Uluslararası ilişkiler disiplininde Klasik Marksizm, devletlerin dış politika davranışlarını ve uluslararası sistemin işleyişini analiz ederken ana akım yaklaşımların (Realizm ve Liberalizm) ontolojik kabullerini kökten reddeder. Bu yaklaşım, analizin merkezine tarihsel materyalizmi ve altyapı-üstyapı (base-superstructure) modelini yerleştirir.
Buna göre, Klasik Marksist yaklaşıma göre uluslararası sistemin doğası ve devletlerarası çatışmaların temel dinamiği hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AKüresel kapitalizm dünyayı yapısal olarak 'merkez' ve 'çevre' olmak üzere ikiye böler; uluslararası sistemdeki asıl sömürü ve çatışma süreci ulus-içi sınıflar arasında değil, gelişmiş merkez devletler ile azgelişmiş çevre devletler arasında gerçekleşir.
- BUluslararası sistemdeki hiyerarşi yokluğu (anarşi), devletlerin hayatta kalma güdüsüyle hareket etmesine ve güç maksimizasyonuna yönelmesine neden olur; ekonomik ilişkiler bu güvenlik ikileminin gölgesinde şekillenir.
- CKapitalist sistemin uluslararası alanda meşruiyetini koruması ve sürekliliği salt ekonomik determinizmle açıklanamaz; uluslararası örgütlerin ve normların ürettiği sivil toplumsal rıza inşası ve kültürel hegemonya belirleyicidir.
- Devletlerarası politik ve askeri rekabetler bağımsız bir siyasal alanın sonucu değil; kapitalist üretim tarzının küresel genişleme ihtiyacının ve altyapıdaki sınıfsal çelişkilerin uluslararası üstyapıdaki doğrudan yansımasıdır.Cevap
- EUluslararası aktörler arasındaki serbest ticaret ve ekonomik karşılıklı bağımlılık, rasyonel devletlerin mutlak kazanç elde etme arzusuyla hareket etmesini sağlayarak sistemsel anarşinin yıkıcı etkilerini sönümlendirir.
Cevap
Doğru cevap, uluslararası sistemdeki çatışmaları ve rekabeti altyapıdaki ekonomik çelişkilerin ve kapitalizmin genişleme ihtiyacının üstyapıdaki siyasal yansıması olarak tanımlayan seçenektir.
Klasik Marksizm, tarihi sınıf mücadelelerinin tarihi olarak görür ve devleti egemen sınıfın (burjuvazinin) çıkarlarını koruyan bir aygıt (üstyapı kurumu) olarak tanımlar. Uluslararası ilişkiler ve dış politika da bu ekonomik altyapıdan bağımsız değildir. Doğru cevap, uluslararası politikadaki savaşları ve diplomatik rekabetleri anarşi ile değil, kapitalist sistemin kar oranlarındaki düşüş eğilimini aşmak için yeni pazarlara ve hammaddelere ihtiyaç duymasıyla (üretim tarzının uluslararası alana yansımasıyla) açıklayan seçenektir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Klasik Marksizm'in Altyapı-Üstyapı Modeli ve Emperyalizm Öncesi Kavramsallaştırması