Soru

Zorluk: OrtaÜlkesel Yetki (Mülkilik İlkesi)

Devletlerin egemenlik alanlarını belirleyen mülkilik ilkesi uyarınca, bir suçun icra hareketleri bir devletin (A Devleti) ülkesinde başlamış ancak suçun tamamlanması veya hukuk düzenini sarsıcı neticesi bir başka devletin (B Devleti) ülkesinde gerçekleşmişse, her iki devletin de bu olay üzerinde yargı yetkisi doğabilmektedir.

Buna göre, suçun neticesinin kendi ülkesinde gerçekleşmiş olması nedeniyle (B) Devleti'nin bu olay üzerinde yargı yetkisi kullanabilmesini sağlayan mülkilik ilkesi görünümü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Nesnel (objektif) mülkilik ilkesiCevap
  2. B
    Öznel (subjektif) mülkilik ilkesi
  3. C
    Pasif şahsilik ilkesi
  4. D
    Koruma ilkesi
  5. E
    Evrensellik ilkesi

Cevap

Suçun neticesinin gerçekleştiği devletin yargı yetkisini ifade eden kavram 'Nesnel (objektif) mülkilik ilkesi'dir.
Nesnel (objektif) mülkilik ilkesi, bir suçun unsurlarının birden fazla devlete yayıldığı durumlarda, suçun tamamlandığı veya neticesinin gerçekleştiği ülkeye yargı yetkisi tanıyan ülkesellik görünümüdür. Bu ilke, devletlerin kendi sınırları içindeki fiziksel sonuçlar üzerinde otorite kurma hakkını korur.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın unsurlarının coğrafi dağılımı analiz edilir.
İcra hareketleri A devletinde, netice ise B devletindedir.
Mülkilik ilkesinin hangi alt türünün uygulanacağını belirlemek için fiil ile netice arasındaki sınır geçişini tespit etmek gerekir.
2
Yetki talep eden devletin pozisyonu belirlenir.
Soru kökünde 'B' devletinin (neticenin gerçekleştiği yer) hangi ilkeye dayandığı sorulmaktadır.
Uluslararası hukukta Lotus davası ile de pekiştirilen bu ayrımda, yetkiyi doğuran unsurun fiilin başlangıcı mı yoksa sonucu mu olduğu kritiktir.
3
Kavramsal eşleştirme yapılır.
Neticeye dayalı ülkesel yetki = Nesnel mülkilik; başlangıca dayalı ülkesel yetki = Öznel mülkilik.
Hukuk literatüründe 'Objective Territoriality' (Nesnel Mülkilik) terimi, suçun bir ülkede tamamlanması veya etkisinin orada doğması durumunu kapsar.

Anahtar Kavram

Mülkilik İlkesinin Nesnel ve Öznel Görünümleri

İpuçları

1
Suçun iki farklı ülkede 'yayılmış' olduğunu (icra vs. netice) fark edin.
2
Neticenin (sonucun) gerçekleştiği yerdeki 'nesneleşen' duruma odaklanın.
3
Başlangıca dayalı yetki öznel, sonuca dayalı yetki ise nesnel mülkilik olarak adlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Lotus Davası'nın (Fransa v. Türkiye) mülkilik ilkesinin nesnel görünümü ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla