Examkin

Soru

Zorluk: Zorİstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı

Alfa Devleti, diplomatik ilişkilerinin bulunduğu Beta Devleti'ndeki misyonunda görevlendirmek üzere atadığı bir diplomatik ajanın ismini bildirmiştir. Ancak Beta Devleti, söz konusu diplomatik ajan henüz kendi ülkesine giriş yapmadan onu 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan ettiğini Alfa Devleti'ne bildirmiştir. Alfa Devleti ise bu işlemin geçersiz olduğunu, bir kişinin istenmeyen kişi ilan edilebilmesi için en azından ülkeye giriş yapmış olması gerektiğini ve kararın hiçbir hukuki gerekçeye dayandırılmadığını ileri sürerek ajanı geri çağırmayı reddetmiştir. Makul bir süre geçmesine rağmen Alfa Devleti geri çağırma veya görevine son verme işlemini gerçekleştirmemiştir.

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Kabul eden devletin istenmeyen kişi ilanında herhangi bir gerekçe gösterme yükümlülüğü bulunmadığından ve bu işlem kişi ülkeye gelmeden önce de tesis edilebileceğinden; gönderen devletin ajanı geri çağırmaması durumunda kabul eden devlet, bu kişiyi diplomatik misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.Cevap
  2. B
    İstenmeyen kişi (persona non grata) statüsü, niteliği gereği ancak diplomatik ajanın kabul eden devletin ülkesine giriş yapması ve işlevlerine başlamasından sonra işletilebilecek bir kurum olduğundan, Beta Devleti'nin tesis ettiği bu işlem uluslararası hukuka aykırıdır.
  3. C
    Beta Devleti, diplomatik ajanı ülkeye giriş yapmadan önce istenmeyen kişi ilan etme hakkına mutlak şekilde sahip olmakla birlikte, egemen eşitlik ilkesi gereği bu kararın dayandığı somut hukuki veya siyasi gerekçeleri Alfa Devleti'ne resmi yollardan bildirmekle yükümlüdür.
  4. D
    Alfa Devleti'nin makul bir süre içinde diplomatik ajanı geri çağırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde, Beta Devleti diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıkları tek taraflı olarak kaldırarak kişiyi ülkeye girdiği anda ulusal mahkemelerinde yargılama hakkını elde eder.
  5. E
    İstenmeyen kişi ilanına rağmen gönderen devletin ajanı geri çağırmayı reddetmesi durumunda uyuşmazlık kilitleneceğinden, sürecin devamı ve kişinin misyon üyesi sıfatının düşmesi ancak Alfa Devleti'nin söz konusu ajanın bağışıklıklarından açıkça feragat etmesine bağlıdır.

Cevap

Doğru seçenek, kabul eden devletin gerekçe göstermek zorunda olmadığını, ilanın kişi ülkeye gelmeden önce yapılabileceğini ve makul sürede geri çağırma olmazsa kişinin misyon üyesi olarak tanınmayabileceğini belirten seçenektir.
1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesi çok açıktır: Kabul eden devlet herhangi bir zaman ve kararını gerekçelendirmek zorunda olmaksızın diplomatik kadrodan birini istenmeyen kişi ilan edebilir. Bu işlem kişi ülkeye gelmeden önce de yapılabilir. Eğer gönderen devlet (olayda Alfa), kişiyi geri çağırmayı veya görevine son vermeyi makul bir süre içinde reddederse, kabul eden devlet (Beta) söz konusu kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir. Doğru cevap bu üç kuralı da eksiksiz ve Sözleşme'ye uygun olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki hukuki uyuşmazlık noktalarını belirle.
Uyuşmazlık üç noktadadır: 1) Kişi ülkeye gelmeden Persona Non Grata (PNG) ilan edilebilir mi? 2) PNG ilanı için gerekçe sunulması zorunlu mudur? 3) Gönderen devlet ajanı geri çağırmayı reddederse yasal sonuç ne olur?
1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesinin uygulanabilirliğini analiz etmek için uyuşmazlık konularının netleştirilmesi gerekir.
2
Viyana Sözleşmesi Madde 9'u olaydaki uyuşmazlık noktalarına uygula.
Madde 9'a göre: 1) Evet, kişi ülkeye gelmeden ilan edilebilir. 2) Hayır, karar gerekçelendirilmek zorunda değildir. 3) Gönderen devlet yükümlülüğünü yerine getirmezse, kabul eden devlet kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.
Sorunun çözümü, sözleşme metnindeki kuralların doğrudan olaya tatbik edilmesini gerektirir.
3
Seçenekleri analiz ederek kurallara tam uyan ifadeyi tespit et.
Gerekçe gösterme zorunluluğunun olmadığını, ülkeye girmeden ilanın geçerli olduğunu ve yaptırımın 'misyon üyesi olarak tanımayı reddetme' olduğunu eksiksiz ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Diğer seçenekler ya usul kurallarını (gerekçe, zamanlama) ya da hukuki sonuçları (yargılama, feragat) yanlış aktarmaktadır.

Anahtar Kavram

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanının Usul ve Sonuçları
Bu soruyu puanla

Konular

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı