Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı

Bir kabul eden devlet, gönderen devletin kendi başkentindeki büyükelçiliğine atadığını bildirdiği bir diplomatik ajanı, henüz bu kişi ülke topraklarına giriş yapmadan önce 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan etmiştir. Gönderen devlet ise bu kişinin henüz görevine başlamadığını, dolayısıyla dokunulmazlık ve ayrıcalıkların doğmadığını ve kararın gerekçesinin kendilerine sunulmadığını belirterek bu işleme itiraz etmiştir.

19611961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 9.9. maddesi hükümleri dikkate alındığında, söz konusu olay ve hukuki sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Kabul eden devlet, ilgili kişi kendi topraklarına gelmeden önce de bu kararı alabilir ve kararını gerekçelendirmek zorunda değildir; gönderen devletin ajanı makul sürede geri çekmemesi durumunda kabul eden devlet ilgiliyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.Cevap
  2. B
    İstenmeyen kişi ilanı ancak ilgili diplomatın güven mektubu (itimatname) sunarak göreve başlamasından sonra hüküm doğurur; varış öncesi itirazlar sadece misyon şefleri için 'agreman' (uygun bulma) verilmemesi usulüyle sınırlıdır.
  3. C
    Kabul eden devletin gerekçe göstermeden yaptığı bu işlem diplomatik nezaket kurallarına ve şeffaflık ilkesine aykırıdır; işlemin geçerli olabilmesi için ilgili diplomatın kabul eden devlet yasalarını ihlal ettiğinin kanıtlanması gerekir.
  4. D
    Gönderen devletin diplomatı geri çekmeyi reddetmesi durumunda, diplomatik dokunulmazlıklar tebliğ anında kendiliğinden düşer ve kabul eden devlet bu kişiyi sınırda gözaltına alarak yerel mahkemelerde yargılama yetkisine sahip olur.
  5. E
    Bu usul sadece misyon şefi ve diplomatik ajanlar için geçerli olup; idari, teknik ve hizmet personeli için kabul eden devletin 'not acceptable' (kabul edilemez) beyanında bulunma yetkisi Sözleşme'nin 9. maddesinde düzenlenmemiştir.

Cevap

Kabul eden devletin, bir misyon üyesini o kişi henüz ülkeye varmadan önce dahi, herhangi bir gerekçe göstermeksizin istenmeyen kişi ilan edebileceği ve gönderen devletin buna uymaması halinde ilgiliyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebileceği ifadesi doğrudur.
Doğru yanıt, 19611961 Viyana Sözleşmesi'nin 9.9. maddesinin her iki fıkrasını da kapsamlı şekilde yansıtmaktadır. Kabul eden devletin kararı için gerekçe gösterme zorunluluğu yoktur, ilan kişi ülkeye varmadan önce yapılabilir ve gönderen devletin bu talebi makul sürede yerine getirmemesi (diplomatı geri çekmemesi), kabul eden devletin o kişiyi diplomatik statüden mahrum bırakarak misyon üyesi olarak tanımayı reddetmesi sonucunu doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
19611961 Viyana Sözleşmesi Madde 9/19/1 hükmünü incelemek.
Kabul eden devletin 'herhangi bir zamanda' ve 'kararını açıklamak zorunda kalmaksızın' (without having to explain its decision) bildirimde bulunabileceği görülür.
İstenmeyen kişi ilanının usul ve gerekçe şartlarını saptamak.
2
İlanın zamanlamasına dair yasal sınırlamayı kontrol etmek.
Maddede 'ilgili kişi kabul eden devletin topraklarına gelmeden önce de' (before arriving in the territory) bu işlemin yapılabileceği belirtilmiştir.
Olaydaki 'ülkeye giriş yapmadan önce ilan' durumunun hukuki geçerliliğini teyit etmek.
3
Gönderen devletin karara uymaması halindeki yaptırımı (Madde 9/29/2) değerlendirmek.
Gönderen devlet diplomatı makul bir sürede geri çekmezse, kabul eden devletin o kişiyi 'misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebileceği' (refuse to recognize) anlaşılır.
Geri çekme yükümlülüğünün ihlalinin hukuki sonucunu belirlemek.

Anahtar Kavram

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanının Mutlaklığı ve Usulü
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı