Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde, uyuşmazlık konusu olaya uygulanacak doğrudan bir antlaşma hükmü veya kesin bir teamül kuralı bulunamadığında, hakimin çeşitli ülkelerin en seçkin hukukçularının bilimsel çalışmalarından yararlanması mümkündür. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesi uyarınca, bu tür bilimsel çalışmaların (öğretinin) hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Yeni bir hukuk kuralı yaratma yetkisi bulunmayıp, mevcut kuralların varlığını ve içeriğini saptamaya yardımcı olan bir araçtır.Cevap
- BDevletlerin zımni rızasını yansıttığı kabul edildiği için uluslararası teamül hukuku ile aynı düzeyde bir asli kaynaktır.
- CHakimin uyuşmazlığı "ex aequo et bono" (hakkaniyet ve nisfet) ilkesine göre çözebilmesi için gereken temel hukuk kuralıdır.
- DJus cogens (emredici) nitelikteki kuralların hiyerarşik olarak üzerinde yer alan ve tüm devletleri bağlayan üstün bir normdur.
- EUluslararası uyuşmazlıklarda Divan’ın uymakla yükümlü olduğu, yargı kararlarından daha öncelikli bir asli hukuk kaynağıdır.
Cevap
Öğreti, uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini saptamaya yardımcı olan, kural yaratma gücü olmayan yardımcı bir araçtır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesi uyarınca öğreti (doktrin), hukuk kurallarının saptanmasında başvurulan yardımcı bir araçtır. Bu, öğretinin kendisinin yeni bir hukuk kuralı oluşturmadığı, ancak var olan bir teamülün veya antlaşma hükmünün içeriğinin ne olduğunu bilimsel yöntemlerle ortaya koyduğu anlamına gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Öğretinin (Doktrin) Yardımcı Kaynak Niteliği
İpuçları
1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki (a, b, c) bentleri ile (d) bendi arasındaki 'asli-yardımcı' ayrımını hatırlayın.
2
Öğretinin 'yeni kural oluşturup oluşturmadığına' (normatiflik) yoksa 'mevcut kuralı açıklayıp açıklamadığına' mı odaklanılması gerektiğini düşünün.
Daha Fazla Pratik
Yardımcı kaynaklardan diğeri olan 'yargı kararlarının' (içtihat) uluslararası hukukta 'stare decisis' (emsal karara uyma zorunluluğu) ilkesinin geçerli olup olmadığını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s