Soru

Zorluk: OrtaÜlkesel Yetki (Mülkilik İlkesi)

M devleti vatandaşı olan bir maden şirketi yöneticileri, K devleti sınırları içinde faaliyet gösteren tesislerinden siyanürlü atıkları kasten nehre sızdırmıştır. Zehirli atıklar nehir yoluyla sınır aşarak L devletinin ülkesine ulaşmış ve L devletinin iç sularındaki tarım alanlarına büyük zarar vermiştir. L devleti yetkili makamları, 'suç teşkil eden fiilin neticesinin kendi egemenlik alanında meydana geldiğini' ve 'eylemin kendi topraklarında tamamlanmış sayıldığını' hukuki gerekçe olarak sunarak, M vatandaşı yöneticiler hakkında cezai kovuşturma başlatmıştır.

Uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde, L devletinin bu olayda yargı yetkisini kullanırken dayandığı temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Objektif (Nesnel) Mülkilik İlkesiCevap
  2. B
    Aktif Şahsilik İlkesi
  3. C
    Pasif Şahsilik İlkesi
  4. D
    Koruma (Gerçeklik) İlkesi
  5. E
    Evrensellik İlkesi

Cevap

Doğru yanıt, bir fiilin icrasının yabancı bir ülkede başlayıp neticesinin yargı yetkisi iddia eden devletin ülkesinde gerçekleşmesi durumunda uygulanan Objektif (Nesnel) Mülkilik İlkesi'dir.
Uluslararası hukukta mülkilik (ülkesellik) ilkesi gereği bir devlet, kendi sınırları içinde işlenen suçlarda yargı yetkisine sahiptir. Sınır aşan olaylarda, hareketin başka bir ülkede icra edilmesine rağmen neticesinin (zararın) yetki iddia eden devletin ülkesinde gerçekleşmesi durumunda 'objektif (nesnel) mülkilik ilkesi' uygulanır. Olayda L devleti tam olarak zararın kendi topraklarında doğmasını ve eylemin kendi ülkesinde tamamlanmasını gerekçe göstererek bu ilkeye dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki fiilin işlendiği yer ile neticenin gerçekleştiği yeri belirlemek.
Fiil (atıkların sızdırılması) K devletinde başlamış, netice (çevre zararı) ise L devletinde meydana gelmiştir.
Yargı yetkisinin hangi ülkeye ve hangi ilkeye ait olduğunu tespit etmek için fiilin unsurlarının coğrafi dağılımı incelenmelidir.
2
L devletinin öne sürdüğü hukuki gerekçeyi analiz etmek.
L devleti, mağdurların uyrukluğuna (pasif şahsilik) veya sanıkların uyrukluğuna (aktif şahsilik) değil, 'neticesinin kendi egemenlik alanında meydana geldiğine' dayanmaktadır.
Devletin yetki iddiasını dayandırdığı temel hukuki argüman, uygulanacak ilkeyi doğrudan gösterir.
3
Mülkilik ilkesinin alt türlerini olayla eşleştirmek.
Fiil sınır dışında başlayıp yetki iddia eden ülkede tamamlanıyorsa veya neticesi bu ülkede doğuyorsa, bu durum 'objektif (nesnel) mülkilik' olarak adlandırılır.
Sınır aşan eylemlerde mülkilik ilkesinin doğru alt kategorisini tespit etmek, hukuki dayanağı belirlemek için şarttır.

Anahtar Kavram

Objektif Mülkilik (Nesnel Ülkesellik) İlkesi
Bu soruyu puanla