Soru

Zorluk: ZorEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Uluslararası hukukta bir devletin ceza yargı yetkisini kullanabilmesi için genellikle suçun işlendiği yer (locus delicti) veya tarafların uyruğu ile bir bağlantı kurması beklenir. Ancak bazı suç tiplerinde, yargı yetkisini kullanacak devlet ile suçun işlendiği mekan, failin uyruğu veya mağdurun uyruğu arasında hiçbir irtibat bulunmasa dahi, ilgili suçun tüm insanlığın ortak çıkarını ve vicdanını zedelemesi nedeniyle her devletin yargılama yetkisine sahip olduğu kabul edilir. Bu tür suçları işleyenler geleneksel doktrinde 'tüm insanlığın düşmanı' (hostishostis humanihumani generisgeneris) olarak nitelendirilmektedir.

Buna göre; açık denizde yabancı bayraklı bir gemiye yönelik gerçekleştirilen deniz haydutluğu veya soykırım gibi eylemler üzerinde, olayla hiçbir mülki veya şahsi bağı bulunmayan bir devletin yargı yetkisi kullanması uluslararası ceza hukuku ilkelerinden hangisi ile açıklanmaktadır?

  1. Evrensellik İlkesiCevap
  2. B
    Koruma İlkesi
  3. C
    Aktif Şahsilik İlkesi
  4. D
    Pasif Şahsilik İlkesi
  5. E
    Mülkilik İlkesi

Cevap

Evrensellik İlkesi, bir devletin suçla hiçbir geleneksel bağlantısı (ülke veya vatandaşlık) olmasa dahi, suçun niteliği gereği (soykırım, deniz haydutluğu vb.) yargılama yetkisini kullanmasıdır.
Evrensellik ilkesi, uluslararası hukukta belirli ağır suçların (soykırım, işkence, deniz haydutluğu, insanlığa karşı suçlar) tüm insanlığı etkilediği kabulünden yola çıkar. Bu ilkeye göre, suçun işlendiği yer veya kişilerin uyruğu ne olursa olsun, suçluyu elinde bulunduran her devlet yargılama yetkisine sahiptir. Metindeki 'hiçbir mülki veya şahsi bağ bulunmaması' vurgusu bu ilkenin temel ayırt edici özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki bağlantı noktalarını analiz et.
Suçun açık denizde işlendiği, failin veya mağdurun yargılayan devletle bağının olmadığı ve devletin kendi güvenliğine doğrudan saldırı olmadığı belirlenmiştir.
Yargı yetkisinin hangi esasa dayandığını anlamak için mülkilik, şahsilik ve koruma kriterlerinin varlığı kontrol edilmelidir.
2
Suçun niteliğini değerlendir.
Deniz haydutluğu ve soykırım gibi suçların jusjus cogenscogens (emredici hukuk) niteliğinde olduğu ve 'tüm insanlığın düşmanı' kavramı kapsamında yer aldığı tespit edilmiştir.
Uluslararası hukukta bazı suçlar, tüm devletlerin cezalandırma hak ve ödevine sahip olduğu istisnai bir rejime tabidir.
3
Uygun hukuk ilkesini belirle.
Hiçbir organik bağ olmaksızın sırf suçun ağırlığı ve evrensel niteliği nedeniyle tanınan yetkinin 'Evrensellik İlkesi' olduğu sonucuna varılır.
Evrensellik ilkesi, diğer yetki ilkelerinin (mülkilik, şahsilik, koruma) yetersiz kaldığı veya uygulanmadığı durumlarda uluslararası adaletin tesisi için kullanılır.

Anahtar Kavram

Evrensellik İlkesi (UniversalUniversal JurisdictionJurisdiction)

Daha Fazla Pratik

İlerleyen süreçte 'ot dedere aut judicare' (ya iade et ya yargıla) ilkesinin evrensellik ilkesiyle ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla