Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorUluslararası Tahkim (Hakemlik)

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların tahkim (hakemlik) yoluyla çözümü sürecinde, taraflar uyuşmazlığın esasını ve hakemlerin yetkilerini bir 'Tahkim Sözleşmesi' (Compromis) ile belirlerler. Tarafların, uyuşmazlığın 'yürürlükteki uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde' çözülmesini kararlaştırdığı ve hakem heyetine bu yönde yetki verdiği bir olayda; heyetin, uyuşmazlığı tarafların bu yönde ayrıca ve açık bir yetkilendirmesi bulunmaksızın 'hakkaniyet ve nisfet' (exex aequoaequo etet bonobono) prensibi uyarınca karara bağlaması durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuçla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Hakem heyeti, tahkimnamede öngörülen yetki sınırlarını aşarak (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) uyuşmazlığı karara bağladığı için söz konusu hakem kararı hukuken geçersizdir ve taraflarca hükümsüzlüğü ileri sürülebilir.Cevap
  2. B
    Hakem kararları doğası gereği kesin ve bağlayıcı nitelikte olduğundan, heyetin kararı verirken hangi hukuk kurallarını veya prensipleri temel aldığı kararın hukuki geçerliliğini ve icrasını etkilemez.
  3. C
    'Hakkaniyet ve nisfet' ilkesi, uluslararası hukukun asli kaynakları arasında sayılan hukukun genel ilkelerinin bir parçası olduğu için tarafların ayrıca rızası olmasa dahi hakem heyeti tarafından doğrudan uygulanabilir.
  4. D
    Hakem heyeti, 'non liquet' (hukukta boşluk olması) durumunda uyuşmazlığı çözümsüz bırakmama yükümlülüğü altında olduğundan, tarafların rızası aranmaksızın her durumda hakkaniyete göre karar verme yetkisine sahiptir.
  5. E
    Tahkim yoluyla verilen kararlar esasen bağlayıcı olmayan tavsiye niteliğinde raporlar olduğu için heyetin tahkimnamede belirtilen hukuk kuralları dışına çıkması kararın hukuki değerini değiştirmez.

Cevap

Hakem heyetinin tarafların açık rızası olmadan hakkaniyet ve nisfet uyarınca karar vermesi yetki aşımı (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) teşkil eder ve bu durum kararın hukuken geçersizliğine (butlanına) yol açar.
Doğru seçenek, hakem heyetinin tahkimnamede kendisine verilen 'hukuk kurallarını uygulama' yetkisini aşarak tarafların izni olmayan 'hakkaniyetle çözüm' yoluna gitmesinin bir yetki aşımı (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) oluşturduğunu ve bunun kararın hükümsüzlüğüne yol açacağını doğru ifade etmektedir. Tahkimde hakemler, tarafların çizdiği sınırların dışına çıkamazlar; aksi takdirde verilen karar hukuki temelini kaybeder.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin hukuki temelini belirleme
Tahkim, tarafların uyuşmazlığı kendi seçtikleri hakemlere ve kendi belirledikleri kurallara göre çözme iradesine (Tahkim Sözleşmesi/Compromis) dayanır.
Yargı yetkisinin kaynağını anlamak için tarafların iradesi esastır.
2
ExEx aequoaequo etet bonobono (Hakkaniyet ve nisfet) şartlarını inceleme
Uluslararası hukukta (UAD Statüsü m. 38/2 dahil) bu ilkenin uygulanabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının 'açık rızası' şarttır.
Hukuk kurallarının dışına çıkılarak 'hakkaniyetli' bir çözüm üretilmesi, yargıcın/hakemin yetkilerini olağanüstü genişletir.
3
Yetki aşımı (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) kavramını uygulama
Eğer taraflar uyuşmazlığın 'hukuk kuralları' ile çözülmesini istemiş ancak heyet 'hakkaniyetle' karar vermişse, heyet kendine verilen yetkiyi aşmıştır.
Tahkimname hakemlerin anayasasıdır; bu metnin dışına çıkılması usuli bir sakatlıktır.
4
Hukuki sonucu tespit etme
Yetki aşımı, uluslararası tahkim kararlarının butlanı (geçersizliği) için öngörülen temel sebeplerden biridir.
Hukuka aykırı veya yetki dışı bir karar, devletlerin egemenliklerine dayalı rıza prensibini ihlal ettiği için bağlayıcı sayılamaz.

Anahtar Kavram

Tahkimnamede (CompromisCompromis) Belirlenen Yetki Sınırları ve ExEx AequoAequo etet BonoBono Şartı
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Tahkim (Hakemlik)