Uluslararası yapılageliş (teâmül) hukukunun maddi unsuru olan "devlet uygulaması" (state practice) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AYapılageliş kuralları doğası gereği emredici (jus cogens) niteliktedir ve bu nedenle uluslararası antlaşmalarla bu kuralların aksine düzenleme yapılması hukuk sisteminde geçersizdir.
- Bir uygulamanın teâmül kuralı oluşturabilmesi için üzerinden çok uzun bir zaman geçmesi zorunlu değildir; uygulamanın yaygın ve temsil edici olması kaydıyla kısa bir sürede de oluşması mümkündür.Cevap
- CUluslararası Adalet Divanı'nın verdiği yargı kararları ve doktrindeki görüşler, devlet uygulamasını oluşturan asli ve doğrudan bağlayıcı hukuk kaynaklarıdır.
- DBir uygulamanın genel bir teâmül kuralına dönüşebilmesi için istisnasız tüm devletlerin bu uygulamaya aktif rıza göstermesi ve eyleme katılması gerekir.
- EYapılageliş hukukunun uygulanabilmesi için her uyuşmazlıkta tarafların hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) esasına göre karar verilmesini kabul etmiş olmaları şarttır.
Cevap
Teâmül kuralının oluşumu için kesin bir süre sınırı yoktur; yaygın ve temsil edici bir uygulama kısa sürede de kuralı oluşturabilir.
Uluslararası hukukta teâmülün oluşumu için 'kadimden beri' uygulanma şartı yoktur. Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davaları'nda vurgulandığı üzere, kısa bir süre geçmiş olsa bile, eğer uygulama yaygın ve özellikle menfaatleri doğrudan etkilenen devletleri içerecek şekilde temsil edici ise bir teâmül kuralı doğabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uluslararası teâmülün oluşumunda devlet uygulamasının (maddi unsur) nitelikleri ve zaman kriteri.
İpuçları
1
Teâmülün oluşması için maddi (uygulama) ve manevi (inanç) unsurların varlığını düşünün.
2
Uluslararası hukukta 'anında teâmül' (instant custom) tartışmalarını ve Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasındaki süre vurgusunu hatırlayın.
3
Bir kuralın teâmülleşmesi için mutlaka asırlar geçmesi mi gerekir yoksa yaygınlık mı daha kritiktir?
Daha Fazla Pratik
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde sayılan asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki hiyerarşiyi inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s