Uluslararası hukukta devletlerin cezai yargı yetkisini tesis ederken başvurdukları temel kriter, kural olarak suç ile devlet arasında makul bir illiyet bağının (mülkilik, şahsilik veya koruma gibi) bulunmasıdır. Ancak bazı suçların niteliği gereği tüm uluslararası toplumu hedef aldığı ve insanlığın ortak vicdanını zedelediği kabul edilerek "evrensel yetki" (universality) ilkesi işletilmektedir.
Buna göre, bir devletin evrensel yetki ilkesine dayanarak yargılama yetkisi kullanabilmesinin temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- ASuçun, devletin milli güvenliğini veya para biriminin bütünlüğünü doğrudan tehlikeye düşürmesi
- BSuçun, kendi vatandaşı tarafından yabancı bir devletin egemenlik alanında işlenmiş olması
- Suçun, tüm uluslararası toplumu ilgilendiren 'erga omnes' nitelikli bir yükümlülüğü ihlal etmesiCevap
- DSuç mağdurunun, yargılamayı başlatan devletin vatandaşı olması nedeniyle devletin himaye yetkisini kullanması
- ESuçun işlendiği yerin, herhangi bir devletin egemenlik alanına girmediği açık denizlerde gerçekleşmiş olması
Cevap
Evrensel yetki ilkesinin temel hukuki dayanağı, işlenen suçun tüm uluslararası toplumu ilgilendiren ve 'herkese karşı' borç niteliği taşıyan 'erga omnes' yükümlülükleri ihlal etmesidir.
Evrensel yetki ilkesi, suçun işlendiği yer veya kişilerin uyruğu ile hiçbir bağı olmayan bir devletin yargılama yapabilmesine olanak sağlar. Bunun temel dayanağı, söz konusu suçun (soykırım, savaş suçları vb.) tüm devletlerin ortak çıkarını zedeleyen ve uluslararası toplumun bütününe karşı yerine getirilmesi gereken (erga omnes) kuralları ihlal etmesidir. Bu tür suçları işleyenler 'insanlığın ortak düşmanı' kabul edilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erga Omnes Yükümlülükler ve Evrensel Yetki İlişkisi
Daha Fazla Pratik
Jus cogens (emredici normlar) ile erga omnes yükümlülükler arasındaki kavramsal farkı ve evrensel yetkinin bu normların korunmasındaki rolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s