Soru

Zorluk: ZorNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde, uluslararası hukukun emredici kuralları (jusjus cogenscogens) ile bu kurallarla çatışan antlaşmaların hukuki durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bir antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması durumunda, antlaşmanın tamamı başlangıçtan itibaren (abab initioinitio) batıldır ve bu durumda hükümlerin ayrılabilirliği ilkesi uygulanmaz.Cevap
  2. B
    Uluslararası toplumun tamamına karşı sorumlu olunan her ergaerga omnesomnes yükümlülük, aynı zamanda bir jusjus cogenscogens kuralı teşkil eder; dolayısıyla bu iki kavram hukuki nitelik ve sonuçları bakımından özdeştir.
  3. C
    Yeni bir emredici kuralın ortaya çıkması (jusjus cogenscogens supervenienssuperveniens) durumunda, bu kurala aykırı olan mevcut antlaşmalar yapıldıkları andan itibaren hükümsüz hale gelerek tüm geçmiş sonuçları ortadan kalkar.
  4. D
    Bir antlaşmanın emredici kurallara aykırılığı nedeniyle geçersizliğinin ileri sürülmesi durumunda, taraflar uyuşmazlığı çözemezlerse Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun vereceği karar bağlayıcıdır.
  5. E
    Devletler, uluslararası hukukun genel ilkeleri veya teamül kuralları yoluyla jusjus cogenscogens niteliğindeki bir kuralın aksini içeren geçerli bir antlaşma yapabilirler.

Cevap

Bir antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması durumunda, antlaşmanın tamamı başlangıçtan itibaren batıldır ve hükümlerin ayrılabilirliği ilkesi uygulanamaz.
Doğru ifade, 1969 Viyana Sözleşmesi'nin 53. maddesinde belirtilen emredici kurala aykırılık durumunda antlaşmanın tamamının başlangıçtan itibaren batıl olması ve 44. maddenin 5. fıkrası uyarınca antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılarak bir kısmının geçerli tutulmasının mümkün olmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
1969 Viyana Sözleşmesi'nin 53. maddesini analiz et.
Yapıldığı sırada bir emredici kurala (jusjus cogenscogens) aykırı olan her antlaşmanın batıl (voidvoid) olduğu sonucuna varılır.
Uluslararası kamu düzenini koruyan kuralların devletlerin iradeleriyle aşılamayacağını saptamak gerekir.
2
Sözleşme'nin 44. maddesinin 5. fıkrasını (Bölünebilirlik istisnasını) değerlendir.
51, 52 ve 53. maddelere (tehdit, kuvvet kullanma ve jusjus cogenscogens) aykırılık hallerinde antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılamayacağı kuralını tespit et.
Ağır sakatlık hallerinde antlaşmanın kısmen geçerli kalmasına izin verilmez.
3
64. madde ile 53. madde arasındaki farkı ayırt et.
53. madde 'başlangıçtan itibaren hükümsüzlük' (abab initioinitio nullitynullity), 64. madde ise 'sona erme' (terminationtermination) sonucu doğurur.
Kuralın antlaşmadan önce mi yoksa sonra mı var olduğunun tespiti hukuki sonucu değiştirir.

Anahtar Kavram

Jus Cogens ve Hükümlerin Bölünemezliği (VCLT Art. 44/5 & 53)
Bu soruyu puanla