E.H. Carr, I. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ilişkiler disiplininin şekillenmesine yön veren hakim düşünce biçimini "ütopya" olarak adlandırır. Carr'a göre bu düşünce biçiminin merkezinde yer alan "çıkarların uyumu" (harmony of interests) ilkesi, dünya barışını sağlamak için tasarlanmış tarafsız ve evrensel bir doğru değildir. Aksine bu ilke, belirli bir dönemin ve belirli aktörlerin siyasi pratiklerinin ideolojik bir yansımasıdır.
E.H. Carr'ın "Yirmi Yıl Krizi" adlı eserindeki bu eleştirisine göre, "çıkarların uyumu" yaklaşımı uluslararası sistemde temelde aşağıdakilerden hangisine hizmet etmektedir?
- Tatmin olmuş egemen güçlerin kendi ulusal çıkarlarını evrensel değerlermiş gibi sunarak mevcut statükoyu meşrulaştırmasınaCevap
- BUluslararası sistemin anarşik yapısının dayattığı kısıtlamaları vurgulayarak devletlerin güç maksimizasyonu hedeflerini teorileştirmesine
- CKurumsal iş birliği ve karşılıklı bağımlılık kanalları aracılığıyla devletlerin ortak çıkarlar etrafında rasyonel bir şekilde birleşmesine
- DDisiplinin gelişiminde, normatif değerlerden ziyade dış politika analizinde davranışsal ve sayılabilir verilerin kullanılmasına öncülük etmesine
- EDemokratik yönetim biçimine sahip devletlerin kendi aralarında savaşmayacağı varsayımıyla küresel barışın kalıcı olarak tesis edilmesine
Cevap
Doğru cevap, "çıkarların uyumu" ilkesinin tatmin olmuş egemen güçlerin kendi ulusal çıkarlarını evrensel değerlermiş gibi sunarak statükoyu meşrulaştırmaya hizmet ettiğini belirten ifadedir.
E.H. Carr, 'Yirmi Yıl Krizi' adlı çalışmasında ütopyacıların en büyük yanılgısının 'çıkarların uyumu' (harmony of interests) ilkesi olduğunu belirtir. Carr'a göre evrensel bir çıkar veya herkesin yararına olan doğal bir barış durumu yoktur. Barış, uluslararası hukuk ve düzen gibi söylemler, aslında uluslararası sistemde gücü elinde bulunduran ve bu güç dağılımından memnun olan (statükocu) devletlerin kendi pozisyonlarını koruma çabasıdır. Bu tatmin olmuş devletler, statükoyu değiştirmek isteyen (revizyonist) devletlerin taleplerini 'ahlak dışı' veya 'barış düşmanı' olarak göstermek için kendi ulusal çıkarlarını evrensel ahlaki değerler olarak sunarlar. Dolayısıyla bu ilke, siyasi bir gerçeği yansıtmak yerine statükoyu meşrulaştıran ideolojik bir silahtır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
E.H. Carr'ın Ütopya Eleştirisi ve Çıkarların Uyumu