Examkin

Soru

Zorluk: ZorEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Devletlerin ceza yargı yetkisi, uluslararası hukukta belirli ilkelere dayandırılarak kullanılmaktadır. Aşağıda farklı ceza yargı yetkisi uygulamalarına ilişkin üç örnek olay verilmiştir:

I. Açık denizde seyreden sivil gemilere yönelik deniz haydutluğu (korsanlık) eylemlerine karışan ve herhangi bir devletin uyruğunda bulunmayan (vatansız) bir şahsın, eylemle hiçbir hukuki veya fiili bağı olmayan C devleti makamlarınca yakalanarak C devleti mahkemelerinde yargılanması.
II. D devleti vatandaşı olan bir örgüt üyesinin, E devleti sınırları içerisinde gizli bir tesis kurarak B devletinin ulusal para birimini büyük miktarlarda sahte olarak basması üzerine, failin B devleti mahkemelerince yargılanması.
III. F devleti topraklarında turistik gezi amacıyla bulunan H devleti vatandaşına yönelik ağır yaralama suçu işleyen J devleti vatandaşının, olayın ardından mağdurun uyruğunda bulunduğu H devleti mahkemelerince yargılanması.

Uluslararası hukuktaki yargı yetkisi kuralları dikkate alındığında, yukarıdaki örnek olayların dayandığı yetki ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. A
    Evrensellik İlkesi – Koruma İlkesi – Aktif Şahsilik İlkesi
  2. B
    Koruma İlkesi – Evrensellik İlkesi – Aktif Şahsilik İlkesi
  3. Evrensellik İlkesi – Koruma İlkesi – Pasif Şahsilik İlkesiCevap
  4. D
    Koruma İlkesi – Pasif Şahsilik İlkesi – Mülkilik İlkesi
  5. E
    Evrensellik İlkesi – Pasif Şahsilik İlkesi – Koruma İlkesi

Cevap

Doğru sıralama Evrensellik İlkesi, Koruma İlkesi ve Pasif Şahsilik İlkesi şeklinde olan seçenektir.
Verilen olaylar sırasıyla incelendiğinde; I. olayda jus cogens (emredici kural) niteliğindeki deniz haydutluğu suçu için bağsız yetki olan evrensellik ilkesi uygulanmaktadır. II. olayda sahte para basımı, doğrudan mağdur devletin egemenlik haklarına ve ekonomik güvenliğine saldırı niteliği taşıdığından koruma ilkesini gerektirir. III. olayda ise yargılama yetkisi tamamen suçtan zarar görenin (mağdurun) uyrukluğuna dayandırıldığı için bu durum pasif şahsilik ilkesi ile açıklanır. Bu sebeple Evrensellik – Koruma – Pasif Şahsilik sıralaması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
I. Olayı analiz ederek dayandığı yargı yetkisi ilkesini belirlemek.
Deniz haydutluğu suçu tüm insanlığa karşı işlenmiş (erga omnes) kabul edilir. Fail veya eylemle hiçbir bağı bulunmayan bir devletin dahi yargılama yapabilmesi 'Evrensellik İlkesi' ile açıklanır.
Evrensel yetki, suçun ağırlığı ve tüm uluslararası toplumu ilgilendirmesi sebebiyle her devlete yargılama yetkisi verir.
2
II. Olayı analiz ederek dayandığı yargı yetkisi ilkesini belirlemek.
Bir devletin ulusal para biriminin yabancılar tarafından yurtdışında sahte olarak basılması, o devletin varlığına ve ekonomik temellerine doğrudan bir saldırıdır. Bu durumda devletin kendi bekasını korumak için yetki iddia etmesi 'Koruma İlkesi'dir.
Koruma ilkesi, devletin güvenliği, para birimi ve resmi mühürleri gibi hayati menfaatlerine yönelik yurtdışında işlenen suçlarda uygulanır.
3
III. Olayı analiz ederek dayandığı yargı yetkisi ilkesini belirlemek.
Yurtdışında yabancı bir fail tarafından işlenen suçta, yargılamayı yapacak devletin yetkisinin sadece suçun mağdurunun kendi vatandaşı olmasına dayanması 'Pasif Şahsilik İlkesi' (Pasif Kişisel Yetki) olarak adlandırılır.
Kişisel yetki ilkesi failin vatandaşlığına dayanıyorsa aktif, mağdurun vatandaşlığına dayanıyorsa pasif şahsilik adını alır.

Anahtar Kavram

Devletlerin Ceza Yargı Yetkisi İlkeleri (Evrensellik, Koruma ve Şahsilik)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Evrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)