Soru

Zorluk: ZorNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) hükümleri ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde, bir antlaşmanın emredici bir normla (jusjus cogenscogens) çatışması durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçlar ve "hükümlerin bölünebilirliği" (severabilityseverability) ilkesinin uygulanabilirliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici norma aykırı olması durumunda antlaşma başlangıçtan itibaren (voidvoid abab initioinitio) geçersizdir ve VAHS Madde 44/5 uyarınca antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılmasına izin verilmez.Cevap
  2. B
    Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra ortaya çıkan yeni bir emredici norm (Madde 64), antlaşmayı başlangıçtan itibaren geçersiz kılar ve tarafların o ana kadar yerine getirdiği tüm edimlerin iadesini zorunlu kılar.
  3. C
    Emredici bir norma aykırı olan antlaşmalarda, aykırı hükümler antlaşmanın esaslı bir unsurunu oluşturmuyorsa, taraflar bu hükümleri antlaşmadan ayırarak geri kalan kısımları her durumda uygulamaya devam edebilirler.
  4. D
    Jus cogens normlar sadece devletlerin kendi aralarında akdettikleri ikili antlaşmalar üzerinde etkili olup, çok taraflı antlaşmaların genel uluslararası hukuk ilkeleriyle çatışması durumunda antlaşma önceliği ilkesi uygulanır.
  5. E
    Bir antlaşmanın emredici bir kurala aykırı olduğu iddiasıyla geçersiz sayılabilmesi için, söz konusu kuralın aynı zamanda ergaerga omnesomnes (herkese karşı) bir yükümlülük doğurmadığının kanıtlanması gerekir.

Cevap

Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici norma aykırı olması durumunda antlaşma başlangıçtan itibaren (voidvoid abab initioinitio) geçersizdir ve hükümlerin bölünmesine izin verilmez.
Doğru ifade, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. ve 44/5. maddelerini tam olarak yansıtmaktadır. Madde 53, yapıldığı sırada mevcut bir emredici norma aykırı antlaşmanın başlangıçtan itibaren geçersiz olduğunu belirtirken, Madde 44/5 bu tür bir geçersizlik halinde antlaşma hükümlerinin bölünemeyeceğini (bir kısmının kurtarılamayacağını) hükme bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın yapıldığı andaki durumu analiz etme
VAHS Madde 53'e göre, yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olan antlaşma 'batıl'dır (başlangıçtan itibaren hükümsüzdür).
Mevcut emredici kurala aykırılık mutlak butlan sonucunu doğurur.
2
Bölünebilirlik (severabilityseverability) kurallarını kontrol etme
VAHS Madde 44/5, Madde 53 kapsamındaki geçersizlik hallerinde antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılamayacağını açıkça belirtir.
Emredici kuralların önemi nedeniyle antlaşmanın bir kısmının kurtarılmasına izin verilmez; antlaşma bir bütün olarak çöker.
3
Sonradan ortaya çıkan norm (jusjus cogenscogens supervenienssuperveniens) ile karşılaştırma
Madde 64 uyarınca sonradan ortaya çıkan norm antlaşmayı sadece ileriye dönük olarak sona erdirir (terminatesterminates).
Hukuki güvenlik ilkesi gereği, yeni normun ortaya çıkışına kadar olan süreçte doğan haklar kural olarak korunur.

Anahtar Kavram

Jus Cogens ve Normlar Hiyerarşisi (VAHS 53, 64 ve 44/5)

Daha Fazla Pratik

VAHS Madde 71'deki emredici normlara aykırılık durumunda tarafların edimleri iade ve sonuçları ortadan kaldırma yükümlülüklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla