Yüzde Yöntemiyle Analiz Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4

Soru 61Soru →

Bir işletmenin $X1$ ve $X2$ yıllarına ait bilançosuna uygulanan dikey (yüzde) analiz sonuçlarına göre pasif yapısı ve duran varlık değişimleri aşağıda özetlenmiştir:

Bilanço Kalemleri / Grupları	$X1$ Yılı Genel %	$X2$ Yılı Genel %
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$25$	$48$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$	$12$
Özkaynaklar	$40$	$40$
Duran Varlıklar (Grup Toplamı)	$35$	$55$

Bu verilere göre, işletmenin finansman stratejisi ve mali yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletme, duran varlıklarındaki artışı kısa vadeli kaynaklarla finanse ederek finansman ilkelerine aykırı hareket etmiş ve likidite riskini artırmıştır.

Özkaynak payı her iki yılda da sabit kaldığı için işletmenin finansal kaldıraç derecesi ve toplam borç yükü açısından risk seviyesi değişmemiştir.

Kısa vadeli yabancı kaynakların payındaki belirgin artış, işletmenin net işletme sermayesinin ve dönen varlıklarının verimli kullanıldığını göstermektedir.

Uzun vadeli borçların payının azalması, işletmenin borçlanma maliyetlerini minimize ettiğini ve mali bağımsızlığının güçlendiğini kanıtlamaktadır.

İşletme, ihtiyatlılık politikası gereği yatırımlarını özkaynak ağırlıklı bir yapıyla finanse ederek borçların geri ödenmeme riskini ortadan kaldırmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme, duran varlıklarındaki artışı kısa vadeli kaynaklarla finanse ederek finansman ilkelerine aykırı hareket etmiş ve likidite riskini artırmıştır.

Cevap

İşletme, duran varlıklarındaki artışı kısa vadeli kaynaklarla finanse ederek finansman ilkelerine aykırı hareket etmiş ve likidite riskini artırmıştır.

Doğru seçenek, işletmenin duran varlık artışını (

\%35

’ten

\%55

’e) kısa vadeli yabancı kaynaklardaki artışla (

\%25

’ten

\%48

’e) finanse ettiğini doğru bir şekilde analiz eder. Finansal yönetimde temel kural, uzun vadeli varlıkların (duran varlıklar) uzun vadeli kaynaklarla finanse edilmesidir. İşletmenin uzun vadeli kaynakları (Özkaynak + UVYK) toplamı olan

\%52

seviyesinin, duran varlık seviyesi olan

\%55

'in altında kalması, 'agresif finansman politikası' izlendiğini ve likidite riskinin arttığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Kaynak yapısındaki vade değişimini hesaplayın.

X1

yılında yabancı kaynakların çoğu uzun vadeli (

\%35

) iken,

X2

yılında radikal bir şekilde kısa vadeye (

\%48

) kaymıştır.

Vade yapısındaki değişim, işletmenin borç ödeme baskısını ve likidite ihtiyacını belirler.

2

Duran varlıkların finansmanında kullanılan uzun vadeli kaynak kapasitesini belirleyin.

X2

yılı toplam uzun vadeli kaynaklar = Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (

\%12

) + Özkaynaklar (

\%40

) =

\%52

.

Finansman ilkesine göre duran varlıklar, uzun vadeli kaynaklarla (UVYK ve Özkaynak) karşılanmalıdır.

3

Duran varlıkların genel yüzdesi ile uzun vadeli kaynak kapasitesini kıyaslayın.

Duran Varlıklar (

\%55

) > Uzun Vadeli Kaynaklar (

\%52

). Fark olan

\%3

, kısa vadeli borçla finanse edilmiştir.

Aradaki farkın kısa vadeli borçla kapatılması, işletmenin net işletme sermayesinin yetersiz olduğunu ve riskli bir finansman modeli uyguladığını gösterir.

Anahtar Kavram

Finansman İlkeleri ve Vade Uyumu

İpuçları

1

İşletmenin her iki yıldaki toplam yabancı kaynak (borç) oranını (KVYK + UVYK) hesaplayarak işe başlayın.

2

Finansman ilkesine göre duran varlıkların hangi kaynak türleriyle finanse edilmesi gerektiğini hatırlayın.

3

X2 yılında duran varlıkların genel yüzdesi olan %55 ile uzun vadeli kaynakların toplamı olan %52'yi kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin bu verilerine dayanarak 'Cari Oran' ve 'Net İşletme Sermayesi' eğilimleri hakkında ne söylenebileceğini tartışınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 62Soru →

İşletmenin mali analiz çalışmaları kapsamında hazırlanan 2025 yılı gelir tablosu verileri ve bilanço toplamı aşağıda verilmiştir:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.800.000$
Satış İndirimleri (-)	$300.000$
Satışların Maliyeti (-)	$900.000$
Faaliyet Giderleri (-)	$300.000$
Aktif Toplamı	$3.000.000$

Bu bilgilere göre, işletmenin "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey (yüzde) analiz yöntemine göre hesaplanan yüzdesi kaçtır?

10

16,6

20

40

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$

Cevap

İşletmenin faaliyet kârının dikey yüzdesi

20

olarak hesaplanmıştır.

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri net satışlara oranlanır. Bu soruda net satışlar

1.500.000

TL, faaliyet kârı ise

300.000

TL olarak hesaplandığından, faaliyet kârının net satışlar içindeki payı

20

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışlar tutarının hesaplanması

1.800.000 - 300.000 = 1.500.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler net satışlara oranlandığı için öncelikle baz kalem bulunmalıdır.

2

Brüt satış kârının hesaplanması

1.500.000 - 900.000 = 600.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için öncelikle brüt kârlılık seviyesi belirlenmelidir.

3

Faaliyet kârının hesaplanması

600.000 - 300.000 = 300.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri düşülerek analiz edilecek kalem olan faaliyet kârına ulaşılır.

4

Dikey yüzdenin hesaplanması

(300.000 / 1.500.000) \times 100 = 20

Hedef kalemin tutarı, baz alınan net satışlar tutarına bölünerek yüzde değer bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde (yüzde yöntemiyle analiz), baz alınan ana kalem her zaman 'Net Satışlar' (

100

) olarak kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda brüt satış kârının dikey yüzdesini hesaplayarak karşılaştırma yapınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 63Soru →

Ağır sanayi dalında faaliyet gösteren bir çimento fabrikasının $2025$ yılı bilançosu üzerinde yapılan dikey yüzdeler analizi sonuçları, işletmenin faaliyet gösterdiği sektör ortalamaları ile karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aktif Kalemleri	İşletme Yüzdesi ( $\%$ )	Sektör Ortalaması ( $\%$ )
DÖNEN VARLIKLAR	25	45
- Hazır Değerler	$3$	$10$
- Ticari Alacaklar	$7$	$15$
- Stoklar	$15$	$20$
DURAN VARLIKLAR	75	55
- Maddi Duran Varlıklar	$65$	$45$
- Diğer Duran Varlıklar	$10$	$10$
AKTİF TOPLAMI	100	100

Bu verilere göre, işletmenin aktif (varlık) yapısına ilişkin yapılabilecek en isabetli yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Dönen varlık payının sektörün altında olması, işletmenin stok devir hızının sektör ortalamasının çok üzerinde olduğunu ve verimli bir stok yönetimi uygulandığını kanıtlar.

Hazır değerler oranının sektörün gerisinde kalması, işletmenin kısa vadeli borç ödeme kapasitesinin tamamen çöktüğünü ve likidite krizine girdiğini kesin olarak gösterir.

Duran varlık ağırlıklı yapı, işletmenin sabit maliyetlerinin toplam maliyetler içindeki payını artırarak faaliyet kaldıracı etkisini yükseltmekte ve işletmeyi satış hacmindeki değişimlere karşı daha duyarlı hale getirmektedir.

Maddi duran varlıkların toplam aktif içindeki payının yüksekliği, işletmenin tüm duran varlık yatırımlarını özkaynaklar ile finanse ettiğini ve finansal riskinin bulunmadığını teyit eder.

Ticari alacakların payının sektör ortalamasına göre düşük olması, işletmenin kredi politikasının çok gevşek olduğunu ve tahsilat riskinin sektörün üzerinde seyrettiğini ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duran varlık ağırlıklı yapı, işletmenin sabit maliyetlerinin toplam maliyetler içindeki payını artırarak faaliyet kaldıracı etkisini yükseltmekte ve işletmeyi satış hacmindeki değişimlere karşı daha duyarlı hale getirmektedir.

Cevap

Duran varlık ağırlıklı yapı, işletmenin sabit maliyetlerinin toplam maliyetler içindeki payını artırarak faaliyet kaldıracı etkisini yükseltmekte ve işletmeyi satış hacmindeki değişimlere karşı daha duyarlı hale getirmektedir.

Duran varlıkların, özellikle de maddi duran varlıkların aktif içindeki payının (

\%65

) sektör ortalamasının (

\%45

) üzerinde olması, ağır sanayi işletmeleri için yüksek bir üretim kapasitesine ve dolayısıyla yüksek amortisman giderlerine işaret eder. Bu yapı, faaliyet kaldıracı (operating leverage) etkisini artırır. Faaliyet kaldıracı yüksek olan işletmelerde, satış hacmindeki küçük bir artış kârda büyük bir artış yaratırken; satışlardaki küçük bir düşüş ise kârda çok daha büyük bir azalmaya veya zarara yol açabilir. Bu nedenle işletme, sektördeki rakiplerine göre satış dalgalanmalarına karşı daha duyarlıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Varlık Yapısının Karşılaştırılması

İşletmenin duran varlık payı (

\%75

), sektör ortalamasının (

\%55

) üzerindedir.

İşletmenin sermaye yoğun bir yapıya sahip olduğunu ve üretim kapasitesine ciddi yatırım yaptığını anlamak için.

2

Maddi Duran Varlık Analizi

Maddi duran varlıkların payı (

\%65

), sektörün (

\%45

) oldukça üzerindedir.

Ağır sanayi işletmelerinde bu durumun yüksek sabit maliyet (amortisman, bakım-onarım) yaratacağını belirlemek için.

3

Risk ve Kaldıraç İlişkisinin Kurulması

Yüksek maddi duran varlık yatırımı, faaliyet kaldıracını yükseltir.

Varlık yapısının işletmenin maliyet yapısı ve satış hassasiyeti (risk) üzerindeki etkisini yorumlamak için.

Anahtar Kavram

Varlık Yapısı ve Faaliyet Riski İlişkisi

Daha Fazla Pratik

İşletmenin yüksek faaliyet kaldıracına sahip bu varlık yapısının, bilançonun pasif tarafındaki 'Finansal Kaldıraç' ile nasıl dengelenmesi gerektiğini (finansal risk yönetimi) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 64Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu kalemlerinin net satışlara oranlandığı dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemleri	1. Dönem (%)	2. Dönem (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$65$	$58$
Faaliyet Giderleri	$12$	$22$
Finansman Giderleri	$4$	$15$
Dönem Net Kârı	$19$	$5$

Bu verilere dayanarak, işletmenin kârlılık yapısı ve maliyet gelişimi hakkında yapılacak aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletmenin üretim maliyetlerini kontrol altına alarak brüt kârlılık marjını artırmasına karşın, faaliyet giderleri ve finansman yükündeki aşırı artış net kârlılığın ciddi oranda aşınmasına neden olmuştur.

Satışların maliyeti dikey yüzdesindeki düşüş, işletmenin net satış hasılatının bir önceki yıla göre mutlak tutar olarak arttığının ve pazar payının genişlediğinin kesin bir göstergesidir.

Faaliyet giderlerindeki dikey yüzdenin

\%12

'den

\%22

'ye yükselmesi, işletmenin bu dönemde daha fazla duran varlık yatırımı yaparak aktif toplamını büyüttüğünü kanıtlamaktadır.

Finansman giderlerinin net satışlar içindeki payının artması, işletmenin borçlanma yerine özkaynak kullanımına ağırlık verdiğinin ve mali yapısının güçlendiğinin bir işaretidir.

Dönem net kârındaki dikey yüzde azalışı, işletmenin vergi öncesi kâr tutarının bir önceki yıla göre mutlak rakamlarla azaldığının kesin bir kanıtıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin üretim maliyetlerini kontrol altına alarak brüt kârlılık marjını artırmasına karşın, faaliyet giderleri ve finansman yükündeki aşırı artış net kârlılığın ciddi oranda aşınmasına neden olmuştur.

Cevap

İşletmenin üretim maliyetlerini kontrol altına alarak brüt kârlılık marjını artırmasına karşın, faaliyet giderleri ve finansman yükündeki aşırı artış net kârlılığın ciddi oranda aşınmasına neden olmuştur.

Doğru yanıt olan seçenek, tablodaki tüm verileri bütüncül bir şekilde analiz etmektedir. Satışların maliyetinin dikey yüzdesindeki

\%7

'lik düşüş işletmenin üretim verimliliğinin ve brüt kârlılığının arttığını kanıtlar. Ancak aynı dönemde faaliyet giderlerindeki

\%10

'luk ve finansman giderlerindeki

\%11

'lik devasa artışlar, brüt kârdaki bu olumlu gelişmeyi gölgede bırakarak nihai kârlılığın (dönem net kârı)

\%19

'dan

\%5

'e çökmesine neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Dönemler arası brüt satış kâr marjı değişimini hesaplayınız.

1. Dönem:

100 - 65 = %35

; 2. Dönem:

100 - 58 = %42

.

Üretim maliyeti kontrolünü ve temel satış kârlılığını ölçmek için.

2

Dönemler arası faaliyet gideri ve finansman gideri yükündeki değişimi analiz ediniz.

Faaliyet Giderleri

\%10

(

22 - 12

), Finansman Giderleri

\%11

(

15 - 4

) artmıştır.

Satış kârını aşındıran diğer maliyet unsurlarını belirlemek için.

3

Brüt kârdaki iyileşme ile giderlerdeki artışı karşılaştırarak net sonuca ulaşınız.

Brüt kâr

\%7

iyileşmiş ancak giderler toplamda

\%21

artmıştır. Net kâr

\%19

'dan

\%5

'e gerilemiştir.

İşletmenin kâr erozyonunun nedenini sentezlemek için.

Anahtar Kavram

Dikey Analizde Kârlılık ve Maliyet Yapısının Karşılaştırmalı Yorumu

İpuçları

1

Önce Brüt Satış Kârı yüzdesinin her iki dönem için nasıl değiştiğini hesaplayın (

100 - SMM

).

2

Gider kalemlerindeki artışların toplamının, brüt kârdaki iyileşmeden daha fazla olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerindeki artışın kâr üzerindeki etkisini daha iyi anlamak için Borç-Özkaynak oranındaki değişimleri inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Marj analizini kademeli yapabilirsiniz: Brüt Kâr Marjı, Faaliyet Kâr Marjı ve Olağan Kâr Marjı değişimlerini ayrı ayrı hesaplayarak kârın hangi aşamada daha fazla 'eridiğini' net bir şekilde görebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 65Soru →

Enerji sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin $2024$ ve $2025$ yıllarına ait bilançoları üzerinde yapılan dikey (yüzde) analizi sonuçları aşağıda verilmiştir:

Aktif Kalemleri	$2024$ Yılı (Genel $\%$ )	$2025$ Yılı (Genel $\%$ )
I. Dönen Varlıklar	$\%25$	$\%15$
- Hazır Değerler	$\%10$	$\%2$
- Stoklar	$\%5$	$\%8$
II. Duran Varlıklar	$\%75$	$\%85$
- Maddi Duran Varlıklar	$\%65$	$\%80$

Buna göre, işletmenin aktif yapısındaki bu değişim ve faaliyet gösterdiği sektörün özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

İşletme, maddi duran varlık yatırımlarıyla kapasitesini artırma yoluna gitmiş; ancak bu süreçte nakit varlıkların payı azalırken stok ve duran varlık ağırlığının artması, işletmenin likidite riski ile karşı karşıya kalabileceğini göstermektedir.

Dönen varlıkların payının

\%25

'ten

\%15

'e gerilemesi, işletmenin toplam varlık hacminin mutlak tutar olarak azaldığını ve işletmenin bir daralma evresine girdiğini kesin olarak kanıtlamaktadır.

Duran varlıkların aktif toplamı içindeki payının

\%85

seviyesine çıkması, enerji sektörü gibi sermaye yoğun sektörlerde dahi her zaman atıl kapasite ve verimsiz kaynak kullanımı olarak değerlendirilmelidir.

Dönen varlıklar grubunun kendi içindeki yapısı incelendiğinde, stokların grup içi yüzdesinin artmış olması işletmenin satışlarının hızlandığını ve stok devir hızının yükseldiğini gösteren olumlu bir gelişmedir.

Hazır değerlerin genel yüzdesindeki

\%8

'lik düşüş, sadece dikey analizdeki matematiksel bir kaymadan kaynaklanmakta olup işletmenin borç ödeme gücü üzerinde herhangi bir risk oluşturmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme, maddi duran varlık yatırımlarıyla kapasitesini artırma yoluna gitmiş; ancak bu süreçte nakit varlıkların payı azalırken stok ve duran varlık ağırlığının artması, işletmenin likidite riski ile karşı karşıya kalabileceğini göstermektedir.

Cevap

İşletmenin yatırım odaklı bir büyüme stratejisi izlediği ancak bu durumun hazır değerlerdeki azalma ve stoklardaki artış nedeniyle likidite riskini tetiklediği yorumu en doğrudur.

Doğru seçenek olan yorum; hem duran varlıklardaki artışın (özellikle maddi duran varlıklar) bir yatırım ve kapasite artışı göstergesi olduğunu saptamakta, hem de buna paralel olarak hazır değerlerin dramatik düşüşü ile stoklardaki artışın likiditeyi daraltan bir risk faktörü olduğunu bütüncül bir şekilde analiz etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Ana grup değişimlerini analiz et.

Duran varlık payı

\%75

'ten

\%85

'e çıkarken, dönen varlık payı

\%25

'ten

\%15

'e düşmüştür.

Varlık yapısındaki temel kaymanın yönünü belirlemek için ana gruplara bakılır.

2

Alt kalemlerdeki değişimi incele.

Maddi duran varlıklar

\%65 → \%80

(artış), Hazır değerler

\%10 → \%2

(azalış), Stoklar

\%5 → \%8

(artış).

Değişimin hangi kalemlerden kaynaklandığını ve likiditeye etkisini anlamak gerekir.

3

Sektörel bağlamda yorumla.

Enerji sektörü sermaye yoğun olduğu için duran varlık ağırlığı beklenen bir durumdur ancak likidite dengesi bozulmuştur.

Analiz sonuçlarının doğruluğu sektör ortalamaları ve ihtiyaçları ile test edilir.

4

Risk ve yatırım dengesini kur.

Yatırım (kapasite artışı) var ancak nakit tükenmiş ve stoklarda fon bağlanmıştır.

İşletmenin hem stratejik yönünü hem de finansal güvenliğini kapsayan sentez bir yorum oluşturulur.

Anahtar Kavram

Dikey Analiz ve Sektörel Varlık Yapısı İlişkisi

İpuçları

1

İşletmenin hangi kaleminde çok büyük bir artış, hangisinde çok büyük bir azalış olduğuna odaklanın.

2

Enerji sektörünün yoğun makine ve tesis (maddi duran varlık) gerektirdiğini, ancak borç ödemek için de nakit (hazır değer) gerektiğini unutmayın.

3

Hazır değerlerin genel yüzdesinin

\%10

'dan

\%2

'ye düşmesi, likiditenin ciddi anlamda risk altında olduğunu gösteren en somut veridir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin bu aktif yapısına karşılık pasif tarafında (kısa vadeli borçlar) nasıl bir değişim olursa likidite krizi kesinleşir? Net İşletme Sermayesi üzerinden analiz yapınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 66Soru →

Bir işletmenin finansal analiz raporunu hazırlayan muhasebe uzmanı, dönem sonu bilançosundaki 'Ticari Alacaklar' kaleminin $150.000$ TL, 'Aktif Toplamı'nın ise $750.000$ TL olduğunu saptamıştır.

Buna göre, yüzde yöntemi (dikey analiz) ile yapılan hesaplamada 'Ticari Alacaklar' kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

\%15

\%20

\%25

\%50

\%75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: \%20

Cevap

Ticari alacaklar kaleminin bilançodaki genel yüzdesi %20 olarak hesaplanır.

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken, bilançodaki herhangi bir varlık kaleminin tutarı 'Aktif Toplamı'na bölünür. Bu soruda

150.000

TL olan ticari alacaklar tutarı,

750.000

TL olan aktif toplamına bölündüğünde (

150/750 = 1/5

) karşımıza

0,20

yani

\%20

sonucu çıkar.

Adım Adım Çözüm

1

Analize konu olan hesap kaleminin tutarını belirleyiniz.

Ticari Alacaklar =

150.000

TL

Yüzde hesaplamasında pay (numerator) kısmını oluşturur.

2

Genel (toplam) yüzde hesabı için baz alınacak toplam tutarı belirleyiniz.

Aktif Toplamı =

750.000

TL

Bilançoda genel yüzdeler hesaplanırken ilgili grup toplamı değil, aktif veya pasif toplamı baz alınır.

3

Dikey analiz formülünü uygulayınız.

\frac{150.000}{750.000} \times 100 = \%20

İlgili kalemin toplam içindeki ağırlığını matematiksel olarak ifade etmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Bilançoda Genel (Toplam) Yüzde Formülü: (Hesap Kalemi Tutarı / Aktif veya Pasif Toplamı) x 100

İpuçları

1

Bilançoda genel yüzde hesaplanırken paydada her zaman aktif veya pasif toplamı yer alır.

2

Sayıları sadeleştirerek işlemi kolaylaştırabilirsiniz:

15/75

oranı kaça eşittir?

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle 'Ticari Alacaklar' kaleminin dönen varlıklar içindeki 'grup içi yüzdesini' hesaplamayı deneyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 67Soru →

ABC Anonim Şirketi'nin dönem sonu finansal tablolarından elde edilen bazı veriler aşağıda verilmiştir:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$600.000$
Faaliyet Giderleri	$150.000$
Aktif Toplamı	$2.000.000$

Bu verilere göre, gelir tablosunun dikey (yüzde) analizi yapıldığında faaliyet kârının dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

12,5

20,8

25

40

50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $25$

Cevap

Gelir tablosu dikey analizinde faaliyet kârının dikey yüzdesi

\%25

olarak hesaplanır.

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar kalemi

\%100

kabul edilir. İşletmenin net satışları

1.000.000

TL (

1.200.000 - 200.000

) ve faaliyet kârı

250.000

TL (

1.000.000 - 600.000 - 150.000

) olduğundan; faaliyet kârının net satışlara oranı

250.000 / 1.000.000 = 0,25

yani

\%25

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemlerin bölüneceği baz kalem (yüzde 100 kabul edilen kalem) Net Satışlar'dır.

2

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

(

1.000.000 - 600.000) - 150.000 = 250.000

TL

Faaliyet kârı; Net Satışlar'dan Satışların Maliyeti (Brüt Kâr) ve Faaliyet Giderleri çıkarılarak bulunur.

3

Dikey yüzde formülünün uygulanması

(

250.000 / 1.000.000) \times 100 = 25

İlgili kalemin tutarı, baz alınan net satışlar tutarına bölünerek dikey yüzdesi hesaplanır.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi Baz Kalemi

Tahmini Süre:50s

Soru 68Soru →

Finansal tablolar analizinde kullanılan dikey analiz (yüzde yöntemi) tekniğinde, her bir kalemin belirli bir ana toplama oranlanmasıyla ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Finansal tablo kalemlerinin baz kabul edilen bir yıla göre gösterdiği artış veya azalış eğilimini saptamak

İşletmenin borç ödeme gücünü ve karlılığını çeşitli matematiksel rasyolar aracılığıyla ölçmek

Birbirini izleyen iki döneme ait finansal tablo kalemleri arasındaki mutlak ve nispi farkları ortaya koymak

Finansal tablo kalemlerinin ait oldukları grup veya genel toplam içerisindeki payını ve yapısal dağılımını belirlemek

İşletmenin dönem içinde yarattığı fonların hangi kaynaklardan sağlandığını ve nerelerde kullanıldığını göstermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal tablo kalemlerinin ait oldukları grup veya genel toplam içerisindeki payını ve yapısal dağılımını belirlemek

Cevap

Dikey analizde temel amaç, finansal tablo kalemlerinin ait oldukları grup veya genel toplam içerisindeki payını ve yapısal dağılımını belirlemektir.

Yüzde yöntemi (dikey analiz), finansal tablodaki her bir kalemi o tablonun bir bütününe (örneğin bilançoda aktif toplamına) oranlar. Bu sayede varlıkların veya kaynakların yapısal olarak nasıl dağıldığı, hangi kalemlerin işletme içinde daha fazla ağırlığa sahip olduğu belirlenir. Bu, statik bir analiz türüdür ve temel amacı yapısal dağılımı görmektir.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analiz formülünü hatırla.

\text{Dikey Yüzde} = \frac{\text{Hesap Kalemi Tutarı}}{\text{Toplam Tutar}} \times 100

Bu yöntemle her bir kalemin toplam içindeki oransal ağırlığı hesaplanır.

2

Analizin kapsamını değerlendir.

Tek bir döneme ait finansal veriler kullanıldığı için bu analiz statik bir yapıdadır.

Dikey analiz, işletmenin o andaki finansal fotoğrafının (yapısal dağılımının) çekilmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Yüzde yöntemi (dikey analiz), kalemlerin genel toplam (bilançoda aktif/pasif toplamı, gelir tablosunda net satışlar) içindeki payını gösteren statik bir analiz tekniğidir.

İpuçları

1

Dikey analiz, işletmenin tek bir dönemine ait verileri kullanarak 'yapısal' bir değerlendirme yapar.

2

Bu yöntemde bilançoda aktif toplamı

100

kabul edilerek kalemlerin bu toplama göre payı hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda ve gelir tablosunda dikey yüzde hesaplanırken hangi kalemlerin 'baz toplam' olarak seçildiğini tekrar edin.

Tahmini Süre:45s

Soru 69Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan varlık kalemlerine ilişkin tutarlar aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar ( $TL$ )
Hazır Değerler	$150.000$
Ticari Alacaklar	$250.000$
Stoklar	$400.000$
Dönen Varlıklar Toplamı	$800.000$
Maddi Duran Varlıklar	$1.200.000$
Aktif Toplamı	$2.000.000$

Buna göre, işletmenin 'Stoklar' kaleminin dikey analiz yöntemine göre hesaplanan genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%20

\%33,3

\%40

\%50

\%60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$

Cevap

Dikey analizde bir bilânço kaleminin genel (toplam) yüzdesi, ilgili kalemin tutarının Aktif Toplamına (veya Pasif Toplamına) bölünmesiyle hesaplanır. Stoklar için bu oran

\%20

'dir.

Genel yüzde hesaplanırken 'Stoklar' kaleminin tutarı olan

400.000

TL

, 'Aktif Toplamı' olan

2.000.000

TL

'ye bölünür. Bu işlem sonucunda elde edilen

0,20

değeri, işletme varlıklarının

\%20

'sinin stoklardan oluştuğunu gösteren genel yüzdedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hesaplanacak kalemin tutarını belirleyiniz.

Stoklar =

400.000

TL

Pay kısmında yer alacak değeri tespit etmek için.

2

Genel yüzde için kullanılacak baz tutarı (Aktif Toplamı) belirleyiniz.

Aktif Toplamı =

2.000.000

TL

Dikey (genel) yüzde analizinde temel baz her zaman Aktif veya Pasif toplamıdır.

3

Genel yüzde formülünü uygulayınız:

(\text{Kalem Tutarı} / \text{Aktif Toplamı}) \times 100

(400.000 / 2.000.000) \times 100 = \%20

Stokların toplam varlıklar içindeki oransal ağırlığını bulmak için.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey (yüzde) analizde genel yüzdeler hesaplanırken her bir kalemin aktif toplamına oranı esas alınır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hesaplamayı Pasif tarafındaki 'Özkaynaklar' grubu için deneyerek finansal yapı analizini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 70Soru →

Bir işletmenin dikey analiz yöntemiyle incelenen dönem sonu bilançosunda; dönen varlıklar toplamı $800.000$ TL, duran varlıklar toplamı ise $1.200.000$ TL olarak belirlenmiştir. Dönen varlıklar grubu içerisinde yer alan "Stoklar" kaleminin tutarı ise $300.000$ TL'dir.

Bu bilgilere göre, işletmenin bilançosunda "Stoklar" kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

15

25

37,5

40

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

İşletmenin Stoklar kaleminin genel yüzdesi %15'tir.

Dikey analizde genel yüzde, bilançodaki her bir kalemin aktif toplamına bölünmesiyle hesaplanır. Soruda verilen verilere göre aktif toplamı

2.000.000

TL (

800.000 + 1.200.000

) olup, stoklar kalemi olan

300.000

TL bu toplama oranlandığında

\%15

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif toplamını hesaplayınız.

800.000 + 1.200.000 = 2.000.000

TL

Dikey analizde genel yüzdeler hesaplanırken baz alınacak tutar aktif toplamıdır (Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar).

2

Stoklar kaleminin genel (toplam) yüzdesini hesaplayınız.

(\frac{300.000}{2.000.000}) \times 100 = 15

Genel yüzde, bir hesap kaleminin ait olduğu grubun toplamına değil, bilançonun genel toplamına (aktif toplamına) bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Bilançoda genel (toplam) yüzdeler hesaplanırken, her bir kalemin tutarı 'Aktif Toplamı'na oranlanır.

Daha Fazla Pratik

Bilançodaki dikey yüzdeler toplamının (aktif veya pasif tarafında) her zaman 100'e eşit olması gerektiğini unutmayınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 71Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan 'Özkaynaklar' grubuna ait bazı hesap kalemlerinin tutarları aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$450.000$
Yasal Yedekler	$90.000$
Geçmiş Yıllar Kârları	$120.000$
Dönem Net Kârı	$90.000$

Buna göre, dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre 'Geçmiş Yıllar Kârları' hesabının grup içi yüzdesi kaçtır?

\%12

\%16

\%60

\%8

\%20

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$

Cevap

Geçmiş Yıllar Kârları hesabının grup içi yüzdesi %16'dır.

Dikey analizde grup içi yüzdeler hesaplanırken, kalem tutarı paya, o kalemin ait olduğu grup toplamı ise paydaya yazılır. Özkaynaklar grubundaki tüm kalemler toplandığında (

450.000 + 90.000 + 120.000 + 90.000

) grup toplamı

750.000

TL olarak bulunur. Geçmiş Yıllar Kârları tutarı olan

120.000

TL, bu toplama bölündüğünde (

120.000 / 750.000

) sonuç %16 çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynaklar grubunun toplam tutarını hesaplayınız.

450.000 + 90.000 + 120.000 + 90.000 = 750.000

TL

Grup içi yüzde hesaplamalarında baz (payda) olarak grubun toplam tutarı kullanılır.

2

İlgili kalemi grup toplamına oranlayarak yüzde değerini bulunuz.

\frac{120.000}{750.000} \times 100 = \%16

Hesabın grup içindeki nispi ağırlığını belirlemek için hesap tutarı grup toplamına bölünür.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz yapılırken grup içi yüzdeler, her bir hesabın ait olduğu grup toplamına bölünmesiyle hesaplanır.

İpuçları

1

Öncelikle tabloda verilen tüm tutarları toplayarak 'Özkaynaklar Toplamı'nı bulunuz.

2

Grup içi yüzde formülü: (Hesap Tutarı / Grup Toplamı) x 100 şeklindedir.

3

120.000

TL tutarındaki Geçmiş Yıllar Kârları kalemini, bulduğunuz

750.000

TL'lik grup toplamına oranlamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Diğer Özkaynak kalemlerinin yüzdelerini de hesaplayarak toplamın %100 edip etmediğini kontrol edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 72Soru →

Bilanço pasif yapısı üzerinde dikey (yüzde) analiz uygulanan bir işletmede kaynak dağılımı şu şekildedir:

Kaynak Grubu	Dikey Yüzde (%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$20$
Özkaynaklar	$45$
Pasif Toplamı	$100$

Bu verilere dayanarak işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılabilecek en isabetli yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin toplam kaynakları içinde yabancı kaynakların payı

\%55

olup, finansman ağırlıklı olarak borçlanma yoluyla gerçekleştirilmiştir.

İşletmenin özkaynak payı

\%45

olduğu için finansal bağımsızlık oranı, yabancı kaynak oranından daha yüksektir.

İşletmenin dikey analiz sonuçları dinamik bir yapıyı yansıttığı için borç ödeme kapasitesi bir önceki döneme göre artış göstermiştir.

İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının payı

\%35

olduğundan, işletme likidite fazlasına sahiptir ve tüm varlıklarını kısa sürede nakde çevirebilir.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%55

olup, kaynak yapısında özkaynaklar yabancı kaynaklara göre daha büyük bir ağırlığa sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam kaynakları içinde yabancı kaynakların payı $\%55$ olup, finansman ağırlıklı olarak borçlanma yoluyla gerçekleştirilmiştir.

Cevap

İşletmenin toplam kaynakları içinde yabancı kaynakların payı %55 olup, finansman ağırlıklı olarak borçlanma yoluyla gerçekleştirilmiştir.

Dikey analiz sonuçlarına göre işletmenin kısa ve uzun vadeli borçlarının toplamı %55'tir. Bu durum, işletmenin varlıklarını finanse ederken özkaynaklarından (%45) ziyade yabancı kaynaklara başvurduğunu ve finansal kaldıraç oranının %55 olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak payını hesapla.

35 + 20 = 55

Kısa vadeli ve uzun vadeli yabancı kaynakların toplamı, işletmenin toplam borçluluk (finansal kaldıraç) oranını verir.

2

Yabancı kaynak payı ile özkaynak payını karşılaştır.

Yabancı Kaynak (

\%55

) > Özkaynak (

\%45

)

Hangi kaynağın baskın olduğunu belirleyerek finansman politikasını yorumlamak için gereklidir.

3

Kaynak yapısını yorumla.

İşletme borç ağırlıklı finanse edilmektedir.

