Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

Uluslararası hukukta 'Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' (ARSIWA) ile 'Uluslararası Hukukça Yasaklanmamış Faaliyetlerin Zararlı Sonuçlarından Doğan Sorumluluk' (Liability) arasındaki temel rejim farkı düşünüldüğünde; 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan sorumluluk' rejiminin uygulanmasında 'mücbir sebep' (force majeure) veya 'beklenmedik hal' gibi savunmaların etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu rejimde sorumluluğun temeli 'hukuka aykırılık' değil, oluşan 'zarar' ve 'tehlike' olduğu için; ARSIWA kapsamında 'hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller' olarak düzenlenen durumlar, bu özel rejim altındaki tazminat yükümlülüğünü (özellikle mutlak sorumluluk hallerinde) kendiliğinden sona erdirmez.Cevap
  2. B
    Mücbir sebep ve beklenmedik hal, uluslararası hukukun genel ilkeleri gereği tüm sorumluluk türlerini ve buna bağlı tazminat borçlarını ortadan kaldıran mutlak savunma mekanizmalarıdır.
  3. C
    Hukuka uygun fiillerden sorumluluk sadece 'kusura' dayalı olduğu için, mücbir sebep durumunda devletin kusuru bulunmadığından herhangi bir sorumluluk doğması hukuken mümkün değildir.
  4. D
    ILC'nin 2001 tarihli Taslak Maddeleri (ARSIWA), hukuka uygun fiilleri de kapsayan genişletilmiş bir 'hukuka aykırılığı kaldıran haller' listesi sunarak bu iki rejimi tek bir çatı altında birleştirmiştir.
  5. E
    Zarar gören devlet, tazminat talep edebilmek için zarar veren devletin 'objektif özen yükümlülüğünü' (due diligence) ihlal ettiğini kanıtlamak zorundadır; mücbir sebep bu kanıtı imkansız kılar.

Cevap

Hukuka uygun fiillerden kaynaklanan sorumluluk rejiminde, sorumluluğun temeli fiilin hukuka aykırılığı değil 'risk' ve 'zarar' olduğu için, genel sorumluluk hukukundaki 'hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller' (mücbir sebep vb.) bu rejimdeki tazminat yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Doğru yanıt, kusursuz sorumluluk rejiminin 'hukuka aykırılık' temeline dayanmadığını, dolayısıyla bu unsura yönelik savunmaların (mücbir sebep gibi) tazminat borcunu etkilemeyeceğini belirtmektedir. Uluslararası hukukta özellikle mutlak sorumluluk (absolute liability) öngören rejimlerde (örneğin uzay faaliyetleri), devletin kontrolü dışındaki olaylar dahi onu zarar gören tarafa karşı tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtarmaz; çünkü bu rejimlerde odak noktası kusur veya ihlal değil, hakkaniyet gereği zararın paylaştırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorumluluğun kaynağını belirleyin.
Fiil hukuka aykırı değil, ancak tehlikeli/riskli bir faaliyettir.
Kusursuz sorumluluk, uluslararası hukukça yasaklanmamış ancak yüksek risk taşıyan faaliyetleri (uzay, nükleer vb.) kapsar.
2
ARSIWA ve Liability rejimleri arasındaki savunma mekanizmalarını karşılaştırın.
Mücbir sebep gibi haller 'hukuka aykırılığı' kaldırır, ancak 'zararın onarımı yükümlülüğünü' kaldırmaz.
Geleneksel sorumlulukta (ARSIWA) savunma 'ihlal' üzerinedir; kusursuz sorumlulukta ise 'zarar' tek başına borç doğurur.
3
Tazminatın hukuki niteliğini analiz edin.
Tazminat, bir ihlalin sonucu değil, faaliyetin yürütülmesinin bir 'maliyeti' olarak görülür.
Özellikle 1972 Uzay Sorumluluk Sözleşmesi gibi metinlerde yeryüzündeki zararlar için 'mutlak sorumluluk' öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Hukuka Uygun Fiillerden Sorumlulukta 'Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller'in Geçersizliği
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk