1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) sistematiği çerçevesinde, yürürlükte olan… — KPSS Uluslararası İlişkiler

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) sistematiği çerçevesinde, yürürlükte olan bir antlaşmanın, yapıldıktan sonra ortaya çıkan yeni bir emredici norm ( $jus$ $cogens$ $superveniens$ ) ile çatışması durumunda söz konusu antlaşmanın hukuki akıbetine ve sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Antlaşma, yeni emredici kuralın ortaya çıktığı andan itibaren geçersiz hale gelerek sona erer; ancak bu durum, antlaşmanın sona ermesinden önce doğmuş olan ve yeni emredici kurala aykırı olmayan haklara halel getirmez.Cevap
B
Antlaşma, yapıldığı andan itibaren ( $void$ $ab$ $initio$ ) mutlak butlanla sakat sayılır ve taraflar, antlaşma hiç mevcut olmamış gibi başlangıçtaki durumlarına dönmekle yükümlüdür.
C
Bir kuralın $erga$ $omnes$ (herkese karşı) nitelik taşıması, onun otomatik olarak emredici norm olduğu anlamına geldiğinden; antlaşma, ancak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin tespit kararıyla sona erdirilebilir.
D
Normlar hiyerarşisinde $jus$ $cogens$ kuralları ile hukukun genel ilkeleri aynı seviyede yer aldığından, antlaşma hükümleri "özel kural genel kuralı lağveder" ( $lex$ $specialis$ ) ilkesi gereği uygulanmaya devam eder.
E
Antlaşmanın bölünemezliği ilkesinin bir istisnası olarak, sadece emredici kurala aykırı olan hükümler geçersiz sayılır; antlaşmanın geri kalan kısımları tarafların rızasıyla yürürlükte kalabilir.

Cevap

Antlaşma, yeni emredici kuralın ortaya çıktığı andan itibaren geçersiz hale gelerek sona erer; ancak bu durum, antlaşmanın sona ermesinden önce doğmuş olan ve yeni emredici kurala aykırı olmayan haklara halel getirmez.

Doğru yanıt, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 64. ve 71. maddelerinin birleşimidir. Madde 64, sonradan ortaya çıkan bir emredici normun antlaşmayı geçersiz kılarak sona erdireceğini belirtir. Madde 71/2 ise bu durumda, antlaşmanın sona ermesinden önce tarafların antlaşmayı uygulamalarından doğan hak, yükümlülük veya hukuki durumların, yeni emredici norma aykırı olmamak kaydıyla korunmaya devam edeceğini açıkça düzenler. Bu, uluslararası hukukta hukuki güvenliğin korunması ile emredici normların üstünlüğü arasındaki dengeyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

Çatışmanın türünü belirle

Antlaşmanın yapıldığı sırada değil, yürürlükteyken 'sonradan' (

superveniens

) bir emredici norm ortaya çıkmıştır.

1969 VAHS 64. madde kapsamında 'Mevcut bir antlaşma ile çatışan yeni bir emredici genel uluslararası hukuk normunun ortaya çıkması' durumu söz konusudur.

Hukuki sonucu tespit et

Antlaşma mutlak butlanla başlangıçtan itibaren geçersiz değil, normun ortaya çıktığı andan itibaren sona erer.

VAHS 53. madde (mevcut norm) 'void' (batıl) derken, 64. madde (yeni norm) 'becomes void and terminates' (geçersiz hale gelir ve sona erer) ifadesini kullanır.

Kazanılmış hakları analiz et

Sona erme anına kadar doğan haklar, yeni emredici norma aykırı olmadıkları sürece korunur.

VAHS 71/2-b maddesi, antlaşmanın sona ermesinin tarafların o ana kadarki uygulamalarından doğan haklarını, ancak bu hakların yeni emredici norma uygun olması şartıyla etkilemeyeceğini düzenler.

Anahtar Kavram

Jus Cogens Superveniens (VAHS Madde 64 ve 71/2)

Daha Fazla Pratik

Jus cogens kurallarına aykırılık iddiasıyla ilgili uyuşmazlıkların çözümünde Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) zorunlu yargı yetkisini düzenleyen VAHS 66. maddeyi inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular