Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak bir yükümlülüğün ihlaline (hukuka aykırı fiil) dayanmaktadır. Ancak teknolojinin ve sanayinin gelişimiyle birlikte, devletlerin yasaklanmamış olmasına rağmen yüksek risk taşıyan faaliyetlerinden doğan zararlar için de "kusursuz sorumluluk" (strict liability) rejimi geliştirilmiştir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) çalışmaları ve genel doktrin çerçevesinde; kusursuz sorumluluk rejimini hukuka aykırı fiil sorumluluğundan ayıran, sorumluluğun doğumu için "zarar" (damage) unsurunun hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Kusursuz sorumluluk rejiminde zarar, sorumluluğun doğması için kurucu (asli) bir unsur iken; hukuka aykırı fiil sorumluluğunda kural olarak sadece ihlal yeterlidir.Cevap
- BHer iki sorumluluk rejiminde de zararın meydana gelmiş olması, sorumluluğun doğabilmesi için vazgeçilmez bir kurucu ön şarttır.
- CKusursuz sorumluluk rejiminde devletin 'gerekli özen' () yükümlülüğünü ihlal etmiş olması, zararın varlığından daha önemli bir kurucu unsurdur.
- DKusursuz sorumluluğun doğabilmesi için zararın yanı sıra devletin faaliyet sırasında kast veya ağır ihmal (kusur) içinde olması zorunludur.
- EZarar, sadece devlet organlarının yetki aşımı (ultra vires) yoluyla gerçekleştirdiği eylemlerde kusursuz sorumluluğu tetikleyen bir unsurdur.
Cevap
Kusursuz sorumluluk rejiminde zararın kurucu bir unsur olması, onu hukuka aykırı fiil sorumluluğundan ayıran temel farktır.
Kusursuz sorumluluk rejiminde (özellikle 1972 Uzay Nesnelerinin Neden Olduğu Zarardan Dolayı Uluslararası Sorumluluk Sözleşmesi gibi örneklerde), devletin bir kuralı ihlal etmesi gerekmez; sadece yürüttüğü faaliyetten dolayı bir zarar meydana gelmiş olması sorumluluk için yeterli ve zorunludur. Hukuka aykırı fiil sorumluluğunda ise (UHK 2001 Taslak Maddeleri Madde 2) zarar, kuralın kendisi aksini öngörmedikçe kurucu bir unsur olarak sayılmamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Zararın Kurucu Niteliği (Constitutive Nature of Damage)
İpuçları
1
Klasik sorumlulukta bir kuralın çiğnenmesi (ihlal) gerekirken, kusursuz sorumlulukta faaliyetin kendisi hukuka uygundur.
2
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 2001 taslak maddelerinde sorumluluğun unsurları arasında 'zarar' ifadesinin geçip geçmediğini hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
Sorumluluğu ortadan kaldıran haller (zaruret, mücbir sebep vb.) ile kusursuz sorumluluk arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s