Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)

Uluslararası hukuk kaynakları arasında yer alan yargı kararlarının (içtihatların) temel işlevi ve hukuki gücü göz önüne alındığında, bu kaynağın niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yargı kararları, yeni bir hukuk kuralı yaratmaktan ziyade, mevcut antlaşma veya teamül kurallarının içeriğini ve uygulanabilirliğini kanıtlayan yardımcı bir araç niteliğindedir.Cevap
  2. B
    Yargı kararları, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nde antlaşmalar ve teamül hukuku ile aynı hiyerarşik düzeyde tanımlanmış bir asli hukuk kaynağıdır.
  3. C
    Uluslararası hukukta emsal karar (stare decisis) ilkesi geçerli olduğundan, Divan tarafından verilen bir karar benzer nitelikteki tüm gelecekteki uyuşmazlıklar için genel bağlayıcı bir kural oluşturur.
  4. D
    Uluslararası Adalet Divanı tarafından verilen bir hüküm, davanın tarafı olmayan ancak uyuşmazlık konusuyla ilgili menfaati bulunan üçüncü devletler için de doğrudan hak ve borç doğurur.
  5. E
    Yargı kararları, uluslararası toplumun emredici kuralları (jus cogens) arasında yer aldığı için tüm devletlerin iç hukuk hiyerarşisinde anayasal düzeyde bir etkiye sahiptir.

Cevap

Yargı kararları, yeni bir hukuk kuralı yaratmaktan ziyade, mevcut antlaşma veya teamül kurallarının içeriğini ve uygulanabilirliğini kanıtlayan yardımcı bir araç niteliğindedir.
Doğru ifade, yargı kararlarının kural koyucu bir nitelik taşımadığını, ancak mevcut hukuk kurallarının (antlaşma veya teamül) kapsamını ve anlamını belirlemede 'hukuku tespit edici' bir rol oynadığını belirtmektedir. Bu durum UAD Statüsü Madde 38 ile tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38'in incelenmesi
Madde 38(1)(d), yargı kararlarını ve doktrini 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araçlar' (subsidiary means) olarak tanımlar.
Uluslararası hukukun kaynak hiyerarşisini belirleyen temel düzenleme budur.
2
Asli ve Yardımcı kaynak ayrımının yapılması
Antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri 'asli' kaynaklardır; yargı kararları ise bu kuralların içeriğini tespit eden 'yardımcı' kaynaktır.
Mahkemeler kural koymaz (asli kaynak değildir), var olan kuralı yorumlar ve ilan eder.
3
Kararların bağlayıcılık sınırının (Madde 59) değerlendirilmesi
Bir mahkeme kararı sadece o davanın taraflarını bağlar (res judicata).
Uluslararası hukukta genel yasama yetkisine sahip bir organın yokluğu, kararların herkes için bağlayıcı kural (stare decisis) oluşturmasını engeller.

Anahtar Kavram

Uluslararası Yargı Kararlarının Yardımcı Kaynak Niteliği ve Göreceli Bağlayıcılığı

İpuçları

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde sayılan asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki farkı düşünün.
2
Mahkemeler hukuk mu yaratır (yasama gibi) yoksa olan hukuku mu uygular?
3
UAD Statüsü'nün 59. maddesi bir kararın kimleri ve hangi uyuşmazlığı bağlayacağını açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın verdiği bir kararın teamül hukuku oluşumundaki rolünü inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)