Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan taslak metinler ve uluslararası h… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan taslak metinler ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde; devletlerin "yasaklanmamış ancak tehlikeli faaliyetlerinden kaynaklanan sınır ötesi zararlar" ( $liability$ ) ile klasik "hukuka aykırı fiil sorumluluğu" ( $responsibility$ ) arasındaki hukuki ayrım noktalarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Klasik sorumluluk rejimi ikincil kurallar ( $secondary\ rules$ ) bütünü iken, kusursuz sorumluluk rejiminde zarar halinde ortaya çıkan tazminat yükümlülüğü birincil kural ( $primary\ rule$ ) niteliğindedir.Cevap
B
Kusursuz sorumlulukta devletin sorumluluğunun doğabilmesi için, zararı önlemeye yönelik 'gerekli özen' ( $due\ diligence$ ) yükümlülüğünü ihlal etmiş olması kurucu bir unsurdur.
C
Uluslararası hukukta kusursuz sorumluluk rejimi, sadece devletin münhasır egemenlik yetkisini aşan uzay ve açık denizler gibi uluslararası alanlardaki faaliyetleri için geçerlidir.
D
Kusursuz sorumluluk hallerinde, 'zaruret hali' veya 'mücbir sebep' gibi klasik hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerin ileri sürülmesi, tazminat yükümlülüğünü her durumda tamamen ortadan kaldırır.
E
Kusursuz sorumluluk rejiminde 'zarar' sadece onarımın ( $reparation$ ) kapsamını belirlerken, klasik sorumlulukta zararın varlığı sorumluluğun doğması için her zaman zorunludur.

Cevap

Klasik devlet sorumluluğunun ikincil kurallar bütünü olduğunu, kusursuz sorumluluktaki tazminat yükümlülüğünün ise birincil kural niteliğinde olduğunu belirten ifade doğrudur.

Klasik devlet sorumluluğu, mevcut bir hukuki yükümlülüğün ihlali sonrası ortaya çıkan sonuçları düzenlediği için 'ikincil kurallar' (

secondary\ rules

) olarak adlandırılır. Buna karşılık, hukuka uygun ancak tehlikeli faaliyetlerden doğan sorumlulukta, devletin zarar vermesi durumunda tazminat ödeme yükümlülüğü faaliyetin icrasıyla eş zamanlı bir 'birincil kural' (

primary\ rule

) olarak kabul edilir. Bu, doktrinde Hart ve ILC tarafından kabul edilen temel teorik ayrımdır.

Adım Adım Çözüm

Klasik Devlet Sorumluluğu (Responsibility) kavramını tanımla.

Devletin birincil bir uluslararası hukuk kuralını (antlaşma, teamül) ihlal etmesi durumunda devreye giren 'ikincil kurallar' (zararı onarma, durdurma vb.) bütünüdür.

UHK'nın 2001 Sorumluluk Maddeleri bu ayrım üzerine kuruludur.

Kusursuz Sorumluluk (Liability) kavramının temelini analiz et.

Faaliyet yasaklanmamıştır (hukuka uygundur) ancak yüksek risk taşır. Burada tazminat yükümlülüğü, kuralın ihlaliyle değil, zararın gerçekleşmesiyle doğrudan tetiklenen bir 'birincil kural'dır.

Hukuka uygun bir fiilin sonuçlarının tazmini, kural ihlaline verilen bir tepki değil, faaliyetin riskinin üstlenilmesidir.

Zarar (Damage) unsurunun her iki rejimdeki yerini karşılaştır.

Klasik sorumlulukta ihlal yeterli olabilirken, kusursuz sorumlulukta 'somut zarar' olmadan hukuki bir sonuç doğmaz.

Yasaklanmamış bir fiilden dolayı devletin sorumlu tutulabilmesinin tek meşru gerekçesi başkasına verilen fiili zarardır.

Anahtar Kavram

Birincil ve İkincil Kurallar Ayrımı (Primary vs. Secondary Rules)

İpuçları

Devlet sorumluluğu ile tazminat yükümlülüğü (

liability

) arasındaki 'kural hiyerarşisi' farkına odaklanın.

Bir kuralın ihlalinden sonra doğan sonuçlar 'ikincil', kuralın kendisiyle birlikte var olanlar 'birincil'dir.

UHK çalışmalarında 'responsibility' ikincil, 'liability' ise zarar tetiklemeli birincil kural olarak tanımlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

UHK'nın 2001 Sorumluluk Maddeleri ile 2006 Zararın Paylaştırılması İlkeleri arasındaki kavramsal farkları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular