Devleti vatandaşı olan bir yatırımcıya ait özel şirket, Devleti'nde yürüttüğü faaliyetler sırasında bu devletin kolluk kuvvetlerinin haksız müdahalesi sonucu büyük bir maddi zarara uğramıştır. Şirket yönetimi, uğranılan zararın uluslararası düzeyde tazmin edilmesi amacıyla Devleti'nin diplomatik koruma (diplomatic protection) mekanizmasını işletmesini talep etmektedir.
Uluslararası hukuk kuralları uyarınca Devleti'nin bu uyuşmazlığı sahiplenerek diplomatik koruma hakkını hukuken geçerli bir şekilde ileri sürebilmesi için gereken temel şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
- Mağdur şirketin, zararın meydana geldiği tarihten talebin resmen sunulduğu tarihe kadar kesintisiz olarak Devleti'nin tabiiyetinde bulunması.Cevap
- BŞirketin Devleti'ndeki yerel mahkemelere başvurma zorunluluğu bulunmaksızın, haksız fiilin gerçekleşmesiyle birlikte doğrudan uluslararası yargıya gidilmesi.
- CDiplomatik korumanın bireysel bir hak olması nedeniyle, Devleti'nin vatandaşının talebi üzerine bu süreci başlatmakla hukuken yükümlü olması.
- DDevleti'nin, diplomatik koruma sürecinin başlatılabilmesi için ilgili uluslararası sözleşmeye taraf olması ve önceden özel bir rıza beyanında bulunması.
- EŞirketin aynı zamanda Devleti tabiiyetine de sahip olması durumunda, Devleti'nin herhangi bir ek şart aramaksızın koruma yetkisini öncelikle kullanması.
Cevap
Mağdur şirketin, zararın meydana geldiği tarihten talebin resmen sunulduğu tarihe kadar kesintisiz olarak koruma sağlayan devletin tabiiyetinde bulunması zorunludur.
Diplomatik korumanın geçerliliği için en temel usuli şartlardan biri 'tabiiyetin sürekliliği' kuralıdır. Bu kural uyarınca, haksız fiile uğrayan kişi veya şirket, fiilin işlendiği tarihte koruma isteyen devletin vatandaşı olmalı ve bu vatandaşlık bağı, talebin karşı devlete resmen iletildiği tarihe kadar kesintiye uğramadan devam etmelidir. Bu, devletlerin haksız fiilden sonra vatandaşlık değiştirerek 'mahkeme seçimi' (forum shopping) yapmasını önlemek amacıyla getirilen bir teamül kuralıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tabiiyetin Sürekliliği (Nationality of Claims)
İpuçları
1
Diplomatik koruma için vatandaşlık bağının zamanlaması çok önemlidir.
2
Bir devletin vatandaşını koruyabilmesi için o kişinin uyuşmazlığın her aşamasında o devletin uyruğunda kalması gerektiğini hatırlayın.
3
Tabiiyetin sürekliliği ilkesi, zarar anı ile talep anı arasındaki bağı ifade eder.
Daha Fazla Pratik
İç hukuk yollarının tüketilmesine getirilen istisnaları (etkisiz yol, gecikme vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s