Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası hukuk sisteminde bir yapının 'uluslararası örgüt' statüsünde hukuki kişilik kazanabilmesi ve devletlerden ayrı bir süje olarak kabul edilmesi için belirli kurucu unsurları bünyesinde barındırması gerekir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir uluslararası örgütün hukuki kişilik sahibi kabul edilmesi için gereken zorunlu unsurlardan biri değildir?

  1. A
    Üye devletlerin iradesinden ayrı ve bağımsız bir iradeye (volonté distincte) sahip olması
  2. B
    Uluslararası hukukun kurallarına ve rejimine tabi olması
  3. Üye devletlerin tüm egemenlik yetkilerini ve iç hukuk düzenlerini örgüte devretmiş olmasıCevap
  4. D
    En az bir adet sürekli organa sahip olması
  5. E
    Devletler arasında akdedilen bir uluslararası antlaşma temelinde kurulması

Cevap

Üye devletlerin tüm egemenlik yetkilerini ve iç hukuk düzenlerini örgüte devretmiş olması durumu, bir uluslararası örgütün kurulması için bir zorunluluk değil, aksine örgütlerin 'sınırlı kişilik' niteliğiyle çelişen bir durumdur.
Uluslararası örgütler, üye devletlerin egemenliklerini tamamen devretmesiyle değil, belirli fonksiyonları yerine getirmek üzere devletlerin iradelerini birleştirmesiyle oluşur. Örgütlerin hukuki kişiliği 'türetilmiş' bir kişilik olup 'uzmanlık ilkesi' (principle of speciality) gereği sadece kurucu belgesindeki amaçlarla sınırlıdır. Dolayısıyla devletlerin egemenlik haklarının tamamını devretmesi gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır; aksine örgütlerin çoğu sınırlı yetki devriyle çalışır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası örgütün tanımını ve unsurlarını analiz etme
Örgütün; devletler arası antlaşma, sürekli organlar, uluslararası hukuka tabiyet ve bağımsız irade unsurlarına sahip olması gerektiğini belirleme.
Bir yapının uluslararası hukuk süjesi sayılabilmesi için bu asgari kriterleri karşılaması gerekir.
2
Devletlerin egemenliği ile örgütün yetkilerini karşılaştırma
Devletlerin 'asli ve tam' kişiliğe sahip olduğu, örgütlerin ise 'türetilmiş ve sınırlı' (fonksiyonel) kişiliğe sahip olduğunun tespiti.
Örgütler devletlerin yerine geçmez, sadece onlardan aldıkları yetkiyle belirli uzmanlık alanlarında faaliyet gösterirler.
3
Seçeneklerdeki 'zorunlu olmayan' unsuru saptama
Egemenliğin tamamen devredilmesinin bir zorunluluk olmadığını, örgütlerin 'uzmanlık ilkesi' çerçevesinde sınırlı kaldığını belirleme.
Uluslararası hukukta örgütlerin varlığı devletlerin egemenliğinin sona ermesi değil, egemenliğin belirli alanlarda ortak kullanımıdır.

Anahtar Kavram

Uluslararası Örgütlerin Kurucu Unsurları ve Uzmanlık İlkesi (Principle of Speciality)

İpuçları

1
Uluslararası örgütlerin kişiliği, devletlerin sahip olduğu 'asli' kişiliğin aksine 'türetilmiş' (derived) bir kişiliktir.
2
Örgütlerin yetkileri kurucu antlaşmalarındaki amaçlarla sınırlıdır; bu durum 'uzmanlık ilkesi' olarak bilinir.
3
Devletler egemenliklerini örgüte devrederken her şeyi bırakmazlar, sadece belirli işlerin yapılması için örgüte yetki verirler.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin yetki aşımları durumunda (ultra vires) bu işlemlerin hukuki statüsünü ve zımni yetkiler (implied powers) doktrinini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru