlar'dır.

2

Brüt Satış Kârı tutarını hesaplayınız.

1.000.000 - 550.000 = 450.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için önce Net Satışlardan Satışların Maliyeti çıkarılmalıdır.

3

Faaliyet Kârı tutarını hesaplayınız.

450.000 - 150.000 = 300.000

TL

Brüt Satış Kârından Faaliyet Giderleri düşülerek esas faaliyet kârına ulaşılır.

4

Faaliyet Kârının dikey yüzdesini bulunuz.

(300.000 / 1.000.000) \times 100 = 30

Faaliyet Kârı tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek yüzdeye dönüştürülür.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde (yüzde yöntemi) temel kural, 'Net Satışlar' kaleminin

\%100

kabul edilmesi ve diğer tüm kalemlerin bu tutara oranlanmasıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 46Soru →

Yüzde yöntemi (dikey analiz) ile incelenen bir işletmenin pasif yapısına ilişkin genel yüzde verileri aşağıda sunulmuştur:

Kaynak Grubu	Genel Yüzde ( $\%$ )
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$30$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$25$
Özkaynaklar	$45$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin toplam varlıklarının

\%55

'i yabancı kaynaklar (borçlar) ile finanse edilmektedir.

İşletmenin özkaynakları, toplam yabancı kaynaklarından (borçlarından) daha fazladır.

İşletme, tek bir döneme ait bu verilerle dinamik bir analiz gerçekleştirmiştir.

İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının toplam kaynaklar içindeki payı

\%55

'tir.

İşletmenin varlık yapısı likidite açısından oldukça riskli bir durumdadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam varlıklarının $\%55$ 'i yabancı kaynaklar (borçlar) ile finanse edilmektedir.

Cevap

İşletmenin toplam varlıklarının %55'i yabancı kaynaklar ile finanse edilmektedir.

Dikey analizde her bir kaynak grubunun toplam içindeki payı gösterilir. İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynakları

\%30

ve uzun vadeli yabancı kaynakları

\%25

olduğuna göre, toplam yabancı kaynak oranı

\%30 + \%25 = \%55

olur. Bilanço eşitliği nedeniyle pasif toplamı aktif toplamına eşittir, dolayısıyla varlıkların

\%55

'inin borçla (yabancı kaynakla) finanse edildiği yorumu doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesapla.

\%30 (KVYK) + \%25 (UVYK) = \%55

İşletmenin toplam borç yükünü bulmak için kısa ve uzun vadeli kaynakların toplanması gerekir.

2

Hesaplanan oranı toplam varlık finansmanı ile ilişkilendir.

Pasif toplamı (Kaynaklar) = Aktif toplamı (Varlıklar) olduğu için, kaynakların

\%55

'i yabancı kaynak ise varlıkların da

\%55

'i borçla finanse edilmiş demektir.

Bilanço temel eşitliği gereği kaynak yapısındaki yüzdeler doğrudan varlıkların nasıl finanse edildiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Dikey (Yüzde) Analiz ile Kaynak Yapısı Yorumlama

Daha Fazla Pratik

İşletmenin finansal bağımsızlık oranını (Özkaynaklar / Toplam Pasif) hesaplayarak mali özerklik durumunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 47Soru →

Dikey yüzdeler yöntemi (yüzde yöntemi) ile finansal tablo analizi yapan bir uzman, işletmenin finansal yapısını ve kârlılık durumunu değerlendirmektedir. Bu analizin temel kavramsal çerçevesi, uygulama süreci ve sonuçlarının yorumlanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yüzde yöntemi, finansal tablo kalemlerinin aynı tabloda yer alan bir toplama (baz tutar) oranlanması esasına dayandığı için tek bir döneme ait yapıldığında statik analiz niteliği taşır.

Bilançoda dönen varlıklar kaleminin tutarı artsa dahi, aktif toplamındaki artış hızının daha yüksek olması durumunda bu kalemin dikey yüzdesi bir önceki yıla göre azalış gösterebilir.

Gelir tablosunun dikey analizinde baz alınan tutarın 'Net Satışlar' olması, her bir gider kaleminin net satış hasılatı içindeki payının ve kârlılık üzerindeki etkisinin belirlenmesini sağlar.

Yüzde yöntemi; farklı büyüklükteki işletmelerin finansal tablolarını 'ortak boyutlu tablolar' haline getirerek, işletmeler arası yapısal karşılaştırmalar yapılmasına olanak tanır.

Dikey yüzdeler yönteminin temel amacı; baz yıl olarak seçilen bir dönemdeki kalemlerin değerini

100

kabul ederek, izleyen yıllardaki kalemlerin bu baz yıla göre gösterdiği gelişim yönünü ve değişim hızını saptamaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dikey yüzdeler yönteminin temel amacı; baz yıl olarak seçilen bir dönemdeki kalemlerin değerini $100$ kabul ederek, izleyen yıllardaki kalemlerin bu baz yıla göre gösterdiği gelişim yönünü ve değişim hızını saptamaktır.

Cevap

Dikey yüzdeler yönteminin (yüzde yöntemi) temel amacı, kalemlerin bir tablo toplamı içindeki yapısal payını belirlemektir; ancak seçeneklerde belirtilen 'baz yılı

100

kabul ederek gelişim yönünü saptama' ifadesi dikey analize değil, Eğilim Yüzdeleri (Trend) analizine aittir.

Seçenekler arasında yer alan 'baz yılı

100

kabul ederek gelişim yönünü ve değişim hızını saptama' ifadesi, finansal tablolar analizi tekniklerinden 'Eğilim Yüzdeleri Analizi'ne (Trend Analizi) aittir. Dikey yüzdeler yönteminde (Dikey Analiz) ise baz alınan değer her zaman 'o yılın toplamıdır' (aktif toplamı veya net satışlar gibi) ve amaç kalemlerin bütün içindeki oransal ağırlığını görmektir.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analiz (yüzde yöntemi) kavramını tanımlayın.

Dikey analiz, finansal tablodaki her kalemin, aynı tablodaki bir toplama (bilançoda aktif/pasif toplamı, gelir tablosunda net satışlar) bölünerek yüzdesinin bulunmasıdır.

Yöntemin temel çalışma prensibini belirlemek için.

2

Eğilim yüzdeleri (trend) analizi ile farkını karşılaştırın.

Eğilim yüzdeleri analizinde bir 'baz yıl' seçilir ve o yılın değeri

100

kabul edilir; dikey analizde ise her yıl kendi içindeki toplama oranlanır.

Yanlış olan seçeneğin neden başka bir analiz türüne ait olduğunu ispatlamak için.

3

Seçeneklerdeki 'yanlış' ifadeyi saptayın.

Belirli bir dönemi

100

kabul ederek yıllar arasındaki gelişim hızını ölçmek dikey analizin değil, dinamik bir analiz olan trend analizinin özelliğidir.

Sorunun cevabına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi) Statik Niteliklidir ve Yapısal Dağılımı Ölçer

İpuçları

1

Hangi analiz yönteminin 'baz yıl' ve '

100

' kavramlarını kullandığını hatırlayın.

2

Dikey analiz kalemlerin 'toplam içindeki payına' odaklanırken; eğilim yüzdeleri analizi kalemlerin 'zaman içindeki artışına' odaklanır.

3

Sorudaki yanlış ifade, statik bir analiz olan dikey analize dinamik bir analiz olan trend analizinin tanımını yakıştırmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda 'Grup İçi Yüzdeler' ile 'Genel Yüzdeler' arasındaki farkı ve her birinin ne zaman kullanıldığını içeren bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 48Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosuna ilişkin bazı mali veriler ve rasyolar şu şekildedir:

Kalem / Veri	Tutar / Değer
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$ TL
Net İşletme Sermayesi	$180.000$ TL
Stoklar	$120.000$ TL
Aktif Toplamı	$1.200.000$ TL

Bu verilere göre, dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre "Stoklar" kaleminin "Dönen Varlıklar" grubu içindeki yüzde (grup içi yüzde) değeri aşağıdakilerden hangisidir?

\%10

\%15

\%25

\%40

\%66,7

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$

Cevap

Stoklar kaleminin Dönen Varlıklar grubu içindeki yüzdesi

\%25

olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan

\%25

değerine ulaşmak için öncelikle Net İşletme Sermayesi formülünden (

Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar = Net İşletme Sermayesi

) faydalanarak Dönen Varlıklar toplamı

480.000

TL olarak bulunur. Ardından Stoklar tutarı olan

120.000

TL, bu grup toplamına bölündüğünde (

\frac{120.000}{480.000}

) grup içi payın

\%25

olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen Varlıklar (Brüt İşletme Sermayesi) toplamını hesaplayınız.

DV = KVYK + NIS \Rightarrow 300.000 + 180.000 = 480.000

TL

Net İşletme Sermayesi, Dönen Varlıklar ile Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar arasındaki farktır. Grup içi yüzde hesabı için önce grubun toplamına ulaşılmalıdır.

2

Stoklar kaleminin grup içi yüzde formülünü uygulayınız.

\text{Grup İçi Yüzde} = \frac{\text{Stoklar}}{\text{Dönen Varlıklar}} \times 100

Grup içi yüzdeler, ilgili kalemin ait olduğu grup toplamına bölünmesiyle bulunur.

3

Verileri formülde yerine koyarak sonucu hesaplayınız.

\frac{120.000}{480.000} \times 100 = \%25

İşletmenin sahip olduğu

480.000

TL'lik dönen varlıklar içindeki stok yükünü belirlemek için yapılan son matematiksel işlemdir.

Anahtar Kavram

Bilançoda grup içi yüzde hesaplanırken, ilgili hesap kalemi tutarı bağlı bulunduğu ana grup toplamına (Dönen Varlıklar, Duran Varlıklar vb.) bölünür; Aktif Toplamına bölünmez.

İpuçları

1

Grup içi yüzdeyi bulmak için önce 'Dönen Varlıklar' toplamını hesaplamanız gerekir.

2

Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar formülünü kullanarak grubun toplam tutarına ulaşın.

3

Dönen Varlıklar

480.000

TL'dir. Stoklar olan

120.000

TL'yi bu toplama oranlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hesaplamayı Özkaynaklar grubu içindeki 'Yasal Yedekler' kalemi için yapmayı deneyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer işletmenin Dönen Varlıklar genel yüzdesi ve Stoklar genel yüzdesi bilinseydi, Stoklar Genel Yüzdesi / Dönen Varlıklar Genel Yüzdesi yapılarak da aynı grup içi sonuca ulaşılabilirdi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 49Soru →

Dikey (yüzde) analiz çalışmaları kapsamında bir işletmenin 'Stoklar' kaleminin aktif toplamı içindeki genel yüzdesinin $\%15$ , tutarının ise $180.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. İşletmenin bilançosunda 'Dönen Varlıklar' grubu toplamı $600.000$ TL olduğuna göre, 'Dönen Varlıklar' grubunun genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%10

\%30

\%45

\%50

\%75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%50$

Cevap

İşletmenin 'Dönen Varlıklar' grubunun genel yüzdesi

\%50

olarak hesaplanır.

Doğru sonuç olan yüzde elli değeri, öncelikle bilinen bir kalemin (stoklar) tutarı ve genel yüzdesi kullanılarak aktif toplamının (

1.200.000

TL) bulunması, ardından istenen grubun (dönen varlıklar) bu toplama oranlanmasıyla elde edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin aktif toplamının (baz rakamın) hesaplanması

1.200.000

TL

Genel (toplam) yüzdeler hesaplanırken baz rakam aktif toplamıdır. Stok tutarı (

180.000

TL), stok genel yüzdesine (

\%15

) bölünerek toplam varlık tutarına ulaşılır:

180.000 / 0,15 = 1.200.000

TL.

2

Dönen varlıklar grubunun genel yüzdesinin hesaplanması

\%50

Bir grubun genel yüzdesi, grup toplamının aktif toplamına bölünmesiyle bulunur: (

600.000 / 1.200.000

)

\times 100 = \%50

.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz (genel yüzde) hesaplamalarında, her bir kalemin veya grubun tutarı Aktif Toplamına (veya Pasif Toplamına) oranlanır.

İpuçları

1

Genel yüzdelerin hesaplanabilmesi için öncelikle baz alınan 'Aktif Toplamı' tutarını bulmanız gerekir.

2

Aktif toplamını bulmak için elinizdeki net veriyi (Stoklar) kendi genel yüzdesine bölün.

3

Aktif toplamını

1.200.000

TL olarak bulduktan sonra, dönen varlıkların (

600.000

TL) bu rakam içindeki payını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hesaplamayı pasif kalemleri (borçlar ve özkaynaklar) için pasif toplamı üzerinden yapmayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Oran-orantı yöntemi de kullanılabilir: Eğer

\%15

dikey yüzde

180.000

TL'ye tekabül ediyorsa,

600.000

TL'nin kaç dikey yüzdeye karşılık geldiği şu şekilde bulunur: (

600.000 \times 15) / 180.000 = \%50

.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 50Soru →

Bir işletmenin bilanço pasif yapısına yönelik uygulanan dikey yüzde (yüzde yöntemiyle) analiz sonuçlarına göre; Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar $\%42$ , Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar $\%13$ ve Özkaynaklar $\%45$ olarak saptanmıştır.

Bu verilere dayanarak işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin toplam yabancı kaynak kullanımı özkaynak kullanımından fazladır ve borç yapısı ağırlıklı olarak kısa vadelidir.

İşletme finansmanında uzun vadeli kaynakların payı, kısa vadeli kaynaklardan daha yüksektir.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı %45 olarak gerçekleşmiştir.

Özkaynaklar, toplam kaynaklar (pasif) içindeki en düşük paya sahip gruptur.

Kısa vadeli yabancı kaynakların toplam pasif içindeki payı, özkaynakların payından daha yüksektir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam yabancı kaynak kullanımı özkaynak kullanımından fazladır ve borç yapısı ağırlıklı olarak kısa vadelidir.

Cevap

İşletmenin toplam yabancı kaynak kullanımı özkaynak kullanımından fazladır ve borç yapısı ağırlıklı olarak kısa vadelidir.

Verilen dikey yüzdelere göre işletmenin toplam yabancı kaynaklarının payı (

\%55

), özkaynak payından (

\%45

) büyüktür; bu da işletmenin borç ağırlıklı bir yapıya sahip olduğunu gösterir. Ayrıca yabancı kaynaklar içinde kısa vadeli borçların payı (

\%42

), uzun vadeli borçlara (

\%13

) göre oldukça yüksek olduğu için borç yapısının kısa vadeli olduğu ve likidite riskinin bulunduğu söylenebilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesaplayınız.

\%42 (KVYK) + \%13 (UVYK) = \%55

(Toplam Yabancı Kaynaklar)

İşletmenin dış kaynak bağımlılığını belirlemek için tüm borç kalemlerinin toplam pasif içindeki ağırlığı bulunmalıdır.

2

Toplam yabancı kaynaklar ile özkaynakları karşılaştırınız.

\%55

(Borç)

> \%45

(Özkaynak)

Finansal bağımsızlık ve risk düzeyini ölçmek için özkaynakların borçlarla olan dengesi incelenir.

3

Yabancı kaynakların vade yapısını analiz ediniz.

\%42

(Kısa Vade)

> \%13

(Uzun Vade)

Borçların geri ödeme süresinin (likidite baskısının) hangi vadede yoğunlaştığını anlamak için bu karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Dikey yüzde analizinde pasif yapısı, işletmenin finansal riskini, borç ödeme baskısını ve özkaynak yeterliliğini gösterir.

İpuçları

1

Bilanço pasifinde her zaman Toplam Kaynaklar =

\%100

olarak kabul edilir.

2

Toplam Yabancı Kaynakları bulmak için Kısa Vadeli ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynakları toplayarak Özkaynaklar ile karşılaştırın.

3

Finansal Kaldıraç Oranı = (Toplam Yabancı Kaynaklar / Toplam Pasif) formülünü hatırlayın; bu soruda dikey yüzdeler zaten toplam pasife oranlıdır.

Daha Fazla Pratik

Özkaynakların toplam pasife oranının dikey analizde azalması, işletmenin finansal riskinin nasıl değiştiğini yorumlayınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 51Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinden yapılan dikey yüzde analizi sonuçlarının bir kısmı aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Gelir Tablosu Kalemleri	Önceki Yıl (%)	Cari Yıl (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$65$	$65$
Faaliyet Giderleri	$12$	$22$
Olağan Gider ve Zararlar	$4$	$4$

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısındaki değişimle ilgili yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin brüt satış kâr marjı cari yılda daralmış ve bu durum dönem kârını olumsuz etkilemiştir.

İşletmenin satış hacmindeki reel artış, maliyetlerin oransal olarak sabit kalmasını sağlamıştır.

İşletmenin üretim veya tedarik verimliliği korunmuş ancak operasyonel gider yönetimi zayıflayarak faaliyet kârlılığı azalmıştır.

İşletmenin yabancı kaynak kullanım maliyeti arttığı için olağan kâr yüzdesi düşüş göstermiştir.

Satış iade ve iskontolarındaki artış nedeniyle net satışların dikey yüzdesi her iki dönemde de değişmemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin üretim veya tedarik verimliliği korunmuş ancak operasyonel gider yönetimi zayıflayarak faaliyet kârlılığı azalmıştır.

Cevap

İşletmenin üretim veya tedarik verimliliği korunmuş ancak operasyonel gider yönetimi zayıflayarak faaliyet kârlılığı azalmıştır.

Dikey yüzde analizinde 'Satışların Maliyeti' yüzdesi, net satışların ne kadarının maliyetlere gittiğini gösterir. Bu oranın

%65

seviyesinde sabit kalması, işletmenin satış fiyatı ile satın alma/üretim maliyeti arasındaki dengenin korunduğunu gösterir. Ancak 'Faaliyet Giderleri' yüzdesinin

%12

'den

%22

'ye çıkması, net satışların daha büyük bir kısmının genel yönetim, pazarlama veya AR-GE gibi operasyonel giderlere harcandığını kanıtlar. Bu durum, brüt kârlılık değişmese de faaliyet kârlılığının (ve dolayısıyla net kârlılığın) operasyonel verimsizlik nedeniyle azaldığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Satış Kârı yüzdesini hesaplayınız.

Önceki Yıl:

100 - 65 = 35

, Cari Yıl:

100 - 65 = 35

.

Brüt kârlılıkta oransal bir değişim olup olmadığını anlamak için.

2

Faaliyet Kârı yüzdesindeki değişimi analiz ediniz.

Önceki Yıl:

35 - 12 = 23

, Cari Yıl:

35 - 22 = 13

.

Faaliyet giderlerindeki artışın operasyonel kârlılığı ne ölçüde etkilediğini görmek için.

3

Sonuçları yorumlayınız.

Satışların maliyeti değişmezken faaliyet giderlerinin artması, sorunun satış maliyetlerinde değil operasyonel süreçlerde olduğunu gösterir.

İşletme yönetimine kârlılık düşüşünün kaynağı hakkında bilgi sunmak için.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi ve Operasyonel Verimlilik Yorumu

Daha Fazla Pratik

İşletmenin brüt kâr marjının neden sabit kaldığını ancak net kârın neden düştüğünü dikey analiz üzerinden farklı sektör örnekleriyle karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 52Soru →

Bir ticari işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Gelir Tablosu Kalemi (Dikey %)	$2024$	$2025$
Net Satışlar	$\%100$	$\%100$
Satışların Maliyeti	$\%60$	$\%68$
Brüt Satış Kârı	$\%40$	$\%32$
Faaliyet Giderleri	$\%15$	$\%18$
Esas Faaliyet Kârı	$\%25$	$\%14$
Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar	$\%5$	$\%28$
Finansman Giderleri	$\%10$	$\%12$
Dönem Net Kârı	$\%20$	$\%30$

Bu verilere dayanarak işletmenin kârlılık yapısı ve faaliyet verimliliği hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin dönem net kâr marjındaki artış, üretim maliyetleri ve operasyonel harcamalar üzerindeki etkin denetimden kaynaklanmaktadır.

Esas faaliyet kâr marjındaki sert düşüşe rağmen net kârlılığın artması, işletmenin ana faaliyet konusundaki pazar payının ve rekabet gücünün arttığını gösterir.

İşletmenin esas faaliyet kâr marjındaki gerileme, faaliyet dışı veya süreklilik arz etmeyen gelirlerdeki artışla maskelenmiş olup kârlılığın kalitesi zayıflamıştır.

Finansman giderlerinin dikey yüzdesindeki artış, brüt satış kâr marjını doğrudan düşürerek işletmenin satış verimliliğini olumsuz etkilemiştir.

Satışların maliyeti dikey yüzdesindeki artış, işletmenin genel yönetim ve pazarlama giderlerinde sağladığı tasarrufu yansıtmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin esas faaliyet kâr marjındaki gerileme, faaliyet dışı veya süreklilik arz etmeyen gelirlerdeki artışla maskelenmiş olup kârlılığın kalitesi zayıflamıştır.

Cevap

İşletmenin esas faaliyet kâr marjındaki gerilemenin diğer faaliyet gelirleriyle maskelenmiş olması ve kârlılık kalitesinin düşmesi en doğru yorumdur.

Veriler incelendiğinde, işletmenin hem satışların maliyeti hem de faaliyet giderleri yüzdesinin arttığı, buna bağlı olarak ana faaliyetinden elde ettiği kâr marjının (%25'ten %14'e) ciddi şekilde gerilediği görülmektedir. Ancak dönem net kârının artmasının (%20'den %30'a) tek sebebi 'Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar' kalemindeki %23'lük devasa artıştır. Bu durum, işletmenin operasyonel verimliliğinin düştüğünü ancak bu düşüşün faaliyet dışı gelirlerle gizlendiğini (maskelendiğini) açıkça göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Esas faaliyet kârlılığındaki değişimi incele.

2024

yılında

\%25

olan esas faaliyet kârı,

2025

yılında

\%14

'e düşmüştür.

İşletmenin ana işinden ne kadar verimli olduğunu anlamak için esas faaliyet kâr marjına bakılır.

2

Maliyet yapısındaki değişimi analiz et.

Satışların maliyeti

\%60 \rightarrow \%68

ve Faaliyet giderleri

\%15 \rightarrow \%18

yükselmiştir.

Maliyetlerin satışlara oranı arttıkça operasyonel verimlilik azalır.

3

Net kârın kaynağını tespit et.

Diğer faaliyet gelirleri

\%5

seviyesinden

\%28

seviyesine çıkmıştır.

Esas faaliyet kârındaki düşüşe rağmen net kârı artıran temel faktör budur.

4

Sonucu yorumla.

Kârın kalitesi düşmüş ve operasyonel performans zayıflamıştır.

Süreklilik arz etmeyen veya ana faaliyet dışı gelirlerle artan net kâr, sağlıklı bir kârlılık yapısı değildir.

Anahtar Kavram

Kârlılığın Kalitesi ve Maskelenmiş Verimlilik Kaybı

Daha Fazla Pratik

Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar kalemindeki artışın sürekliliği ile Esas Faaliyet Kârı arasındaki farkın nakit akış tablolarına yansımasını inceleyen sorular çözülebilir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 53Soru →

Bir perakende gıda işletmesinin bilançosu dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edilmiş ve aktif yapısına ilişkin aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

Aktif Kalemleri	Dikey Yüzde ( $\%$ )
Dönen Varlıklar	$85$
Duran Varlıklar	$15$
Aktif Toplamı	$100$

Bu verilere dayanarak, işletmenin varlık yapısı hakkında yapılabilecek en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin duran varlık yatırımlarının aktif içerisindeki payının oldukça yüksek olduğu söylenebilir.

İşletmenin faaliyet döngüsü içinde likidite sıkışıklığı yaşama ihtimalinin çok yüksek olduğu söylenebilir.

İşletmenin varlık yapısının likidite açısından güçlü olduğu ve dönen varlık ağırlıklı bir yapı sergilediği söylenebilir.

İşletmenin aktif yapısının bir sanayi işletmesi profiline tam uyum sağladığı söylenebilir.

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme kapasitesini gösteren cari oranının kesinlikle

1,00

olduğu söylenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin varlık yapısının likidite açısından güçlü olduğu ve dönen varlık ağırlıklı bir yapı sergilediği söylenebilir.

Cevap

İşletmenin varlık yapısının likidite açısından güçlü olduğu ve dönen varlık ağırlıklı bir yapı sergilediği söylenebilir.

Dikey yüzdeler analizi, bir finansal tablodaki her bir kalemin ait olduğu grup veya genel toplam içerisindeki ağırlığını gösterir. İşletmenin aktif toplamı içinde dönen varlıkların

\%85

gibi yüksek bir orana sahip olması, varlıkların likidite (paraya dönüşme) hızının yüksek olduğunu ve işletmenin perakende sektörüyle uyumlu, likit bir yapı sergilediğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Bilanço aktif yapısındaki ana grupların toplam aktif içindeki paylarını karşılaştırınız.

Dönen Varlıklar

\%85

, Duran Varlıklar

\%15

düzeyindedir.

Varlıkların hangi vadede yoğunlaştığını belirlemek için dikey (yüzde) analiz verileri temel alınır.

2

Belirlenen bu yoğunluğun işletmenin faaliyet konusu ve nakit dönüşüm hızı üzerindeki etkisini yorumlayınız.

Aktif toplamının büyük çoğunluğunun dönen varlıklarda olması, hızlı paraya dönüşme yeteneğine işaret eder.

Perakende gıda gibi sektörlerde stok ve nakit sirkülasyonu yüksek olduğu için dönen varlık payının yüksek olması likidite gücünü destekler.

Anahtar Kavram

Bilanço Aktif Yapısında Dikey Yüzdelerin Likidite Açısından Yorumlanması

Soru 54Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosuna ilişkin bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem / Bilgi	Tutar veya Oran
Ticari Mallar	$240.000$ TL
Ticari Mallar Hesabının Dönen Varlıklar Grubu İçindeki Payı	$\%60$
Dönen Varlıklar Grubunun Aktif Toplamı İçindeki Payı	$\%40$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı	$300.000$ TL
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı	$200.000$ TL

Bu verilere göre, dikey (yüzde) analiz yöntemine göre hazırlanan bilançoda 'Özkaynaklar' grubunun genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

20

30

40

50

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $50$

Cevap

Özkaynaklar grubunun genel (toplam) yüzdesi

\%50

olarak hesaplanmaktadır.

Verilen bilgilerden hareketle önce dönen varlıklar toplamı

400.000

TL, ardından aktif toplamı

1.000.000

TL olarak bulunur. Toplam kaynaklardan yabancı kaynaklar (

300.000 + 200.000

) düşüldüğünde özkaynaklar

500.000

TL kalır. Bu tutarın bilanço toplamına oranı ise yüzde elli sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen Varlıklar toplamının hesaplanması

240.000 / 0,60 = 400.000

TL

Ticari mallar tutarı ve bu kalemin grup içindeki yüzdesi kullanılarak ait olduğu grubun (Dönen Varlıklar) toplamına ulaşılır.

2

Aktif (ve Pasif) toplamının hesaplanması

400.000 / 0,40 = 1.000.000

TL

Dönen varlıkların bilanço toplamı içindeki payı (

\%40

) kullanılarak işletmenin toplam varlık ve kaynak büyüklüğü bulunur.

3

Özkaynaklar tutarının bulunması

1.000.000 - (300.000 + 200.000) = 500.000

TL

Bilanço eşitliği gereği (Varlıklar = Kaynaklar), toplam kaynaklardan kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar çıkarılarak özkaynaklar tutarına ulaşılır.

4

Özkaynaklar genel yüzdesinin hesaplanması

(500.000 / 1.000.000) \times 100 = \%50

Dikey (genel) analizde her kalemin veya grubun payı, ait olduğu tarafın (aktif veya pasif) toplamına bölünerek bulunur.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey (yüzde) analiz yapılırken, her bir kalemin tutarı 'Aktif Toplamı'na (veya Pasif Toplamı'na) bölünerek genel yüzde elde edilir.

Daha Fazla Pratik

Bilanço dikey yüzdelerini hesapladıktan sonra bu yüzdelerin sektör ortalamalarıyla karşılaştırılması 'Yorumlama' aşaması için önemlidir.

Alternatif Yöntem

Oransal mantıkla da çözülebilir: Dönen varlıklar

\%40

ise duran varlıklar

\%60

'dır. Yabancı kaynakların toplamı

500.000

TL'dir. Eğer yabancı kaynakların dikey yüzdesini bulabilirsek (önce bilanço toplamını bulmak şartıyla), kalan kısmı doğrudan özkaynaklar yüzdesi olarak belirleyebiliriz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 55Soru →

Bir ticari işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kalemler	1. Dönem (%)	2. Dönem (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$72$	$68$
Faaliyet Giderleri	$12$	$21$
Diğer Faal. Olağan Gelir ve Kârlar	$4$	$2$
Finansman Giderleri	$8$	$8$

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısı ve faaliyet verimliliği ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Satışların maliyet yapısındaki iyileşmeye ve üretim/tedarik verimliliği artışına rağmen, faaliyet giderlerindeki kontrolsüz artış işletmenin esas faaliyet kârlılığını zayıflatmıştır.

Finansman giderleri dikey yüzdesinin her iki dönemde de aynı kalması, işletmenin kullandığı yabancı kaynak tutarının veya borçlanma maliyet oranının değişmediğini kesin olarak kanıtlar.

Brüt satış kâr marjının birinci döneme göre artış göstermesi, işletmenin satış hacminin reel (miktar bazlı) olarak genişlediğinin temel göstergesidir.

Diğer faaliyetlerden olağan gelirlerdeki %2'lik azalış, işletmenin ana faaliyet konusuna odaklandığını ve pazarlama stratejilerinde verimlilik sağladığını teyit etmektedir.

Satışların maliyeti oranındaki düşüş, diğer giderlerdeki değişimlere bakılmaksızın işletmenin dönem net kâr marjının da birinci döneme göre daha yüksek gerçekleşmesini garanti altına almıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışların maliyet yapısındaki iyileşmeye ve üretim/tedarik verimliliği artışına rağmen, faaliyet giderlerindeki kontrolsüz artış işletmenin esas faaliyet kârlılığını zayıflatmıştır.

Cevap

Satışların maliyet yapısındaki iyileşmeye rağmen, faaliyet giderlerindeki artışın esas faaliyet kârlılığını zayıflattığını belirten ifade doğrudur.

Doğru yanıt olan seçenek, gelir tablosundaki kârlılık geçişlerini analiz etmektedir. İşletmenin satışların maliyeti yüzdesinin düşmesi brüt kâr marjını artırarak maliyet yönetiminde başarıya işaret etse de, faaliyet giderlerinin (pazarlama, genel yönetim ve Ar-Ge) oransal olarak yaklaşık iki katına çıkması (%12'den %21'e), işletmenin operasyonel verimliliğini düşürmüş ve esas faaliyetlerinden elde ettiği kâr payını azaltmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Satış Kâr Marjlarını hesapla

1. Dönem:

100 - 72 = \%28

; 2. Dönem:

100 - 68 = \%32

Üretim ve tedarik verimliliğini ölçmek için satışların maliyetinin satışlara oranı üzerinden marj hesaplanır.

2

Esas Faaliyet Kâr Marjlarını hesapla

1. Dönem:

28 - 12 + 4 = \%20

; 2. Dönem:

32 - 21 + 2 = \%13

İşletmenin ana faaliyet verimliliğini görmek için faaliyet giderleri ve diğer olağan gelirler analize dahil edilir.

3

Sonuçları karşılaştır ve yorumla

Brüt kâr marjı iyileşirken (%28'den %32'ye), Esas Faaliyet kâr marjı ciddi şekilde düşmüştür (%20'den %13'ye).

Bu durum, maliyet düşüşünden sağlanan avantajın, faaliyet giderlerindeki (pazarlama, genel yönetim vb.) aşırı artış tarafından yok edildiğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosunda Kârlılık Kademelerinin Dikey Analizle Yorumlanması

Daha Fazla Pratik

Esas faaliyet kâr marjındaki düşüşün nedenlerini daha detaylı incelemek için faaliyet giderlerinin alt kalemleri (Pazarlama Satış Dağıtım, Genel Yönetim, Ar-Ge) bazında dikey analiz yapılabilir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 56Soru →

Bir ticari işletmenin yıl sonu finansal raporlama çalışmaları kapsamında düzenlenen gelir tablosuna ait bazı kalemler şu şekildedir:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$400.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey yüzdeler yöntemi ile analiz edildiğinde Satışların Maliyeti kaleminin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

40

33,3

20

50

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $40$

Cevap

Gelir tablosu dikey analizinde baz kalem olarak Net Satışlar (

1.000.000

TL) kullanıldığında, Satışların Maliyeti kaleminin dikey yüzdesi

40

olarak hesaplanmaktadır.

Gelir tablosu kalemlerinin dikey yüzdeleri hesaplanırken, Net Satışlar rakamı baz (

100

) olarak kabul edilir. Soruda verilen Brüt Satışlar (

1.200.000

TL) tutarından Satış İndirimleri (

200.000

TL) düşüldüğünde Net Satışlar

1.000.000

TL olarak hesaplanır. Satışların Maliyeti olan

400.000

TL, bu baz rakama bölündüğünde (

400.000 / 1.000.000

) dikey yüzde

40

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler Net Satışlara oranlanır. Bu nedenle önce Brüt Satışlardan Satış İndirimleri çıkarılarak baz rakam bulunur.

2

Dikey yüzde formülünün uygulanması

\text{Dikey Yüzde} = (\frac{400.000}{1.000.000}) \times 100

İlgili kalemin tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek yüzdelik payı belirlenir.

3

Nihai sonucun bulunması

40

Yapılan bölme işlemi sonucunda Satışların Maliyetinin gelir tablosu içindeki ağırlığı %40 olarak kesinleşir.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Baz Seçimi

İpuçları

1

Gelir tablosunda dikey yüzde hesaplanırken tüm kalemlerin hangi ana kaleme oranlandığını hatırlayın.

2

Hesaplamaya başlamadan önce Brüt Satışlar ve Satış İndirimleri arasındaki farkı alarak 'Net Satışlar' tutarını bulun.

3

Baz kaleminiz

1.000.000

TL olmalıdır.

400.000

TL'yi bu tutara oranlayın.

Daha Fazla Pratik

Diğer dikey yüzdeleri (örneğin Brüt Satış Kârı yüzdesi) hesaplayarak toplamın doğruluğunu kontrol edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 57Soru →

Yüzde yöntemi (dikey analiz) ile incelenen bir işletmenin bilanço verilerine göre özkaynakların toplam kaynaklar (pasif) içindeki payı $\%60$ olarak hesaplanmıştır. Buna göre, işletmenin kaynak yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%60

'tır.

İşletmenin toplam yabancı kaynaklarının genel yüzdesi

\%40

'tır.

İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynakları uzun vadeli yabancı kaynaklarından fazladır.

İşletmenin aktif toplamı özkaynaklarının

\%60

'ına eşittir.

İşletme varlıklarının

\%60

'ını yabancı kaynaklarla finanse etmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam yabancı kaynaklarının genel yüzdesi $\%40$ 'tır.

Cevap

İşletmenin toplam yabancı kaynaklarının genel yüzdesinin %40 olması kesinlikle doğrudur.

Dikey analiz yönteminde bilançonun pasif (kaynak) tarafı incelenirken Pasif Toplamı

\%100

olarak kabul edilir. Özkaynakların dikey yüzdesi

\%60

olarak verildiğine göre, işletmenin geri kalan tüm kaynakları yabancı kaynaklardan (borçlardan) oluşmaktadır. Bu nedenle toplam yabancı kaynakların payı

\%100 - \%60 = \%40

olur.

Adım Adım Çözüm

1

Pasif toplamının dikey analizdeki baz değerini belirle.

Pasif Toplamı (Toplam Kaynaklar) =

\%100

Dikey analizde bilanço kalemleri ilgili grubun veya genel toplamın (Aktif/Pasif) yüzdesi olarak ifade edilir.

2

Toplam Yabancı Kaynaklar oranını hesapla.

\%100 - \%60 = \%40

Pasif toplamı, Toplam Yabancı Kaynaklar ve Özkaynakların toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

Bilanço dikey analizinde pasif toplamının %100 kabul edilmesi ve kaynak dağılımının bu baz üzerinden yorumlanması.

İpuçları

1

Dikey analizde bilançonun pasif toplamının yüzde kaç kabul edildiğini hatırlayın.

2

Özkaynaklar ve yabancı kaynakların toplamı her zaman pasif toplamına eşittir.

Daha Fazla Pratik

Özkaynak payının borç payından yüksek olmasının işletmenin finansal riski üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 58Soru →

Bir sanayi işletmesinin gelir tablosu kalemlerine yönelik dikey (yüzde) analiz çalışmasında; Brüt Satış Kârı dikey yüzdesi % $35$ , Faaliyet Kârı dikey yüzdesi ise % $4$ olarak hesaplanmıştır. Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısı ve faaliyet etkinliği ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin brüt kârlılığı yeterli düzeyde olsa da pazarlama ve yönetim gibi faaliyet giderlerinin net satışlara oranla yüksekliği, esas faaliyet verimliliğini ciddi şekilde düşürmüştür.

İşletmenin satışların maliyeti dikey yüzdesi %

96

seviyesinde olduğu için brüt satış kârı işletme giderlerini karşılayamamaktadır.

Finansman giderlerinin net satışlar içindeki payının %

31

olması, faaliyet kârının brüt kâra oranla düşük çıkmasının temel nedenidir.

İşletme, cari dönemde net satışları ile satışların maliyeti arasında bir denge kuramadığı için esas faaliyet zararı ile karşı karşıya kalmıştır.

Olağan dışı giderlerin yüksekliği, brüt kâr ile faaliyet kârı arasındaki makasın açılmasına ve kârlılığın azalmasına yol açmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin brüt kârlılığı yeterli düzeyde olsa da pazarlama ve yönetim gibi faaliyet giderlerinin net satışlara oranla yüksekliği, esas faaliyet verimliliğini ciddi şekilde düşürmüştür.

Cevap

İşletmenin brüt kârlılığı yeterli olsa da faaliyet giderlerinin yüksekliği esas faaliyet verimliliğini düşürmüştür.

Dikey analizde Brüt Satış Kârı yüzdesi ile Faaliyet Kârı yüzdesi arasındaki fark, işletmenin Faaliyet Giderlerinin (Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri, Genel Yönetim Giderleri ve Araştırma ve Geliştirme Giderleri) Net Satışlara oranını verir. Verilen örnekte bu oran %

31

gibi oldukça yüksek bir seviyededir. Bu durum, işletmenin mal/hizmet üretiminde (brüt düzeyde) %

35

gibi makul bir marj yakalamasına rağmen, bu kârın büyük bir kısmını operasyonel giderlere harcadığını ve esas faaliyet verimliliğinin düşük kaldığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar baz alınarak Satışların Maliyeti dikey yüzdesini belirlemek.

Net Satışlar = %

100

kabul edildiğinde; Satışların Maliyeti = %

100 - %35 = %65

.

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri Net Satışlara oranlanır.

2

Brüt Satış Kârı ile Faaliyet Kârı arasındaki farkı hesaplamak.

%

35 - %4 = %31

.

Bu fark, işletmenin faaliyet giderlerinin (Genel Yönetim, Pazarlama, Ar-Ge) net satışlar içindeki payını gösterir.

3

Elde edilen sonuçları işletme verimliliği açısından yorumlamak.

İşletmenin satış performansı ve maliyet yönetimi (brüt düzeyde) iyi olsa da (%

35

), operasyonel giderleri (%

31

) kârı eritmektedir.

Faaliyet giderlerinin yüksekliği, esas faaliyetlerin verimsiz yürütüldüğünün temel göstergesidir.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi ve Esas Faaliyet Verimliliği

Daha Fazla Pratik

İşletmenin faaliyet giderlerinin alt kırılımlarına (pazarlama vs. yönetim) bakarak hangi departmanın verimsiz olduğunu analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 59Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinden yapılan dikey yüzde analizi sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kalem	1. Dönem (%)	2. Dönem (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$62$	$72$
Faaliyet Giderleri	$18$	$12$
Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar	$2$	$11$
Finansman Giderleri	$14$	$3$
Dönem Net Kârı	$6$	$16$

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısında meydana gelen değişimle ilgili yapılabilecek en isabetli yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin brüt satış kârı ve faaliyet kârı marjları gerilemiş; net kârlılıktaki artış ise esas faaliyet dışı gelirler ile finansman yükünün azalmasından kaynaklanmıştır.

Faaliyet giderlerinin dikey yüzdesindeki

\%6

'lık azalış, işletmenin üretim sürecindeki teknik verimliliğinin ve kapasite kullanım oranının arttığını kanıtlamaktadır.

Dönem net kârındaki

\%10

'luk artış, işletmenin satış fiyatlarını maliyet artışlarının üzerinde belirleyebildiğini ve reel bir kârlılık büyümesi sağladığını teyit etmektedir.

Finansman giderlerindeki sert düşüş, işletmenin dönen varlıklarının kısa vadeli borçlarını karşılama gücünün (likidite durumunun) kesin olarak iyileştiğini göstermektedir.

Esas faaliyet kârı dikey yüzdesindeki artış, işletmenin ana faaliyet konusundaki rekabet gücünün pazar payı artışıyla birlikte yükseldiğini ortaya koymaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin brüt satış kârı ve faaliyet kârı marjları gerilemiş; net kârlılıktaki artış ise esas faaliyet dışı gelirler ile finansman yükünün azalmasından kaynaklanmıştır.

Cevap

İşletmenin operasyonel kârlılığı zayıflamış, net kârlılık artışı esas faaliyet dışı ve finansal kalemlerden kaynaklanmıştır.

İşletmenin brüt satış kârı marjı

\%38

'den

\%28

'e, faaliyet kârı marjı ise

\%20

'den

\%16

'ya düşmüştür. Bu durum, işletmenin ana faaliyetlerinde verimlilik kaybı yaşadığını gösterir. Ancak net kâr marjının

\%6

'dan

\%16

'ya yükselmesinin sebebi, finansman giderlerinin

\%14

'ten

\%3

'e düşerek finansal yükün hafiflemesi ve diğer faaliyet gelirlerinin

\%2

'den

\%11

'e çıkarak kârlılığı yapay olarak desteklemesidir.

Adım Adım Çözüm

1

Dönemler arası Brüt Satış Kârı marjlarını hesaplayınız.

1. Dönem:

\%38

(

100 - 62

), 2. Dönem:

\%28

(

100 - 72

).

Ana faaliyetin temel kârlılık düzeyindeki değişimi görmek için.

2

Dönemler arası Faaliyet Kârı marjlarını hesaplayınız.

1. Dönem:

\%20

(

38 - 18

), 2. Dönem:

\%16

(

28 - 12

).

İşletmenin operasyonel yönetim etkinliğini ölçmek için.

3

Net kâr artışının kaynaklarını (Esas Faaliyet Dışı Gelirler ve Finansman Giderleri) analiz ediniz.

Finansman giderleri

\%11

azalmış (

14 \rightarrow 3

), Diğer gelirler

\%9

artmıştır (

2 \rightarrow 11

).

Operasyonel kâr düşerken net kârın neden arttığını tespit etmek için.

4

Verileri sentezleyerek kârlılık yapısını yorumlayınız.

Kârlılık artışı sürdürülebilir ana faaliyetlerden değil, finansal yükün azalması ve yan faaliyetlerden gelmiştir.

Kârlılığın kalitesini değerlendirmek için.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi ve Kâr Kalitesi

İpuçları

1

Net Satışlar

\%100

ise, Brüt Satış Kârı marjı

100 - Satışların Maliyeti

formülüyle bulunur. Her iki dönem için bu değerleri karşılaştırın.

2

Net kârın artmasına rağmen, faaliyet kâr marjının (

Brüt Kâr - Faaliyet Giderleri

) yönüne dikkat edin. Kârlılığın 'merkezinde' mi yoksa 'çevresinde' mi bir iyileşme var?

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerindeki bu denli büyük bir düşüşün işletmenin özkaynak yapısı üzerindeki etkisini oran analiziyle incelemek faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 60Soru →

Bir işletmenin dönem sonu faaliyet sonuçlarına ilişkin bazı verileri ve bilanço büyüklüğü aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$800.000$
Satış İndirimleri	$50.000$
Satışların Maliyeti	$450.000$
Faaliyet Giderleri	$120.000$
Aktif Toplamı	$1.500.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey (yüzde) analizi tekniğiyle incelendiğinde "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey yüzdesi kaçtır?

12

22,5

24

40

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $24$

Cevap

İşletmenin faaliyet kârı dikey yüzdesi

\%24

olarak hesaplanır.

Gelir tablosunun dikey yüzdeleri hesaplanırken 'Net Satışlar' kalemi

\%100

kabul edilir. İşletmenin verilerine göre Net Satışlar

750.000

TL (

800.000 - 50.000

), Faaliyet Kârı ise

180.000

TL (

750.000 - 450.000 - 120.000

) olarak hesaplanır. Faaliyet kârının dikey yüzdesi

(180.000 / 750.000) \times 100

formülüyle

\%24

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

800.000 - 50.000 = 750.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde baz kalem (

\scalebox{1.2}{\%}100

) Net Satışlar'dır.

2

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

750.000 - 450.000 - 120.000 = 180.000

TL

Net Satışlardan satışların maliyeti ve faaliyet giderleri düşülerek faaliyet kârına ulaşılır.

3

Dikey yüzdenin hesaplanması

(180.000 / 750.000) \times 100 = \%24

İlgili kalemin tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek yüzdesi bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler 'Net Satışlar' rakamına bölünerek yüzdelendirilir.

Daha Fazla Pratik

Brüt satış kârı yüzdesi ile faaliyet kârı yüzdesi arasındaki farkın, faaliyet giderlerinin dikey yüzdesine eşit olduğunu kontrol ederek sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Yüzde Yöntemiyle Analiz

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap