Devleti'ne ait olan ve kamu hizmetine tahsis edilmiş bir bilimsel araştırma gemisi, Devleti'nin karasularında seyrederken Devleti sahil güvenlik ekipleri tarafından uluslararası hukuka aykırı olduğu iddia edilen bir gerekçeyle zapt edilmiş ve gemi mürettebatı tutuklanmıştır. Devleti, hem devlet gemisine el konulması (doğrudan zarar) hem de vatandaşları olan mürettebatın şahsi özgürlüklerinin kısıtlanması (dolaylı zarar) nedeniyle Devleti'ne karşı uluslararası bir talepte bulunmuştur. Devleti ise mürettebatın kendi mahkemelerinde henüz iç hukuk yollarını tüketmediğini ileri sürerek talebin kabule şayan olmadığını savunmaktadır.
Bu olayda "iç hukuk yollarının tüketilmesi" (local remedies) kuralının uygulanabilirliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Olayda hem devletin hem de vatandaşın zarar gördüğü karma bir talep (mixed claim) söz konusu olup, uyuşmazlığın ağırlık merkezi devletin doğrudan uğradığı zarar ise iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı aranmaz.Cevap
- BUluslararası sorumluluk hukukuna göre, devletin kendi hakkının ihlali söz konusu olsa dahi, eğer olayda bireylerin şahsi hakları da zedelenmişse iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı mutlak surette önceliklidir.
- CDevleti, uyuşmazlık konusu fiili gerçekleştiren makamları üzerinde yargı bağışıklığına sahip olduğu sürece Devleti'nin vatandaşları için iç hukuk yollarını tüketme yükümlülüğü doğmaz.
- DBilimsel araştırma gemileri uluslararası hukukta özel ticaret gemileriyle aynı statüde kabul edildiğinden, Devleti ancak vatandaşlarının iç hukuk yollarını tüketmesinden sonra diplomatik koruma işletebilir.
- Eİç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı sadece mülkiyet haklarına yönelik ihlallerde geçerli olup, kişi özgürlüğü ve güvenliğine yönelik ihlallerde bu şart aranmaksızın doğrudan uluslararası dava açılabilir.