Yabancı kaynak payı %50 sınırını aştığı için finansal risk özkaynak finansmanına göre daha yüksektir.

Anahtar Kavram

Dikey yüzde analizinde pasif toplamı %100 kabul edilerek yabancı kaynak ve özkaynak dağılımının yorumlanması.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin aktif yapısındaki duran varlık payı ile pasif yapısındaki uzun vadeli kaynak payını karşılaştırarak 'finansman kurallarına uygunluk' analizi yapmayı deneyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 73Soru →

Dikey (yüzde) analiz yöntemine göre pasif yapısı incelenen bir işletmenin kaynak dağılımı aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kaynak Grubu	Genel (Dikey) Yüzde (\%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$55$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$15$
Özkaynaklar	$30$

Bu verilere göre, işletmenin mali yapısı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%70

olup, yabancı kaynaklara bağımlılığı yüksektir ve kısa vadeli borç ödeme baskısı altındadır.

İşletmenin devamlı sermayesinin (uzun vadeli yabancı kaynaklar ve özkaynaklar) toplam kaynaklar içindeki payı

\%70

olduğu için finansal yapısı oldukça güvenlidir.

İşletme, varlıklarının

\%70

'ini özkaynakları ile finanse ederek borçlanma maliyetlerini ve finansal risklerini minimize etmiştir.

Kısa vadeli yabancı kaynakların payı (

\%55

), toplam yabancı kaynaklar içindeki ağırlığı ifade ettiği için işletmenin likidite riski bulunmamaktadır.

Özkaynakların dikey yüzdesinin

\%30

olması, işletmenin tüm duran varlıklarını özkaynakları ile finanse edebildiğini ve mali bağımsızlığının tam olduğunu gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin finansal kaldıraç oranı $\%70$ olup, yabancı kaynaklara bağımlılığı yüksektir ve kısa vadeli borç ödeme baskısı altındadır.

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç oranı %70 olup, yabancı kaynaklara bağımlılığı yüksektir ve kısa vadeli borç ödeme baskısı altındadır.

Dikey analizde pasif toplamı

\%100

kabul edilir. Verilen verilere göre işletmenin toplam borç oranı (Kısa Vadeli + Uzun Vadeli)

\%70

'dir. Bu oran literatürde finansal kaldıraç olarak adlandırılır ve

\%50

'nin üzerindeki değerler genellikle yüksek risk olarak kabul edilir. Ayrıca borçların

\%55

'inin kısa vadeli olması, işletmenin bir yıl içinde büyük bir nakit çıkışı ile karşı karşıya olduğunu ve ciddi bir ödeme baskısı altında olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Yabancı Kaynak (Borç) oranının hesaplanması

Toplam Yabancı Kaynak Oranı = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar =

\%55 + \%15 = \%70

İşletmenin toplam varlıklarının ne kadarının borçla finanse edildiğini (finansal kaldıraç) bulmak için.

2

Kaynak yapısının vade ve risk açısından değerlendirilmesi

İşletme

\%70

borç,

\%30

özkaynak kullanmaktadır. Borçların büyük kısmı (

\%55

) kısa vadelidir.

Borçların vade yapısı, işletmenin nakit akış baskısını ve likidite ihtiyacını belirler.

3

Sonuçların sentezlenerek yorumlanması

Finansal risk (kaldıraç) yüksektir ve kısa vadeli borç yükü özkaynaklardan daha fazladır.

Dikey analizde pasif toplamı %100 kabul edilerek her kalem bu toplama göre yorumlanır.

Anahtar Kavram

Pasif Yapısında Dikey Analiz ve Finansal Kaldıraç Yorumu

Soru 74Soru →

Aşağıdaki tabloda, bir işletmenin dikey analiz yöntemiyle incelenen gelir tablosuna ait bazı veriler yer almaktadır:

Hesap Kalemi	Net Satışlara Oranı ( $\%$ )
Satışların Maliyeti	$70$
Faaliyet Giderleri	$12$

Bu verilere göre, işletmenin "Faaliyet Kârı" dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%18

\%30

\%70

\%82

\%12

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%18$

Cevap

İşletmenin faaliyet kârı dikey yüzdesi

\%18

olarak hesaplanmıştır.

Gelir tablosunun dikey analizinde Net Satışlar

\%100

kabul edilir. Faaliyet kârı oranına ulaşmak için, baz değerden hem Satışların Maliyeti (

\%70

) hem de Faaliyet Giderleri (

\%12

) çıkarılmalıdır. Sonuç olarak

\%100 - (\%70 + \%12) = \%18

değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar baz değerini belirle

Net Satışlar =

\%100

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler Net Satışlara oranlanır ve Net Satışlar temel (baz) kalemdir.

2

Brüt Satış Kârı oranını hesapla

\%100 - \%70 = \%30

Net satışlardan satışların maliyeti çıkarılarak brüt kâra ulaşılır.

3

Faaliyet Kârı oranını hesapla

\%30 - \%12 = \%18

Brüt satış kârından faaliyet giderleri düşülerek işletmenin esas faaliyetlerinden elde ettiği kâr bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde kârlılık kademelerinin (Brüt Kâr, Faaliyet Kârı) baz kalem olan Net Satışlar üzerinden hesaplanması.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde hangi kalemin

\%100

olarak kabul edildiğini hatırlayın.

2

Net Satışlardan sırasıyla Satışların Maliyetini ve Faaliyet Giderlerini çıkararak ilerleyin.

3

Faaliyet Kârı = Net Satışlar (\%100) - Satışların Maliyeti - Faaliyet Giderleri formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kâr marjının sektör ortalamalarıyla karşılaştırıldığı bir yorumlama sorusu çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle işletmenin toplam gider oranını (Maliyet + Faaliyet Giderleri) hesaplayıp, bu toplamı

\%100

'den çıkararak doğrudan faaliyet kârı oranına ulaşabilirsiniz:

70 + 12 = 82

;

100 - 82 = 18

.

Tahmini Süre:45s

Soru 75Soru →

Toptan beyaz eşya ticareti ile uğraşan bir işletmenin $2025$ yılı bilançosu dikey (yüzde) yöntemiyle analiz edilmiş ve aktif yapısına ilişkin aşağıdaki genel yüzdeler elde edilmiştir:

Aktif Kalemleri	Dikey Yüzde ( $\%$ )
Dönen Varlıklar	$80$
- Hazır Değerler	$5$
- Ticari Alacaklar	$50$
- Stoklar	$25$
Duran Varlıklar	$20$
Aktif Toplamı	$100$

Buna göre, işletmenin varlık yapısına ilişkin yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin bir ticaret işletmesi olması nedeniyle varlıklarının büyük kısmını dönen varlıklara ayırması normaldir; ancak ticari alacakların aktif toplamının yarısını oluşturması, satışların büyük oranda kredili yapıldığını ve tahsilat riskinin yüksek olduğunu gösterir.

Dönen varlıkların toplam aktif içindeki payının

\%80

olması, işletmenin atıl kapasite ile çalıştığını ve duran varlık yatırımlarının üretim faaliyetleri için yetersiz olduğunu kesin olarak kanıtlar.

Hazır değerlerin genel yüzdesinin

\%5

olması, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünün (likiditesinin) çok yüksek olduğunu ve finansal riskinin bulunmadığını gösterir.

Duran varlık payının düşük olması (

\%20

), işletmenin bir sanayi işletmesi olduğunu ve üretim maliyetlerini düşürmek için emek-yoğun teknolojiyi tercih ettiğini gösterir.

Ticari alacakların dikey yüzdesinin

\%50

olması, bu kalemin dönen varlıklar grubu içindeki payının da

\%50

olduğu anlamına gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin bir ticaret işletmesi olması nedeniyle varlıklarının büyük kısmını dönen varlıklara ayırması normaldir; ancak ticari alacakların aktif toplamının yarısını oluşturması, satışların büyük oranda kredili yapıldığını ve tahsilat riskinin yüksek olduğunu gösterir.

Cevap

İşletmenin ticaret işletmesi olması sebebiyle dönen varlık ağırlıklı yapısı normaldir, ancak ticari alacakların %50 seviyesinde olması yüksek tahsilat riskine işaret eder.

Varlık yapısı analizinde en doğru yorum; işletmenin faaliyet alanı olan toptan ticarete uygun olarak dönen varlık ağırlıklı bir yapı sergilediği ancak ticari alacakların aktifin yarısını oluşturması nedeniyle yüksek tahsilat riskiyle karşı karşıya olduğudur. Bu durum işletmenin nakit akışının alacakların geri dönüşüne aşırı derecede duyarlı olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Sektör ve varlık dağılımı ilişkisini analiz etme

İşletme bir ticaret işletmesidir. Ticaret işletmelerinde dönen varlıkların (%80) duran varlıklardan (%20) yüksek olması sektörel yapıyla uyumludur.

Varlık yapısı yorumlanırken ilk adım işletmenin faaliyet alanını (ticaret vs. sanayi) dikkate almaktır.

2

Dönen varlıkların alt kalemlerini inceleme

Ticari alacaklar %50, stoklar %25, hazır değerler %5'tir.

Dikey yüzde analizinde kalemlerin ağırlığı, işletmenin çalışma sermayesi yönetimini ve risk profilini belirler.

3

Likitide ve risk durumunu yorumlama

Aktifin yarısının (%50) alacaklarda olması, satışların vadeli yapıldığını ve likiditenin tahsilata bağlı olduğunu gösterir.

Alacakların toplam varlıklar içindeki aşırı yüksek payı, müşteri kredi riskinin arttığının bir göstergesidir.

Anahtar Kavram

Dikey (Yüzde) Analiz ile Aktif Yapısının Sektörel Yorumu

İpuçları

1

İşletmenin 'toptan ticaret' ile uğraştığı bilgisini aktif yapısındaki dönen varlık ağırlığıyla ilişkilendirin.

2

Ticari alacakların aktif toplamının tam yarısını (%50) oluşturmasının işletmenin tahsilat politikası üzerindeki etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi bir üretim (sanayi) işletmesi için yaparak maddi duran varlıkların dikey yüzdelerindeki değişimleri karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 76Soru →

Bir işletmenin finansal analiz süreci kapsamında hazırlanan dönem sonu bilançosunda "Dönen Varlıklar" grubuna ait bazı hesap kalemlerinin tutarları aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Hazır Değerler	$360.000$
Ticari Alacaklar	$240.000$
Stoklar	$600.000$

İşletmenin "Duran Varlıklar" toplamı $1.800.000$ TL olduğuna göre, dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre "Hazır Değerler" kaleminin grup içi yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

\%20

\%30

\%50

\%60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%30$

Cevap

Hazır Değerler kaleminin grup içi yüzdesi %30 olarak hesaplanır.

Grup içi dikey yüzdeler hesaplanırken, bilançodaki her bir kalemin tutarı, ait olduğu ana grup toplamına (Dönen Varlıklar, Duran Varlıklar, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar vb.) bölünür. Bu soruda Dönen Varlıklar toplamı

1.200.000

TL olarak hesaplanır. Hazır Değerler tutarı olan

360.000

TL bu toplama bölündüğünde %30 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen Varlıklar grubunun toplam tutarını hesaplayınız.

360.000 + 240.000 + 600.000 = 1.200.000

TL

Grup içi yüzdelerin hesaplanmasında payda olarak ilgili grubun toplam tutarı kullanılır.

2

Hazır Değerler tutarını grup toplamına bölerek yüzdeyi hesaplayınız.

\frac{360.000}{1.200.000} \times 100 = \%30

Grup içi yüzde = (Hesap Kalemi Tutarı / Grup Toplamı) x 100 formülü uygulanır.

Anahtar Kavram

Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi) - Grup İçi Yüzde Hesaplama

Soru 77Soru →

Bir sanayi işletmesinin 2025 yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri ve bilanço büyüklüğü aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$2.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$1.200.000$
Faaliyet Giderleri	$300.000$
Aktif Toplamı	$5.000.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey yüzdeler yöntemi ile analiz edildiğinde 'Faaliyet Kârı' kalemi dikey yüzdesi kaçtır?

10

15

22,7

25

40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $25$

Cevap

İşletmenin faaliyet kârı dikey yüzdesi %25 olarak hesaplanır.

Dikey analizde gelir tablosundaki her bir kalem net satışlara oranlanır. Bu soruda Net Satışlar

2.000.000

TL (

2.200.000 - 200.000

), Faaliyet Kârı ise

500.000

TL (

2.000.000 - 1.200.000 - 300.000

) olarak hesaplanmaktadır. Faaliyet kârının net satışlara oranı (

500.000 / 2.000.000

) %25 sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

2.200.000 - 200.000 = 2.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde baz alınan temel kalem (100 kabul edilen) net satışlardır.

2

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

2.000.000 - 1.200.000 = 800.000

TL (Brüt Satış Kârı);

800.000 - 300.000 = 500.000

TL (Faaliyet Kârı)

Dikey yüzdesi hesaplanacak olan kalemin mutlak tutarının belirlenmesi gerekir.

3

Dikey yüzdenin hesaplanması

(\frac{500.000}{2.000.000}) \times 100 = \%25

İlgili kalemin tutarı, baz alınan net satışlar tutarına bölünerek yüzde payı bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler 'Net Satışlar' kalemine oranlanarak analiz edilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 78Soru →

Bir işletmenin finansal yapısını ve faaliyet sonuçlarını dikey analiz (yüzde yöntemi) tekniği ile inceleyen bir mali analiz uzmanının, bu yöntemin temel özellikleri ve uygulama esasları hakkında yaptığı aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

Finansal tablodaki kalemlerin yapısal dağılımını ve her bir kalemin toplam içerisindeki payını gösteren dikey analiz, tek bir döneme ait verileri incelemesi nedeniyle statik bir analiz türüdür.

İşletmenin finansal tablo kalemlerinde birbirini izleyen dönemler itibarıyla meydana gelen değişimleri ve artış-azalış yönünü belirleyen dinamik bir analiz tekniğidir.

Bilançonun dikey yüzdeleri hesaplanırken, her bir varlık kaleminin dikey yüzdesi aktif toplamına bölünmek yerine "Dönem Net Kârı" rakamına oranlanarak bulunur.

İşletmenin finansal tablolarında yer alan kalemlerin, baz olarak seçilen bir yıla (temel yıla) göre gösterdiği sayısal gelişmeleri yüzde olarak ifade eden dinamik bir yöntemdir.

Gelir tablosunda dikey yüzdeler hesaplanırken, tablodaki tüm kalemlerin dikey yüzdesi için baz tutar (oranlanacak ana kalem) olarak "Brüt Satışlar" rakamı kullanılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal tablodaki kalemlerin yapısal dağılımını ve her bir kalemin toplam içerisindeki payını gösteren dikey analiz, tek bir döneme ait verileri incelemesi nedeniyle statik bir analiz türüdür.

Cevap

Dikey analiz, finansal tablo kalemlerinin yapısal dağılımını gösteren ve tek bir döneme odaklandığı için statik nitelikte olan bir analiz yöntemidir.

Dikey analiz (yüzde yöntemi), finansal tablolardaki kalemlerin ilgili grup veya genel toplam içerisindeki ağırlığını ölçmeyi hedefler. Sadece bir faaliyet dönemine ait verilerle yapılabildiği için akademik literatürde 'statik analiz' olarak sınıflandırılır. Bu yöntemde temel amaç, işletmenin varlık yapısını, kaynak bileşimini veya gelir-gider dengesini oransal olarak değerlendirmektir.

Adım Adım Çözüm

1

Analiz yönteminin zaman kapsamını belirleme

Statik Analiz

Dikey analiz, birbirini izleyen dönemlerin karşılaştırılmasından ziyade tek bir dönemin kendi içindeki yapısal oranlarına odaklanır.

2

Analizin temel amacını saptama

Yapısal Dağılımın Belirlenmesi

Yöntem, her bir kalemin toplam (baz) içerisindeki yüzde payını hesaplayarak işletmenin finansal kompozisyonunu ortaya koyar.

3

Uygulama esaslarını (baz tutarları) doğrulama

Bilanço için Toplam, Gelir Tablosu için Net Satışlar

Bilançoda toplam varlıklar/kaynaklar, gelir tablosunda ise Net Satışlar %100 kabul edilerek diğer kalemler buna oranlanır.

Anahtar Kavram

Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi) ve Statik Analiz Kavramı

Daha Fazla Pratik

Bilançonun grup içi dikey yüzdeleri ile genel dikey yüzdeleri arasındaki hesaplama farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 79Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan "Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar" grubuna ilişkin hesap tutarları ve pasif toplamı aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Mali Borçlar	$180.000$
Ticari Borçlar	$120.000$
Diğer Borçlar	$60.000$
Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler	$40.000$
Pasif Toplamı	$1.000.000$

Bu verilere göre, dikey analiz yöntemiyle hesaplanacak olan "Ticari Borçlar" hesabının grup içi yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

12

15

30

40

45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30$

Cevap

Ticari Borçlar hesabının grup içi yüzdesi

30

'dur.

Ticari Borçlar hesabının grup içi yüzdesi hesaplanırken, bu hesabın tutarı (

120.000

TL) bağlı olduğu Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunun toplamına (

400.000

TL) bölünür. Yapılan işlem sonucunda

\frac{120.000}{400.000} = 0,30

yani

\%30

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) grup toplamını hesaplayınız.

180.000 + 120.000 + 60.000 + 40.000 = 400.000

TL

Grup içi yüzde hesaplamasında payda olarak ilgili grubun toplam tutarı kullanılır.

2

Ticari Borçlar tutarını grup toplamına oranlayınız.

\frac{120.000}{400.000} = 0,30

Belirli bir kalemin grup içindeki ağırlığını bulmak için kalem tutarı grup toplamına bölünür.

3

Sonucu yüzde cinsinden ifade ediniz.

0,30 \times 100 = 30

Dikey analiz sonuçları genellikle yüzde tam sayısı olarak raporlanır.

Anahtar Kavram

Grup içi yüzdeler, bir hesap kaleminin ait olduğu bilanço grubu (Dönen Varlıklar, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar vb.) toplamı içindeki payını gösterir.

Alternatif Yöntem

Önce grubun pasif içindeki payını (%40) bulup, sonra kalemin bu pay içindeki oranını bulmak yerine, doğrudan tutarlar üzerinden gitmek daha hızlı ve hatasız bir yöntemdir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 80Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan 'Dönen Varlıklar' grubu toplam $900.000$ TL tutarındadır. Dikey analiz çalışmaları sonucunda bu grubun aktif toplamı içindeki payının $\%45$ olduğu belirlenmiştir. Bilançoda 'Stoklar' kaleminin tutarı ise $180.000$ TL olarak raporlanmıştır.

Buna göre, işletmenin bilançosunda 'Stoklar' kaleminin dikey analiz yöntemine göre hesaplanan genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

45

9

20

25

15

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

İşletmenin bilançosunda stoklar kaleminin genel yüzdesi %9'dur.

Dikey analizde genel (toplam) yüzde, bir bilanço kaleminin bilançonun genel toplamına (aktif toplamına) oranını ifade eder. Soruda öncelikle 'Dönen Varlıklar' grubunun tutarı (

900.000

TL) ve bu grubun genel yüzdesi (%45) kullanılarak bilançonun aktif toplamı

2.000.000

TL olarak hesaplanır. Ardından 'Stoklar' kaleminin tutarı (

180.000

TL), bu aktif toplamına oranlandığında %9 sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif toplam tutarının hesaplanması

900.000 / 0,45 = 2.000.000

TL

Dikey (yüzde) analizde kalemlerin paydasını oluşturan 'Aktif Toplam' tutarına ulaşmak için, bir grubun tutarı o grubun genel yüzdesine bölünür.

2

Stoklar kaleminin genel yüzdesinin hesaplanması

(180.000 / 2.000.000) \times 100 = \%9

Genel (toplam) yüzde, bir hesap kaleminin tutarının bilançonun aktif (veya pasif) toplamına oranlanmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken baz alınan tutar her zaman aktif toplamıdır.

İpuçları

1

Genel yüzdeyi hesaplayabilmek için öncelikle bilançonun aktif toplamını bulmalısınız.

2

Aktif toplamını bulmak için 'Dönen Varlıklar' tutarını, bu grubun aktif içindeki payı olan %45'e bölün.

3

Aktif toplamı

2.000.000

TL'dir. Şimdi stok tutarını bu değere oranlayın.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda grup içi yüzdelerin hesaplanması ile genel yüzdelerin hesaplanması arasındaki temel farkı pekiştirmek için benzer bir soruyu grup içi yüzdeyi soracak şekilde çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Yüzde Yöntemiyle Analiz

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm