Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

Bir devletin yetkili makamları tarafından, herhangi bir antlaşma metnine bağlı kalmaksızın ve diğer süjelerin rızasını aramaksızın, bir uyuşmazlık konusundaki mevcut iddialarından vazgeçtiğine dair yapılan kesin ve kamuya açık resmi açıklamalar, uluslararası hukukta belirli sonuçlar doğurmaktadır.

Buna göre, söz konusu irade beyanının hukuki niteliği ve bağlayıcılığı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Bu işlem bir "feragat" (waiver) olup, devletin sahip olduğu bir haktan kendi isteğiyle vazgeçtiğini gösterir ve hukuki sonuç doğurma niyetiyle yapıldığı takdirde, iyi niyet ilkesi uyarınca devlet için bağlayıcıdır.Cevap
  2. B
    Bu işlem bir "protesto" niteliğindedir; devletin uyuşmazlık konusu durumu hukuka aykırı bulduğunu ve kendi haklarını saklı tuttuğunu bildirmesiyle, karşı tarafın lehine bir hukuki durum oluşmasını engeller.
  3. C
    Söz konusu beyan bir "tebliğ" (notifikasyon) işlemidir; bu işlem yalnızca bir hukuki durumun veya olayın diğer devletlere resmi olarak bildirilmesi amacını taşır ve devlet adına herhangi bir yükümlülük yaratmaz.
  4. D
    Bu işlem bir "tanıma" (recognition) işlemidir; mevcut bir uyuşmazlığı sona erdirmekten ziyade, yeni bir devletin veya hükümetin uluslararası toplumun bir parçası olarak kabul edildiğini teyit eder.
  5. E
    Tek taraflı irade beyanları, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde asli kaynaklar arasında sayılmadığından, bu tür açıklamalar devletler için hukuken bağlayıcı bir sonuç doğurmaz.

Cevap

Söz konusu irade beyanı bir feragat işlemidir ve devletin hukuki sonuç doğurma niyetiyle yaptığı bu tür açıklamalar, iyi niyet ilkesi gereği bağlayıcıdır.
Devletlerin tek taraflı bir irade beyanıyla bir haktan vazgeçmesi "feragat" olarak adlandırılır. Uluslararası hukukta bu tür işlemlerin bağlayıcı olması için karşı tarafın kabulüne gerek yoktur; beyanı yapan devletin hukuki sonuç doğurma niyeti ve bu beyanın kamuya açık/kesin olması yeterlidir. Bu kural, uluslararası ilişkilerde istikrar ve iyi niyet (bona fides) ilkelerine dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etmek
Bir haktan veya iddiadan vazgeçildiğinin beyan edilmesi, tek taraflı işlemlerden "feragat" (waiver) tanımına uymaktadır.
Soruda devletin mevcut iddialarından vazgeçtiği belirtilmiştir.
2
Hukuki bağlayıcılığı değerlendirmek
Uluslararası Adalet Divanı'nın (özellikle Nükleer Denemeler Davası'nda vurguladığı üzere) devletlerin tek taraflı beyanları, bağlayıcı olma niyetiyle yapılmışlarsa hukuki sonuç doğurur.
Devletlerin kendi iradeleriyle üstlendikleri yükümlülüklerin iyi niyet (pacta sunt servanda benzeri bir anlayışla) ilkesine dayanması gerekir.
3
Seçenekleri karşılaştırmak
Feragat tanımını ve bağlayıcılık unsurunu doğru birleştiren ifadeye ulaşılır.
Diğer seçenekler (protesto, tebliğ, tanıma) işlemin tanımına uymazken, son seçenek bağlayıcılık ilkesini yanlış yorumlamaktadır.

Anahtar Kavram

Devletlerin Tek Taraflı İşlemleri ve Feragat (Waiver)

Daha Fazla Pratik

Nükleer Denemeler Davası'nda (Avustralya v. Fransa, Yeni Zelanda v. Fransa) Fransa'nın tek taraflı açıklamalarının neden bağlayıcı kabul edildiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Tek Taraflı İşlemleri