Examkin

Soru

Zorluk: ZorNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) hükümleri uyarınca, uluslararası hukukun emredici kuralları (jusjus cogenscogens) ile antlaşmalar arasındaki hiyerarşik ilişki ve bu ilişkinin doğurduğu hukuki sonuçlar hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bir antlaşma yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırıysa başlangıçtan itibaren bütünüyle batıldır; ancak sonradan yeni bir emredici kural ortaya çıkarsa antlaşmanın sadece bu kurala aykırı hükümleri için bölünebilirlik (ayrılabilirlik) ilkesi uygulanabilir.Cevap
  2. B
    Uluslararası toplumun tamamına karşı sorumlu olunan tüm "erga omnes" yükümlülükler aynı zamanda birer "jus cogens" normudur ve taraflar aksini kararlaştıramazlar.
  3. C
    Yeni bir emredici kuralın ortaya çıkması (jusjus cogenscogens supervenienssuperveniens), o kuraldan önce bu kurala aykırı olarak icra edilmiş tüm geçmiş işlem ve kazanılmış hakları başlangıçtan itibaren (ab initio) hükümsüz hale getirir.
  4. D
    Bir devletin bir teamül kuralının oluşumu aşamasında sunduğu "sürekli itirazcı" (persistentpersistent objectorobjector) statüsü, söz konusu kuralın bir emredici norma dönüşmesi durumunda da devleti bu normla bağlı olmaktan kurtarır.
  5. E
    Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde yer alan "hukukun genel ilkeleri", emredici kuralların tespitinde başvurulan hiyerarşik olarak en üstün hukuk kaynağıdır.

Cevap

Bir antlaşma yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırıysa bütünüyle batıldır (Madde 53); ancak sonradan yeni bir emredici kural çıkarsa (Madde 64), antlaşma sona erer ve Madde 44/5 engeli bulunmadığı için bölünebilirlik şartları dahilinde kısmi sona erme tartışılabilir.
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi uyarınca, başlangıçtaki aykırılıkta (Madde 53) antlaşma bir bütün olarak (bölünemez şekilde) hükümsüzdür. Ancak antlaşmadan sonra yeni bir emredici norm oluşursa (Madde 64), antlaşma sadece geçersiz hale gelir ve sona erer; bu durumda eğer teknik olarak mümkünse aykırı olmayan kısımların ayrılmasına (bölünebilirliğine) Madde 44/5 engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin (VAHS) 53. maddesini analiz et.
Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir jusjus cogenscogens kuralına aykırılık varsa, antlaşma başlangıçtan itibaren (ab initio) bütünüyle hükümsüzdür.
VAHS Madde 44/5, Madde 53'e dayalı butlan durumunda antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılmasını (bölünebilirliğini) kesin olarak yasaklar.
2
VAHS 64. maddesini (Sonradan ortaya çıkan emredici kurallar) analiz et.
Mevcut bir antlaşma, sonradan ortaya çıkan yeni bir emredici kurala aykırı hale gelirse sona erer.
Madde 64 kapsamındaki 'jus cogens superveniens' durumunda, Madde 44/5'teki bölünebilirlik yasağı bu maddeyi kapsamadığından, aykırı olmayan hükümlerin devam etmesi (ayrılabilirlik) mümkündür.
3
Hukuki sonuçları ve geriye yürümezlik ilkesini karşılaştır.
Madde 53 mutlak butlan ve iade yükümlülüğü (Madde 71/1) doğururken; Madde 64 sadece ileriye dönük olarak sona erme ve önceki kazanılmış hakların korunması (Madde 71/2) sonucunu doğurur.
Hukuki güvenlik ilkesi gereği, normlar hiyerarşisindeki bu üstünlük sonradan ortaya çıkmışsa geçmişi kökten yok etmez, sadece geleceği düzenler.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi: Jus Cogens (Emredici Kurallar) ve Bölünebilirlik (Severability) Farkı

Daha Fazla Pratik

VAHS Madde 71'deki butlanın sonuçlarını (geriye yürüme/yürümeme farkı) karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Normlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)