Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorÜlke Üzerindeki Yetki Sınırlamaları

A Devleti ile B Devleti arasında akdedilen kapsamlı bir antlaşmada şu hükümlere yer verilmiştir:

I. A Devleti, sınırındaki 'Alfa' dağlık bölgesini askerden arındırmayı ve burada hiçbir tahkimat yapmamayı taahhüt etmiştir.
II. A Devleti, kıyısında bulunan 'Beta' adasını 99 yıllığına B Devleti'ne kiralamış ve adada B Devleti'nin bir askeri üs kurmasına yetki vermiştir.
III. B Devleti'ne, kaynağını A Devleti'nden alan ve yine A Devleti'nin iç sularında denize dökülen ulusal 'Gama' nehrinde ticari transit geçiş hakkı tanınmıştır.

Bu durum ve devletin ülkesi üzerindeki yetki sınırlamalarına ilişkin uluslararası hukuk kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Alfa bölgesinin askerden arındırılması, A Devleti'nin kendi ülkesinde belirli askeri faaliyetlerden kaçınma yükümlülüğü altına girdiği negatif (olumsuz) bir uluslararası irtifak örneğidir.
  2. Beta adasının kiralanması ve askeri üs tahsisi sonucunda, bu ada üzerindeki ülkesel egemenlik (territorial sovereignty) hukuken ve kalıcı olarak A Devleti'nden B Devleti'ne devredilmiş olur.Cevap
  3. C
    B Devleti'nin Beta adasındaki askeri üssün inşası için yapacağı özel hukuk nitelikli ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda, A Devleti mahkemelerinde mutlak yargı bağışıklığı ileri sürmesi kural olarak mümkün değildir.
  4. D
    A Devleti'nin iç suları konumundaki nehir ağzında mutlak egemenliği bulunmasına karşın, buraya giren B Devleti gemilerinin karasularında olduğu gibi otomatik bir 'zararsız geçiş' hakkı bulunmamaktadır.
  5. E
    Gama nehrinde transit geçiş hakkı verilmesi pozitif (olumlu) bir uluslararası irtifak olup; nehir sadece A Devleti topraklarından geçtiği için salt bu antlaşmayla genel bir 'uluslararası akarsu' statüsü kazanmaz.

Cevap

Ülke kiralaması ve askeri üs tahsisi durumunda egemenliğin devredildiğini iddia eden seçenek.
Doğru cevap, ülke kiralama ve askeri üs tahsisinin egemenlik devri anlamına geldiğini öne süren ifadedir. Uluslararası hukukta egemenlik (sovereignty) ile yetki (jurisdiction) farklı kavramlardır. Bir devlet, ülkesinin bir parçasını başka bir devlete kiraladığında veya askeri üs kurmasına izin verdiğinde, o bölge üzerindeki çıplak mülkiyetini (titular sovereignty) korur. Gerçekleşen işlem, antlaşmada öngörülen süre ve amaçlarla sınırlı idari, askeri ve yargısal yetkilerin (jurisdiction) devredilmesidir. Dolayısıyla kalıcı bir egemenlik devrinden söz edilemez; bu ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Alfa bölgesiyle ilgili I. hükmün hukuki niteliğini analiz et
Askerden arındırma işlemi, devletin yapmama borcu altına girdiği negatif bir uluslararası irtifaktır.
Devletin kendi ülkesindeki yetkilerini başka bir devlet lehine sınırlamasının türünü belirlemek.
2
Beta adasıyla ilgili II. hükmün hukuki niteliğini (kiralama ve askeri üs) değerlendir
Kiralama işlemlerinde mülki (çıplak) egemenlik asıl devlette kalır, sadece yetki (jurisdiction) devri gerçekleşir. Egemenlik devri yoktur.
Egemenlik ile yetki (sovereignty vs. jurisdiction) arasındaki hukuki farkı tespit etmek.
3
Gama nehriyle ilgili III. hükmü, iç sular ve akarsu rejimleri çerçevesinde yorumla
Sadece bir devletin topraklarından geçen nehir ulusal akarsudur; transit hakkı pozitif irtifaktır ancak nehrin genel statüsünü uluslararası hale getirmez.
Ulusal ve uluslararası deniz/su alanlarının sınırlarını ve geçiş rejimlerini kavramak.
4
Seçenekleri analiz ederek yanlış olan hukuki önermeyi tespit et
Kiralama ile egemenliğin kalıcı olarak devredildiğini savunan seçenek uluslararası hukuka aykırıdır.
Soruda bilerek hatalı kurgulanmış hukuki argümanı bulmak.

Anahtar Kavram

Egemenlik ve Yetki Ayrımı (Uluslararası İrtifaklar ve Ülke Kiralama)
Bu soruyu puanla

Konular

Ülke Üzerindeki Yetki Sınırlamaları

Bu konudan daha fazla soru