Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak uluslararası hukuka aykırı bir fiilin varlığına dayanır. Ancak günümüzde nükleer enerji santrallerinin işletilmesi, uzay faaliyetleri veya tehlikeli maddelerin taşınması gibi uluslararası hukukça yasaklanmamış (hukuka uygun) fakat yüksek risk taşıyan faaliyetler sonucunda sınır aşan zararların meydana gelmesi durumu özel sorumluluk rejimlerine konu olmaktadır.

Buna göre, uluslararası hukukta hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz/risk) sorumluluk rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bu tür faaliyetlerden doğan zararlarda devletin sorumlu tutulabilmesi için, faaliyeti yürüten devlet organının yetki aşımında (ultra vires) bulunarak hukuka aykırı hareket etmiş olması şarttır.
  2. B
    Kusursuz sorumluluk ilkesi, uluslararası hukukun emredici kurallarından (jus cogens) biri olup, her türlü devlet faaliyeti için istisnasız ve mutlak olarak uygulanır.
  3. Sorumluluğun doğması için devletin herhangi bir kusurunun veya hukuka aykırı bir fiilinin ispatlanmasına gerek olmayıp, salt tehlikeli faaliyetten kaynaklanan sınır aşan zararın meydana gelmesi yeterlidir.Cevap
  4. D
    Sınır aşan faaliyetlerden kaynaklanan zararların tazmini için, zarara uğrayan kişilerin diplomatik koruma talep etmeden önce zarara neden olan devletin iç hukuk yollarını tüketmesi her durumda mutlak bir zorunluluktur.
  5. E
    Zararın mücbir sebep sonucunda meydana gelmesi durumunda, devletin tehlikeli faaliyetlerine ilişkin doğan tüm hukuki sorumluluğu ve tazminat yükümlülüğü klasik sorumluluk rejimindeki gibi otomatik olarak ortadan kalkar.

Cevap

Sorumluluğun doğması için devletin herhangi bir kusurunun veya hukuka aykırı bir fiilinin ispatlanmasına gerek olmayıp, salt tehlikeli faaliyetten kaynaklanan sınır aşan zararın meydana gelmesinin yeterli olduğunu belirten ifade doğrudur.
Hukuka uygun fiillerden kaynaklanan kusursuz (risk) sorumluluk rejiminin en temel hukuki karakteristiği, mağdur tarafın zarar veren devletin herhangi bir ihmalini, kusurunu veya uluslararası hukuku ihlal ettiğini kanıtlamak zorunda olmamasıdır. Yüksek derecede tehlike içeren ancak yasaklanmayan (nükleer santral, uzay faaliyetleri gibi) faaliyetlerin yürütülmesi esnasında sınır aşan bir zarar meydana geldiğinde, faaliyet ile zarar arasındaki nedensellik (illiyet) bağının varlığı sorumluluğun ve tazminat yükümlülüğünün doğması için tek başına yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki sorumluluk türünü tespit et.
Soru, klasik devlet sorumluluğundan (hukuka aykırı fiil) farklı olan 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan kusursuz/risk sorumluluğunu' sormaktadır.
Uluslararası hukukta sorumluluk rejimleri temelde kusura/hukuka aykırılığa dayalı olanlar ve salt zarar (risk) doğmasına dayalı olanlar olarak ikiye ayrılır.
2
Kusursuz (risk) sorumluluğunun kurucu unsurlarını değerlendir.
Bu rejimde hukuka aykırı bir fiil (ihlal) ve kusur aranmaz; tehlikeli bir faaliyet (uzay, nükleer vb.), bu faaliyetten doğan bir zarar ve ikisi arasındaki illiyet bağı yeterlidir.
Tehlikeli ancak yasaklanmamış faaliyetleri yürüten devletlerin, elde ettikleri menfaatin yanı sıra bu faaliyetin yarattığı ağır zararlara da katlanması (nimet-külfet dengesi) amaçlanır.
3
Seçenekleri kurucu unsurlar ve istisnalar bağlamında ele.
Sadece zarar ve illiyet bağının yeterli olduğunu vurgulayan seçenek doğru kabul edilirken; yetki aşımı, jus cogens argümanı, iç hukuk yollarının zorunluluğu ve mücbir sebebin sorumluluğu otomatik kaldırdığına dair ifadeler elenir.
Yanlış seçenekler klasik sorumluluk rejiminin (hukuka aykırılık ve isnadiyet) kurallarını, yanlış bir şekilde kusursuz sorumluluk rejimine uyarlamaya çalışmaktadır.

Anahtar Kavram

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz/Risk) Sorumluluk
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk