Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

AA Devleti, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu görüşmeleri sırasında Devlet Başkanı aracılığıyla yaptığı resmî açıklamada; komşu BB Devleti ile arasındaki tartışmalı sınır bölgesinde yeni bir askeri üs kurmayacağını ve bu bölgeyi tamamen silahsızlandırılmış statüde tutacağını taahhüt etmiştir. Bu açıklama herhangi bir ikili veya çok taraflı antlaşmaya dayanmamakta olup tamamen AA Devletinin kendi iradesiyle yapılmıştır.

Uluslararası hukukta "devletlerin tek taraflı işlemleri" (unilateralunilateral actsacts) rejimi dikkate alındığında, AA Devletinin bu beyanıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Beyan; AA Devletinin hukuken bağlanma niyetini (animusanimus obligandiobligandi) yansıtıyorsa ve kamuya açık şekilde yapılmışsa, karşı bir kabul veya muvafakat işlemi gerekmeksizin bağlayıcı yükümlülük doğurur.Cevap
  2. B
    Bu tür bir taahhüt bir kez kamuoyuna duyurulduktan sonra emredici kural (jusjus cogenscogens) niteliği kazandığı için AA Devleti tarafından hiçbir şart altında geri çekilemez.
  3. C
    Tek taraflı işlemler uluslararası hukukun asli kaynakları arasında yer almadığından, bu beyan ancak bir uluslararası yargı kararının parçası olduğunda hukuki geçerlilik kazanır.
  4. D
    Söz konusu taahhüdün AA Devletini borç altına sokabilmesi için, lehine hak doğan BB Devletinin bu beyanı resmen tanıması ve kabul ettiğini bildirmesi şarttır.
  5. E
    Bu açıklama bir 'hakkaniyet ve nisfet' (exex aequoaequo etet bonobono) uygulaması olduğu için, uyuşmazlık durumunda uluslararası yargı organlarına mevcut hukuk kurallarını uygulamama yetkisi verir.

Cevap

Beyanın hukuken bağlanma niyetini yansıtması ve kamuya açık yapılması durumunda bağlayıcı olması
Uluslararası hukukta bir devletin tek taraflı irade beyanıyla yükümlülük altına girmesi mümkündür. Bir beyanın hukuki sonuç doğurması için; işlemi yapan kişinin devleti temsil yetkisine sahip olması (Devlet Başkanı gibi), beyanın bağlayıcı bir hukuki yükümlülük altına girme niyetiyle (animusanimus obligandiobligandi) yapılması ve bu beyanın kamuya açıklanması (veya ilgili tarafa ulaştırılması) yeterlidir. Bu durumda diğer devletlerin kabulü veya bir antlaşma formatı aranmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin türünü belirleme
Söz verme (Vaat)
Bir devletin geleceğe yönelik bir yükümlülük üstlenmesi tek taraflı bir 'vaat' işlemidir.
2
Yetki kontrolü
Devlet Başkanı yetkilidir
Uluslararası hukukta Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı tam yetki belgesi olmaksızın devleti bağlayabilir.
3
Bağlayıcılık kriterlerini uygulama
Animus obligandi ve kamuya açıklık
19741974 Nükleer Testler Davası uyarınca, beyanın bağlayıcı olması için niyetin varlığı ve açıklık yeterlidir; karşı tarafın kabulü gerekmez.

Anahtar Kavram

Devletlerin Tek Taraflı İşlemlerinin Bağlayıcılık Kriterleri

İpuçları

1
Uluslararası Adalet Divanı'nın 19741974 tarihli Nükleer Testler Davası kararına odaklanın.
2
Bir devletin kendi iradesiyle borç altına girmesi için karşı tarafın 'Evet' demesine gerek olup olmadığını düşünün.
3
Yetkili organ (Devlet Başkanı), bağlanma niyeti ve kamuya açıklık bir işlemin bağlayıcılığı için kilit unsurlardır.

Daha Fazla Pratik

Tek taraflı işlemlerin geri alınabilirliği konusundaki BM Uluslararası Hukuk Komisyonu (20062006) ilkelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla