Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorÜlkesel Yetki (Mülkilik İlkesi)

P devleti siciline kayıtlı bir araştırma gemisinde görevli uzman Y, açık denizlerde seyir halindeyken geminin atık sistemine müdahale ederek yüksek oranda zehirli endüstriyel kimyasalları kasıtlı olarak denize boşaltmıştır. Okyanus akıntılarıyla taşınan bu toksik maddeler, haftalar sonra R devletinin karasularına girerek R devletinin kıyı şeridinde telafisi imkânsız bir çevre felaketine ve yerel balıkçılık endüstrisinin çökmesine neden olmuştur. R devleti adli makamları, eylemin icra edildiği yer kendi egemenlik sahası dışında kalsa da, suçun tamamlayıcı unsurunun ve asıl yıkıcı neticesinin kendi ülkesinde meydana geldiğini karara bağlayarak Y hakkında yakalama kararı çıkarmıştır.

Uluslararası hukukta devletlerin yargı yetkisinin sınırlandırılması bağlamında, R devletinin bu olayda yargı yetkisini temellendirdiği ana kural aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Pasif kişisel yetki kuralı
  2. B
    Koruma (geçerlilik) ilkesi
  3. Objektif mülkilik yetkisiCevap
  4. D
    Sübjektif mülkilik yetkisi
  5. E
    Evrensel yargı yetkisi kuralı

Cevap

R devletinin yargı yetkisi talebinin temelini oluşturan doktrin Objektif mülkilik yetkisidir.
Devletin ülkesel yargı yetkisi (mülkilik ilkesi), kendi sınırları içinde işlenen suçları cezalandırma yetkisidir. Bu kuralın esnemesiyle ortaya çıkan objektif mülkilik (nesnel yersellik) doktrinine göre; fiilin hareket unsuru devletin ülkesi dışında (örneğin devlete ait olmayan bir gemide açık denizlerde) gerçekleşmiş olsa dahi, eğer suçun kanuni neticesi veya tamamlayıcı esaslı unsuru o devletin ülkesinde (karasuları devletin mülki alanına dâhildir) doğuyorsa, o devlet mülkilik ilkesine dayanarak yargı yetkisi iddia edebilir. Olayda R devleti, kıyılarında ve karasularında (ülkesinde) doğan neticeye binaen bu yetkiyi kullanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin icra edildiği yer ile sonucunun doğduğu yeri tespit et.
İcra hareketi açık denizde (P devleti gemisi), zararlı sonuç ise R devletinin egemenliğindeki karasuları ve kıyı şeridinde meydana gelmiştir.
Yargı yetkisi kurallarının uygulanabilmesi için suçun unsurlarının hangi devletin yetki sahasında gerçekleştiğinin belirlenmesi zorunludur.
2
R devletinin yetki talebinin hukuki dayanağını analiz et.
R devleti, failin uyrukluğuna veya mağdurun kimliğine değil, 'asıl yıkıcı neticesinin kendi ülkesinde meydana geldiği' olgusuna dayanmıştır.
Devletin yargı yetkisi iddiaları, hukuki dayanaklarına göre sınıflandırılır.
3
Neticeye dayalı yetki kuralını ilgili uluslararası hukuk terimiyle eşleştir.
Hareketin dışarıda yapılıp sonucun ülkede doğması hali, uluslararası hukukta objektif (nesnel) mülkilik kuralı olarak tanımlanır.
Uluslararası hukuk doktrininde Lotus davasından bu yana sonucun doğduğu yer, mülkilik ilkesinin kurucu bir unsuru olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Objektif Mülkilik İlkesi
Bu soruyu puanla

Konular

Ülkesel Yetki (Mülkilik İlkesi)

Bu konudan daha fazla soru