Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Tahkim (Hakemlik)

İki devlet arasındaki bir sınır uyuşmazlığında, taraflar uyuşmazlığı bir tahkim heyetine götürme konusunda anlaşmış ve hazırladıkları tahkimnamede (compromis) uygulanacak hukuku 'yürürlükteki ikili sınır antlaşmaları ve uluslararası hukuk kuralları' ile sınırlandırmışlardır. Ancak hakem heyeti, taraflardan birinin coğrafi şartlar nedeniyle uğrayabileceği ağır mağduriyeti gerekçe göstererek, tahkimnamede açık bir yetki verilmediği halde 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) temelinde bir karar tesis etmiştir.

Bu duruma ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Hakem heyeti tahkimnamede açıkça yetkilendirilmediği halde 'ex aequo et bono' ilkesine dayanarak karar verdiği için 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) söz konusudur ve bu durum kararın geçersizliği/butlanı sonucunu doğurur.Cevap
  2. B
    Tahkim kararları kesin ve bağlayıcı nitelikte olduğundan, heyetin hangi hukuk kuralına dayanarak karar verdiği kararın geçerliliğini etkilemez; taraflar kararı iyi niyetle uygulamakla yükümlüdür.
  3. C
    Uluslararası hukukta hakem heyetleri, uyuşmazlığın barışçıl çözümü ilkesi gereği, tahkimnamede belirtilmese dahi her zaman hakkaniyet ve nisfet dairesinde karar verme yetkisine kendiliğinden sahiptir.
  4. D
    Tahkimnamenin kapsamı dışına çıkan bu karar, hukuken bir 'uzlaştırma raporu' niteliği kazanır ve taraflar için bağlayıcı olmayan bir tavsiye kararı hükmünde kalır.
  5. E
    Kararın geçerli olabilmesi için uyuşmazlığın diğer tarafının kararın açıklanmasından sonra Uluslararası Adalet Divanı'na başvurarak kararın onanmasını talep etmesi zorunludur.

Cevap

Hakem heyetinin taraflarca yetkilendirilmediği bir hukuki temele (ex aequo et bono) dayanarak karar vermesi 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) teşkil eder ve bu durum uluslararası hukukta hakem kararının geçersizliği (butlanı) sonucunu doğurur.
Doğru değerlendirme, hakem heyetinin tahkimnamede kendisine verilmeyen bir yetkiyi (ex aequo et bono) kullanarak karar vermesinin 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) oluşturduğunu ve bu durumun kararı hukuken geçersiz kıldığını ifade eden seçenektir. Uluslararası hukukta tahkim, tarafların rızasına dayalı bir süreçtir ve heyet ancak tarafların çizdiği sınırlar (tahkimname) içinde hareket edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimnamenin (Compromis) kapsamını analiz et.
Taraflar uygulanacak hukuku sadece antlaşmalar ve uluslararası hukuk kuralları ile sınırlandırmış, hakkaniyet ve nisfet yetkisi vermemiştir.
Tahkim heyetinin yetkisinin kaynağı, taraflar arasında imzalanan tahkimnamedir.
2
Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) kuralının uygulanma şartını kontrol et.
Uluslararası hukukta (UAD Statüsü Madde 38/2 paralelinde) bu kuralın uygulanması için tarafların açık rızası gereklidir.
Hakemlerin hukuk kuralları dışına çıkabilmesi için taraflardan bu yönde özel bir talimat almaları şarttır.
3
Hakem heyetinin eylemini hukuki açıdan nitelendir.
Heyetin tahkimname dışına çıkması 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) olarak tanımlanır.
Kendisine verilmeyen bir yetkiyi kullanan yargı organı yetki tecavüzünde bulunmuş olur.
4
Yetki aşımının hukuki sonucunu belirle.
Yetki aşımı ile malul olan uluslararası hakem kararları geçersizdir (batıldır).
Tahkimin rıza dayalı doğası gereği, rıza dışına çıkılan kararlar tarafları bağlamaz.

Anahtar Kavram

Tahkimde Yetki Aşımı (Excès de Pouvoir) ve Hakkaniyet (Ex Aequo et Bono) Şartı

İpuçları

1
Tahkim heyetinin yetkisinin temel kaynağının 'tahkimname' (compromis) olduğunu unutmayın.
2
Uluslararası hukukta hakemlerin 'hukuk dışına çıkarak' (hakkaniyetle) karar verebilmesi için tarafların bu konuda ne demesi gerekir?
3
Yetki verilmeyen bir alanda karar verilmesi, uluslararası hukukta 'butlan' (geçersizlik) sebeplerinden biridir.

Daha Fazla Pratik

Tahkim kararlarının butlan (geçersizlik) sebeplerini (rüşvet, usul hatası, yetki aşımı vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Tahkim (Hakemlik)