Examkin

Doktrin (Öğreti)

28 soru

Soru 1Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, uyuşmazlıkların çözümünde başvurulacak araçlar arasında 'farklı milletlerin en ziyade ehliyetli müelliflerinin doktrinleri' (öğretileri) de sayılmıştır. Doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki statüsü ve uyuşmazlıkların yargısal çözümündeki rolü dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antlaşma veya teamül gibi asli bir kuralın varlığının, içeriğinin veya kapsamının tespit edilmesinde bir kanıt aracı olarak işlev görür ancak bağımsız bir hukuk kuralı yaratma yetkisi yoktur.

Cevap

Öğreti (doktrin), asli bir kuralın varlığının veya içeriğinin tespit edilmesinde kullanılan yardımcı bir kanıt aracıdır ve tek başına hukuk kuralı yaratmaz.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ne göre doktrin, hukuk kurallarının tespit edilmesinde başvurulan yardımcı bir araçtır. Bu, doktrinin kendi başına bir normatif güç taşımadığı, ancak mevcut asli kaynakların (antlaşma, teamül) anlamını, kapsamını ve uygulama biçimini netleştirmek için kullanıldığı anlamına gelir. Dolayısıyla kuralı 'yaratmaz', kuralın 'ne olduğunu belirlemeye' (determination) hizmet eder.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü 38. maddeyi analiz et.
Doktrinin 38/1-d bendinde 'yardımcı kaynak' (subsidiary means) olarak sınıflandırıldığı görülür.
Uluslararası hukukun kaynakları arasındaki hiyerarşiyi ve işlevi belirlemek için yasal dayanağa ihtiyaç vardır.
2
Asli ve yardımcı kaynak farkını belirle.
Asli kaynaklar (antlaşma, teamül, genel ilkeler) kural koyar; yardımcı kaynaklar (doktrin, yargı kararları) var olan kuralı açıklar.
Öğretinin 'kural yaratıcı' (constitutive) değil, 'kural belirleyici' (declaratory/evidentiary) olduğunu anlamak gerekir.
3
Seçenekleri bu işlevsel ayrım üzerinden değerlendir.
Doğru yanıtın doktrini 'kanıt aracı' olarak niteleyen ifade olduğu sonucuna varılır.
Uluslararası hukukta doktrinin temel işlevi, uyuşmazlık çözülürken hakimin hukuk kuralını bulmasına (determination) yardım etmektir.

Anahtar Kavram

Doktrinin (Öğretinin) Yardımcı Kaynak Niteliği

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukun diğer bir yardımcı kaynağı olan 'yargı kararlarının' doktrin ile benzerliklerini ve farklılıklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Uluslararası hukukta öğretinin (doktrin), hukuk kurallarının saptanmasındaki rolü ve hukuki niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini tespit etmeye yarayan yardımcı bir araçtır.

Cevap

Öğretinin (doktrin) temel niteliği, mevcut hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini tespit etmeye yarayan yardımcı bir araç olmasıdır.
Doğru cevap, öğretinin (doktrin) uluslararası hukuk kurallarının içeriğini ve sınırlarını belirlemede kanıtlayıcı ve açıklayıcı bir işlev gördüğünü belirtmektedir. Uluslararası hukukta antlaşmalar, teamüller ve hukukun genel ilkeleri doğrudan kural koyan 'asli kaynaklar' iken; öğreti (bilimsel çalışmalar) sadece bu kuralların yorumlanmasında ve saptanmasında başvurulan 'yardımcı kaynak' statüsündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası hukuk kaynaklarının hiyerarşik sınıflandırmasını hatırla.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38, antlaşmaları ve teamülü asli kaynak; doktrini ve yargı kararlarını yardımcı kaynak olarak sayar.
Kaynağın asli mi yoksa yardımcı mı olduğunu belirlemek analizin temelidir.
2
Yardımcı kaynakların işlevini analiz et.
Yardımcı kaynaklar yeni bir hukuk kuralı yaratmaz (normatif değildir), sadece mevcut kuralların anlamını ve sınırlarını belirlemeye yardımcı olur.
Öğretinin kural koyucu bir güç olmadığını doğrulamak için gereklidir.
3
Öğretinin hukuki gücünü değerlendir.
Öğreti, devletler veya mahkemeler üzerinde doğrudan bağlayıcılığı olmayan bilimsel görüşlerden oluşur.
Doğru seçeneği yanlış olanlardan (asli kaynak, bağlayıcı kural vb.) ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Öğretinin (Doktrin) Yardımcı Kaynak Niteliği

İpuçları

1
Öğreti (doktrin), hukukçuların bilimsel görüşlerini ifade eder.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde kaynakların nasıl sınıflandırıldığına odaklanın.
3
Öğretinin yeni bir kural mı yarattığını yoksa mevcut olanı mı açıkladığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası yargı kararlarının da öğreti gibi yardımcı kaynak olduğunu ve aralarındaki benzerliği inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde, uyuşmazlık konusu olaya uygulanacak doğrudan bir antlaşma hükmü veya kesin bir teamül kuralı bulunamadığında, hakimin çeşitli ülkelerin en seçkin hukukçularının bilimsel çalışmalarından yararlanması mümkündür. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesi uyarınca, bu tür bilimsel çalışmaların (öğretinin) hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni bir hukuk kuralı yaratma yetkisi bulunmayıp, mevcut kuralların varlığını ve içeriğini saptamaya yardımcı olan bir araçtır.

Cevap

Öğreti, uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini saptamaya yardımcı olan, kural yaratma gücü olmayan yardımcı bir araçtır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesi uyarınca öğreti (doktrin), hukuk kurallarının saptanmasında başvurulan yardımcı bir araçtır. Bu, öğretinin kendisinin yeni bir hukuk kuralı oluşturmadığı, ancak var olan bir teamülün veya antlaşma hükmünün içeriğinin ne olduğunu bilimsel yöntemlerle ortaya koyduğu anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki kaynak sınıflandırmasını analiz et.
Kaynaklar asli (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) ve yardımcı (yargı kararları, doktrin) olarak ikiye ayrılır.
Öğretinin (doktrin) hukuki hiyerarşideki yerini belirlemek için bu ayrım temeldir.
2
Öğretinin işlevini tanımla.
Öğreti, hukuk kuralı yaratmaz (non-normatif); mevcut kuralların içeriğini, kapsamını ve varlığını kanıtlamaya/belirlemeye (tespit edici) yarar.
UAD Statüsü 38/1-d bendinde geçen 'hukuk kurallarının saptanmasında yardımcı araç' ifadesinin hukuki anlamı budur.

Anahtar Kavram

Öğretinin (Doktrin) Yardımcı Kaynak Niteliği

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki (a, b, c) bentleri ile (d) bendi arasındaki 'asli-yardımcı' ayrımını hatırlayın.
2
Öğretinin 'yeni kural oluşturup oluşturmadığına' (normatiflik) yoksa 'mevcut kuralı açıklayıp açıklamadığına' mı odaklanılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yardımcı kaynaklardan diğeri olan 'yargı kararlarının' (içtihat) uluslararası hukukta 'stare decisis' (emsal karara uyma zorunluluğu) ilkesinin geçerli olup olmadığını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

İki devlet arasında siber alanda yaşanan ve spesifik bir ikili veya çok taraflı antlaşma ile düzenlenmemiş olan karmaşık bir uyuşmazlıkta, görevlendirilen uluslararası tahkim heyeti kararını gerekçelendirirken Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) hazırladığı raporlara ve uluslararası alanda yetkinliği kabul edilmiş hukuk derneklerinin (örneğin Uluslararası Hukuk Enstitüsü) yayımladığı taslak metinlere sıkça atıf yapmıştır. Tahkim heyeti, bu belgeleri bağımsız bir yükümlülük doğuran zemin olarak değil, devletlerin bu alandaki mevcut teamül kurallarını ne şekilde anladığını ve sınırlarını nasıl çizdiğini teyit eden bir vasıta olarak kullanmıştır.

Bu olaydaki uluslararası tahkim heyetinin yaklaşımı dikkate alındığında, atıf yapılan hukuki metinlerin uluslararası hukuktaki yeri ve niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu çalışmalar, kendi başlarına yeni bir hak ve yükümlülük yaratmayan ancak uygulanacak maddi hukukun tespit edilmesinde faydalanılan yardımcı kaynak konumundaki öğretidir.

Cevap

Doğru cevap, söz konusu metinlerin kendi başlarına yükümlülük yaratmayan ancak hukukun saptanmasında kullanılan yardımcı kaynak (öğreti) olduğunu belirten seçenektir.
Uluslararası hukukta yetkinliği tanınmış hukukçuların yayınları ve uzman kurumların (örneğin Uluslararası Hukuk Komisyonu) hazırladığı raporlar 'doktrin' (öğreti) olarak adlandırılır. Uluslararası hukuk kaynaklarını düzenleyen geleneksel çerçevede (UAD Statüsü Madde 38) doktrin, doğrudan hukuki bağlayıcılığı olan bir asli kaynak değil, antlaşmalar veya teamül gibi asli kaynakların varlığını ve içeriğini tespit etmeye yarayan bir 'yardımcı kaynak'tır. Olaydaki tahkim heyetinin bu belgeleri bizzat bir yükümlülük temeli olarak değil, teamül kurallarının varlığını teyit etmek için araçsal düzeyde kullanması, tam olarak öğretinin yardımcı kaynak olma işlevine işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki tahkim heyetinin başvurduğu belgelerin (UHK raporları, Enstitü taslakları) özelliklerini tespit etmek.
Bu belgeler yetkin hukukçuların ve uzman derneklerin kolektif çalışmalarıdır, dolayısıyla uluslararası hukukta 'öğreti' (doktrin) kapsamına girerler.
Kavramsal sınıflandırmayı doğru yapabilmek için atıf yapılan merciin niteliği anlaşılmalıdır.
2
Öğretinin (doktrinin) uluslararası hukuk kaynakları hiyerarşisindeki yerini belirlemek.
Öğreti doğrudan kural koyucu asli bir kaynak değil; teamül, antlaşma veya genel ilkelerin tespitinde kullanılan bir yardımcı kaynaktır.
Senaryodaki heyetin metinleri 'teyit eden bir vasıta' olarak kullanması bu hukuki statüyü test etmektedir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri bu hukuki statü ile eşleştirerek yanlış nitelemeleri elemek.
Emredici kural, asli kaynak, hakkaniyet veya uzlaştırma tanımlarını içeren ifadeler elenir ve yardımcı kaynak vurgusu yapan ifade seçilir.
Yanlış çeldiriciler, uluslararası hukukun temel kavramlarını birbiriyle karıştırmak üzerine kurgulanmıştır.

Anahtar Kavram

Doktrin (Öğreti) ve Yardımcı Kaynaklar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, "çeşitli ulusların en üst düzeyde yetkin hukukçularının öğretileri" (doktrin), hukuk kurallarının saptanmasında yardımcı araç olarak kabul edilmektedir. Bu kaynağın uluslararası hukuk sistemindeki normatif hiyerarşisi ve yargısal süreçlerdeki işlevi dikkate alındığında, doktrinin hukuki karakterine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doktrin, bağımsız bir norm yaratma kaynağı olmayıp; teamül hukukunun oluşumu için gerekli olan 'opinio juris'in varlığını ispatlamak veya muğlak antlaşma hükümlerini yorumlamak amacıyla kullanılan, kuralın kendisini değil varlığını teyit eden bir 'tespit aracı' niteliğindedir.

Cevap

Doktrin, kural koyucu (law-making) bir kaynak olmayıp, mevcut kuralların varlığını ve kapsamını teyit eden yardımcı bir tespit aracıdır.
Uluslararası hukukta doktrin, hukuk kuralı ihdas eden formal bir kaynak değildir. İşlevi, antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri gibi asli kaynaklarda yer alan normların tam olarak ne anlama geldiğini netleştirmek veya bu kuralların varlığına dair bilimsel kanıt sunmaktır. Bu nedenle 'tespit aracı' (subsidiary means for determination) nitelemesi, doktrinin hukuki karakterini en doğru şekilde yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/1-d hükmünün analiz edilmesi
Doktrinin 'yardımcı kaynak' (subsidiary means) olarak sınıflandırıldığı tespit edildi.
Kaynağın normlar hiyerarşisindeki yerini belirlemek için gereklidir.
2
'Hukuk kurallarının saptanması' (determination of rules of law) ifadesinin anlamlandırılması
Doktrinin kural yaratmadığı, sadece var olan kuralı 'bulup çıkardığı' veya 'kanıtladığı' anlaşıldı.
Asli kaynak (yaratıcı) ile yardımcı kaynak (tespit edici) arasındaki temel ayrımı yapmak için gereklidir.
3
Doktrinin teamül ve antlaşmalar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Doktrinin, opinio juris (hukuki gereklilik inancı) gibi soyut unsurların ispatında bir delil aracı olduğu saptandı.
Doktrinin yargısal süreçlerdeki pratik işlevini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Doktrin, uluslararası hukukun asli (asli/birincil) bir kaynağı değil, kuralların içeriğini belirlemeye yarayan yardımcı (subsidiary) bir kaynaktır.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 59'un yargı kararları üzerindeki etkisini ve bu etkinin doktrinden farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı bir araç olarak tanımlanan 'öğreti' (doktrin) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve kapsamını saptamaya yarayan bir araçtır ancak kendi başına bağımsız bir hukuk kuralı meydana getirmez.

Cevap

Uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve kapsamını saptamaya yarayan bir araçtır ancak kendi başına bağımsız bir hukuk kuralı meydana getirmez.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/1-d maddesine göre doktrin, hukuk kurallarının saptanmasında kullanılan yardımcı bir araçtır. Doktrin, uluslararası hukukçuların bilimsel görüşlerini ifade eder ve bu görüşler devletler için doğrudan bir hak veya yükümlülük doğurmaz; yani bağımsız bir norm yaratma kapasitesine sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38'in incelenmesi
Maddede kaynaklar asli (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) ve yardımcı (yargı kararları, doktrin) olarak ikiye ayrılmıştır.
Soruda sorulan doktrinin hukuki statüsünü belirlemek için temel hukuki dayanak budur.
2
Öğretinin (Doktrin) işlevinin analiz edilmesi
Doktrin, 'hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı bir araç' (subsidiary means for the determination of rules of law) olarak tanımlanmıştır.
Doktrinin yeni bir kural yaratıp yaratmadığını veya mevcut olanı mı tespit ettiğini anlamak gerekir.
3
Bağlayıcılık ve norm yaratma kapasitesinin değerlendirilmesi
Doktrin bağlayıcı değildir ve bir hukuk kuralı (norm) ihdas etmez; sadece mevcut kuralların içeriğini kanıtlamaya veya yorumlamaya yardımcı olur.
Yardımcı kaynaklar ile asli kaynaklar arasındaki temel farkı ortaya koymak içindir.

Anahtar Kavram

Öğretinin (doktrin) uluslararası hukuktaki 'yardımcı kaynak' niteliği ve hukuk kuralı yaratma gücünün bulunmaması.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

Uluslararası hukukta kuralların içeriğini ve sınırlarını belirlemede bilimsel çalışmaların rolü, hukuk sisteminin dinamik yapısından kaynaklanır. Ancak bu bilimsel çalışmaların (doktrin) hukuki geçerliliği, bizzat devletlerin iradesinden türeyen asli kaynaklardan temel bir noktada ayrılmaktadır. Doktrinin bu özgün niteliği ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'ndeki konumu dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki işlevini en doğru şekilde yansıtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doktrin, uluslararası hukuk kuralının varlığını ve kapsamını kanıtlamaya yarayan yardımcı bir araç olup, kendi başına hak ve yükümlülük doğuran bir irade beyanı niteliği taşımaz.

Cevap

Doktrin, uluslararası hukuk kuralının varlığını ve kapsamını kanıtlamaya yarayan yardımcı bir araç olup, kendi başına hak ve yükümlülük doğuran bir irade beyanı niteliği taşımaz.
Doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca 'hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı bir araç' olarak tanımlanmıştır. Bu, doktrinin kendisinin bir hukuk kuralı yaratmadığı, ancak var olan veya oluşmakta olan bir kuralın (antlaşma veya teamül gibi) varlığını, kapsamını ve anlamını kanıtlamaya/açıklamaya hizmet ettiği anlamına gelir. Devletlerin irade beyanı olmadığı için bizzat hak ve yükümlülük doğurma kapasitesi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak Tasnifi
UAD Statüsü Madde 38/1-d uyarınca doktrinin 'yardımcı kaynak' (subsidiary means) olduğu saptanır.
Hukuki analize başlamak için kaynağın hiyerarşideki yerini belirlemek gerekir.
2
İşlev Analizi
Yardımcı kaynakların kural koyucu (asli) değil, kuralları belirleyici (tespit edici) olduğu analiz edilir.
Doktrinin hukuki etkisinin sınırlarını anlamak için tespiti ve yaratımı ayırt etmek şarttır.
3
Hukuki Niteliğin Belirlenmesi
Doktrinin devlet iradesine dayanmadığı, bu nedenle bağlayıcı hak ve borç doğuramayacağı sonucuna varılır.
Uluslararası hukukta kural koyma yetkisi sadece devletlerin ve belirli ölçüde uluslararası örgütlerin iradesine aittir.

Anahtar Kavram

Doktrinin Yardımcı Kaynak Niteliği

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesindeki 'yardımcı kaynaklar' arasındaki diğer unsur olan yargı kararları (içtihatlar) ile doktrin arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesi uyarınca hukuki niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk kurallarının belirlenmesinde kullanılan yardımcı bir araçtır

Cevap

Doktrin (öğreti), hukuk kurallarının belirlenmesinde kullanılan yardımcı bir araçtır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi, öğreticilerin (doktrin) ve yargı kararlarının 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir araç' olarak kullanılacağını açıkça belirtmektedir. Doktrin, uluslararası hukuk kurallarının içeriğinin anlaşılması, yorumlanması ve kanıtlanmasında bilimsel bir referans işlevi görür ancak kendi başına yeni bir hukuk kuralı oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin incelenmesi
Maddede asli kaynaklar (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) ve yardımcı kaynaklar (yargı kararları, doktrin) ayrımı görülür.
Hukuk kurallarının hiyerarşisini ve niteliğini belirlemek için temel referans noktasıdır.
2
Doktrinin (öğretinin) bu maddedeki yerinin tespiti
Doktrin, 38/1-d bendinde 'hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı araçlar' (subsidiary means for the determination of rules of law) arasında sayılmıştır.
Doktrinin hukuk yaratan değil, mevcut hukuku tespit eden nitelikte olduğunu doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Doktrin, uluslararası hukukta kuralların içeriğini ve varlığını ispatlamaya yarayan 'yardımcı kaynak' (subsidiary source) niteliğindedir.
Soru 9Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlığın yargısal çözüm sürecinde, uyuşmazlığın esasına uygulanacak doğrudan bir antlaşma hükmü veya yerleşik bir teamül kuralı tespit edilememiştir. Davacı taraf, iddiasını desteklemek amacıyla Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) raporlarına ve çeşitli ulusların en yetkin hukukçularının bu konudaki ortak bilimsel görüşlerine dayanmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, mahkemenin bu bilimsel görüşlere (doktrine) yükleyebileceği hukuki işlev hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doktrin, mahkeme tarafından doğrudan bir hak ve yükümlülük kaynağı olarak kullanılamaz; yalnızca mevcut hukuk kurallarının varlığını ve kapsamını saptamaya yarayan ikincil nitelikte bir kanıt aracıdır.

Cevap

Doktrin, mahkeme tarafından doğrudan bir hak ve yükümlülük kaynağı olarak kullanılamaz; yalnızca mevcut hukuk kurallarının varlığını ve kapsamını saptamaya yarayan ikincil nitelikte bir kanıt aracıdır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/1-d maddesi uyarınca öğreti (doktrin), 'çeşitli ulusların en üst düzeyde yetkin hukukçularının öğretileri' olarak tanımlanır ve 'hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı bir araç' olarak kabul edilir. Bu durum, öğretinin hukuk kuralı yaratan bir kaynak (formal source) olmadığını, ancak mevcut kuralların içeriğini, sınırlarını ve yorumunu tespit etmek amacıyla başvurulan ikincil/yardımcı bir kanıt aracı olduğunu ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü madde 38'deki kaynak sınıflandırmasını analiz et.
Antlaşmalar, teamül ve genel ilkeler 'asli kaynaklar'; yargı kararları ve doktrin ise 'yardımcı araçlar' olarak ayrılmıştır.
Yardımcı kaynakların asli kaynaklardan farkını anlamak sorunun çözümünün temelidir.
2
Doktrinin (öğretinin) fonksiyonel tanımını incele.
Statü metninde öğreti, 'hukuk kurallarının belirlenmesi için yardımcı bir araç' (subsidiary means for the determination of rules of law) olarak tanımlanmıştır.
Bu ifade, öğretinin hukuk yaratmadığını (law-making), sadece mevcut olanı tespit ettiğini (law-determining) gösterir.
3
Seçeneklerdeki yanıltıcı unsurları (asli kaynak olma, rıza şartı vb.) ele.
Doktrin asla asli kaynak olamaz ve uygulanması için tarafların özel rızasına (hakkaniyette olduğu gibi) ihtiyaç duymaz.
Doğru seçeneğe ulaşmak için yardımcı kaynağın sınırlı yetkisi teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Öğretinin (Doktrin) Yardımcı Kaynak Niteliği
Soru 10Soru →

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1/d bendi çerçevesinde 'yardımcı kaynak' olarak nitelendirilmektedir. Doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki işlevi, kaynağı ve normlar hiyerarşisindeki konumu dikkate alındığında, bu kaynakla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk kurallarının mevcudiyetini ve içeriğini belirlemede kanıtlayıcı bir araç işlevi görür; ancak devletlerin rızasına dayanan asli kaynaklar gibi doğrudan hak ve yükümlülük yaratan bir normatif güce sahip değildir.

Cevap

Hukuk kurallarının mevcudiyetini ve içeriğini belirlemede kanıtlayıcı bir araç işlevi görür; ancak devletlerin rızasına dayanan asli kaynaklar gibi doğrudan hak ve yükümlülük yaratan bir normatif güce sahip değildir.
Doğru ifade, doktrinin (öğretinin) hukuki niteliğini UAD Statüsü 38/1-d bendine uygun olarak tanımlamaktadır. Doktrin, uluslararası hukuk kurallarının 'tespiti için yardımcı bir araç' (subsidiary means for the determination of rules of law) niteliğindedir. Bu, doktrinin var olan kuralları yorumlamak, kanıtlamak ve sistemleştirmek için kullanıldığı ancak bağımsız bir hukuk yaratma (law-making) gücünün olmadığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38 kapsamındaki kaynak tasnifini analiz etme.
Antlaşmalar, teamül ve genel hukuk ilkeleri asli (bağlayıcı/hukuk yaratan) kaynaklardır; yargı kararları ve doktrin ise yardımcı (kuralların tespiti için kullanılan) kaynaklardır.
Kaynağın hiyerarşik konumunu belirlemek cevabın temelidir.
2
Doktrinin 'yardımcı' olma niteliğinin hukuki sonucunu değerlendirme.
Yardımcı kaynaklar, var olan bir kuralın içeriğini ve sınırlarını netleştirmeye (teşhis/tespit) yarar, ancak yeni bir hukuk kuralı ihdas edemezler.
Uluslararası hukukta iradeci yaklaşım gereği hukuk yaratma yetkisi devletlere (ve bazen örgütlere) aittir, hukukçulara değil.
3
Seçenekleri bu işlevsel ayrım üzerinden karşılaştırma.
Doğru ifade, doktrinin kanıtlayıcı ve belirleyici rolünü kabul ederken bağımsız normatif gücünü (hukuk yaratma yetkisini) reddetmektedir.
Hukuk kurallarının tespiti ile kural ihdası arasındaki ince çizgiyi vurgulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Hukuk Kurallarının Tespiti İçin Yardımcı Araç (Subsidiary means for the determination of rules of law)

Daha Fazla Pratik

Uluslararası yargı kararlarının (içtihatlar) da aynı madde uyarınca yardımcı kaynak olduğunu ve bunların birbirlerine karşı bir hiyerarşisinin bulunmadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinde sayılan kaynaklar arasında yer alan ve hukuk kurallarının içeriğinin belirlenmesinde başvurulan 'doktrin (öğreti)', hukuki niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi olarak sınıflandırılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yardımcı kaynak

Cevap

Doktrin (öğreti), uluslararası hukukun 'yardımcı kaynak' kategorisinde yer alır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1/d bendi uyarınca doktrin, doğrudan bir hukuk kuralı oluşturma gücüne sahip olmayan, ancak mevcut hukuk kurallarının kapsamını ve içeriğini belirlemede başvurulan yardımcı bir kaynaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde belirtilen kaynak listesini gözden geçirin.
Maddede antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri asli kaynaklar; yargı kararları ve doktrin ise yardımcı vasıtalar olarak sayılmaktadır.
Hukuki kaynakların hiyerarşisini ve niteliğini belirlemek için temel hukuki dayanak UAD Statüsü'dür.
2
Doktrinin işlevini analiz edin.
Doktrin, hukuk kuralını doğrudan var etmez; var olan kuralın varlığını veya içeriğini kanıtlamaya yarar.
Bu işlevsel ayrım, bir kaynağın asli mi yoksa yardımcı mı olduğunu belirleyen temel ölçüttür.

Anahtar Kavram

Uluslararası hukukun kaynakları arasındaki asli-yardımcı ayrımı ve doktrinin yardımcı kaynak statüsü.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca "hukuk kurallarının tespiti için yardımcı araçlar" arasında sayılmaktadır. Doktrinin bu hukuki niteliği ve uluslararası hukuk kurallarının oluşum sürecindeki rolü dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doktrin, bir hukuk kuralının mevcudiyetini veya içeriğini ispata yarayan kanıtlayıcı bir araçtır; ancak devletlerin iradesini temsil etmediği için tek başına yeni bir hukuk kuralı yaratma gücüne sahip değildir.

Cevap

Doktrin, bir hukuk kuralının varlığını veya kapsamını belirlemeye yardımcı olan kanıtlayıcı bir araçtır; ancak tek başına hukuk kuralı oluşturma (norm yaratma) gücü bulunmaz.
Doğru ifade, doktrinin kuralları tespit etmeye yarayan kanıtlayıcı bir araç olduğunu ancak kural yaratma (yasama) gücünün bulunmadığını vurgulamaktadır. Uluslararası hukukta asli kaynaklar (antlaşma, teamül, genel ilkeler) kuralın hukuk dünyasına girişini sağlarken; doktrin bu kuralın ne anlama geldiğini veya var olup olmadığını bilimsel yöntemlerle ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/1-d hükmünü analiz etmek.
Doktrin ve yargı kararları, antlaşmalar, teamül ve genel hukuk ilkelerinden farklı olarak "yardımcı kaynak" (subsidiary means) olarak sınıflandırılmıştır.
Hukuk kaynaklarının hiyerarşik ve işlevsel ayrımını yapmak için gereklidir.
2
Yardımcı kaynak ifadesinin işlevsel sınırlarını belirlemek.
Bu kaynaklar hukuk kuralını bizzat yaratmaz (law-making), mevcut bir kuralın tespiti (determination) ve yorumlanması için bilimsel veri sunar.
Doktrinin normatif değil, kanıtlayıcı (evidentiary) değerini anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
Uluslararası hukukun rızai (iradeci) yapısı ile doktrin arasındaki ilişkiyi değerlendirmek.
Hukuk kuralı devletlerin ortak iradesinden doğar; hukukçuların görüşleri (öğreti) ne kadar yetkin olursa olsun devlet iradesinin yerini alamaz.
Doktrinin neden asli kaynak sayılamayacağının temel hukuki gerekçesini açıklar.

Anahtar Kavram

Doktrinin (Öğretinin) Yardımcı Kaynak Niteliği ve Kanıtlayıcı İşlevi

İpuçları

1
UAD Statüsü'ndeki kaynak tasnifine bakıldığında, ilk üç kaynak 'asli', son iki kaynak ise 'yardımcı' olarak adlandırılır.
2
Yardımcı kaynakların temel farkı, devletlerin doğrudan irade beyanına (rızasına) dayanmamalarıdır.
3
Doktrin kuralı yaratmaz (constitutive), mevcut kuralı belirler (declaratory/evidentiary).

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) taslak maddelerinin doktrin içindeki özel ağırlığını ve yargı kararlarıyla etkileşimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlığın çözümü sırasında, mevcut hukuk kurallarının kapsamını ve içeriğini netleştirmek amacıyla başvurulan en yetkili müelliflerin görüşleri (doktrin), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesindeki sınıflandırmaya göre aşağıdakilerden hangisi kapsamında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yardımcı kaynak

Cevap

Doktrin (öğreti), uluslararası hukukun kaynakları hiyerarşisinde 'yardımcı kaynak' olarak nitelendirilir.
Doğru cevap, doktrinin bir 'yardımcı kaynak' olduğudur. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesine göre, doktrin ve yargı kararları hukuk kurallarının içeriğinin belirlenmesinde başvurulan ikincil nitelikteki araçlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesini inceleyin.
Bu madde uluslararası hukukun kaynaklarını asli ve yardımcı olarak iki ana gruba ayırır.
Kaynağın hukuki niteliğini saptamak için temel referans noktası bu maddedir.
2
Asli kaynakları belirleyin.
Antlaşmalar, uluslararası teamül (yapılageliş) ve hukukun genel ilkeleri asli kaynaklardır.
Bu kaynaklar doğrudan bağlayıcı hukuk kuralı yaratma özelliğine sahiptir.
3
Doktrinin maddedeki yerini bulun.
Doktrin (öğreti) ve yargı kararları, 38/1-d maddesinde yardımcı araçlar olarak sayılmıştır.
Doktrin kural koymaz, var olan kuralın içeriğini tespit etmeye yarar.

Anahtar Kavram

Uluslararası Hukukun Yardımcı Kaynakları

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki kaynaklar 'asli' ve 'yardımcı' olarak ayrılır.
2
Doktrin, yargı kararları ile birlikte aynı grupta yer alan bir tespit aracıdır.

Daha Fazla Pratik

Diğer yardımcı kaynak olan 'yargı kararlarının' (içtihatlar) bağlayıcılık düzeyini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru →

Uluslararası hukukta çeşitli ülkelerin en yetkin hukukçuları tarafından ortaya konulan görüş ve çalışmalar, öğretinin (doktrin) kapsamını oluşturur. Bu görüşlerin uluslararası uyuşmazlıkların yargısal veya siyasi çözüm süreçlerindeki hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni bir hukuk kuralı yaratmak yerine, mevcut kuralların varlığını, içeriğini ve sınırlarını kanıtlamaya hizmet eden bir vasıtadır.

Cevap

Yeni bir hukuk kuralı yaratmak yerine, mevcut kuralların varlığını, içeriğini ve sınırlarını kanıtlamaya hizmet eden bir vasıta olması ifadesi doğrudur.
Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı Statüsü uyarınca hukuk kurallarının belirlenmesinde başvurulan yardımcı bir vasıtadır. Bu niteliği gereği, doktrin kendi başına yeni bir hukuk kuralı (norm) yaratmaz; aksine var olan antlaşma veya teamül kurallarının kapsamını, içeriğini ve sınırlarını netleştirmeye, yani bu kuralların varlığını kanıtlamaya yarar.

Adım Adım Çözüm

1
Öğretinin (doktrin) uluslararası hukuktaki tanımını hatırla.
En yetkin kamu hukukçularının görüşleri ve bilimsel çalışmalarıdır.
Kaynağın kimler tarafından oluşturulduğunu belirlemek için.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38 çerçevesinde hiyerarşik konumunu değerlendir.
Doktrin ve yargı kararları 'yardımcı kaynaklar' (subsidiary means) grubunda yer alır.
Asli kaynaklardan farkını ayırt etmek için.
3
Öğretinin temel işlevini analiz et.
Hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini tespit etmeye (belirlemeye) yarar.
Bu kaynağın neden kullanıldığını anlamak için.
4
Öğretinin bağlayıcılık ve kural koyma gücünü sorgula.
Doktrin doğrudan kural koymaz, ancak mevcut kuralların kanıtlanmasına (ispata) yardımcı olur.
Bağlayıcı olan asli kaynaklarla arasındaki temel farkı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Doktrinin Yardımcı Kaynak (Hukuk Kurallarını Belirleme Vasıtası) Niteliği

İpuçları

1
Öğretinin hukuk kurallarını 'yaratıp yaratmadığını' yoksa sadece 'tespit mi ettiğini' düşünün.
2
Uluslararası hukukta devletlerin rızasına dayanmayan bir kaynağın asli kaynak olup olamayacağını değerlendirin.
3
Doktrin, bir kuralın varlığını ispatlamak için kullanılan 'delil' niteliğinde bir yardımcı araçtır.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası yargı kararlarının 'yardımcı kaynak' olarak doktrin ile benzerliklerini ve farklarını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru →

Uluslararası hukukta öğretinin (doktrin) niteliği tartışılırken, bu kaynağın "yeni bir kural yaratma" yetkisinden ziyade "var olan bir kuralın kapsamını aydınlatma" işlevi üzerinde durulmaktadır. Buna göre, öğretinin uluslararası hukuk kaynakları arasındaki yeri ve hukuki gücüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öğreti, bir hukuk kuralının varlığını ve içeriğini belirlemeye yarayan yardımcı bir kanıt aracıdır.

Cevap

Öğretinin uluslararası hukuktaki temel rolü, mevcut hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini belirlemeye yardımcı olan ikincil (yardımcı) bir kanıt aracı olmasıdır.
Doğru olan ifade, öğretinin hukuk yaratma gücüne sahip olmadığını ancak mevcut kuralların varlığını ve sınırlarını ispat etmede bir delil (evidence) işlevi gördüğünü belirtir. Uluslararası hukukta devletlerin rızası kuralın meşruiyet kaynağıyken, öğreti bu rızanın ürünü olan kuralların doğru anlaşılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuk kaynaklarının tasnifini analiz etme
Uluslararası hukukta kaynaklar asli (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) ve yardımcı (yargı kararları, öğreti) olarak ikiye ayrılır.
Öğretinin sistemdeki yerini belirlemek için hiyerarşik konumunun anlaşılması gerekir.
2
Öğretinin işlevini değerlendirme
Öğretinin (doktrin) kural yaratma (law-making) değil, mevcut kuralı tespit etme (law-finding) işlevi gördüğü saptanır.
Yardımcı kaynakların asli kaynaklardan temel farkı, doğrudan bağlayıcı kural oluşturamamalarıdır.
3
Doğru tanımı seçeneklerle eşleştirme
Öğretinin kuralların içeriğini belirleyen bir "kanıt aracı" olduğu sonucuna varılır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38, bu kaynağı hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç olarak tanımlar.

Anahtar Kavram

Doktrin, uluslararası hukukun asli bir kaynağı değil, hukukun kanıtlanması ve yorumlanması sürecinde başvurulan yardımcı bir kaynaktır.

İpuçları

1
Doktrinin 'asli kaynak' mı yoksa 'yardımcı kaynak' mı olduğunu hatırlayın.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde doktrin hangi başlık altında sayılmaktadır?
3
Doktrin hukuk yaratmaz (law-making), sadece var olan hukuku bulur ve açıklar (law-finding).

Daha Fazla Pratik

Uluslararası yargı kararlarının da doktrin gibi yardımcı kaynak statüsünde olmasının nedenlerini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

Uluslararası hukukta çeşitli ülkelerin en yetkin hukukçularının görüşlerinden ve bilimsel çalışmalarından oluşan 'öğreti' (doktrin) kaynağının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut hukuk kurallarının içeriğinin ve sınırlarının tespit edilmesinde başvurulan yardımcı bir araçtır.

Cevap

Öğreti, mevcut hukuk kurallarının içeriğinin ve sınırlarının tespit edilmesinde başvurulan yardımcı bir araçtır.
Doğru ifadeye göre öğreti, uluslararası hukukta bir kuralın varlığını veya kapsamını kanıtlamak için başvurulan yardımcı bir araçtır. UAD Statüsü'nün 38. maddesinin 1/d bendi uyarınca öğretinin işlevi, hukuk kurallarının belirlenmesine (tespit edilmesine) yardımcı olmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası hukuk kaynaklarının temel sınıflandırmasını belirlemek.
Kaynaklar asli (antlaşmalar, teamül, hukukun genel ilkeleri) ve yardımcı (yargı kararları, öğreti) olarak ikiye ayrılır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü madde 3838'e göre öğretinin statüsünü doğru konumlandırmak gerekir.
2
Öğretinin (doktrin) işlevini ve bağlayıcılığını analiz etmek.
Öğreti, 'yardımcı tespit aracı' olarak tanımlanır; kural yaratmaz, sadece mevcut olanı yorumlar.
Hukukçuların görüşleri devletlerin iradesi yerine geçemeyeceği için doğrudan bağlayıcı bir norm oluşturamaz.

Anahtar Kavram

Öğretinin (Doktrin) Yardımcı Kaynak Niteliği

İpuçları

1
UAD Statüsü Madde 38'de yapılan asli ve yardımcı kaynak ayrımını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Diğer yardımcı kaynak olan 'yargı kararları' (içtihatlar) ile öğretinin benzerliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 17Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) önünde görülen karmaşık bir sınır ve yetki uyuşmazlığında davacı devlet; ihtilaf konusu meseleyi düzenleyen herhangi bir uluslararası antlaşma, yerleşik bir devlet uygulaması (teâmül) veya hukukun genel ilkesi bulunmadığını belirtmiştir. Davacı devlet, iddialarını yalnızca dünyanın en yetkin uluslararası hukuk akademisyenlerinden oluşan bağımsız bir enstitünün oybirliğiyle yayımladığı ve ilgili konuda kural önerileri içeren kapsamlı akademik rapora dayandırmış; mahkemeden salt bu "öğreti" (doktrin) etrafında oluşan mutabakata dayanarak kendi lehine bağlayıcı hüküm kurmasını talep etmiştir.

UAD Statüsü'nün 38. maddesinde düzenlenen "uluslararası hukukun kaynakları" ve kaynaklar arası sistematik ilişki dikkate alındığında, davacı devletin bu talebi ve "öğretinin" hukuki mahiyeti hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öğreti, uluslararası hukukta kendi başına yeni bir hukuk kuralı ihdas etme yetkisine sahip olmayıp, yalnızca asli kaynakların varlığını ve kapsamını tespit etmekte kullanılan yardımcı bir araç niteliğinde olduğundan, salt öğretiye dayalı bir kural ihdası ve hüküm tesisi talebi hukuki dayanaktan yoksundur.

Cevap

Doğru yanıt, öğretinin bizzat yeni bir kural yaratma gücü olmayan, sadece mevcut kuralı tespit etmeye yarayan yardımcı bir araç olduğunu belirten seçenektir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendine göre öğreti (en yetkin kamu hukukçularının öğretileri), hukuk kurallarının belirlenmesinde 'yardımcı araç' (subsidiary means for the determination of rules of law) niteliğindedir. Bu durum, öğretinin bizzat bir hukuk kuralı yaratma kapasitesinin (law-creating process) bulunmadığı, ancak mevcut antlaşma, teâmül veya genel ilkelerin tespitinde (law-determining agency) mahkemeye ışık tutacağı anlamına gelir. Asli bir kaynak bulunmadığında, davacı devletin salt doktrine dayanarak kural ihdas edilmesini beklemesi hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki kaynaklar hiyerarşisini analiz et
Antlaşmalar, uluslararası teâmül ve hukukun genel ilkeleri asli (kural koyucu) kaynaklardır. Yargı kararları ve öğreti (doktrin) ise yardımcı araçlardır.
Soruda istenen hukuki değerlendirmenin temel dayanağı 38. maddedeki sınıflandırmadır.
2
Yardımcı kaynakların (öğretinin) hukuki işlevini ve sınırlarını belirle
Öğreti, tek başına bağlayıcı bir hak veya yükümlülük yaratamaz. Sadece var olan asli bir kaynağın yorumlanması veya içeriğinin netleştirilmesi için kullanılabilir.
Davacı devletin salt öğretiye dayanarak karar verilmesi talebinin hukuken geçerli olup olmadığını anlamak için bu sınırın bilinmesi şarttır.
3
Asli kaynakların (antlaşma, teâmül, genel ilkeler) tamamen yokluğu durumunda mahkemenin öğretiyi nasıl ele alacağını değerlendir
Asli kaynak bulunmadığında, mahkeme yardımcı araçları (öğretiyi) asli kaynak mertebesine yükselterek salt buna dayalı aleyhe hüküm kuramaz.
Yardımcı kaynakların asli kaynakları ikame etme özelliği yoktur.

Anahtar Kavram

Öğretinin (doktrin) uluslararası hukukta asli bir kural yaratıcı kaynak değil, sadece tespit edici yardımcı bir araç (subsidiary means) olması
Soru 18Soru →

Uluslararası hukukta kuralların tespit edilmesi ve uygulanması sürecinde Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde belirtilen çeşitli kaynaklara başvurulmaktadır. Bu kapsamda yetkin hukukçuların eserlerini ifade eden 'doktrin' (öğreti) kavramının uluslararası hukuktaki niteliği ve işlevi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni bir hukuk kuralı yaratma yetkisi olmayan, yalnızca mevcut hukuk kurallarının tespitinde ve yorumlanmasında yararlanılan yardımcı bir kaynaktır.

Cevap

Doktrin, yeni bir hukuk kuralı yaratma gücü bulunmayan, sadece mevcut kuralların tespitinde ve yorumlanmasında kullanılan yardımcı bir kaynaktır.
Doğru seçenek, doktrinin hukuki statüsünü tam ve eksiksiz olarak yansıtmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/1-d maddesine göre 'en yetkin kamu hukukçularının öğretileri' (doktrin), hukuk kurallarının belirlenmesinde başvurulan yardımcı bir araçtır. Doktrin, kendiliğinden bağlayıcı bir kural yaratamaz, yalnızca var olan antlaşma veya teamül kurallarının varlığını kanıtlamak veya anlamını yorumlamak amacıyla kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesindeki kaynakların tasnifini hatırlamak.
Madde 38'de kaynaklar asli (antlaşmalar, teamül, hukukun genel ilkeleri) ve yardımcı (yargı kararları ve doktrin/öğreti) olarak ikiye ayrılır.
Uluslararası hukukta hangi kaynağın doğrudan kural koyucu, hangisinin sadece yorumlayıcı olduğunu belirlemek için bu tasnif şarttır.
2
Yardımcı kaynakların temel özelliğini değerlendirmek.
Yardımcı kaynaklar, tek başlarına bağlayıcı bir hak veya yükümlülük doğurmazlar. Sadece asli kaynaklardaki kuralların ne anlama geldiğini veya var olup olmadığını saptamak için kullanılırlar.
Doktrinin (yetkin yazarların eserlerinin) doğrudan devleti bağlamadığını anlamak için gereklidir.
3
Seçenekleri bu hukuki bilgi ışığında elemek.
Doktrinin asli kaynak olduğunu, bağlayıcı olduğunu, jus cogens temeli olduğunu veya hakkaniyet yerine geçtiğini savunan seçenekler elenir. Yardımcı kaynak olduğunu belirten ifade doğru kabul edilir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için en temel kavramsal özellikleri eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Doktrinin (Öğretinin) Yardımcı Kaynak Niteliği
Soru 19Soru →

İki komşu devlet arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin süregelen bir uyuşmazlık, tarafların rızasıyla uluslararası bir tahkim heyetine taşınmıştır. Yargılama sırasında davacı devletin iddialarını desteklemek üzere sunduğu hukuki dayanak, alanında tanınmış uluslararası hukuk profesörlerinin yayımladığı bilimsel makaleler ve saygın bir bilimsel enstitünün hazırladığı taslak metindir. Davalı devlet ise bu meseleyi doğrudan düzenleyen taraflar arası bir uluslararası antlaşma veya yerleşmiş bir teâmül kuralı bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Uluslararası hukukun kaynakları hiyerarşisi ve niteliği dikkate alındığında, tahkim heyetinin sunulan bu bilimsel eserleri (doktrin) kararına dayanak yapmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sunulan bu bilimsel eserler uluslararası hukukta yalnızca yardımcı kaynak statüsünde olduğundan, tek başlarına uyuşmazlığı çözecek bağımsız bir bağlayıcı hukuk kuralı olarak esasa uygulanamazlar.

Cevap

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti) yardımcı bir kaynaktır ve kural yaratıcı vasfı olmadığından, tek başına bağlayıcı bir hükme esas teşkil edemez.
Uluslararası hukukta kaynaklar asli ve yardımcı olmak üzere ikiye ayrılır. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38 uyarınca antlaşmalar, teâmül hukuku ve hukukun genel ilkeleri asli kaynaklar iken; yargı kararları (içtihatlar) ve doktrin (öğreti) yalnızca hukuk kurallarının tespit edilmesinde kullanılan yardımcı araçlardır. Yardımcı kaynaklar kural koyucu (ihdas edici) nitelik taşımazlar. Bu nedenle, ortada bir antlaşma veya teâmül kuralı yokken, yargı mercileri uyuşmazlığı sadece bilimsel eserlere dayanarak esastan çözüme bağlayamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kaynaklarının niteliğini tespit et
Olayda antlaşma veya teâmül kuralı (asli kaynaklar) bulunmamakta, yalnızca öğretinin (doktrin) ürünü olan makale ve metinler sunulmaktadır.
UAD Statüsü Madde 38'e göre uyuşmazlıkların çözümünde hangi kaynakların öncelikli (asli) hangilerinin yardımcı kaynak olduğunun belirlenmesi esastır.
2
Doktrinin uluslararası hukuktaki statüsünü değerlendir
Doktrin (öğreti) ve uluslararası yargı kararları yeni bir kural ihdas etmeyen, sadece var olan kuralların tespitinde ve yorumlanmasında kullanılan 'yardımcı kaynaklar' statüsündedir.
Yardımcı kaynaklar, ortada uygulanacak bir asli kaynak (antlaşma, teâmül, genel ilkeler) yoksa tek başlarına uyuşmazlığı çözmek için kullanılamazlar.
3
Seçenekleri analiz et
Bilimsel eserlerin yalnızca yardımcı kaynak olabileceğini ve tek başına bağlayıcı kural olarak kullanılamayacağını ifade eden seçeneğin hukuken doğru olduğu sonucuna varılır.
Diğer seçeneklerde yer alan asli kaynak sayılma, jus cogens yaratma veya zımni teâmül oluşturma iddiaları uluslararası hukuk normlar hiyerarşisine aykırıdır.

Anahtar Kavram

Doktrinin (Öğreti) Yardımcı Kaynak Niteliği
Soru 20Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, "çeşitli ulusların en üst düzeyde yetkin hukukçularının öğretileri" (doktrin), hukuk kurallarının tespiti için yardımcı araçlar arasında sayılmıştır. Doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki bu konumu dikkate alındığında, bu kaynağın hukuki niteliği ve işleviyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kendi başına yeni bir hukuk kuralı ihdas etme yetkisi bulunmamakla birlikte; mevcut kuralların varlığı, yorumlanması ve içeriğinin netleştirilmesi aşamasında kanıt niteliği taşıyan bir araçtır.

Cevap

Doktrin, kendi başına hukuk kuralı yaratmayan, ancak mevcut kuralların içeriğini ve kapsamını belirlemeye yardımcı olan bir kanıt aracıdır.
Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), hukukun asli bir kaynağı değil, 'yardımcı aracı' (subsidiary means) olarak kabul edilir. Bu, doktrinin yeni bir hukuk kuralı oluşturma gücüne sahip olmadığı, ancak uyuşmazlıkların çözümünde veya kuralların yorumlanmasında, mevcut kuralın içeriğini ve kapsamını bilimsel bir bakış açısıyla ortaya koyarak hakime yardımcı olduğu anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38'deki kaynak sınıflandırmasını incele.
Antlaşmalar, teamül ve genel ilkeler asli kaynak; yargı kararları ve doktrin yardımcı kaynak olarak belirlenmiştir.
Kaynaklar arasındaki hiyerarşik ve işlevsel farkı anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Yardımcı kaynağın hukuki fonksiyonunu analiz et.
Yardımcı kaynaklar hukuk yaratmaz (law-making), mevcut hukukun ne olduğunu tespit eder (law-determining).
Doktrinin normatif bir güç mü yoksa yorum aracı mı olduğunu ayırt etmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri bu işlevsel tanımla karşılaştır.
Doğrudan kural yaratmadığını ancak kuralların netleştirilmesinde kanıt/araç olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru tanım, doktrinin sınırlı ancak önemli olan 'tespit edici' rolünü vurgulamalıdır.

Anahtar Kavram

Doktrinin (Öğretinin) Yardımcı Kaynak Niteliği
Tahmini Süre:1m 15s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Doktrin (Öğreti) Alıştırma Soruları — KPSS Uluslararası İlişkiler | Examkin