Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKutup Bölgelerinin Hukuki Statüsü

Uluslararası hukukta Arktika (Kuzey Kutbu) ve Antarktika (Güney Kutbu) bölgelerinin hukuki rejimleri, coğrafi özelliklerine ve taraf devletlerin yaklaşımlarına bağlı olarak farklı esaslara dayanmaktadır. Bu iki bölgenin statüsü ve devletlerin bu alanlar üzerindeki yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Arktika'da kıyıdaş devletler egemenlik iddialarını 'Sektör Teorisi'ne dayandırırken, Antarktika'da 1959 Antlaşması ile mevcut egemenlik iddiaları dondurulmuş ve bölge silahsızlandırılmıştır.Cevap
  2. B
    Antarktika bölgesi, Ay ve diğer gök cisimleri gibi 'İnsanlığın Ortak Mirası' kabul edilerek Birleşmiş Milletler kontrolünde merkezi bir uluslararası yönetim rejimine tabi kılınmıştır.
  3. C
    Arktika, 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca tamamen uluslararası deniz yatağı rejimine tabi olup, kıyıdaş devletlerin bu bölgede kıta sahanlığı hakları bulunmamaktadır.
  4. D
    Antarktika'nın hukuki statüsü 'res nullius' (sahipsiz mal) niteliğinde olduğundan, bölgede bilimsel istasyon kuran her devlet o toprak parçası üzerinde fiili işgal yoluyla tam egemenlik kazanmaktadır.
  5. E
    Arktika bölgesi, 1959 tarihli Antarktika Antlaşması'nın kapsamına 1991 Madrid Protokolü ile dahil edilerek her iki kutup bölgesi için de tek bir 'küresel park' statüsü oluşturulmuştur.

Cevap

Arktika'da kıyıdaş devletlerin 'Sektör Teorisi'ni kullanması ve Antarktika'da 1959 Antlaşması ile egemenlik iddialarının dondurulmuş olması ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, Arktika'da kıyıdaş devletlerin coğrafi yakınlığa dayalı 'Sektör Teorisi'ni (merkez noktasına çekilen meridyenler) kullandığını, Antarktika'da ise 1959 Antlaşması ile mevcut yedi devletin iddiasının dondurularak bölgenin barışçıl amaçlara tahsis edildiğini belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Arktika'nın hukuki rejimini belirle.
Arktika bir denizdir ve kıyıdaş devletler (Rusya, Kanada, ABD, Norveç, Danimarka) Sektör Teorisi ve UNCLOS çerçevesinde hak iddia ederler.
Kuzey Kutbu'nun kara parçası olmaması deniz hukuku kurallarının uygulanmasını gerektirir.
2
Antarktika'nın hukuki rejimini belirle.
1959 Antarktika Antlaşması ile bölge silahsızlandırılmış, bilimsel araştırmaya açılmış ve egemenlik iddiaları dondurulmuştur.
Güney Kutbu bir kıtadır ve çatışmaları önlemek için özel bir statü (Antarctic Treaty System) öngörülmüştür.
3
İki rejimi karşılaştırarak doğru yargıyı seç.
Arktika'da kıyıdaş devletlerin aktif iddiaları varken Antarktika'da iddiaların dondurulmuş olduğu sonucuna varılır.
Soruda istenen temel fark bu statü ayrımıdır.

Anahtar Kavram

Kutup Bölgelerinin Statüsü: Antarktika (Dondurma Rejimi) vs Arktika (Sektör Teorisi ve UNCLOS)

İpuçları

1
Arktika'nın (Kuzey) bir deniz, Antarktika'nın (Güney) ise bir kara parçası olduğunu hatırlayın.
2
1959 tarihli Antarktika Antlaşması'nın en önemli özelliği egemenlik iddialarına yönelik getirdiği 'dondurma' (freezing) kuralıdır.
3
Arktika'da Rusya ve Kanada gibi devletlerin kullandığı 'Sektör Teorisi'nin Antarktika'da geçerli olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Antarktika Antlaşması'nın 4. maddesini (egemenlik iddiaları) ve Arktika Konseyi'nin rolünü incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Kutup Bölgelerinin Hukuki Statüsü

Bu konudan daha fazla soru