Uluslararası hukukta kuralların içeriğini ve sınırlarını belirlemede bilimsel çalışmaların rolü, hukuk sisteminin dinamik yapısından kaynaklanır. Ancak bu bilimsel çalışmaların (doktrin) hukuki geçerliliği, bizzat devletlerin iradesinden türeyen asli kaynaklardan temel bir noktada ayrılmaktadır. Doktrinin bu özgün niteliği ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'ndeki konumu dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki işlevini en doğru şekilde yansıtır?
- ADoktrin, antlaşma veya teamül kuralının bulunmadığı hukuki boşluklarda, devletlerin örtülü rızasına dayanarak yeni ve bağlayıcı bir hukuk kuralı ihdas edebilir.
- BUluslararası yargı mercileri, uyuşmazlığın esasını çözerken doktrine ancak tarafların hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) çerçevesinde karar verilmesini istemesi durumunda başvurabilir.
- Doktrin, uluslararası hukuk kuralının varlığını ve kapsamını kanıtlamaya yarayan yardımcı bir araç olup, kendi başına hak ve yükümlülük doğuran bir irade beyanı niteliği taşımaz.Cevap
- DUAD Statüsü uyarınca 'en yetkin hukukçuların görüşleri', normlar hiyerarşisinde hukukun genel ilkelerinin üzerinde, uluslararası antlaşmaların ise hemen altında yer alan bir asli kaynaktır.
- EUluslararası Adalet Divanı'nın verdiği kararlar gibi doktrin de uluslararası toplumun ortak vicdanını temsil ettiği için tüm devletler üzerinde erga omnes bir bağlayıcılığa sahiptir.
Cevap
Doktrin, uluslararası hukuk kuralının varlığını ve kapsamını kanıtlamaya yarayan yardımcı bir araç olup, kendi başına hak ve yükümlülük doğuran bir irade beyanı niteliği taşımaz.
Doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca 'hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı bir araç' olarak tanımlanmıştır. Bu, doktrinin kendisinin bir hukuk kuralı yaratmadığı, ancak var olan veya oluşmakta olan bir kuralın (antlaşma veya teamül gibi) varlığını, kapsamını ve anlamını kanıtlamaya/açıklamaya hizmet ettiği anlamına gelir. Devletlerin irade beyanı olmadığı için bizzat hak ve yükümlülük doğurma kapasitesi yoktur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Doktrinin Yardımcı Kaynak Niteliği
Daha Fazla Pratik
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesindeki 'yardımcı kaynaklar' arasındaki diğer unsur olan yargı kararları (içtihatlar) ile doktrin arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s