Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletlerin Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) danışma görüşünde ortaya koyduğu ilkeler ışığında, uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği, devletlerin sahip olduğu asli kişilikten bağımsız, onlarla tamamen eş değer ve genel yetkili bir nitelik taşır.
  2. B
    Uluslararası örgütler, üye olmayan bir devlete karşı tazminat talebinde bulunamazlar çünkü hukuk kişiliği yalnızca kurucu antlaşmanın tarafı olan devletleri bağlayan subjektif bir niteliktedir.
  3. Uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği, 'uzmanlık ilkesi' (speciality) çerçevesinde kendilerine verilen fonksiyonları yerine getirmekle sınırlı ve 'türev' bir niteliktedir.Cevap
  4. D
    Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli örgütler, ancak uluslararası toplumdaki tüm devletler tarafından açıkça tanındıkları takdirde hukuk kişiliği kazanabilirler.
  5. E
    Örgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum), kurucu antlaşmada açıkça düzenlenmediği sürece zımni yetkiler yoluyla kullanılamaz.

Cevap

Uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği, uzmanlık ilkesi çerçevesinde kendilerine verilen fonksiyonlarla sınırlı ve türev bir niteliktedir.
Uluslararası örgütler, devletler tarafından belirli amaçları gerçekleştirmek üzere kurulan yapılar oldukları için hukuk kişilikleri 'asli' değil 'türev'dir. Ayrıca devletler her konuda yetki kullanabilirken, örgütlerin yetkileri kurucu antlaşmadaki görevleriyle sınırlıdır (Uzmanlık İlkesi). 1949 Reparation davası ise bu sınırlı kişiliğin, özellikle BM için, üye olmayanlara karşı da geçerli olan 'objektif' bir nitelik taşıdığını teyit etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Devletlerin ve örgütlerin hukuk kişiliği ayrımını yapın.
Devletler 'asli' ve her konuda yetkili (genel yetki) iken, örgütler devletlerin iradesiyle kurulan 'türev' (derivative) süjelerdir.
Örgütlerin kendi başlarına var olamayıp devletlerin antlaşmalarıyla yaratılmış olması bu ayrımı zorunlu kılar.
2
Uzmanlık (Speciality) ilkesini değerlendirin.
Örgütler sadece kurucu antlaşmada belirlenen amaçlar ve fonksiyonlar doğrultusunda yetki kullanabilirler.
Bu ilke, örgütlerin devletler gibi egemen bir yapı olmayıp belirli bir işbirliği amacı için kurulduklarını gösterir.
3
1949 Reparation for Injuries davası sonuçlarını inceleyin.
BM'nin üye olmayan İsrail'e karşı tazminat talebinde bulunabileceği ve 'objektif' bir kişiliğe sahip olduğu teyit edilmiştir.
Geniş katılımlı örgütlerin kişiliği sadece üyeler için değil, tüm dünya devletleri için bağlayıcı bir hukuki gerçekliktir.

Anahtar Kavram

Uluslararası örgütlerin hukuk kişiliğinin türev, sınırlı ve objektif niteliği.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin antlaşma yapma yetkisini düzenleyen 1986 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ni inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla